up
Search      menu
تغذیه و خوراکیها :: مقاله سبوس PDF
QR code - سبوس

سبوس

يبوست و درمان آن

تعريف
يبوست را مي توان انجام عمل دفع روده بزرگ در زمان طولاني تر از زمان طبيعي آن تعريف کرد ( کمتر از سه بار در هفته ) ، يا دفع ناکافي مدفوع . در حالت طبيعي باقي مانده مواد غذايي مصرف شده در يک صبحانه صبح روز بعد به روده بزرگ مي رسد ، عمل دفع به طور معمول 12 تا 72 ساعت يا کمي بيشتر بعد از مصرف غذا صورت مي گيرد . نوع غذاي دريافتي تا حدي بر طول زمان دفع تاثيرگذار است . براي مثال : غذاهاي غني از فيبر در طول مسير گوارش در مقابل آنزيم هاي هضمي مقاومت کرده و با جذب مقداري آب حجيم مي شوند که خود محرک عمل دفع است .
به عبارتي براي آن که بگوييم شخصي مبتلا به يبوست شده است، بايد 2 يا بيش‌تر از نشانه‌هاي زير را حداقل به مدت 3 ماه داشته باشد:
الف) زور زدن بيش از حد در حين اجابت مزاج
ب) مدفوع سفت و خشک
ج) احساس تخليه ناکامل بعد از اجابت مزاج
د) دو بار يا کمتر عمل دفع در هفته
علائم زير ممكن است همراه با يبوست وجود داشته باشد
احساس پري در مقعد
احساس نفخ وگاز
احساس نياز به دفع فوري مدفوع اما عدم توانايي در دفع كامل
درد شكم و گرفتگي عضلات شكم
تهوع
علل يبوست :
يک سري بيماري‌ها موجب يبوست مي‌شوند، مانند کم‌کاري تيروئيد و کم‌کاري ساير هورمون‌ها، بيماري ديابت ، تومورها و سرطان‌هاي روده.
عوامل شايعي که يبوست را تشديد مي‌کند عبارتند از: نوع رژيم غذايي، نداشتن رژيم غذايي حاوي سبزي‌جات و ميو‌ه‌ها، کم مصرف کردن مايعات و نداشتن فعاليت فيزيکي مناسب.
علت هاي يبوست متعدد و گوناگون است ، نداشتن فعاليت بدني که مي تواند موجب کاهش قدرت انقباضي عضلات روده اي شود ، استفاده از مسهل ها و داروهاي ملين براي مدت طولاني ، فشارهاي عصبي و نگراني ها از مهم ترين عوامل موثر در يبوست به شمار مي روند .
مصرف برخي از داروها مثل داروهاي ضد فشارخون بالا و برخي داروهاي پايين آورنده‌ي چربي خون هم در ايجاد يبوست موثرند.
شرايط فيزيولوژيکي مثل حاملگي و افزايش سن، تعدادي از بيماري‌ها که با کاهش حرکت همراه است مانند قطع نخاعي يا بيماري‌هاي عضلاني مثل ديستروفي عضلاني نيز از علل يبوست‌اند.
برخي بيماري‌هاي روده‌ بزرگ که به جهت اختلال در حرکات روده‌ بزرگ مي‌باشد مثل بيماري روده تحريک‌پذير، بيماري‌هاي مرتبط به عضلات کف لگن و بالاخره افسردگي از علل ديگر ايجاد يبوست هستند.
کمبود نمک در بدن نيز باعث يبوست مي شود. مقدار زيادي نمک به وسيله کليه ها جذب مي شود و يا از طريق استفراغ از بدن خارج مي گردد. نمک يک ماده ضروري براي جذب بهتر مواد غذايي در روده مي باشد و کمبود آن مي تواند يبوست را به وجود آورد.
بعضي داروها نيز باعث يبوست مي شوند، از قبيل:
داروهاي ضد درد
آنتي اسيدها يا داروهاي ضد اسيد معده
داروهاي ضد فشار خون
داروهاي ضد پارکينسون
داروهاي ضد گرفتگي عضله
داروهاي ضد افسردگي
مکمل هاي آهن
مکمل کلسيم
آنتي هيستامين
داروهاي ادرارآور
داروهاي ضد رعشه
درمان
روش درمان براساس علت آن تعيين مي‌شود ، در ابتدا بايد رژيم غذايي اين افراد اصلاح شود ، در صورتي که جواب مناسب گرفته نشد، از داروها و به ترتيب از داروهاي بي ‌ضرر، کم ‌ضرر و داروهاي محرک شروع مي‌کنيم تا به نتيجه مطلوب برسيم . البته تمام بيماران نيازمند مصرف دارو نيستند.
تغيير در رژيم غذايي شامل توصيه به مصرف مواد غذايي پر فيبر مانند سبزي‌جات و افزايش مصرف ميوه‌جات است. افزايش تحرک و فعاليت بيمار نيز توصيه مي‌شود. در صورت امکان قطع داروهايي که منجر به يبوست مي‌شود يا جاي گزيني آن‌ها با داروهايي که سبب يبوست نمي‌شوند، از راه‌هاي درمان است.
درمان کم‌کاري تيروئيد و ساير بيماري‌ها بايد انجام شود.
ارائه يک برنامه روزانه که در آن زمان مناسب دفع را معمولا بعد از صبحانه يا شام مشخص کرد .
مصرف جيره پرفيبر : انواع حبوبات ، نان ، آب ميوه، سبزي ها ، گردو و دانه هاي روغني (آفتابگردان ، کنجد )
از مصرف مواد غذايي غير پاستوريزه و بستني خودداري کنيد .
عدم درمان يبوست باعث عوارضي مانند خونريزي ناشي از بواسير و چکيدن خون از مقعد مي‌شود که در طولاني مدت براي دستگاه گوارشي و روده‌ي بزرگ مضر است. حتي ممکن است باعث ايجاد سرطان روده نيز بشود. بنابراين با توجه به پيامدهاي وخيم اين بيماري، تمام بيماران بايد بلافاصله بعد از بروز علامت‌هاي آن به پزشک مراجعه نمايند.
مصرف زياد داروهاي Laxatives (ملين يا ضد يبوست)، اعصاب و عضلات روده بزرگ را از کار مي اندازد.
سبوس
در صورت لزوم بايد در حد متوسط و به عنوان يک جيره تکميلي مصرف گردد .
مصرف بيش از حد سبوس ممکن است منجربه دفع اسهال يا وقفه روده گردد .
ابتدا با مقادير کم شروع و تدريجا ميزان آن را افزايش دهيد .
مايعات
- روزانه حداقل 2000 سي سي (8 ليوان ) مايعات بنوشيد .
فعاليت
يک برنامه ورزشي منظم نظير پياده روي ، ورزش هاي سبک و . . . طرح ريزي نماييد .
مسهل ها
مصرف طولاني مدت مسهل ها و ملين ها ممنوع بوده و تا زماني که تمامي روش هاي فوق غير موثر واقع شوند بايد اين عمل را به تعويق انداخت .
بر اساس تجربيات ديده شده است که آلو و عصاره آن محرک خوبي براي حرکات روده است .
استفاده از روغن هاي معدني براي درمان يبوست توصيه نمي شود مگر در موارد کاملا استثنايي که يبوست بسيار شديد و دفع مشکل باشد اين روغن ها به شدت در جذب ويتامين هاي محلول در چربي به خصوص ويتامين ‏K‏ و ‏A‏ اختلال ايجاد مي کنند .
يبوست در سالمندان
يبوست به علل زير پنج بار بيشتر در سالمندان ديده مي شود .
نداشتن دندان و اشکال در جويدن غذا باعث حذف غذاهاي فيبر دار مي شود.
کاهش اشتها پيش مي آيد و در نتيجه کاهش فعاليت غدد مخاطي و کاهش ترشح غدد بزاقي را داريم .‏
‏داشتن زندگي غير فعال و نداشتن حرکت.
استراحت طولاني در تخت باعث کاهش فعاليت عضلات شکم مي شود .
خوددرماني : استفاده بيش از حد از تنقيه و ملين ها. ‏
اقدامات مربوط به مشکل دفع در افراد سالمند
تعيين الگوي طبيعي دفع.
تشويق به نوشيدن شش تا هشت ليوان آب در روز اگر شرايط طبي اجازه دهد .
اجراي تمرينات ورزشي منظم به طور پيوسته حتي در حال بستري بودن.
ممانعت از مصرف مسهل ها ( به خصوص روغن معدني و روغن کرچک ).
افزايش تدريجي مواد سلولزي در رژيم غذايي و شروع آن با مقدار کم و سپس افزايش آن.
ارزيابي داروهاي يبوست زاي دريافتي.
اجتناب از زور زدن هاي بي مورد در هنگام اجابت مزاج.
رعايت زمان منظم در غذا خوردن و اجتناب از خوردن غذاهاي دير هضم.

پيتزا يکي از آن غذاهاي پرطرفداري است که بدغذاترين بچه ها هم معمولا آن را دوست دارند؛ غذايي که اصل ايتاليايي اش از ورقه اي نازک خمير، کمي سبزي و مقداري ...

قديمي ها يادمان داده اند که اگر تکه ناني در خيابان روي زمين افتاده آن را برداريم تا زير پا نرود و معمولا آن را به کناري مي گذاريم که غذاي پرنده گرسنه ...

کاهش خطر ابتلا به بيماري هاي قلبي، انواع سرطان ها، خوش اندام شدن و ديرتر پير شدن، آرزوي خيلي هاست. بيشتر متخصصان، ۳۰ دقيقه ورزش روزانه و ۷ تا ۸ ساعت خ ...

متخصصين تغذيه بر اين امر توافق نظر دارند که براي دست يابي به سلامت بيشتر، به مصرف مقادير بيشتري از غلات کامل نيازمنديم. نشان داده شده است که مصرف غلات ...

سالم ترين داروهاي شفابخش اغلب در طبيعت پيدا مي شوند و انگور جزو ميوه هاي عالي و مفيد براي سلامتي، تقويت سيستم دفاعي بدن و پيشگيري و درمان بسياري از بي ...

به همان اندازه که محبوبيت قارچ در رژيم غذايي آمريکايي افزايش مي يابد، علاقه مند ي براي تخصص يافتن در امور مربوط به قارچ ، تبديل به يک سرگرمي و نيز تجا ...

برنامه ريزي براي يک تغذيه صحيح در ايام ماه مبارک رمضان به ويژه نيمه دوم اين ماه از اهميت ويژه اي برخوردار است تا هم بتوان با جلوگيري از پرخوري و آشفته ...

دانلود نسخه PDF - سبوس