up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله ساخت خطي PDF
QR code - ساخت خطي

ساخت خطي

آشنايي
واژه ساخت خطي براي هر گونه ساختمان خطي ، که بطور مداوم در سنگها ديده شود، بکار مي‌رود. مثلا ، در يک امتداد قرار گرفتن قلوه‌سنگهاي طويل ، و يا محل تلاقي در صفحه تورق ، بدين نام خوانده مي‌شود. خطي شدن ، ممکن است منشا اوليه رسوبي يا آذرين داشته باشد، ولي معمولا در نتيجه تغيير شکل سنگها بوجود مي‌آيد و در حقيقت بايد آنرا در رديف ساختهاي ثانوي به شمار آورد. ساخت خطي معمولا در اغلب سنگهاي تغيير شکل يافته وجود دارد و در بسياري مورد ممکن است بيش از يک ساخت خطي در سنگ ديده شود.
در مواري که اين ساخت ، در ارتباط با چين خوردگي بوجود آمده باشد، معمولا يا با محور چين موازي است و يا اين که طي زاويه 90 درجه نسبت به آن واقع شده است. در بسياري حالات ، ساخت خطي با تورق همراه است و عملا در سطح تورق قرار دارد. ولي اين امر الزامي نيست و در پاره‌اي موارد به خصوص در مناطقي که حاوي گنايس‌اند، ساخت خطي بدون وجود تورق ديده مي‌شود.
انواع ساخت خطي
ساخت خطي در نتيجه فرآيندهاي مختلفي به‌وجود مي‌آيد که در زير به شرح مهمترين انواع آنها مي‌پردازيم:
* شيارهاي آينه گسل :
شيارهاي موجود در سطح آينه گسل ، که معمولا حاوي کانيهاي مختلف است، از جمله معمولي‌ترين ساخت‌هاي خطي‌اند، ولي از آنجا که اين پديده‌ها سطي‌اند و در عمق اثري ندارند، نمي‌توان آنها را به عنوان يک ساخت خطي واقعي در نظر گرفت. در بعضي موارد که منطقه گسل وسيع است اين ساخت‌ها ، از نظر ارتباط با وضعيت تکتونيکي ، اهميت پيدا مي‌کنند. همچنين در مواردي که صفحات تورق نزديک به هم ، چين خوردگي پيدا مي‌کنند، در سطوح چي ‌خورده لغزش‌هايي صورت مي‌گيرد و خراش‌هايي به‌وجود مي‌‌آيد که امتداد آنها عموما بر محور چين خوردگي عمود است.
* ساخت‌هاي خطي ناشي از چين خوردگي :
لولاي چين ، در حقيقت خود يک نوع ساخت خطي است و بسته به ابعاد چين و وسعت منطقه چين‌خورده ، ممکن است به عنوان يک مشخصه تلقي شود.
* ساخت خطي ناشي از تقاطح سطوح تورق :
در بسياري حالات در سنگهاي چين‌خورده‌اي که داراي تورق سطح محوري‌اند، در نتيجه تقاطع دو سطح تورق ، نوعي ساخت خطي به ‌وجود مي‌آورد که داراي تورق سطح محوري‌اند، در نتيجه تقاطع دو سطح تورق ، نوعي ساخت خطي به‌وجود مي‌آورد. ساخت خطي الزاما در نتيجه تقاطع سطح لايه‌بندي با کليواژ تشکيل نمي‌شود بلکه اين امر ممکن است در نتيجه برخورد هر دو سطح تورق ، بوجود آيد.
* به خط شدن کاني‌ها :
ايجاد ساخت خطي ، در اثر در يک خط قرار گرفتن بلورهاي طويل موجود در سنگ ، از جمله پديده‌هايي است که به فراواني در سنگها ديده مي‌شود.
* ساخت خطي ناشي از توازي ذرات تشکيل دهنده سنگ :
ذرات آواري موجود در سنگها ، ممکن است در اثر تغيير شکل و يا چرخش در امتدادي موازي با امتداد محور چين‌خوردگيهاي فرعي ، نوعي ساخت خطي را بوجود آورند.
* ميله‌ها :
ميله‌ها از جمله پديده‌هاي عادي نواحي دگرگوني و معمولا از توده‌هاي طويل کوارتز تشکيل شده است. در ابتدا تصور مي‌شد که ميله‌ها ، در نتيجه تمرکز کوارتز در توده‌هاي طويل در نتيجه دگرگوني ، به‌وجود مي‌آيند. اما امروزه ، به هر نوع توده طويل مرکب از مجموعه يک نوع کاني (مشروط بر اينکه اين امر در نتيجه شکاف برداشتن و جدا شدن لايه‌هاي اوليه سنگ به وجود نيامده باشد) ميله گفته مي‌شود. مقطع ميله‌ها بيضوي تا اشکال فوق‌العاده نامنظم است و معمولا در امتداد آنها ، موازي محور چين‌هاي محلي است.
* ستون‌ها :
ستون‌ها ساخت‌هايي هستند که معمولا با همان حالت اوليه و بدون اينکه مواد سنگ در يک جا متمرکز شده و مواد جديدي به آن اضافه شود، در سنگها به وجود مي‌آيد. اين ساخت ، معمولا به صورت ستونهاي طويلي در سطح لايه‌بندي طبقات مقاوم و يا سطوح ديگر نظير درزه و کليواژ ، ديده مي‌شود. بطور کلي ساخت ستوني را مي‌توان به صورت پيچ و تاب موجود در سطح سنگها (سطح لايه‌بندي و يا هر سطح ديگر) تعريف کرد. معمولا شکل ستونها ، استوانه‌اي و گاهي نظير وضعيت نامنظم است. ستونها نيز نظير ميله‌ها ، معمولا در امتداد عمود بر محور چين خوردگي‌هاي ناحيه ، قرار گرفته‌اند.
* بودين‌ها :
بوديناژ در نتيجه قطعه قطعه شدن سنگهايي که نسبت به سنگهاي مجاور خود مقاوم ترند، بوجود مي‌آيد. در حالت کلي ممکن است جسمي از سنگها مثل طبقه يادايک قطعه قطعه شود و به شکل اجسام طويلي که موازي قرار گرفته‌اند درآيد و بوديناژ را به‌وجود آورد.
منشا ساخت‌هاي خطي
براي منشا ساخت‌هاي خطي مختلف ، تعابيري وجود دارد که در زير به شرح مهمترين آنها مي‌پردازيم:
* ساخت خطي مربوط به کانيها :
ايجاد ساخت خطي در نتيجه به خط شدن کانيها ، مشابه ايجاد تورق ، در نتيجه توجيه شدن کانيها در امتداد معين است. در مواردي که ساخت ناشي از «در يک خط قرار گرفتن» ذرات تشکيل دهنده سنگ باشد، براي تشريح آن مکانيسم هاي مختلفي مي‌توان يافت. بدين معني که اين پديده ، ممکن است در نتيجه تغيير شکل ذرات در امتداد مورد نظر ، رويش ذرات در آن امتداد و چرخش ذرات در جهت معين بوجود آمده باشد.
* ساخت خطي مربوط به قلوه سنگها و اووليت‌ها :
در مواردي که شکل اوليه اين اجسام کروي و خواص مکانيکي آنها مشابه مواد اطراف آنها باشد، شکل آنها پس از تغيير شکل ، در حقيقت خود معرف بيضوي تغيير شکل است. بديهي است در حالت کلي ، اين امر صادق نيست زير ا عموما ترکيب و مشخصات قلوه سنگها با مواد اطراف آنها متفاوت است. در چنين حالاتي ، شکل ثانوي قلوه سنگها تنها معرف تغيير شکل خود آنهاست و به هيچ وجه نماينده تغيير شکل توده سنگ نمي‌باشد.
* ميله‌ها ، ستون‌ها و بودين‌ها :
ويلسون در مورد طرز تشکيل ميله‌ها ، به هنگام مطالعه ميله‌هاي سري موين در اسکاتلند ، اظهار داشت که ميله‌هاي مزبور ناشي از قطعه ‌قطعه شدن رگه‌ها و تغيير شکل قلوه سنگهاي کوارتزي است. بنا به عقيده رمزي ، ايجاد ستون‌ها ، نتيجه چين خوردگي کوچک مقياس ، در فصل مشترک دوطبقه با مقاومت مختلف است.
بوديناژ نتيجه ايجاد کشش در طبقات است، هنگامي که سنگهايي با مقاومت و ترکيب مختلف تحت تاثير کشش قرار گيرند، رفتار آنها متفاوت خواهد بود. زيرا بسته به شدت تغيير شکل موثر بر توده سنگها بگونه‌اي باشد که از ميزان حد براي بعضي از سنگها تجاوز کند، در اين صورت ، گروه سنگهاي مزبور رفتار شکننده پيدا کرده و بوديناژ را بوجود مي‌آورند.

در قطبش خطي ميدان الکتريکي (يا ميدان مغناطيسي) موج ، در امتداد يک خط راست نوسان مي‌کند، لذا بايد اختلاف فاز بين مولفه‌هاي ارتعاش ميدان 0 يا 180 درجه ب ...

RNA مخفف اسيد ريبونوکلئيک است که يکي از انواع اسيدهاي نوکلئيک مي باشد. در داخل سلول انواع مختلف RNA وجود دارد که هر کدام از آنها وظايف مخصوص به خود را ...

● ساختمان قلب قلب يک عضو توخالي و عضلاني است که در وسط قفسه سينه و پشت جناق سينه قرار دارد وزن و اندازه قلب تحت تاثير سن، جنس، وزن بدن، ميزان فعاليت ب ...

● ساختمان قلب قلب يک عضو توخالي و عضلاني است که در وسط قفسه سينه و پشت جناق سينه قرار دارد وزن و اندازه قلب تحت تاثير سن، جنس، وزن بدن، ميزان فعاليت ب ...

DNA يا دزاکسي ريبونوکلئيک اسيد يکي از ماکرومولکولهاي سلولي است که حامل اطلاعات وراثتي بوده و طي همانند سازي ژنتيکي از يک نسل به نسل بعد منتقل مي شود. ...

خاک توده اي از مواد طبيعي با شرايط مناسب براي پرورش گياهان که تحت تاثير عوامل تخريبي (اثر عوامل جوي و موجودات ذره بيني) و عوامل سازنده (تشکيل مواد سمي ...

● ريشه لغوي زمين شناسي ساختماني از واژه Structral به معني ساختاري يا ساختماني و Geologg به معني زمين شناسي گرفته شده است. ● ديد کلي هر کسي که با زمين ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

دانلود نسخه PDF - ساخت خطي