up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله سازمان جهاني بهداشت PDF
QR code - سازمان جهاني بهداشت

سازمان جهاني بهداشت

بهداشت حرفه اي و توسعه پايدار

کميته مشترک کارشناسان سازمان جهاني بهداشت (WHO) و سازمان بين المللي کار (ILO)، هدف و تعريف بهداشت حرفه اي را اينگونه عنوان کرده اند: بهداشت حرفه اي، عبارت است از علم و هنر تأمين بالاترين حد سلامتي براي کارگران، تطبيق کار با مقتضيات روحي و جسمي کارگران، حفظ سرمايه از طريق ايجاد محيط کار سالم، انتخاب کارگر مناسب براي هر کار، پيشگيري از حوادث و بيماري هاي شغلي و غير شغلي و آموزش بهداشت شخصي، تشخيص زودرس و درمان بيماري ها و توجه به مسائل کارگران و افراد وابسته به آنان تا هر کارگر بتواند با برخورداري از حداکثر سلامتي و رفاه، فردي مؤثر براي اجتماع باشد.
با توجه به اين تعريف، طرح سازمان جهاني بهداشت در مورد سلامت کارگران، برنامه جديدي است که در راستاي استراتژي جهاني بهداشت حرفه اي براي همه ، صورت گرفته است و با اين ديد، امنيت شغلي، ميزان درآمد، سواد، ميزان مشارکت در تصميم گيري ها، رفتارها، سنت ها و آداب و رسوم همه و همه از جمله موضوعاتي است که در بهداشت حرفه اي به عنوان علم ناظر بر سلامت نيروي کار مطرح است. امروزه بيماري ها و حوادث ناشي از کار، تبديل به يکي از نگراني هاي اجتماعي به ويژه جامعه کارگري و دست اندرکاران مسائل ايمني و بهداشت محيط کار شده است و کشورهاي صنعتي، کوشش بسياري براي ايمن و قابل تحمل کردن محيط کار در کشور خود صرف مي کنند و با در نظر گرفتن اين موضوع که ارتقاي سطح سلامت نيروي کار ماهر، موجب پيشرفت در توسعه يافتگي مي شود، مسائل بهداشت حرفه اي را برنامه هايي براي حفظ جان انسان هاي شاغل و سلامتي و راحتي آنان و همچنين نگه داري ثروت هاي ملي و مردمي مي دانند و مي کوشند محيط کار را ايمن تر، قابل تحمل تر و انسان پسندتر کنند.
در اين جوامع شعار جهاني «اول ايمني، بعد کار» بازتاب واقعي داشته و دارد و آنجا که سخن از ايمني و بهداشت کار به ميان مي آيد، همه و همه بدون توجه به گرايش هاي فکري، چه در مراجع قانون گذاري و چه در مراجع اجرايي و يا علمي آن را تأييد مي کنند.
امروزه بسياري از افراد بيش از يک سوم زندگي پس از بلوغ خود را در محيط هاي مخاطره آميز مي گذرانند. طبق آمار سازمان جهاني بهداشت، سالانه در جهان ۱۲۰ ميليون حادثه شغلي با ۳ ۵ ميليون تلفات اتفاق مي افتد که خسارات ناشي از آنها ۵۰۰ ميليارد دلار برآورد شده است و نيز ۶۸ تا ۱۵۷ ميليون مورد بيماري شغلي در اثر تماس هاي شغلي، سلامت جهان را به مخاطره مي اندازد که علاوه بر ضايعات انساني، هزينه هاي مربوط به اين لطمات، درصد زيادي از توليد ناخالص ملي را در برخي کشورها از جمله ايران، به خود اختصاص مي دهد. هزينه درمان و خارج شدن يک نيروي کار فعال در جامعه نيز يک خسران است؛ علاوه بر اين ها مسائل رواني و اثراتي که فرد از کار افتاده بر خانواده و اطرافيان خود مي گذارد، در شادابي و سلامت جامعه، تأثير خواهد گذاشت. بررسي هاي گروه آمار سازمان پزشکي قانوني نشان داده است آمار قربانيان محيط هاي کاري در ايران به شدت رو به افزايش دارد. به طوري که در سال گذشته ۶۹۷ نفر در محيط هاي کاري جان خود را از دست داده اند که اين آمار نسبت به سال ۸۲، ۳۴ ۸ درصد افزايش داشته است.
نتايج طرح هاي تحقيقاتي چند سال اخير، ضمن اشاره به اين موضوع که سن حادثه ديدگان کمتر و حوادث منجر به فوت و آمار معلولان ناشي از حوادث بيشتر شده است، بيان گر اين واقعيت است که حوادث در بخش صنوف و ساختمان و مراکز مديريت پيمان کاري بيشتر و در مراکز داراي کميته ايمني و کارشناسان ايمني و بهداشت حرفه اي کمتر رخ داده است و با هزينه بسيار کم و حتي بدون هزينه، قابل پيشگيري بوده اند، لذا فرهنگ بهداشت حرفه اي و سلامت شغلي در سازمان ها، اداره ها، واحدهاي دولتي و خصوصي و کليه کارگاه ها و کارخانه ها بايد مورد توجه جدي قرار گيرد و با نگرش بر شرايط محيط هاي کاري و تعدد وجود عوامل زيان آور، با شدت هاي گوناگون و خطرات در کمين نشسته و اجراي صحيح و مؤثر ضوابط قانوني موجود در فصل چهارم قانون کار و مواد مرتبط در قوانين سازمان تأمين اجتماعي، توسط نهادهاي قانوني متعهد و پيگيري در جهت اجراي تعهدات کار فرمايان به عنوان عاملان اصلي سالم سازي در محيط کار، بايد مفهوم پوياي سلامت و بهداشت شغلي توسعه يابد و با اتکا بر داشتن نيروي کار سالم، شاداب و ماهر، قابليت توليد محصولاتي با کيفيت برتر و هزينه کمتر و قابل رقابت در بازارهاي جهاني ايجاد شود.
در اين راستا ايجاد و تقويت واحدهاي تخصصي بهداشت حرفه اي در کليه واحد هاي توليدي در نيل به توسعه پايدار، جايگاه و اهميت ويژه اي پيدا مي کند. با وجود اينکه تاکنون مطالب و مقالات نسبتاً زيادي در مورد توليد، به کارگيري و توجه به اصول ايمني و بهداشت حرفه اي، جهت حفاظت و ارتقاي سطح سلامتي نيروي انساني در محيط کار و حراست از منابع مالي و سرماي هاي صنعتي نوشته شده، اما مديران بسياري از واحدهاي صنعتي بهداشت حرفه اي را تنها به عنوان رشته اي هزينه زا و تشريفاتي که شايد سودي هم در بر نداشته باشد، مي دانند و به ندرت درباره نقش خود در قبال پيش گيري از حوادث آگاهي داشته و يا براي آن آموزش ديده اند. البته اين به استثناي برخي کارفرمايان روشن فکر و نگرش آنها براي ايجاد محيط کاري ايمن تر به منظور مطابقت با قوانين است.
گرچه مديران در امر افزايش توليد و سوددهي بيشتر کارخانه مسؤوليت خطيري دارند، اما مسؤوليت آنها در قبال حفظ جان کارگران بيشتر است؛ چرا که کاهش توليد و زيان هاي مادي را مي توان به روش هاي مختلف جبران کرد.اما ضايعات انساني از جمله مرگ و معلوليت دائمي، جبران ناپذير است.کافي است به صفحه حوادث جرايد روزانه مراجعه کنيد تا شاهد حوادث صنعتي و کارگاهي و سوانح گوناگون مانند انفجارها، آتش سوزي ها، تخريب ها، تصادف هاي رانندگي و غيره باشيد که روزانه قربانيان و خسارات بسياري را به جا مي گذارد و همگي اين مسائل به مؤثر نبودن فرهنگ ايمني و بهداشت در جامعه ما بر مي گردد.
براساس آمار معاونت سلامت وزارت بهداشت، ۱۶ ميليون کارگر در ايران در ۲ ميليون کارگاه در حال فعاليت اند که هزينه سرباري آنها بسيار بالاست. بر اساس حداقل استانداردهاي تعريف شده، سالانه بايد از اين کارگاه ها دوبار بازديد صورت گيرد که براي آن نياز به ۴ هزار نيروي متخصص بهداشت حرفه اي است. اين در حالي است که فقط ۷۰۰ نيروي بهداشت حرفه اي در کشور وجود دارد. براي معاينات ادواري سالانه کارگري، نياز به ۱۶۰۰ متخصص طب کار است؛ در حالي که فقط ۵۲ متخصص طب کار در کشور مشغول فعاليت هستند؛ در عين حال، حدود ۶۰ درصد کارگران شاغل در کارگاه هاي تعريف شده، تحت پوشش هستند. با وجود اينکه آيين نامه کميته حفاظت فني و بهداشت کار در سال ۱۳۷۴ توسط وزارت کار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، تدوين شد و تمام کارگاه هاي بالاي ۲۵ نفر کارگر، مکلف به تشکيل اين کميته و به دنبال آن جذب يک نفر فارغ التحصيل بهداشت حرفه اي به عنوان مسؤول بهداشت حرفه اي شدند. در سال ۱۳۸۰ نيز آيين نامه شرح وظايف کارشناس بهداشت حرفه اي شاغل در کارخانجات، توسط وزارت بهداشت تدوين شد اما در اجراي آيين نامه هاي مذکور و در چارچوب مسائل مربوط به بهداشت حرفه اي، به نارسايي هاي گوناگون بر مي خوريم که تشخيص و رفع آنها کمک مؤثري به اشاعه فرهنگ بهداشت حرفه اي و نيل به توسعه پايدار در جامعه خواهد بود.اين نارسايي ها و راهکارهاي آنها به شرح زير هستند:
۱) بسيج عمومي کليه دستگاه هاي دولتي و حتي افراد جامعه در جهت اشاعه فرهنگ پيش گيري و رسيدن به توسعه پايدار و هماهنگي، همکاري و تقويت کليه افراد حقيقي و حقوقي که به هر نحو بايد در زمينه سلامت جامعه به ويژه نيروي کار، اقدام کنند.
۲) مراکز دولتي و نظارتي، نظير وزارت کار و امور اجتماعي، سازمان تأمين اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، به ويژه اداره کل بهداشت محيط و حرفه اي اين وزارت خانه و ساير ارگان هاي وابسته، اطلاعات و خدمات مشاوره اي مورد نياز براي کارفرمايان و کارگران را از طريق برگزاري دوره هاي آموزشي، به صورت جداگانه، توسط مراکز آموزشي يا معاونت هاي آموزشي دستگاه هاي دولتي فراهم کنند و با تشريح اين حقيقت مسلم براي آنها که ايجاد مراکز بهداشت کار و بهبود شرايط محيط کار، نقش مؤثري در افزايش بهره وري و کيفيت توليد خواهد داشت، زمينه را براي به کارگيري دانش اندوختگان بهداشت حرفه اي مساعد کنند.
۳) با توجه به جدا ناپذير بودن بهداشت و ايمني در جهت نيل به سلامت نيروي کار در جامعه، يکپارچه کردن کليه سياست ها، برنامه ها و راهکارهاي ذيربط به عنوان سلامت و عامل اساسي و مؤثر در دستيابي به توسعه ملي پيشنهاد شود.
۴) براي تمامي بخش هاي صنعت، معدن، کشاورزي و خدمات بايد معيارها و شاخص هاي مناسب اندازه گيري و تجزيه و تحليل شغل، تدوين شود که اين در جهت شناسايي مشاغل سخت و زيان آور نيز بسيار مؤثر خواهد بود.
۵) تشکيل سازماني با پشتوانه اجرايي قوي که مرجع تصميم گيري، سياست گذاري و نظارت بر ضوابط حفاظت شغلي و بهداشت کار باشد، زير نظر بالاترين قدرت اجرايي کشور يعني رئيس جمهور، جهت جلوگيري از فعاليت هاي موازي و گاهي نفي کننده سازمان ها و ارگان هاي مسؤول.
۶) علاوه بر عوامل مربوط به فرهنگ عمومي ايمني و بهداشت و عدم اجراي قوانين و مقررات مربوطه، کمبود آموزش و آگاهي و اطلاع رساني در اين زمينه از علل عمده انجام اعمال نا ايمن (۵۲ ۳ درصد علل بروز حوادث شغلي در سطح کشور) است؛ لذا بدون شک در اين رابطه آموزش مي تواند بيشترين خدمت را انجام دهد که بايد از پايين ترين تا بالاترين سطوح آموزشي را دربر گيرد. کودکان، نوجوانان و جوانان، به اقتضاي سن و ظرفيت پذيرش خود، از اولين روزهاي تحصيل تا آخرين مراحل تحصيلات عالي بايد با اين فرهنگ و بينش آشنا شده و آموزش ببينند و بهترين کساني که مي توانند اين آموزش را ارائه کنند، کارشناسان بهداشت حرفه اي هستند. اين آموزش مي تواند به بهترين شکل از طريق رسانه هاي جمعي، اعم از تلويزيون، راديو و مطبوعات ارائه شود.
۷) کارفرمايان (چه دولتي و چه خصوصي) به استناد آيين نامه تأسيس مراکز بهداشت کار، موظف به تأسيس اين مراکزند. بنابراين شايسته است کارخانه ها، کارگاه ها و کليه مراکز و سازمان هايي که با ايجاد مراکز بهداشت کار و به کارگيري دانش اندوختگان بهداشت حرفه اي، به ايجاد فرهنگ ايمني و بهداشت کار کمک مي کنند، از طريق وزارت خانه ها و مراکز و سازمان هاي مربوطه خود، معرفي و مورد تشويق و حمايت قرار گيرند.
۸) هر شغل و حرفه اي، بهداشت مخصوص به خود را دارد. بنابراين شايسته است تصميم گيرندگان و مسؤولان روزي را به نام روز ايمني و بهداشت کار، در جامعه نام گذاري کنند و در روز مزبور در بخش هاي مختلف صنعت، کشاورزي، معدن، خدمات و... با برگزاري مراسم ويژه، در زمينه معرفي و شناخت بينش بهداشت حرفه اي، توجه عموم را به اهميت موضوع جلب کنند.
اميد است مسؤولان نسبت به ايجاد و گسترش فرهنگ بهداشت حرفه اي در کليه مشاغل و اعمال مؤثر موارد قانوني مربوط به بهداشت کار و واضح تر شدن نواقص موجود در قانون کار جمهوري اسلامي ايران، در زمينه مشخص شدن سازمان واحد در بهداشت حرفه اي و مسائل مربوط به آن، اقدام شايسته به عمل آورند تا جان و سلامتي انسان ها و سرمايه هاي ايران عزيز حفظ شود.

بهداشت مجموعه اي از علوم مختلف است و بطور کلي منظور از آن، انجام کارهايي براي جلوگيري از ابتلا مردم به بيماري و رسيدن به سلامتي است. تعريف سازمان جهان ...

لبخند وقتي زيباست که دندان هاي زيبايي داشته باشيم. پيامبر(ص) فرموده اند: «دهان دروازه ي قرآن است»، پس بايد دروازه ي قرآن را با مرواريدهاي زيبا مرصع و ...

بهداشت حرفه اي عبارتست از علم و فن پيشگيري از بيماري هاي ناشي از کار و ارتقاي سطح سلامتي افراد شاغل از طريق کنترل عوامل زيان آور محيط کار. اين رشته در ...

سازمان بنا به تعريف، سازمان عبارتست از اجتماع دو يا چند نفر و همكاري آنها براي نيل به هدفي مشترك از طريق تقسيم كار و وظايف و از مجراي سلسله مراتب اخت ...

نمک آلومينيوم، پارافين، فتالات ها و ... گاهي کارخانجات توليدکننده مواد آرايشي و بهداشتي براي ساده تر کردن کار خود ترکيبات سمي، محرک و سرطان زايي را به ...

معمولا در ماه رمضان، مطب هاي دندان پزشکي خلوت مي شود؛ چون بيشتر بيماران تلاش مي کنند قبل از آغاز اين ماه، تمام کارهاي دندان پزشکي، جراحي ها و ترميم دن ...

ذخيره شدن ماهي بصورت تازه و زنده موجب مصرف اکسيژن مي شود ودر حاليکه فساد شروع شده کاز هاي سمي توليد مي نمايد در يک محفظه بسته هوا بسرعت آلوده شده و مو ...

● مقدمه ماهيان مولد؛ سازنده نسل بعدي براي پرورش يا بازسازي ذخاير آبزيان مي باشد ؛ بنابر اين اگرمولدي از لحاظ بهداشتي سالم نباشند نسل به وجود آمده از آ ...

دانلود نسخه PDF - سازمان جهاني بهداشت