up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله سب و لعن معاويه و يزيد PDF
QR code - سب و لعن معاويه و يزيد

سب و لعن معاويه و يزيد

آيا سب و لعن معاويه و يزيد جايز است؟

اهل سنت به استناد قولي که از حضرت رسول خدا روايت مي‏کنند که :« سباب اعلم فسق يا کفرٌ» حکم به فسق و گاهي به کفر دشنام دهنده به صحابه مي‏کنند. ما در جواب آنها به اموري چند متمسک مي‏شويم.
اولاً: اصل صحت اين حديث به اين نحو را رد مي‏کنيم و آنچه از طريق ما شيعه روايت شده اين است که پيامبر فرمود :« السباب المؤمن فسوق و قتاله کفرٌ» چنانچه در صحيح بخاري ج 8 صفحه 18 از حديث ابن مسعود نيز چنين روايت شده است .
حقيقتاً اگر کسي از مسلمانان و صحابه مصداق مؤمن باشد ، سب و شتم جايز نيست و اگر اين سب عمدي باشد موجب فسق است و قتال مؤمن نيز به نص صريح قرآن کفر است ، پس سب مؤمن حرام است ولي اگر هم انجام شد مستوجب کفر دشنام دهنده نيست ، چه برسد به شتم مسلمان و حتي صحابه‏اي که مؤمن بودنش نيز ثابت نيست .
پس برفرض کسي ، بعضي از صحابه رسول خدا را جاهلاً يا عالماً سب و لعن نمود مستوجب کفر او نمي‏شود ، زيرا نه از قرآن و سنت دليل داريم و نه از اجماع ، بلکه اجماع برخلاف آن قائم است و فتواي عده زيادي از علماي اهل سنت بر عدم کفر دشنام دهنده مي‏باشد ، ازجمله ابن حجر در خاتمه کتاب صواعق محرقه و عارف شعراني در کتاب براقيت ، اين مطلب را متذکر شده اند .
ابن حزم در صفحه 206 جزء 4 همين کتاب «الفِصَل» مي‏گويد: اشعري ها گفته‏اند که: اگر کسي به مسلمان فحش دهد ، مستوجب کفر نيست و در صفحه 227 از جزء سوم از همين کتاب مي‏گويد: اگر کسي يکي از صحابه را دشنام کند در حالي که جاهل باشد ، معذور است.
و شيخ حنفي ها ابن عابدين در باب المرتد من کتاب الجهاد صفحه 302 تصريح دارد که قول به تکفير دشنام دهنده صحابه خلاف اجماع فقهاء است . و از صاحب فتح الغدير نقل شده که : ايشان قطع دارند به اينکه تکفيرکننده صحابه و دشنام دهنده به آنها کافر نيست.
ما در اينجا به جهت اختصار به اين چند فتوي اکتفا مي‏کنيم و به سيره خود صحابه در اين باب مي‏پردازيم چنانکه در کتب سيره و تاريخ آمده خود صحابه در زمان رسول خدا و بعد از آن با هم اختلاف داشته و همديگر را سب و لعن مي‏کردند بلکه بروي همديگر سلاح و شمشير کشيدند و با هم جنگ کردند ولي نقل نشده که همديگر را تکفير کرده باشند و پيامبر وقتي صحابه باهم اختلاف داشتند بين آنها اصلاح مي‏نمود .
حقيقتاً اگر کسي از مسلمانان و صحابه مصداق مؤمن باشد ، سب و شتم جايز نيست و اگر اين سب عمدي باشد موجب فسق است و قتال مؤمن نيز به نص صريح قرآن کفر است ، پس سب مؤمن حرام است ولي اگر هم انجام شد مستوجب کفر دشنام دهنده نيست ، چه برسد به شتم مسلمان و حتي صحابه‏اي که مؤمن بودنش نيز ثابت نيست .
با توجه به مطالب ذکر شده ، از اين گروه سؤال مي شود که ؛
اگر حکم دشنام دهنده به صحابه کفر باشد ،پس چرا حکم به کفر معاويه نمي‏کنيد ، کسي که سالهاي متمادي بر منابر و در محافل، خود و ياران خود به حضرت علي (ع) سبّ و لعن مي‏گفتند ، آيا علي بن ابي طالب يک از بهترين صحابه رسول خدا نبود ؟!
آيا نشنيديد و نخوانديد که رسول خدا درباره او فرمود :« مَن سَبَّ علياً فقد سبني و من سبني فقد سبَّ اللَّه ...» و دشنام دهنده به خدا و رسول خدا به اجماع علماء و مسلمين ، حکمش کفر و مهدورالدم مي‏باشد و چون پيامبر (ص) اين جمله را در خصوص حضرت علي (ع) فرمود، پس دشنام دهنده به حضرت علي (ع) کافر مي‏باشد .
و نيز چرا شما حکم به کفر فرزند فاسق معاويه ، يزيد نمي‏کنيد ؟! کسي که امام حسين فرزند رسول خدا و جمعي از بهترين اصحاب او را ظالمانه و غريبانه به شهادت رساند ، ياراني که بيشتر آنها از بهترين اصحاب رسول خدا بودند ، بهطوري که قرآن صراحتاً مي‏فرمايد : که قاتل مؤمن مستوجب لعن و نفرين است .
لعنت بر قاتلان امام حسين عليه السلام
آيا لعن معاويه و يزيد جايز است؟
در تواريخ و کتب سيره آمده که معاويه فرزند يزيد وقتي که به خلافت رسيد بر منبر رفته و خطبه‏اي در فضائل اهل بيت پيغمبر و فضائل پدر خود و جدش خواند ، سپس از منبر فرود آمد و از خلافت استعفا داد و گويند؛ مدت خلافت او چهل روز طول کشيد . اين مطلب را مسعودي در مروج الذهب ج 3 صفحه 226 و ابن حجر در صواعق محرقه خود صفحه 134 نيز اين مطلب را آورده اند .
مردم هنگامي که ظاهر فريبي فرزند معاويه را مشاهده کردند و از طرفي جنايتهاي يزيد را مي‏دانستند، کم کم او را لعن مي‏کردند و بلکه از آن هم تجاوز کرده خلفاي ثلاث (عمر و ابوبکر و عثمان) را هم لعن و طعن کردند .
مفسرين اهل سنت مانند امام ثعلين و فخر رازي و ديگران آورده اند: رسول خدا در عالم رويا ديد که بني اميه مانند بوزينگان بر منبر آن حضرت صعود و نزول مي‏نمايند، جبرئيل اين آيات شريفه را آورده که آنچه ما در خواب به تو نموديم فتنه و امتحان براي اين مردم است و درختي که به لعن در قرآن ياد شد ( درخت نژاد بني اميه) و ما بذکر اين آيات عظيم آنها را از خدا مي‏ترسانيم وليکن بر آنها جز طغيان و کفر و انکار شديد چيزي نيفزايد .
علماي سني مذهب جرئت عوام را بر لعن خلفا ديده و در مقابل آن برآمدند که لعن يزيد را حرام کنند تا بدينوسيله‏از لعن خلفا جلوگيري شود، اين مطلب را ملا سعد تفتازاني صاحب مطّول در کتاب خود در شرح مقاصد که در علم کلام تأليف کرده، آورده و بدتر از ملا سعد تفتازاني، امام اهل سنت ابو حامد محمّد غزالي طوسي صاحب کتاب احياء العلوم است که در خصوص عدم جواز لعن هر مسلمان پافشاري کرده و به استناد اخبار منع از لعن و نفرين مسلمان، حتي لعن يزيد را جائز ندانسته است .
جواب اين دو عالم سني و همه کساني که لعن معاويه و يزيد را جائز نمي‏دانند ابتدا ادله جواز لعن اين دو را از کتاب و سنت و سپس فتواي چند تن از علماي بزرگ خود آنها آورده ، آنگاه با توجه به حوادث تاريخي مؤيّد و مؤکّد جواز لعن ، به يک نتيجه و جمع بندي خوب و مستدل خواهيم رسيد.
آيات و روايات داله بر لعن معاويه و يزيد
اکثر آيات و رواياتي که در اثبات جواز لعن بعضي از مسلمين ، از جمله بعضي از صحابه آورده ايم ، در اثبات جواز لعن معاويه و يزيد نيز منطبق است ، بخصوص آيات مربوط به لعن ظالمين و مفسدين .
و در اينجا به بعضي از آيات و رواياتي که يا صراحتاً بني اميه و بلاخص معاويه و يزيد را لعن کرده و يا اينکه مصداق اين آيات و روايات اين دو ملعون باشند را اشاره مي‏کنيم تا استدلال در اين باب کاملتر شود.
در آيه 62 سوره بني اسرائيل خداوند مي‏فرمايد: «و ما جعلنا الرؤيا التي اريناک الاّ فتنة للناس و الشجره الملعونه في القران و نخوفّهم فما يزيدهم الاّ طغياناً کبيرا ً».
مفسرين اهل سنت مانند امام ثعلين و فخر رازي و ديگران آورده اند: رسول خدا در عالم رويا ديد که بني اميه مانند بوزينگان بر منبر آن حضرت صعود و نزول مي‏نمايند، جبرئيل اين آيات شريفه را آورده که آنچه ما در خواب به تو نموديم فتنه و امتحان براي اين مردم است و درختي که به لعن در قرآن ياد شد ( درخت نژاد بني اميه) و ما بذکر اين آيات عظيم آنها را از خدا مي‏ترسانيم وليکن بر آنها جز طغيان و کفر و انکار شديد چيزي نيفزايد .
پس مي توان به روشني بيان کرد که ، وقتي خداوند بني اميه را لعن فرموده ، قطعاً معاويه و يزيد که يکي از اعضا و شاخه‏هاي محکم آن درخت هستند ، ملعون مي‏باشند.
در صحيح مسلم در باب مَن لَعنه‏ النبي (ص) آمده که : روزي رسول خدا معاويه را سه بار طلبيد و معاويه استجابت نکرد و در سه بار به فرستاده رسول خدا گفت: به پيامبر بگو من فعلاً مشغول غذا خوردن هستم، پيامبر معاويه را با اين عبارت نفرين فرمود: «لا اشبع اللَّه بطنه؛ خداوند شکم معاويه را هيچگاه سير نکند.» و دعاي پيامبر هم مستجاب شد و معاويه در طول عمر خويش هيچگاه سير نشد .
آيه ديگر در اين باب قول خداوند متعال است که مي‏فرمايد : و من يقتل مؤمناً متعمداً فجزاؤه جهنم خالداً فيها و غضب اللَّه عليه و لعنه و اعدّله عذاباً عظيماً « نساء آيه 95 »
اين آيه شريفه صراحت دارد که هرکسي مؤمني را متعمداً بقتل رساند ملعون ذات باري تعالي مي‏باشد و جايگاه او جهنم خواهد بود .
لعنت بر يزيد
آيا معاويه، حجر بن عدي و هفت نفر از اصحاب او را به جرم اينکه چرا از علي(ع) بيزاري نجستند ، به قتل نرسانيد؟
آيا حسن بن علي(ع) سبط بزرگ پيامبر از اکابر مؤمنين نبود، که با حيله و نيرنگ معاويه توسط زنش جعده، مسموم شد؟!
اين دو مورد و به شهادت رساندن عمار ياسر و محمد بن ابي بکر و مسموم کردن مالک اشتر و ده‏ها مورد ديگر به گواه و شهادت تاريخ نويسان و سيره نويسان بزرگي چون ؛ مسعودي و بيهقي و بسط ابن جوزمي کار معاويه بوده است .
آيا شهادت امام حسين و يارانش توسط لشکر يزيد ، قتل عمد نيست؟!
روايات رسيده در باب لعن و نفرين معاويه
در تاريخ طبري در جلد 11 صفحه 357 آمده که روزي رسول خدا ابوسفيان را ديد که بر الاغي نشسته و معاويه پشت الاغ و يزيد جلوي الاغ در حرکت بودند، پس رسول خدا فرمود: خدا لعنت کند قائد و راکب و سائق را !
بر اين اساس محمد ، فرزند ابوبکر نامه‏اي به معاويه مي‏نويسد با اين عنوان : اي لعين و فرزند لعين و... .
در صحيح مسلم در باب مَن لَعنه‏ النبي (ص) آمده که : روزي رسول خدا معاويه را سه بار طلبيد و معاويه استجابت نکرد و در سه بار به فرستاده رسول خدا گفت: به پيامبر بگو من فعلاً مشغول غذا خوردن هستم، پيامبر معاويه را با اين عبارت نفرين فرمود: «لا اشبع اللَّه بطنه؛ خداوند شکم معاويه را هيچگاه سير نکند.» و دعاي پيامبر هم مستجاب شد و معاويه در طول عمر خويش هيچگاه سير نشد .
اين روايت در مسند ابي داود و هم چنين در کنز العمال ج 6 صفحه 87 و در ميزان الأعتدال ج 2 صفحه 17 از رسول خدا روايت شده که فرمود: اگر معاويه را بر منبر من ديديد او را بکشيد. و اين روايت را نيز ابن حجر در تهذيب التهذيب ج 7 صفحه 324 آورده است .
حديثي از رسول خدا(ص) که اکابر علماي اهل سنت چون نسائي و ثعلبي و فخر رازي و ابن ابي الحديد و شافعي و ابن جوزي در کتابهايشان آن را روايت کردند آمده است که: رسول خدا (ص) فرمود: «من سَبَّ علّياً فقد سبني و من سبني فقد سبَّ اللَّه» و واضح است چنانکه اکثر تاريخ نويسان و سيره نويسان نوشتند که معاويه خود و يارانش سالهاي متمادي در مجالس و منابر به حضرت علي(ع) سب و دشنام مي‏فرستاد و مردم را امر مي‏کرد که حضرت علي(ع) را در نماز و قنوت لعن کنند و اين بدعت زشت تا زمان عمر ابن عبدالعزيز ادامه داشت آيا با استناد به حديث شريف، معاويه ساب اللَّه و پيامبر نيست؟! و حکم چنين کسي آيا کفر و لعن نيست؟!
و ابن حجر در صواعق محرقه خود روايتي بهتر و بالاتر از اولي از رسول خدا روايت کرده و آن اين است که رسول خدا(ص) فرمود: «مَن سبَّ اهل بيتي فانّما يرتّد عن اللَّه و الأسلام و من آذاني في عترتي فعليه لعنة اللَّه » پس به حکم اين روايت کسي که هر کدام از يکي از اهل بيت پيامبر را دشنام دهد يا آزار برساند ، مرتد است و لعنت خداوند بر او باشد و قطعاً معاويه و يزيد با آن همه سياه نمايي از خود، مصداق اتمّ اين حديث مي‏باشند.
امّا درباره جواز لعن يزيد علاوه بر استدلال به آياتي که گذشت خيلي از علماي بزرگ اهل سنت از جمله؛ قاضي عضدالدين ابجي، صاحب شرح و ابوالفرج عبدالرحمن بن علي حنيلي معروف به ابن الجوزي ، صاحب کتاب «الرّد علي المتعصب العنيد المانع عن لعن يزيد » مواقف نيز فتوي به جواز لعن يزيد داده اند .
جمع بندي
خلاصه و جمع بندي مطلب اين است که با توجه آيات و روايات و فتاواي جمعي از علماء اهل تسنن و نيز با توجه به حوادث تاريخي تلخ که بعضاً ذکر شد به اين نتيجه مي‏رسيم که لعن و تبري از معاويه و يزيد نه فقط جائز است، بلکه مستحب و گاهي به حکم تبرّي از دشمنان خدا و رسول خدا واجب مي‏شود، چرا که لعن اينها و امثال آنها در واقع تبرّي و بيزاري از خط و مشي آنها و نيز بيزاري از دوستان و پيروان آنها مي‏باشد .

● تعريف: کود سبز شامل گياهي است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلي کشت کرده و بعد از مقداري رشد سبزينه آنرا به زمين بر مي گردانند بدون اينکه از اين گياه م ...

تناوب زراعي و تنوع ژنتيکي از دير باز به عنوان ارکان سيستمهاي توليد کشاورزي سنتي و موفق به شمار مي آمده اند . در نيمه اول قرن بيستم ، تناوب زراعي مورد ...

خورشيد رنگ باخته و لهيده در افق فرو مي رود. آخرين پرتوهاي خورشيد افق را رنگين کرده است که ناگهان ظهور درخشي سبز رنگ جلو هاي روحاني به اين منظره مي بخش ...

● مقدمه زيره سبز با نام علمي L. Cuminum cyminum گياهي است از خانواده apiaceae ، يکساله ، معطر ، بدون کرک (جز ميوه) ساقه علفي با انشعابات دو تايي و گاه ...

همت يکي از حالات نفساني است که عزم جدي بر عملي را بر مي انگيزد و مقاومت ها و موانع را از سر راه برمي دارد. اين انگيزه قوي، در حوزه اراده قرار مي گيرد. ...

روش هاي تربيت و راه هاي گوناگون آن نزد تابعين بسيار بوده است. نمونه هايي که در اينجا به آن اشاره مي شود بخشي از آن هاست. اين راه ها مبتني بر برداشت از ...

پيش از آغاز بحث آداب خواستگاري و زفاف، مايلم در مورد حکمت و فلسفه ازدواج و نيز فوائد مثبت اخلاقي و جنبه هاي اجتماعي آن، مختصراً مطالبي را بيان کنم، به ...

شرک که به معناي نوعي همتايي و مشارکت است در کلام اسلامي و اصطلاحات قرآني به معناي پذيرش شريک و همتا براي خدا در حوزه ربوبيت و الوهيت است. به سخني ساده ...

دانلود نسخه PDF - سب و لعن معاويه و يزيد