up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله ستاره دريايي PDF
QR code - ستاره دريايي

ستاره دريايي

● اطلاعات اوليه
عمومي ترين صفات جانوران که طي مراحل رشد نيز قبل از همه ظاهر مي شود، تراز ساختماني آنهاست. همه جانوران زندگي را از يک ياخته آغاز مي کنند و برخي از تراز بافت بالاتر نمي روند، اما بقيه آنها از اين تراز مي گذرند و بدن پيچيده تري مي يابند. بدين ترتيب جانوران (متازوآ) را صاحب دو شعبه رده بندي در نظر مي گيرند. در شعبه پارازوآ ، بالاترين تراز ساختماني را بافت تشکيل مي دهد. اين شعبه فقط شاخه اسفنجها را شامل مي شود. همه جانوران ديگر که به شعبه يومتازوآ تعلق دارند، با داشتن اندام و دستگاه مشخص مي شوند.
دومين صفت عمومي که بعد از تراز ساختماني در حين رشد جانوران ظاهر مي شود، نوع تقارن آنهاست. در ابتدا جنين همه جانوران داراي تقارن شعاعي يعني به صورت کره اي توپر و يا توخالي و متشکل از تعدادي سلول است. بعضي از گروههاي جانوري مانند عروس دريايي اين تقارن شعاعي را تا مرحله بلوغ حفظ مي کنند، اما در بقيه پس از مدتي جنين تقارن شعاعي ثانويه (مانند ستاره دريايي) و يا تقارن دو طرفي مي يابد و کرمک و جانور بالغ حاصل از آنها نيز معمولا همين نوع تقارن را نگه مي دارند. بر همين اساس شعبه يومتازوآ را مي توان به دو دسته داراي تقارن شعاعي (Radiata) و داراي تقارن دو طرفي (Bilateria) تقسيم بندي مي کنند.
● وضعيت حفره در ستاره دريايي
هر گونه فضا يا حفره عمومي که کاملا توسط بافتهاي ميانپوستي و به ويژه توسط پرده هاي صفاقي احاطه شده باشد، سلوم (Coelom) نام دارد. بنابراين جانوران داراي سلوم را متعلق به گروه سلوماتها ، مي دانند. سلوم داراي اقسام مختلفي است که يکي از انواع آنها آنتروسلها هستند و در فوق شاخه اي که خارتنان و طنابداران را شامل مي شود، ديده مي شوند. در اين حالت مزودرم به صورت يک کيسه جانبي در مي آيد که از آندودرم منشا مي گيرد.
اين کيسه ها بعدا از درون پوست (آندودرم) جدا و مستقل مي شوند، اما بخش دروني آنها هنوز به دستگاه گوارش متصل است و بخش بيروني آنها در امتداد ديواره بدن واقع مي شود. از آنجا که ميانپوست (مزودرم) و سلوم از لوله گوارش بعدي (آنترون) مشتق مي شود، حفره عمومي را آنتروسل و جانور صاحب چنين حفره اي را آنتروسلومات مي نامند.
● نوع تقارن در ستاره دريايي
بيشتر با داشتن دستگاه و تقارن دو طرفي بعد از طي مراحل جنيني ، مشخص مي شوند. بيشتر جانوران داراي تقارن دو طرفي ، اين نوع تقارن را حفظ مي کنند، اما در چند گروه مانند ستاره دريايي ، در حين تغيير شکل و تبديل شدن به به حالت بالغ ، صاحب تقارن شعاعي ثانويه مي شوند. پنج يا بيش از پنج بازو که از بخش مرکزي بدن اين ماهي بيرون زده اند، تقارني شعاعي را در بدن را اين جانور بوجود آورده اند. در حقيقت گفته مي شود که بدن نياکان ستاره ماهيها تقارن دو طرفه اي داشته اند که ستاره هاي دريايي امروز هم بقايايي از همان ساختار بدني را حفظ کرده اند. چنين جانوران بالغي همانند جانوران داراي تقارن شعاعي ، کم تحرک ، ساکن و بدون سر مي شوند.
● شاخه خارپوستان
اين جانوران دريازي هستند. لارو تقارن دو جانبي دارد. در مراحل نخستين رشد ، داراي پروتوسل ، مزوسل و متاسل هستند. جانور بالغ تقارن ۵ شعاعي دارد. اسکلت داخلي آهکي و دستگاه گردش آب سلومي دارند. داراي ۶۰۰۰ گونه هستند. جز دوتروستومها طبقه بندي مي شوند. دوتروستومها ، جانوراني هستند که در آنها نخستين سوراخ حفره گوارشي جنيني ، مخرج را تشکيل مي دهد و سوراخ دومي و بعدي دهان را مي سازد.
در طي تکامل ، خارپوستان ، شکل ستاره مانند به خود گرفتند و داراي بازوهايي شدند که در گرفتن غذا به آنها کمک مي کرد. گذشته از آن تمام بدن توسط صفحات اسکلت داخلي مي توانست پوشانده شود و بدين ترتيب ، جانور چسبيده و آسيب پذير مورد محافظت واقع مي شد. اين اسکلت داخلي ، قاعدتا تحرک و توانايي کسب غذاي بازوها را محدود مي کرد که اين مساله با پديد آمدن دستگاه گردش آب ، حل شد.
بدن ستاره ماهي هيچگونه استخوان بندي ندارد ولي در عوض يک سيستم آوند آبي هيدروليکي دارد. سيستم آوند آبي داراي تعداد زيادي برآمدگي در قسمت شکمي بازوهاي ستاره دريايي مي باشد که به آنها پاهاي لوله اي مي گويند و وظيفه آنها حرکت و غذا رساني است. دستگاه گردش آب ، داراي بازوهاي کوچک متحرک و کناري ، يا پاهاي لوله اي است که روي بازوهاي اصلي پوشيده از صفحات اسکلت داخلي قرار دارند. همچنين شيارهايي که در فاصله رديف پاهاي لوله اي در طول بازوهاي اصلي قرار دارند و به شيارهاي آمبولاکرال معروفند، مي توانستند در انتقال دادن غذا از پاهاي لوله اي به دهاني کمک کنند که در مرکز بدن ستاره اي شکل قرار دارد.
● رده بندي خارپوستان
▪ رده لاله وشان مانند لاله هاي دريايي و ستارگان پري
▪ رده خيارسانان مانند خيارهاي دريايي
▪ رده ستاره سانان مانند ستاره دريايي
▪ رده مارسانان مانند ستاره هاي شکننده
▪ رده خارداران مانند توتياي دريايي
▪ رده ستاره سانان از اين رده ، ستاره دريايي را مي توان به عنوان بهترين نمونه نام برد. بدن ، ستاره مانند است. شيارهاي آمبولاکرال باز هستند، پاهاي لوله اي وسيله حرکت بوده و از ميان صفحات اسکلت داخلي بيرون مي آيند. همه اين موجودات بي مهره هستند پس در حقيقت ماهي نيستند، اکثر زيست شناسان دريايي تلاش مي کنند که واژه ستاره دريايي را کاملا جايگزين ستاره ماهي کنند.
● ساختار بدن ستاره دريايي
صفات اساسي خارپوستان در ستاره دريايي به خوبي پديدار است. بدن چنين جانوري شامل يک صفحه مرکزي و ۵ بازو است، اما در اين گروه تا ۲۰ بازو و بيشتر نيز ممکن است، مشاهده شود. در زير بشره ، يک اسکلت داخلي وجود دارد. صفحات آهکي داراي برآمدگيهاي کوچک است. اين صفحات توسط بافت پيوندي و عضله به هم متصل نگه داشته مي شوند. ديواره بدن در نقاط مختلف به سمت بيرون تاخوردگي يافته و به صورت زايده هاي انگشت مانند يا آبششهاي پوستي در آمده است. فضاهاي ميان اندامهاي تنفسي ، دنباله حفره عمومي بدن است که از فاصله صفحات اسکلتي مجاور مي گذرد.
● دستگاه گردش آب
دستگاه گردش آب ، از طريق يک سري مجاري سلولي پر از آب دريا عمل مي کند و در حرکت و تغذيه نقش دارد. اين دستگاه توسط صفحه اي آبکش مانند که در سطح فوقاني بدن و نزديک زاويه ميان دو بازو واقع شده، با آب اطراف در ارتباط است. يک مجراي ويژه ، آب را از صفحه آبکشي به يک مجراي حلقوي در داخل بدن منتقل مي کند و از اين مجرا هم ۵ مجراي شعاعي خارج مي شوند که هر کدام به درون يک بازو مي روند.
پاهاي لوله اي با دريافت آب از طريق مجراها ، مي توانند به عنوان پاهاي حرکتي بکار آيند. همين پاها هنگامي که بر سطحي جامد فشرده شوند، مانند بادکش عمل مي کنند که مي تواند فشاري يکنواخت و مداوم بر صدف دو کفه ايها وارد آورد و پس از خسته شدن جانور ، دو کفه آن را از هم بگشايد. بدين سبب وجود ستاره دريايي در محلهاي پرورش صدفهاي خوراکي ، مضر است. پاهاي لوله اي موجود در طول هر بازو ، طوري رديف شده اند که حاشيه شيار آمبولاکرال را مي گيرند. اين شيارها به دهان که در مرکز سطح زيرين واقع است، منتهي مي شوند.
● دستگاه گوارش و دستگاه عصبي
دهان از طريق يک مري کوتاه ، به معده اي وسيع مرتبط است که مي تواند از دهان خارج شود و به بافتهاي نرم صدف برسد. ذرات غذايي و غذاهاي مايع از مسير روده اي کوتاه مي گذرند و سپس به ۵ جفت غدد بزرگ گوارشي مي رسند که هر جفت آنها بيشتر فضاي خالي درون يک بازو را اشغال مي کند. گوارش ستاره ماهي در يک شکم کيسه مانند واقع در مرکز بدن اين ماهي انجام مي شود اين شکم برگردارنده مي شود و از بدن ارگانيسم بيرون مي رود و غذا را در بر مي گيرد بعضي گونه ها از تحمل بالاي سيستمهاي آوندي آبي خود براي باز کردن صدف نرم تنان و تزريق شکم خود به داخل اين صدفها استفاده مي کنند. دستگاه گوارش به يک سوراخ دفعي کوچک در مرکز سطح فوقاني ختم مي شود.
يک حلقه عصبي هم دور مري را فرامي گيرد و به مجراي حلقوي نزديک است. از اين حلقه ۵ عصب شعاعي منشعب مي شوند و به درون بازوها مي روند. اين اعصاب در ته شيارهاي آمبولاکرال قرار دارند و در نوک هر بازو ، به يک کله چشمي منتهي مي شوند.
● دستگاه گردش خون و عمل دفع
دستگاه گردش خون شامل يک سري مجاري خوني سلوميک است که بعضي از آنها خاصيت انقباض دارند. گذشته از آن مايعي که حفره عمومي را پر مي کند، به مقدار قابل توجهي کار ترابري مواد را در درون بدن نيز بر عهده دارد. قسمتي از عمل دفع ، از طريق انتشار از سطح بدن و قسمتي توسط ياخته هاي آميبي شکل صورت مي گيرد که در مايع سلوميک قرار دارند. اين ياخته ها مواد دفعي را جذب مي کنند و آنها را از راه آبشش هاي پوستي به خارج از بدن مي ريزند.
● توليد مثل در ستاره دريايي
ستاره هاي دريايي داراي ۵ جفت اندام جنسي هستند که هر جفت درون يک بازو واقع است. در بيشتر موارد ، عمل لقاح در درون آب دريا صورت مي گيرد و حاصل رشد تخم ، ايجاد کرمکي شناگر و آزاد به نام بي پيناريا است که تقارن دو طرفي دارد. اين کرمک (لارو) سرانجام مراحل دگرديسي بسيار پيچيده اي را طي مي کند و مبدل به موجود بالغ جواني با تقارن شعاعي ثانويه مي شود.
چنين الگوي رشدي را عموما در ساير راسته هاي خارپوستان هم مي توان ديد، اما کرمک آنها در ظاهر اندکي با يکديگر تفاوت دارند و نامهاي مختلفي را به خود مي گيرند.

نور ستاره پس از جمع آوري بوسيله تلسکوپ ، توسط دستگاهي به نام طيف نگار تجزيه مي شود و نتايج آن به صورت عکس يا نوار کامپيوتري ثبت مي شود. اخترشناسان با ...

● ريخت شناسي و فيزيولوژي : سر اسب هاي دريايي نسبت به بدن آنها زاويه قائمه تشکيل مي دهد. اسبهاي دريايي با پيچيدن دمشان به دور ساقه علف هاي دريايي، مرجا ...

اسب دريايي يک نوع ماهي از خانواده سوزن ماهيان (syngnathidae) است که در آبهاي حاره اي و معتدل سرتاسر جهان يافت مي شود. طول بدن اسبهاي دريايي از ۱۶ ميلي ...

ستاره بيني بررسي تأثير اجرام سماوي- ماه، عطارد، زهره، خورشيد، مريخ، مشتري، زحل، ثوابت گاه عقدتين قمر- بر عالم تحت القمر است. سبق ذهن آن، جهاني زمين – ...

بنتوزها گروهي از موجودات زنده هستند که در روي يا کف بدنه آبي زندگي مي کنند. نام بنتوز از يونان گرفته شده و به معناي « اعماق دريا» است. جوامع بنتيک طيف ...

خيار دريايي گروه بزرگي از آبزيان را تشكيل مي دهد و از نظر رده بندي جزء راسته خارپوستان و رده خياران دريايي است . اين جاندار بدني چرم مانند دارد و بيشت ...

لاک پشت هاي پشت چرمي ميليون ها سال است که در زمين زندگي مي کنند و در عين حال خالق يکي از ديدني ترين چرخه هاي زيستي هستند. لاک پشت پشت چرمي، گونه جانور ...

مشخصات عمده مارها به شرح زير است: ۱) گوش خارجي ندارند. ۲) انتهاي قدامي زبان آنها دو شاخه است و داخل کيسه يا غدامي در دهان قرار دارد. ۳) چشم آنها فاقد ...

دانلود نسخه PDF - ستاره دريايي