up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله زندگي بدون لوزالمعده PDF
QR code - زندگي بدون لوزالمعده

زندگي بدون لوزالمعده

حل المسائل لوزالمعده

تا به حال خوش گوشت خورده ايد؟ نوعي کباب است. اگر نخورده ايد، حتما اسم آن به گوش تان آشناست. خوش گوشت نام ديگر لوزالمعده يا پانکراس است. اين عضو يکي از غدد بسيار مهم گوارشي و هورموني است. فقط کافي است بدانيد که ديابت، اين بيماري مشهور و پر عارضه به علت کاهش يکي از هورمون هاي پانکراس يعني انسولين به وجود مي آيد. تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل، يعني اهميت لوزالمعده...
پانکراس (لوزالمعده) به همراه کبد، از غدد دستگاه گوارش هستند. از نظر لغوي پان به معني همه و کراس به معني گوشت و تن است (در فارسي به آن خوش گوشت هم مي گويند). پانکراس در جلوي مهره هاي اول و دوم کمر قرار دارد و داراي رنگ صورتي مايل به خاکستري و بافتي نسبتاً ترد است. طول پانکراس (لوزالمعده) حدود ۱۵ تا ۲۰ سانتي متر و عرض آن حدود ۵ ۲ تا چهار سانتي متر است. ضخامت آن حدود يک تا دو سانتي متر است و وزن آن حدود ۹۰ گرم است.
در نبود ترشحات آنزيمي پانکراس، هضم و جذب دچار مشکل مي شود. استفاده از ر ژيم هاي غذايي غني از پروتئين، کربوهيدرات و ليپيد به مدت طولاني، غلظت آنزيم ها را در شيره پانکراس افزايش مي دهد.
مي گويند پانکراس را يک آناتوميست و جراح يوناني به نام هروفيلوس در حدود ۳۰۰ سال پيش از ميلاد مسيح کشف کرده و چند سال پس از او، يکي ديگر از دانشمندان هموطن او با نام روفوس، اين اسم را براي آن عضو انتخاب کرده است: پانکراس.
لوزالمعده، جايش سمت چپ و بالاي شکم است. دقيقاً در پشت معده و در فضاي بين قوس دوازدهه روده باريک و طحال. قيافه اش هم شبيه يک برگ است، برگي که آناتوميست ها به بخش پهن ترش مي گويند «سر» و به بخش باريک تر و تيزترش مي گويند «دم». آنچه بين اين دو بخش قرار مي گيرد نيز «تنه» ناميده مي شود. با اين حساب، اين عضو برگي شکل از نظر آناتوميست ها سه قسمت دارد: سر، تنه و دم.
● ساکنان جزاير لانگرهانس
بخش درون ريز لوزالمعده که وظيفه اش ترشح هورمون هاي مختلف است، تشکيل شده از مجموعه هاي تخم مرغي شکلي که اسم عجيبي دارند: جزاير لانگرهانس. اين جزاير که به تعداد فراوان (بيش از يک ميليون) و به صورت توده هايي روشن در بين سلول هاي ترشحي وجود دارند، با ميکروسکوپ هاي نوري قابل مشاهده اند. جزاير لانگرهانس، متشکل از طناب هاي سلولي و مويرگ هاي منفذداري در بين آنها هستند که مجموعاً توسط الياف مشبک احاطه مي شوند. سلول ها و رگ ها در جزاير لانگرهانس به وسيله رشته هاي عصبي سمپاتيک، عصب دهي شده اند. انواع و اقسام سلول هايي را که در اين جزاير وجود دارند، شامل اين موارد است:
▪ سلول هاي آلفا يا A، که حدود ۰۲ درصد سلول هاي جزاير لانگرهانس را تشکيل مي دهند و هورمون گلوکاگن ترشح مي کنند.
▪ سلول هاي بتا يا B، که حدود ۰۷ درصد سلول هاي جزاير لانگرهانس را تشکيل مي دهند و هورمون انسولين ترشح مي کنند.
▪ سلول هاي دلتا يا D، حدود ۵ تا ۰۱ درصد از سلول هاي جزاير لانگرهانس را تشکيل مي دهند و هورمون سوماتواستاتين ترشح مي کنند.
▪ سلول هاي F، حدود ۱ تا ۲ درصد سلول ها را تشکيل داده و پلي پپتيدي به نام پلي پپتيد پانکراسي ترشح مي کنند که ترشحات خارجي پانکراس، مخصوصا بي کربنات را کنترل مي کند.
▪ معدودي سلول از نوع سلول هاي APUD نيز در پانکراس يافت مي شوند که عواملي مانند «مولتي لين» و سروتونين ترشح مي کنند.
▪ انسولين در ابتدا به صورت يک پيش هورمون ساخته مي شود و پس از تغيير و تحولاتي که روي ساختمانش صورت مي گيرد به شکل يک هورمون بالغ در مي آيد.
● گلوکاگن
گلوکاگن هورموني است که از سلول هاي آلفاي جزاير لانگرهانس ترشح مي شود. اين هورمون نيز مانند انسولين در ابتدا به صورت يک پيش ساز هورموني ساخته و پس از تغيير و تحولات ويژه اي به هورمون بالغ تبديل مي شود. ترشح آن به دنبال کاهش قند خون تحريک و به دنبال افزايش قند خون، مهار مي شود. موارد ديگري نيز وجود دارند که باعث افزايش و کاهش ترشح اين هورمون مي شوند. به عنوان نمونه، کاهش برخي اسيدهاي آمينه موجب افزايش ترشح اين هورمون و افزايش اسيدهاي چرب و اجسام کتوني به مهار توليد و ترشح اين هورمون مي انجامد.
● سوماتواستاتين
اين هورمون علاوه بر غده هيپوتالاموس، توسط سلول هاي دلتاي جزاير لانگرهانس نيز ترشح مي شود. سوماتواستاتين، ترشحات لوزالمعده را مهار مي کند. اين هورمون نيز در ابتدا به صورت يک پيش ساز هورموني ترشح و بعد از گذراندن تغييراتي به هورمون بالغ تبديل مي شود. هورمون سوماتواستاتين، ترشح و آزاد شدن هورمون رشد را مهار مي کند و نيمه عمرش فقط چند دقيقه است.
● دست پخت بخش درون ريز لوزالمعده
انسولين، گلوکاگن و سوماتواستاتين مهم ترين هورمون هايي هستند که توسط بخش درون ريز لوزالمعده توليد و ترشح مي شوند و همگي (و به ويژه انسولين) نقش مهمي در سوخت وساز مواد غذايي در داخل بدن ايفا مي کنند. لازم به يادآوري است که درون ريز يعني ترشحات به خون وارد مي شوند.
● شرح وظايف پانکراس
همان طور که گفته شد، لوزالمعده يک غده مختلط است؛ يعني هم شيره گوارشي ترشح مي کند (تا هضم غذا آسان تر شود) و هم سازنده هورمون هاي مهمي از جمله انسولين است. شيره گوارشي از طريق مجراي پانکراسي به درون دوازدهه روده باريک مي ريزد. مجراي صفراوي مشترک نيز که ترشحات صفرا و کبد را به روده باريک مي آورد، در انتهاي مسيرش به اين مجراي پانکراسي مي پيوندد و اين دو مجرا، محتوياتشان را با هم به روده باريک مي ريزند.
وقتي غذا يکي دو ساعت در معده مي ماند و فعل و انفعالات گوارشي روي آن انجام مي شود، کم کم آماده مي شود براي ورود به روده کوچک. دقيقاً در همين موقع، لوزالمعده هم شروع مي کند به ترشح شيره گوارشي به درون روده کوچک. شيره گوارشي که حاوي آنزيم هاي متعدد است، با غذا مخلوط مي شود و محتويات مواد غذايي را به صورت قطعات بسيار ريزي مي شکند.
● انسولين
انسولين در سال ۱۹۲۱ در عصاره جدا شده از جزاير لانگرهانس کشف و به سرعت، اثراتش در کاهش قند خون شناسايي شد. پس از مدت کوتاهي، انسولين گاو و خوک نيز در درمان بيماري ديابت در انسان مورد استفاده قرار گرفت. انسولين نخستين پروتئيني بود که خواص هورموني اش شناخته و به صورت کاملاً خالص و متبلور تهيه شد. انسولين اولين پروتئيني بود که به کمک روش هاي توليد نوترکيب براي مصارف تجاري تهيه شد.
افزايش قند خون، مهم ترين عامل فيزيولوژيک تنظيم کننده ترشح اين هورمون است. غلظت گلوکز خون (قند خون) در حالت ناشتا بين ۰۷ تا ۰۱۱ ميلي گرم درصد است و تجاوز از اين ميزان، با تحريک ترشح انسولين همراه مي شود. بيشترين اثر محرک گلوکز زماني حاصل مي شود که غلظت آن در خون به حدود ۰۰۳ تا ۰۰۵ ميلي گرم در دسي ليتر برسد.
نقش مهم انسولين در رشد و نمو اندام ها را در دوران جنيني مي توان با بررسي نوزادان غير طبيعي مبتلا به سندرم لپرشونيسم ارزيابي کرد. در اين نوزادان، وزن بدن کمتر از حد طبيعي، رشد عضلات ناقص و مقدار چربي زير پوست کم و عمر نوزاد بسيار کوتاه است. اين نوزادان در برابر انسولين مقاوم هستند و با اينکه مقدار اين هورمون در خون زياد است ولي به دليل نداشتن پروتئين پذيرنده انسولين، قادر به استفاده از آن نيستند.
از نظر ساختار شيميايي نيز، انسولين يک هورمون پروتئيني است که از سلول هاي بتاي جزاير لانگرهانس ترشح مي شود و ساختمانش از دو زنجيره پلي پپتيدي B و A تشکيل شده که با پيوندهاي گوگردي به هم متصل شده اند.
پانکراس همچنين انسولين را مي سازد که هورموني بسيار مهم و کليدي براي تثبيت قند خون است. افرادي که انسولين خونشان به ميزان کافي ترشح نمي شود، قند خونشان بالا مي رود و به ديابت دچار مي شوند. وقتي قند خون بالا مي رود، لوزالمعده به طور خودکار شروع مي کند به افزايش ترشح انسولين تا قند را پايين بياورد و برعکس وقتي قند خون پايين مي آيد، لوزالمعده ترشح انسولين را کاهش مي دهد تا قند خون، بيش از پيش افت نکند.
زندگي بدون لوزالمعده
حتي اگر بخشي از لوزالمعده تان را از دست بدهيد، باز هم لوزالمعده مي تواند گليم خودش را از آب بيرون بکشد اما در چنين شرايطي توصيه مي شود که حتماً تحت نظر پزشک باشيد تا جلوي ابتلايتان به ديابت گرفته شود.
اگر بخشي از لوزالمعده تان دچار مشکل شود، اگرچه ميزان توليد و ترشح شيره گوارشي کاهش پيدا مي کند اما از اين نظر، مشکل چنداني به وجود نخواهد آمد چرا که با استفاده از مکمل هاي دارويي، مي توانيد اين کمبود را جبران کنيد.
جالب اينکه، حتي اگر لوزالمعده تان را به طور کامل از دست بدهيد، باز هم به کمک مکمل هاي گوارشي، مي توانيد کمبود آنزيم هاي گوارشي را جبران کنيد اما مشکل اصلي در تنظيم ميزان انسولين بدن است. در چنين شرايطي به دليل افت شديد انسولين، احتمال ابتلايتان به ديابت به شدت افزايش پيدا مي کند و به همين دليل، نيازتان به تزريق انسولين براي پيشگيري از بيماري ديابت و عوارض آن، صد درصد است.

زندگي پدرش (سيد عباس معزالسلطنه) و مادرش (گوهرشاد حسابي) هر دو اهل تفرش بودند. او چهار سال اول دوران کودکي‌اش را در تهران سپري نمود. سپس به همراه والد ...

هر حيوان ، گياه يا موجود زنده اوليه‌اي که بخشي يا تمام زندگي خود را به همراه موجود ديگر از جنس ديگري را مي‌گذراند و يک سيمبونت يا سيمبيوت مي‌نامند و ب ...

بارزترين اختلاف زندگي در زمين و فضا بي وزني است، که بر کليه شئون زندگي مسافر تاثير مي گذارد. برخي ميگويند که محدود بودن در مکان کوچکي نظير ايستگاه مير ...

زندگي در سايه قرآن نعمتي است . نعمتي که ارج و ارزشش را نمي شناسد جزکسي که آن را خود چشيده باشد. نعمتي است که بر عمر مي افزايد و پاکيزه و مبارکش مي گرد ...

جالب است بدانيد که ستارگان هم مانند موجودات زنده متولد مي شوند، زندگي مي کنند و سپس مي ميرند، ولي طول زندگي آنها بسيار طولاني است. متاسفانه عمر کوتاه ...

جالب است بدانيد كه ستارگان هم مانند موجودات زنده متولد مي‌شوند، زندگي مي‌كنند و سپس مي‌ميرند، ولي طول زندگي آنها بسيار طولاني است. متاسفانه عمر كوتاه ...

● سرطان پستان سرطان پستان شايع ترين سرطان زنان است که آمار آن در کشور ما بالاست. اگر اين بيماري زود تشخيص داده شده و به سرعت درمان شود، طول عمر و کيفي ...

بيش از ۵۰ درصد افرادي که مجبور به قطع پاي خود مي شوند، ديابت دارند... متاسفانه پيشرفت هاي علمي و مراقبت هاي همه جانبه هنوز نتوانسته از شيوع ديابت و به ...

دانلود نسخه PDF - زندگي بدون لوزالمعده