up
Search      menu
تغذیه و خوراکیها :: مقاله زيتون PDF
QR code - زيتون

زيتون

زيتون، ميوه اي کهن در بازاري مدرن

زيتون درختچه اي است به ارتفاع تقريبا سه متر که هنگامي که در شرايط مساعد پرورش مي يابد ارتفاع آن به حدود ۱۲ متر و قطر تنه اش به ۳ متر مي رسد.
▪ چوب اين درخت بسيار سخت، مقاوم و به رنگ زرد است که خطوط قهوه اي رنگي در آن وجود دارد. از چوب زيتون براي تهيه اشياء چوبي ظريف استفاده مي شود.
زيتون معمولا در اوايل تابستان شروع به گل دادن کرده و ميوه آن نيز کم کم ظاهر مي شود.
▪ دم کرده برگ زيتون داروي خوبي براي پايين آوردن فشارخون است و روغن آن به عنوان نرم کننده و دفع کننده سنگ کيسه صفرا مورد استفاده قرار مي گيرد.
▪ روغن زيتون کرم کش است و سرفه هاي خشک را رفع مي کند همچنين براي رفع خارش گزيدگي حشرات مي توان روغن زيتون را به محل گزيدگي ماليد.
▪ دم کرده برگ درخت زيتون تب بر است و جوشانده آن برطرف کننده رماتيسم است. براي از بين بردن جوشها و کورکها زيتون له کرده را مي توان روي جوش يا کورک گذاشت.
▪ پماد ميوه نارس زيتون براي سوختگي مفيد بوده و جويدن برگ زيتون براي از بين بردن زخم هاي دهان موثر است
▪ وزير کشاورزي چند روز پيش خبري عنوان کرد مبني بر اينکه سطح زير کشت زيتون به ۲۰۰ هزار هکتار تا دو سال آينده افزايش خواهد يافت. اين آمار در سال ۸۴ از قريب ۱۵ هزار هکتار به حدود ۱۰۰ هزار هکتار رسيده است و قرار شده است که اين سطح در طي يک برنامه ۱۰ ساله به ۶۰۰ هزار هکتار افزايش يابد.
▪ خبري که وزير جهاد کشاورزي نقل کننده آن بود ما را برآن داشت که گزارشي پيرامون اين ميوه باارزش که مي تواند بازار صادراتي خوبي را براي کشور به ارمغان بياورد.
▪ اين در حالي است که طرح توسعه کشت زيتون بيش از ۱۵ سال است که مطرح شده است و اعتبارات قابل ذکري نيز در طي آن سال‌ها اختصاص يافته بود اما متاسفانه آن طور که بايد سطح زيرکشت زيتون توسعه پيدا نکرده است.
▪ گندم به عنوان محوري ترين محصول کشاورزي، شايد «زيتون» در بين ساير محصولات کشاورزي چنين شانسي را داشته باشد جايگزين اين محصول گردد. خوشبختانه توليد زيتون صرفاً منحصر به استان هاي شمالي کشور نمي شود و در مناطق ديگري نيز کشت و پرورش زيتون صورت مي گيرد، به طوري که سطح زير کشت آن در طول چند سال گذشته از ۵ هزار هکتار به حدود ۱۰۰هزار هکتار رسيده است.
▪ به رغم توجهات و تمهيدات دولت و کشاورزان، روغن زيتون با وجود فوايد درماني و خوراکي فراوانش در سبد خانوار ايراني جايي را نگرفته است.
▪ سطح زير کشت زيتون کشور (اعم از بارور و نهال) در حدود ۹۸ هزار هکتار است.
▪ از طرفي در سال‌هاي گذشته ۶ هزار هکتار از باغ‌هاي استان گيلان و طارم زنجان به کشت زيتون اختصاص داشت اما در يک روند ۱۵ ساله توسعه کشت آن در ۱۸ استان رشد پيدا کرده و سطح زير کشت آن به ۹۰ هزار هکتار در سال گذشته رسيد که برخي از آن‌ها به باردهي نرسيده‌اند.
▪ در سال‌هاي گذشته استان گيلان جزو استان‌هاي اول در کشت زيتون بوده اما با توجه به استعدادهاي استان در اين بخش، سطح زير کشت استان افزايش پيدا نکرد و در جايگاه ۱۱ تا ۱۵ قرار گرفته است.
▪ بايد اين نکته را در نظر داشت افزايش توليد محصول و توليد روغن از دانه روغني زيتون در کاهش قيمت اين محصولات نيز تاثيرگذار است.
▪ نياز مبرم کشور به روغن و وابستگي شديد به خارج از کشور جهت تامين آن باعث شد تا سياست‌گذاران بخش کشاورزي به منظور کاهش وابستگي اقدام به توسعه سطح زير کشت گياهان روغني براي نيل به اين هدف کند که در اين راستا يکي از گياهاني که مقرر شد سطح زير کشت آن به شدت افزايش يابد، زيتون بود.
بايد اين نکته را در نظر داشت که بازار اين محصول در جهان چيزي حدود ۶ ميليون يورو مي باشد که ايران با دارا بودن پتانسيل هاي بالا که حدود ۲۳ استان آن قادر با توليد اين محصول باشد بازاري اندک را به خود اختصاص داده است.
در فاصله سالهاي ۸۲-۷۲ ميزان روغن ساليانه ما به حدود ۴ هزار و ۵۰۰ تن رسيده که يک هزار و ۵۰۰ تن واردات روغن زيتون از کشورهايي نظير ترکيه، سوريه، اسپانيا و يونان و همچنين در حدود ۱۸ هزار تن کنسرو توليد داشتيم. اين آمار بيانگر اين امر است که مصرف سرانه روغن زيتون در کشور ما از ۳۰ گرم به ۱۰۰ گرم رسيده و اين در حالي است که مصرف سرانه روغن زيتون در کشورهاي عضو اتحاديه اروپا به طور ميانگين ۱۰ کيلوگرم و روغن زيتون در کشوري مثل يونان ۲۱ کيلوگرم است.
مدرنيزه کردن توليد زيتون، تشويق مصرف کنندگان، تشويق به توسعه تجارت زيتون از راهکارهاي موثر بر اين بازار مي باشد.
در خلال سال هاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ ميزان توليد روغن زيتون ۶ ۲ ميليون تن بوده است که در همين دوره ميزان مصرف به ۶ ۲ ميليون تن رسيد.
حجم صادرات روغن زيتون دوره ۲۰۰۱ تا ،۲۰۰۳ ۴۹۸ هزار تن بود، اما صادرات انواع ديگر روغن در همين دوره ۴۱۵ هزار و ۳۰۰ تن اعلام شد.
در ايالات متحده واردات از ۴۰ هزار تن زيتون در ۱۹۸۳ به ۲۴۸ هزار تن در سال ۲۰۰۳ رسيده است، رشدي که در سطح ۵۱۷ درصد بوده است.
يا در ژاپن در فاصله سال هاي ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۳ اين رشد به ۷۴۲ درصد رسيد.
● مشکلات پيش روي زيتون کاران
زيتون به عنوان ميوه اي با ارزش بايد اما از نظر سود دهي محصولي ديربازده در ميان کشاورزان محسوب مي گردد.
از سوي ديگر هجوم آفت و بيماري به باغ هاي زيتون آسيب مي رساند و منجر به تهديد کيفيت محصول زيتون در تمامي باغ ها مي شود و سرمايه گذاري و بازدهي سرمايه باغ هاي ديربازده زيتون را تهديد مي کند. در همين چند سال پيش بود که هجوم آفت و بيماري به اين محصول باعث خسارات سنگيني گردد.
▪ اما سال گذشته با برنامه ريزي هاي صحيح دولت طي طرحي شروع به رديابي مگس زيتون در باغ‌هاي کشورانجام داد.
▪ انجام عمليات رديابي آفت مگس زيتون در سطحي معادل ۱۷ هزار و ۶۳۹ هکتار از باغات زيتون صورت گرفته است.
▪ در سال ۸۴ انجام عمليات رديابي و مبارزه با آفت با نظارت کارشناسان سازمان حفظ نباتات، با تدارک ۴۵۹ هزار و ۹۰۰ عدد تله و نصب ۳۷۴ هزار و ۱۲۹ عدد تله جلب کننده کشنده و توزيع ۹ هزار و ۵۰۴ ليتر پروتيين هيدروليزات (ترکيب جلب کننده حشرات بالغ) و انجام عمليات رديابي در سطح معادل ۱۷ هزار و ۶۳۹ هکتار از باغات زيتون صورت گرفت که در سطحي معادل ۱۲ هزار و ۷۱۵ هکتار، تعداد ۷۸ عدد تله فرمولي موجود به مناطق زيتون‌خيز کشور جهت رديابي آفت ارسال شد و هم‌چنين به منظور ايجاد خلل در چرخه زندگي آفت و کاهش ميزان حشرات انتقالي به سال ۸۵ و در نهايت کاستن از ميزان خسارت در نسل‌هاي آتي مقدار يک ميليون و ۶۶۵ هزار و ۲۴۴ کيلوگرم ميوه زيتون آفت زده جمع‌آوري و تحويل کارخانجات روغن‌کشي شد.
▪ تا چندي پيش به جز شرايط آب و هوايي فاکتور ديگري به طور عمده تهديد کننده اين برنامه توسعه نبود ولي متاسفانه از مردادماه سال ۸۳ که براي اولين‌بار آفت مگس زيتون از کشور گزارش شد، زنگ خطر به صدا درآمد و در مدت کمتر از سه ماه دامنه گسترش آفت ۱۳ استان را در بر گرفت. مگس زيتون يکي از مهم‌ترين آفات زيتون است. لارو اين آفت با تغذيه از گوشت ميوه، باعث ريزش ميوه‌ها قبل از برداشت، کاهش کيفيت روغن زيتون و ورود قارچ‌هاي باتوژن از محل سوراخ ورودي لاروها شده که اسيديته داخل ميوه‌ها به ميزان دو تا چهار برابر افزايش مي‌يابد. اگر ميوه‌ها از واريته‌هاي کنسروي باشد، بازارپسندي محصول به واسطه خسارت مستقيم لاروها از بين مي‌رود و هم‌چنين اين حشره قادر است باکتري مولد کال زيتون را هم انتقال دهد.
▪ اين آفت يک ميزبان و چند نسلي است که به انواع زيتون اهلي خسارت وارد مي‌کند و در تمام کشورهاي حوزه درياي مديترانه، مناطق شمال شرقي و جنوبي آفريقا، جزاير قناري، هند، پاکستان و غرب آسيا وجود دارد و از نيم‌کره شرقي شروع و در نيم‌کره غربي به کاليفرنيا محدود مي‌شود.
▪ و از ديگر کارهاي صورت گرفته در زمينه جلوگيري از شيوع و گسترش آفت، اعمال دقيق مقررات قرنطينه گياهي و ممانعت از خروج ميوه و اندام‌هاي گياهي از مناطق آفت‌زده به ساير مناطق، پست‌هاي قرنطينه در مبادي خروجي استان‌هاي آلوده، فعال شد و جهت شکار انبوه آفت، مقدار ۶۱۶ ليتر مالاتيون در اختيار استان‌هاي آلوده قرار گرفته است.
▪ از طرف ديگر سرماي نابهنگام نيز مي تواند باعث نابودي جوانه هاي زيتون و موجب کاهش توليد محصول زيتون در منطقه شود.
▪ از ديگر مشکلات توليدکنندگان اين محصول ورود قاچاق روغن زيتون، تعداد محدود کارخانجات روغن کشي و عدم فرهنگ بالاي مصرف روغن زيتون از جمله مهمترين مشکلات برسر راه اجراي طرح زيتون در کشور است.
▪ از ديگر موارد مي توان به نبود صنايع تبديلي به حد کافي نام برد. توليد زيتون در کشور از حدود ۸هزارتن در سالهاي قبل از شروع طرح (۷۲) به ۳۴هزارتن در سال زراعي ۸۰۷۹ رسيده است ولي در اين سالها به صنايع جانبي زيتون در اين مدت متناسب با توليد اين محصول رشد توجهي نشده است.
▪ براي هر ۵۰۰هکتار سطح زيرکشت زيتون با عملکرد در هکتار ۴تن نياز به يک واحد روغن کشي ۲هزارتني است.
▪ بيش از ۹۰ درصد ماده اوليه صنعت روغن زيتون وارداتي است.
▪ بيش از ۹۰ درصد ماده اوليه صنعت روغن زيتون (روغن خام) از طريق واردات تامين مي شود و به همين دليل توجه به توسعه کشت زيتون و صنعت روغن زيتون ضروري است.
▪ آنچه آمار ها نشان مي دهد حاکي از اين است که در سال ۱۳۸۱ حدود ۹۳۰ هزار تن روغن زيتون وارد کشور شده و بخش عظيمي از منابع ارزي کشور صرف تامين اين کالا شد.
▪ در سالهاي ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ نيز به ترتيب ۸ ۱۳۰۴ ميليارد ريال و ۱ ۱۸۳۶ ميليارد ريال يارانه جهت توليد اين ماده غذايي اختصاص يافته است.
▪ گفتني است با توجه به روند رشد جمعيت و با فرض ثابت ماندن مصرف سرانه که در حال حاضر حدود ۱۶ کيلوگرم است، به نظر مي رسد توجه به توليد روغن زيتون در داخل کشور از محل توسعه کشت محصولاتي ضروري است. زيرا از سويي موجب کاهش وابستگي شديد توليد به واردات ماده اوليه اين کالا شده و از سوي ديگر از خروج منابع ارزي کشور جلوگيري مي کند.
▪ در اين ميان توجه به محصول زيتون مي تواند ضمن تامين بخشي از نيازهاي مصرفي روغن از محل توليد داخل، تغييري در کشت زراعي اراضي مرغوب نيز به همراه داشته باشد. از طرفي به جهت عدم نياز به اراضي درجه يک کشاورزي در توسعه کشت زيتون و امکان استفاده از اراضي درجه دو و شيبدار کشور که در حال حاضر کمتر مورد استفاده هستند، عملا موضوع کشت جايگزين، حذف و ظرفيت توليد در آن واحد با عوامل توليد ثابت افزايش مي يابد.
● خواص زيتون
▪ روغن زيتون گردش خون را تسريع مي کند
▪ وجود ترکيبات فنل (اسيد کربوليک‌‏ها) در روغن زيتون تاثير مثبتي برروي گردش خون رگ‌‏ها دارند.
▪ تحقيقات صورت گرفته توسط محققان دانشگاه کوردوبا، بر روي ۲۱ نفر نشان داد؛ مصرف روغن زيتون سيستم گردش خون را در رگ‌‏ها به مدت ۴ ساعت پس از مصرف تسريع مي‌‏کند.
▪ همچنين نتايج تحقيقات حاکي است؛ ماده فنل موجود در روغن زيتون از لخته‌‏شدن خون در رگ‌‏ها نيز جلوگيري مي‌‏کند.
▪ خوردن زيتون باعث کاهش فشارخون مي‌شود.
زيتون علاوه بر اينکه مصرف زيادي در تغذيه دارد ده‌ها خاصيت درماني هم دارد.
زيتون داراي اثرنرم‌کنندگي، ملين، صفرا بر است. اين ماده سنگهاي صفراوي را دفع و يبوست‌هاي مزمن را درمان مي‌کند.
زيتون همچنين قولنج‌هاي ناشي از ورم کليه را درمان مي‌کند و باعث تسکين درد و سوزش سوختگي‌ها، درمان آفتاب‌زدگي و سرمازدگي و گزش حشرات مي‌شود.
▪ لازم به ذکر است اين ماده در التيام زخم و جراحات و رفع سوزش و درد اثر دارد و خارش چشم و اشک ريزش را رفع مي‌کند.
▪ مصرف زيتون از ابتلا به امراض قلبي جلوگيري مي کند
▪ مصرف روغن زيتون از ابتلا به امراض قلبي و سرطان جلوگيري مي کند.
زيتون در رفع پوکي استخوان مفيد است
▪ با مصرف فرآورده‌هاي زيتون مي‌توان با مشکل پوکي استخوان و پيري زودرس مقابله کرد،
▪ ميوه‌ رسيده زيتون داراي ترکيبات مختلفي مانند آب ۶۰ درصد، روغن ۲۰ درصد، قند ۱۰ درصد، پروتئين، مواد معدني، کلسيم و سلولز است و ۱۰۰ گرم ميوه آن ۲۲۴ کالري انرژي دارد.
▪ رنگ زيتون هنگام رسيدن از سبز کم‌رنگ به رنگ بنفش و قرمز و انواع سياه تغيير مي‌کند. دانه زيتون بدون انجام عمليات فراوري قابل مصرف نيست و به‌صورت کنسروشده و پرورده مي‌توان مصرف کرد که به‌صورت سنتي و صنعتي در بازار ايران عرضه مي‌شود.
▪ تفاوت ارقام، ميزان رسيدن ميوه، روش برداشت و استخراج آن از مهمترين معيارهاي تعيين‌کننده کيفيت روغن محسوب مي‌شود و از زيتون نارس روغن سبزرنگ و از رسيده آن، روغن زرد توليد مي‌شود که رنگ سبز روغن نمي‌تواند نشانه کيفيت خوب آن باشد.
▪ همچنين روغن زيتون اثر شديدي بر عليه تومورهاي خوش‌خيم مانند پروستات و لوله گوارش دارد و جيره غذايي روغن زيتون ميزان آسيب‌هاي سرطاني را کاهش مي‌دهد.
▪ براساس اين مقاله روغن زيتون در جلوگيري از تشکيل لخته خون و تجمع لخته‌ها، تاثير دارد و مصرف منظم آن خطر توسعه التهاب روماتيسمي بدن کاهش يافته و از بي‌نظمي‌هاي دستگاه گوارش جلوگيري مي‌کند.

زيتونها (نام علمي: Olea europaea) شامل تقريباً ۲۰ گونه درختان کوچک از خانواده Oleaceae بوده و در جهان کهن از حوزه درياي مديترانه، شمال افريقا، جنوب شر ...

▪ نام فارسي: زيتون ▪ نام لاتين: Olive ▪ نام علمي: Olea europaea ▪ خانواده گياهي: Oleaceae ● تاريخچه کاشت درخت زيتون قدمتي بسيار داشته و پيدايش و منشاء ...

زيتونها (نام علمي: Olea europaea) شامل تقريباً ۲۰ گونه درختان کوچک از خانواده Oleaceae بوده و در جهان کهن از حوزه درياي مديترانه، شمال افريقا، جنوب شر ...

(نام علمي: Olea europaea) شامل تقريباً 20 گونه درختان کوچک از خانواده Oleaceae بوده و در جهان کهن از حوزه درياي مديترانه، شمال آفريقا، جنوب شرقي آسيا، ...

تنها حل جدول نيست که به مغز شما کمک مي کند تا از عوارض سالخوردگي دور بمانيد؛ خوردن غذاي خوب و مناسب نيز در اين راستا کمک شاياني است. بعضي خوراکي ها به ...

زيتون درختچه اي است به ارتفاع تقريبا سه متر که هنگامي که در شرايط مساعد پرورش مي يابد ارتفاع آن به حدود ۱۲ متر و قطر تنه اش به ۳ متر مي رسد. ▪ چوب اين ...

کاشت و پرورش زيتون از گذشته در کشور ايران رايج بوده و در سال هاي اخير با پيشرفت هائي که در اصلاح ژنتيکي درختان زيتون ارقام کنسروي صورت گرفته و به سبب ...

● مقدمه عسل ،ماده غذايي بسيار غني و انرژي بخشي است که حدود۸۰ درصد از قندهاي ساده يا مونوساکاريدها ساخته شده و هر۱۰۰ گرم آن ۳۲۰ کالري ايجاد مي کند اين ...

دانلود نسخه PDF - زيتون