up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله زيره سبز PDF
QR code - زيره سبز

زيره سبز

مقدمه
زيره سبز با نام علميL. Cuminum cyminum گياهي است از خانواده apiaceae ، يکساله ، معطر ، بدون کرک (جز ميوه) ساقه علفي با انشعابات دو تايي و گاهي سه تايي مي باشد. ساقه گياه شيار دار بوده و دارا ي بافت کلانشيم محيطي است .همچنين گياهي است يکساله کوچک و علفي که ارتفاع آن 60 سانتيمتر است ريشه آن دراز و باريک برنگ سفيد ، ساقه آن راست و برگهايش به شکل نوار باريک و نخي شکل و برنگ سبز مي باشد (4و6).
گل آذين از نوع چتر مرکب مي باشد و هر چتر مرکب به سه تا شش چترک ختم مي شود. و هر چترک داراي سه تا چهار گل مي باشد. براکته هاي گشيده و خطي در زير چتر مرکب به صورت حلقه اي مجتمع شده و گريبان ناميده مي شود. براکته هاي قاعده هر گل نيز در قاعده چترک ها به صورت حلقوي وجود داشته و گريبانک ناميده مي شود. ميوه دوکي شکل بوده و در دو سر باريک مي باشد و از نوع دو فندقه شيزوکارپ است که شامل دو مريکارپ ميباشد . جنين دانه کوچک بوده و در البومين محصور است و به شدت به جدار مريکارپ فشرده است.
بخش شکمي جدار مريکارپ مسطح و بخش پشتي آن محدب است و داراي 5 ضلع برجسته يا خطوط پره مانند طولي است که اين پره ها يکي در پشت ، دو تا در طرفين و دو تا در حاشيه مريکارپ قرار دارند.
از هر پره يک دسته آوندي عبور مي کند که آوند هاي چوبي در داخل و آوند هاي آبکش در داخل قرار دارند.گرده افشاني در اين گياه توسط باد و به ندرت حشرات انجام مي گيرد . چتر ها از پائين بو ته به سمت بالا و از اطراف به مر کز توليد بذر مي کنند که نشان دهنده گل اذين نامحدود آن است(2).
شرح گياه
گياهي کوچک، علفي به ارتفاع 15 تا 50 سانتي متر و داراي ريشه دراز باريک به رنگ سفيد و ساقه اي راست و منشعب به تقسيمات دو تايي است منشأ اوليه آن ناحيه علياي مصر و سواحل نيل بوده است ولي امروزه به حالت نيمه وحشي در منطقه وسيعي از مديترانه ، عربستان ، ايران، و نواحي مختلف مي رويد و يا در اين نواحي پرورش مي يابد.
برگهاي آن متناوب، شفاف، بي کرک، منقسم به بريدگيهاي بسيار نازک و ظريف ولي دراز و نخي شکل است. گلهائي کوچک ، سفيد يا صورتي رنگ و مجتمع به صورت چتر مرکب دارد. ميوه آن بيضوي کشيده، باريک در دو انتها، بسيار معطر ، به طول 6 ميلي متر، به قطر 5 1 ميلي متر و پوشيده از تارهاي خشن است.بعضي از واريته هاي اين گياه ميوه هاي عاري از تار دارند.رنگ ميوه بر حسب واريته هاي مختلف گياه ممکن است زرد تيره يا خرمائي مايل به سبز و يا خاکستري باشد(4).
نياز اکولوژيکي
چون زيره سبز گياهي مديترانه اي است، لذا در طول رويش به حرارت مناسب و نور کافي نياز دارد مقدار اسانس گياهان که در مناطق گرم با نور فراوان مي رويند بيش از مناطق ديگر است. اين گياه در مرحله گل دهي و تشکيل ميوه به رطوبت کمتري نياز دارد. خاکهاي با بافت متوسط و خاکهاي لوم شني، خاکهاي مناسبي براي توليد زيره سبز هستند. کشت در خاکهاي سبک شني و تهي از مواد و عناصر غذايي مناسب نيست چون اين خاکها شرايط را براي ابتلاي گياهان به بيماريهاي قارچي آماده مي کنند. PH خاک براي کشت زيره سبز 5 4 تا 2 8 مناسب است(2).
آماده سازي خاک
در اوايل پائيز 15 تا 20 تن در هکتار کودهاي حيواني کاملاً پوسيده به زمين اضافه نموده و سپس شخم زده مي شود و در ادامه زمين را بايد تسطيح نمود. خاک بايد نرم باشد وسله توليد نکند قبل از کشت زمين را آماده و آنرا کرت بندي مي کنند (1).
تاريخ و فواصل کاشت
از تناوب کاشت زيره با گياهان تيره جعفري بايد خوداري نمود. زيرا زيره سبز به بيماريهاي قارچي بسيار حساس بوده و بيماريهاي گياهان تيره جعفري کم و بيش مشابه هستند.
تکثير گياه توسط بذر صورت مي گيرد. تاريخ کشت به شرايط اقليمي محل رويش بستگي دارد. بطوريکه در مناطق معتدل يک محصول پائيزه در مناطق سرد به صورت يک محصول بهاره کشت مي شود اواسط پائيز (آبان ماه) زمان مناسبي براي کشت پائيزه است. در حاليکه کشت بهاره در اسفند انجام مي گيرد.
اگر زيره سبز رديفي کشت شود،فاصله رديف ها 15 تا 20 سانتي متر مناسب است.هر هکتار زمين به 12 تا 15 کيلوگرم بذر با کيفيت نياز دارد. عمق بذر به تناسب بافت خاک بين 5 1 تا 2 سانتي متر مناسب است. پس از کشت از انجام هر گونه عملي که سبب جابجائي بذر شود بايد خودداري نمود (2).
کاشت
کشت زيره سبز توسط بذر و مستقيماً در زمين اصلي صورت مي گيرد. مدتي قبل از کاشت زمين را بايد آبياري نمود. بذرها را مي توان پس از مخلوط کردن با ماسه نرم به صورت دست پاش در سطح زمين پاشيد در بعضي نقاط زيره سبز را به صورت رديفي کشت مي کنند.براي افزايش قوه رويشي بذرها را بايد به مدت 24 تا 36 ساعت در آب خيس نمود.
پس از کاشت بلافاصله بايد زمين را آبياري کرد. آبياري نبايد شديد باشد تا بذرها شسته شود و در مرکز کرتها متراکم شود.دومين آبياري بايد 8 تا 10 روز پس از اولين آبياري انجام گيرد. رويش بذرها پس از دومين آبياري آغاز مي شود. چنانچه منطقه کشت از دماي بالايي برخوردار باشد بايد 5 تا 6 روز پس از دومين آبياري مجدداً گياهان را آبياري نمود. اين آبياري سبب مي شود تا رويش بذرها تکميل شود گياهان را بايد هر 12 تا 20 روز (بسته به شرايط آب و هوائي) آبياري کرد. اضافه کردن 20 تا 30 کيلوگرم در هکتار ازت 40 تا 50 روز پس از کشت به همراه آبياري سبب افزايش عملکرد مي شود (2) .
داشت
چون زيره سبز ارتفاع کمي دارد و اگر امکان رويش به علفهاي هرز داده شود،نه تنها مي تواند بر زيره سبز غلبه کند و جذب آب و کسب نور را دچار اشکال سازند، بلکه سبب انتشار و گسترش آفتها و بيماريها نيز مي شوند لذا وجين علف هاي هرز ضروري است. هنگاميکه ارتفاع بوته ها به پنج سانتي متر رسيد بايد وجين علف هاي هرز را آغاز و در طول رويش زيره سبز علفهاي هرز را بايد دو تا سه مرتبه وجين کرد. برگرداندن خاک بين رديفها نيز نقش عمده اي در افزايش عملکرد دارد. آبياري بايد با دقت انجام گيرد. هنگام گل دهي و تشکيل ميوه، گياهان به حداقل آبياري نياز دارند. آبياري زياد نه تنها سبب کاهش عملکرد مي شود بلکه شرايط را براي ابتلاء به بيماريهاي قارچي آماده مي کند.
بيماريهاي قارچي زيره سبز يکي سفيدک سطحي است که براي مبارزه با آن بايد از قارچ کش هاي سولفوره و تابل به مقدار يک کيلوگرم در هکتار يا از کاراتان به مقدار 5 0 ليتر در هکتار به صورت محلول پاشي استفاده کرد.از ديگر بيماري قارچي بلايت زيره است که در مرحله گل دهي به گياهان آسيب مي رساند.وجود لکه هاي قهوه اي رنگ بر روي ساقه،برگها از علائم اين بيماري است براي مبارزه با آن از قارچ کش هاي حاوي ترکيبات مس نظير ديتان، بليتوکس (Blitox 50)، کوپرومار (Cupromar) به مقدار 6 0 تا 1 کيلوگرم در هکتار مي توان استفاده نمود پوسيدگي ريشه نيز از بيماريهاي ديگر زيره است که در تمام مراحل رويش زيره سبز را تهديد مي کند که جهت کنترل از مخلوط کاراتان و ديتان مي توان استفاده نمود (2).
برداشت
محصول معمولاً 100 تا 120 روز پس از کشت آماده برداشت ميشود از ارديبهشت تا اوايل خرداد مي توان زيره سبز را برداشت نمود. عمل برداشت معمولاً با دست انجام مي گيرد. گياهان را با دست از ريشه بيرون کشيده يا با داس برداشت مي کنند. سپس آنها را بايد خشک نمود. پس از بوجاري بايد بذرها را از ساير اندام ها جدا و با استفاده از جريان هوا آنها را تميز و بسته بندي کرد.
عملکرد بذر بسيار متفاوت است و به شرايط اقليمي محل رويش بستگي دارد. از هر هکتار 8 0 تا 1 تن بذر توليد مي شود (2).
دامنه انتشار
خراسان: سبزوار ، علي آباد، مشهد ،صالح آباد تهران ، بين تهران و سمنان در ناحيه اي بنام کيش لک در ارتفاعات 900 متري به حالت خودرو و نيمه خودرو سمنان ، دامغان ، سرخه در 1100 متري پرورش آن در غالب نواحي مساعد صورت مي گيرد.
ترکيبات شيميايي
زيره داراي تانن ، روغن زرين و اسانس است . اسانس زيره را از تقطير ميوه له شده تحت اثر بخار آب بدست مي آورند . اين اسانس مايعي است بيرنگ که در اثر ماندن ابتدا برنگ زرد و سپس قهو ه اي رنگ مي شود .
بوي زيره مربوط به آلدئيدي بنام کومينول است . مقدر کومينول در زيره بسته به محل کشت آن بين 30 تا 50 درصد است .
ضد تشنج است . براي برطرف کردن بيماري صرع مفيد است. در دفع گاز معده موثر است . قاعده آور است . عرق آور است. براي رفع برونشيت از دم کرده زيره استفاده کنيد . براي برطرف کردن سوءهاضمه مفيد است. ترشحات زنانگي را برطرف مي کند. براي تحريک اشتها زيره سبزه را با سرکه و آب مخلوط کرده و قبل از غذا بخوريد . براي برطرف کردن قطره قطره ادرار کردن زيره را تفت داده و سرخ کنيد سپس با آب بخوريد . براي رفع نفخ روده و معده مي توانيد دم کرده زيره را تنقيه کنيد . براي التيام زخم چشم ، دانه هاي له شده زيره سبز را در آب برنج خام خيس کرده و سپس مايع بدست آمده را قطره قطره روي زخم چشم بريزيد. هنگاميکه اطفال شير خوار دل درد دارند و نفخ در شکم شان پيچيده چند قطره اسانس زيره را با روغن بادام مخلوط کرده و با آن شکم آنها را ماساژ دهيد . و بالاخره زيره را در غذاهايي که نفاخ هستند مخصوصا حبوبات استفاده کنيد(1).
سرما و مقاومت به آن در گياهان:
تنش دماي پايين
يکي از مهمترين عوامل محيطي محدود کننده رشد گياهان، دماي پايين مي باشد. گونه هاي مختلف گياهي از نظر قابليت تحمل به تنش دماي پايين، بسيار متفاوتند. گياهان گرمسيري حساس به سرما، حتي در دماي بالاتر از دماي انجماد بافتها، بطور جبران ناپذيري آسيب مي بينند. گياه بواسطه اختلال در فرآيندهاي متابوليکي، تغيير در خواص غشاءهاي سلولي و اندامکي، تغيير در ساختمان پروتيينها و اثرات متقابل ميان ماکروملکولها، و نيز توقف واکنشهاي آنزيمي دچار صدمه ميگردد. گياهاني که به يخبندان حساس ولي به سرما متحمل هستند، در دماي اندکي زير صفر قادر به ادامه حيات بوده، ولي بمحض تشکيل کريستالهاي يخ در بافتها، بشدت آسيب مي بينند(5و3). اين در حالي است که گياهان متحمل به يخبندان قادر به ادامه حيات در سطوح متفاوتي از دماهاي يخبندان هستند، البته درجه واقعي تحمل بستگي به گونه گياهي، مرحله نمو گياه و مدت زمان تنش دارد(3).
قرار گرفتن گياهان در معرض دماي زير صفر منتج به تشکيل کريستالهاي يخ در فضاي بين سلولي، خروج آب از سلولها و از دست رفتن آب سلول (پسابيدگي) ميگردد. بنابراين، تحمل به يخبندان با تحمل به پسابيدگي (که در اثر خشکي يا شوري زياد بوجود مي آيد)، همبستگي شديدي دارد(5). پسابيدگي ناشي از يخبندان سبب اختلالات گوناگوني در ساختمانهاي غشايي از جمله بهم چسبيدن غشاءها ميگردد. اگرچه پسابيدگي سلولي ناشي از يخبندان، علت اصلي صدمات ايجاد شده در اثر يخبندان مي باشد، ولي عوامل ديگري هم در اين امر دخالت دارند. کريستالهاي در حال رشد يخ سبب وارد آمدن خسارات مکانيکي به سلولها و بافتها ميشود. دماي بسيار پايين حاکم در شرايط وقوع يخبندان في نفسه و پسابيدگي ناشي از آن سبب واسرشتگي پروتيينها و تخريب کمپلکس هاي ماکروملکول ميگردد. وجه مشترک همه تنشهاي پيچيده اي نظير دماي پايين، توليد گونه هاي اکسيژن فعال (ROS) مي باشد، که ميتواند سبب صدمه ديدن ماکروملکولهاي مختلف درون سلول گردد(5). دماي پايين بخصوص وقتي با يخبندان همراه باشد، با سيستمهاي موثر جلوگيري کننده از توليد اکسيژن فعال که عامل وقوع تنش اکسيداتيو است، همبستگي دارد(5و3).
گياهان نواحي معتدله با فعال نمودن مکانيزم سازگاري به سرما که منتج به افزايش تحمل به يخبندان ميگردد، به دماي پايين واکنش نشان ميدهند. اين فرآيند سازگاري با تغيير نحوه ابراز برخي ژنهاي مسوول واکنش به تنش همراه است. اين ژنها توليد پروتيينها و متابوليتهاي نگهدارنده ساختمانهاي سلولي و حافظ نقش آنها در مقابل اثرات منفي يخبندان و پسابيدگي ناشي از آن را کنترل مي نمايند. تغيير در ابراز ژتهاي عامل واکنش به سرما توسط مجموعه اي از فاکتورهاي رونوشت برداري که به محرکهاي دمايي واکنش نشان ميدهند، کنترل ميگردد(3).
در اثر سرما تغييرات وسيعي در رفتار غشاها ، چربي ها آنزيم ها رنگيزه ها و اسکلت سلولي گياهان گرمسيري بوجود مي آيد. برخي از اين تغييرات مي توانند به عنوان اثرات اوليه اي تلقي شوند که منجر به عدم تعادل متابوليکي ، تلفات آب نشت يون ، از دست رفتن جايگزيني سلولي و نهايتا مرگ سلول مي شوند(3و5).
مکانيزم هايي که گياهان مقاوم به سرما بدان وسيله از تغييرات جلوگيري مي کنند به خوب شناخته نشده است و تحقيقات بسيار زيادي براي درک اينکه چگونه غشاها و پروتئين ها به نحوي تغيير مي يابند که مي توانند در مقابل سرما پايدار بمانند ، لازم است. مقاومت به سرمازدگي يک صفت چند ژني است و بنا بر اين اصلاح گران در اتقال صفت مقاومت به سرما به گياهان حساس به سرما با مساله پيچيده اي روبرو هستند(5).
سرما و يخ زدگي همه ساله خسارات قابل توجهي را به اقتصاد وچرخه توليد کشورتحميل مي کند. بنابر اين براي مقاومت گياهان به سرماويخ زدگي لازم است تا مديريت تنش رعايت شود.
به گزارش خبرگزاري كشاورزي ايران (ايانا) سعيد ترکش اصفهاني_کارشناس ارشد اصلاح نباتات در مقاله اي به بررسي اثرات سرما بر گياهان پرداخته است.
در اين مقاله آمده است: سرما و يخ زدگي ازمهمترين عوامل قهري خسارتزا درمحصولات کشاورزي است وهمه ساله خسارات قابل توجهي را به اقتصاد وچرخه توليدکشور تحميل مي کند.
سهم عامل تنش سرما و يخبندان نسبت به ساير عوامل تهديد کننده در زيربخشهاي زراعي و باغي از وزن بسيار بالايي برخوردار است و پهنه وسيعي از حاصلخيزترين مناطق توليدي کشور ما و قسمت عمده محصولات اقتصادي مهم کشورهمه ساله در معرض تهديد تنش سرما و يخزدگي قرار دارند.
اين مقاله در خصوص تعريف تنش و عوامل تنش زا مي افزايد: تنش عبارت است از هر گونه انحراف معني دار از شرايط بهينه براي زندگي موجود زنده، و عوامل تنش زا باعث تغيير و اختلال در فرايندهاي فيزيولوژيکي گياهي مي شوند واز اين طريق توليد گياهان زراعي را تحت تاثير قرار مي دهند(5) .
تنش‌هاي محيطي عبارتند از:عوامل بيماري‌زا،علف‌هاي هرز،آفات ،آسيب هايمکانيکي،درجه حرارت،آب،خاك و ...
همچنين انواع يخبندانها كه باعث خسارتهاي زيادي مي شوند عبارتند از: يخبندانهاي تشعشعي و يخبندانهاي انتقالي.
اين مقاله در خصوص روشهاي مقابله با خسارتهاي ناشي از سرما و يخبندان مي افزايد: روشهاي فعال (کوتاه مدت) و روشهاي غيرفعال (درازمدت) برخي از اين روشها هستند.
همچنين آنچه که معمولا در جهت مقابله با سرما و يخبندان انجام مي شود, حفاظت در برابر يخبندانهاي تشعشعي است و روشهاي حفاظتي نقش چندان موثري براي مقابله با يخبندانهاي انتقالي ندارد.
بخاريها- سيستمهاي آبياري و ماشينهاي باد از مهمترين روشهاي حفاظتي کوتاه مدت هستند.
خصوصيات استفاده از بخاريها عبارتند از: بالا بودن هزينه سوخت ،کارآيي بيشتر در باغهاي ميوه نسبت به مزارع ، حداکثر کارآيي در شرايط وارونگي دمايي، مزيت تعداد زياد بخاريهاي کوچک بر تعداد اندک بخاريهاي بزرگ.
همچنين اساس استفاده از سيستمهاي آبياري، افزايش ظرفيت و هدايت گرمايي خاک و آزادسازي گرماي نهان آب در هنگام يخ زدن را باعث مي شود،كه انواع ان عبارت است از:
آبياري سطحي (غرقابي و شياري)، آبياري باراني ، سيستمهاي آبپاش(رودرختي و زيردرختي) و آبياري قطره اي.
استفاده از روش ماشينهاي بادنيز، تنها در صورت وجود وارونگي دمايي کارآيي استفاده دارند تا به صورت ترکيبي با ساير سيستمهاي حفاظتي مورد استفاده قرار گيرند و ميزان کارآيي انها به شدت وارونگي دما بستگي دارد .
ساير روشهاي حفاظتي فعال نيزعبارت است از: استفاده از بالگرد، دستگاههاي مولد مه، پوشاندن گياه با پوششهاي مخصوص،مالچ پاشي، استفاده از
پوشش کف يا فوم، استفاده از سيستم ) SIS Inverted Sink (Selected ، استفاده از سيستمهاي تلفيقي، استفاده از بالگرد سبک در نقاط تجمع هواي سرد در سطح مزارع، پرواز بالگرد در ارتفاع پايين جهت بر هم زدن لايه هاي وارونگي و پوشش خاک با استفاده از مالچ جهت جلوگيري از هدر رفت گرماي خاک(3).
انواع سيستم هاي SIS نيز عبارتند از: دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هواي سرد مجاور سطح زمين، دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هواي سرد مجاور سطح زمين.
مهمترين روشهاي حفاظتي غيرفعال نيز عبارتند از: انتخاب مکان مناسب، انتخاب محصول، انتخاب واريته، پوشش زمين، عمليات به زراعي(کوددهي, هرس, شخم,آبياري, تاريخ کاشت, عمق کاشت, و....)، به کارگيري سيتمهاي نظارتي جامع مجهز به حسگرهاي دمايي و زنگ اخبار(Monitoring)و استفاده از مواد شيميايي است.
بنابراين: اصلاح‌ براي‌ مقاومت‌ به‌ سرما و اصلاح‌ براي‌ مقاومت‌ به‌ يخ‌زدگي‌ (از نظر تئوري‌، عملي‌ و مفهومي)از يکديگر متفاوت است، منظور ازسرما، کاهش دما به حدود صفر درجه سانتيگراد ويا چند درجه بالاتراست که مي تواند برحسب نوع گياه ودرجه مقاومت آن، به اندامهاي مختلف(گل، برگ، ميوه، جوانه وشاخه) خسارت وارد کند(5).
اين مقاله گياهان را از نظر طبقه‌بندي انها‌ براساس‌ واكنش‌ آنها به‌ دماهاي‌ پايين‌ ، به گياهان: حساس‌ به‌ سرما، حساس‌ به‌ دماهاي‌ سرد بالاي‌ صفر، حساس‌، حساس‌ به‌ درجه‌ حرارتهاي‌ يخبندان‌ كم‌ يا دماهاي‌ نزديك‌ به‌ صفر درجه‌ سانتي‌گراد، كمي‌ مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهاي‌ انجماد تا -5 درجه‌ سانتي‌گراد، نيمه‌مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهاي‌ انجماد در محدوده‌ -5 تا -10 درجه‌ سانتي‌گراد، بسيار مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهاي‌ انجماد در محدوده‌ -10 تا -20 درجه‌ سانتي‌گراد، خيلي‌ زياد مقاوم‌، گونه‌هاي‌ با حداكثر مقاومت‌ به‌ يخ‌زدگي‌ كه‌ توانايي‌ تحمل‌ سرماهاي‌ بسيار شديد(فراسردي‌) را دارند.
‌اساس ژنتيكي تحمل به‌ سرما عبارت است از: پلي ژن بودن وراثت اکثر صفات مهم اقتصادي از جمله مقاومت به سرما و يخبندان، تحت تاثير محيط بودن اين صفات و دشواري اندازه گيري آنها، متکي بودن مطالعه اين صفات بر روشهاي آماري پيچيده و شاخصهاي آماري مانند ميانگين, واريانس, کوواريانس, شاخصهاي چندمتغيره و.....
استراتژي هاي بهنژادي براي‌ افزايش‌ مقاومت‌ گياهان‌ به‌ سرمانيز عبارتند از: اصلاح تدريجي گياهان براي مقاومت به سرما و يخبندان از طريق کاربرد روشهاي مرسوم اصلاحي و انتخاب، انجام هيبريداسيون بين گياهان زراعي و خويشاوندان وحشي آنها که داراي صفت مقاومت به سرما و يخبندان هستند، اهلي‌كردن‌ گونه‌ هاي‌ وحشي‌ كه‌ در محيطهاي‌ سرد به‌ خوبي‌ رشد مي‌كنند از طريق‌ اصلاح‌ و انتخاب‌ براي‌ بهبود صفات ‌زراعي‌ آنها، شناسايي‌ ژن‌هاي‌ مقاومت‌ به‌ سرما و يخ‌زدگي‌، كلون‌كردن‌ آنها و دست‌ورزي‌ ژنتيكي‌ آنها با استفاده‌ از روش‌هاي‌ بيولوژي‌ مولكولي، معرفي‌ ژني‌ خالص و نو به‌ محيطهاي‌ سرد به‌ منظور وسعت‌ بخشيدن‌ به‌ منابع‌ پايه‌ ژني، مثال‌هاي‌ كمي‌ در مورد هيبريداسيون‌ بين‌گونه‌اي‌ شامل‌ گوجه‌فرنگي‌ و گندم‌ وجود دارد(3و5).
در جمعيتهاي‌ اصلاح‌ شده‌ و سازگار گياهان‌ مختلفي‌ مانند ذرت‌، تنوع‌ ژنتيكي‌ فراواني‌ براي‌ مقاومت‌ به‌ تنش‌ سرما ديده‌ شده‌ است اما استفاده‌ از نژادهاي‌ خارجي‌ مقاوم‌ نيز موقعيتهاي‌ مناسبي‌ را جهت‌ اصلاح‌ مقاومت‌ به‌تنش‌ سرما در اين‌ گياهان‌ فراهم‌ مي کند .
‌به عنوان مثال در اصلاح‌ سيب‌ زميني‌ مي‌توان‌ از منابع‌ ژنتيكي‌ وحشي‌ مانند گونه‌هاي‌ وحشي‌ سيب‌ زميني‌ مقاوم ‌به‌ يخ‌زدگي‌ به‌ عنوان‌ والد در تلاقي‌ها استفاده‌ كرد.
اين مقاله در پايان مي افزايد: در هر گياه‌ زراعي‌ عملكرد نتيجه‌ نهايي‌ تمامي‌ فرآيندهاي‌ بيوشيميايي‌ و فيزيولوژيكي‌، از زمان‌ سبزشدن‌ تا بلوغ‌ فيزيولوژيكي‌ و تأثيرات‌ متقابل‌ اين‌ فرايندها با محيط است، اختلاف‌ بين‌ عملكرد ثبت‌ شده‌ و ميانگين‌ عملكردها، به‌ عواملي‌ كه‌ از بروز كامل‌ پتانسيل‌ ژنتيكي‌ گياهان‌ جلوگيري‌ مي‌كنند مربوط مي‌شود، براي‌ تعدادي‌ از مؤلفه‌ هاي‌ صفات‌ مقاومت‌ به‌ سرما، تنوع‌ ژنتيكي‌ وجود دارد. تركيبي‌ از مقادير كمي‌ از اين‌ تنوع‌، با برخي‌ ازتكنولوژي‌هاي‌ دقيق‌ اصلاحي‌ كه‌ در اينجا بحث‌ شد، مي‌تواند زمينه‌ را براي‌ دستكاري‌ ژنهايي‌ در زمينه‌هاي‌ ژنتيكي‌ خالص‌ فراهم‌ سازد.
در مناطقي‌ كه‌ گياهان‌ حساس‌ به‌ سرما كشت‌ مي‌شود، هر جا كه‌ دماهاي‌ سرد درطول‌ فصل‌ رويش‌ غالب‌ است‌، اصلاح‌ مقاومت‌ به‌ سرما كه‌ منجر به‌ توليد بهتر در مزرعه‌ مي‌شود، مي‌تواند قسمتي‌ از تفاوت‌ بين‌عملكردهاي‌ بهينه‌ و عملكرد واقعي‌ را كاهش‌ دهد.
اصلاح‌ يك‌ صفت‌ مقاومت‌ به‌ سرما به‌ صورت‌ منفرد نمي‌تواند در يك‌ محيط داراي‌ محدويت‌ از نظر دما، اثري‌ روي‌ عملكرديك‌ ژنوتيپ‌ خاص‌ داشته‌ باشد، بلكه‌ راه‌ بهتر اين‌ است‌ كه‌ چندين‌ صفت‌ مقاومت‌ را در زمينه‌ ژنتيكي‌ مناسب‌ جمع‌آوري‌ كنيم‌ تاژنوتيپ‌هايي‌ به‌ دست‌ آيند كه‌ توانايي‌ توليد را در شرايط دمايي‌ سرد طي‌ فصل‌ رشد داشته‌ باشند(5).
مواد و روش ها
به منظور بررسي تحمل گياه زيره به سرما آزمايش به صورت اسپليت پلات فاکتوريل در قالب طرح کاملا تصادفي در سه تکرار در گلخانه تحقيقاتي دانشکده کشاورزي دانشگاه فردوسي به اجرا در آمد.
فاکتورهاي مورد آزمايش شامل خو سرمايي (خوسرمايي و عدم خوسرمايي ) به عنوان پلات اصلي و ترکيب اکوتيپ (تربت ، قوچان، سبزوار، خواف،قائن)در دما(0 ،3-، 6-،9-،12-،15- درجه سانتيگراد) به صورت فاکتوريل در پلات فرعي در نظر گرفته شده بود. تحمل به سرما و بازيافت گياه از طريق اندازه گيري صفاتي مانند درصد بقا و دماي کشنده براي 50% از نمونه ها (LT 50 ) سه هفته پس از اعمال تيمار يخ زدگي و ارتفاع گياه تعداد گره در ساقه اصلي ، وزن خشک گياه ، دماي کاهنده 50% وزن خشک گياه ( DMT50 ) در پايان اندازه گيري مورد نظر بود که به دلايلي آزمايش ادامه نيافت.
بذور پنج اکوتيپ زيره با دقت به صورت منوکارپ در آمد. سپس با قارچ کش کربوکسي تيرام به مدت 24 ساعت آغشته شد. اين عمل بواسطه قرار دادن بذور در دستمال هاي پارچه اي و خيساندن آنها توسط آب شهري بود.به گونه اي که آب از شير با دبي تقريبي 1 قطره در ثانيه بر دستمال هاي حاوي بذر و قارچ کش ريخته و از سمت ديگر اضافي اب از دستمال ها خارج مي شد. سپس بذور ضد عفوني شده را در پتري ديش کشت کرده و بيش از 50% از بذور تمام اکوتيپهاي مورد نظر پس از 72 ساعت جوانه زدند، که اين زمان به عنوان زمان جوانه زني ثبت شد. سه روز پس از جوانه زني بذور مذکور توسط پنس آغشته به وايتکس رقيق شده در ليوان هاي پلاستيکي ( با قطر 8 cm) که از قبل در زير آنها زهکش تعبيه شده بود قرار داده شد. خاک مورد استفاده مخلوطي از ماسه و خاک برگ ضد عفوني شده بود که با آون استريل شد. بستر کشت متشکل از اين دو ماده به نسبت مساوي بود. خاک پيش از کشت خيس شده روي بذور کشت شده در ليوان ها ماسه اي به ضخامت 3 تا 4 ميليمتر پوشانده شد.
ليوان ها هر يک روز در ميان آبياري شده و در شرايط دما و رطوبتي گاخانه هاي تحقيقاتي نگهداري شدند. پس از حدود 4 روز گلدانها به مرحله سبز شدن رسيدند. در ابتداي کار تمامي اکوتيپهاي مورد آزمايش به خوبي سبز شدند و مشکلي نيز در مورد بوته ميري مشاهده نشد . ولي باگذشت حدود يک هفته از زمان سبز شدگي ، در تمامي اکوتيپ ها کمابيش علائم بوته ميري مشاهده شد. پس از حدود پانزده روز(مرحله دو برگ حقيقي) عوارض بوته ميري به گونه بود که ادامه آزمايش غير ممکن نمود.

● تعريف: کود سبز شامل گياهي است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلي کشت کرده و بعد از مقداري رشد سبزينه آنرا به زمين بر مي گردانند بدون اينکه از اين گياه م ...

تناوب زراعي و تنوع ژنتيکي از دير باز به عنوان ارکان سيستمهاي توليد کشاورزي سنتي و موفق به شمار مي آمده اند . در نيمه اول قرن بيستم ، تناوب زراعي مورد ...

خورشيد رنگ باخته و لهيده در افق فرو مي رود. آخرين پرتوهاي خورشيد افق را رنگين کرده است که ناگهان ظهور درخشي سبز رنگ جلو هاي روحاني به اين منظره مي بخش ...

● مقدمه زيره سبز با نام علمي L. Cuminum cyminum گياهي است از خانواده apiaceae ، يکساله ، معطر ، بدون کرک (جز ميوه) ساقه علفي با انشعابات دو تايي و گاه ...

به گياهان علفي يکساله که از همه قسمتهاي آن بدون تغيير و تحول به صورت خام استفاده مي شود. ▪ سبزيجات را مي توان به صورت زير دسته بندي کرد: سبزيجات ميوه ...

بسياري از گياهان به دليل زيبايي که در فرم رنگ شاخ و برگ در فصول مختلف، شکل و رنگ گل ها، تنه آنها وجود دارد و نيز به دليل توليد اکسيژن، کاهش آلودگي، تع ...

لوبيا سبز گياهيست يک ساله . محل اصلي و اوليه آن روشن نيست. ولي عده اي معتقدند که از نواحي گرمسير آمريکا ، به ساير نقاط انتقال يافته است و کاشت آن از ز ...

آلوئه ورا گياهي رو که مشاهده مي کنيد آلوئه ورا يا صبر زرد نام دارد که علاوه بر اينکه خاصيت داروئي زيادي دارد.از ماده ژلاتيني که درون برگ اين گياه وجود ...

دانلود نسخه PDF - زيره سبز