up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله زمين PDF
QR code - زمين

زمين

کمک کنيم تا زمين بماند

کارشناسان در سال ۱۹۷۰ ادعا کردند که مواد شيميايي مصنوعي به نامهاي کلروفلوروکربنها (CFCs) موجب تخريب لايه اوزون استراتوسفري زمين ميشوند.
در دهه ۱۹۸۰، کارشناسان گزارش دادند که در بهار هر سال حفرهاي در لايه ازن قطب جنوب ايجاد ميشود.
روند کاهش اين لايه تا سال ۱۹۹۰ بسيار شديد بوده و حفره ايجاد شده در آن در اين مقطع زماني از لحاظ اندازه بسيار گسترده شده بود (البته منظور از حفره باريک شدن ضخامت لايه ازن است).
بهدنبال آن کشورها با تدوين پروتکل مونترال در يک عزم جهاني تلاش براي حذف مواد مخرب لايه اوزون را آغاز کردند. مسئولان معتقدند تاکنون ايران به حدود ۹۰ درصد از تعهدات خود در اين پروتکل عمل کرده است.
با نگاهي گذرا به اثرات مخرب نبود اين لايه عزيز، به اين نتيجه ميرسيم که ترميم آن يک تلاش جهاني را ميطلبد. کشورهاي توسعه يافته تاکنون در اين راه تلاشهاي بسياري کردهاند و همچنين علاوه بر کمکهاي نقدي به کشورهاي در حال توسعه و در اختيار گذاشتن دانش فني آن، بهدنبال حذف کامل استفاده از اين گازها هستند.
مقاله زير از سوي دفتر حفاظت لايه اوزون سازمان حفاظت محيط زيست به توضيح اين مسئله ميپردازد.
ازن گازي است که هر مولکول آن از ۳ اتم اکسيژن (O۳) تشکيل شده است که در يک وحدت ناپايدار قرار ميگيرند. در نواحي گرمسيري اتمسفر در اثر واکنشهاي شيميايي حاصل از تابش نور خورشيد، ذخيره لايه اوزون تجديد و سپس در اثر جاري شدن هواي اطراف کره زمين قسمتي از آن به سمت قطبهاي زمين منتقل ميشود.
ازن يک اکسيدکننده قوي است و با بسياري از مواد مختلف در اتمسفر ترکيب ميشود. بيشترين مقدار ازن در اتمسفر زمين در لايه بين ۱۵ تا ۵۰ کيلومتري بالاي سطح زمين (لايه استراتوسفر) وجود دارد ولي اگر در لايههاي پايين اتمسفر (در تروپوسفر) و در ارتفاع تنفسي ما قرار گيرد بهعنوان يک آلاينده محسوب ميشود.
اما ازن در استراتوسفر مانند يک سپر مانع از رسيدن اشعه خطرناک ماوراء بنفش (uv) به سطح زمين ميشود و به همين دليل اين لايه براي ادامه حيات روي کره زمين ضروري است. اولين کاهش شديد ضخامت لايه اوزون در سال ۱۹۸۱ در قطب جنوب مشاهده شد.
در فصل بهار در قطب جنوب بيش از ۶۰ درصد کاهش ضخامت ازن در لايه استراتوسفر به ثبت رسيد که پژوهشگران اين پديده را حفره ازن نامگذاري کردند.
حفره ازن وسعتي برابر با مساحت ايالات متحده آمريکا را در بر ميگرفت. کاهش ضخامت لايه ازن در سال ۱۹۸۹ در قطب شمال نيز مشاهده شد ولي بهدليل شرايط آب و هوايي متفاوت و دماي بالاتر نسبت به قطب جنوب ضخامت اين لايه کمتر است.
در شرايط طبيعي بالاترين تراکم ازن در نواحي قطب و پايينترين ميزان آن در نزديکي استوا ديده ميشود. البته بيشترين توليد ازن در نزديکي استوا است اما ازن استراتوسفري همراه با الگوي چرخشي هواي جهان به سمت قطبين حرکت ميکند.
مواد مخرب لايه اوزون بهعلت ويژگيهاي مناسب به سرعت در صنعت گسترش يافته و به تدريج اثرات نامطلوب خود را روي اين لايه گذاشته است. مهمترين عوامل تخريب لايه ازن عبارتند از:
۱) CFCS (کلروفلوروکربنها): در صنايع سرماساز شامل يخچال و فريزرهاي خانگي و صنعتي، آب سردکنها و تهويه مطبوع و کولر خودروها و صنايع اسفنج سازي استفاده ميشوند.
در حال حاضر دو جايگزين آزمايشي براي CFCها به نام هيدروفلوروکربنها (HFCS) و هيدروکلروفلوروکربن (HCFC) در نظر گرفته شدهاند که در حال حاضر تحت بررسي هستند.
۲) هالونها: هالونها مواد اطفاي حريق هستند که در کپسولهاي دستي آتشنشاني و سيستمهاي ثابت در مکانهاي حساس استفاده ميشوند. هالونها که حاوي برم هستند، براي تخريب لايه اوزون نه تنها دست کمي از گازهاي کلردار ندارند بلکه از کلر بهمراتب مخربتر بوده و سالها در جو زمين باقي ميمانند.
۳) حلالها:حلالها عمدتاً تحت عنوان پاککننده و چربيزدا در صنايع مختلف فلزي، الکترونيک (براي پاک کردن بردهاي الکترونيک) و صنايع خشکشويي کاربرد دارند که از جمله ميتوان به متيل کلروفرم (تريکلرواتان) و تتراکلريد کربن اشاره کرد.
۴) متيل برومايد: در بخش کشاورزي از اين ماده بهعنوان آفتکش و ضدعفونيکننده استفاده ميشود.
در اثر کاهش ضخامت لايه اوزون ميزان تابش اشعه ماوراء بنفش به سطح زمين افزايش يافته و موجب تأثيرات نامطلوب زيستمحيطي به شرح زير ميشود:
۱) اثر بر سلامت انسان: دريافت اين اشعه توسط بدن موجب تضعيف سيستم ايمني بدن و بروز انواع سرطانهاي پوستي ميشود، همچنين بروز بيماريهايي نظير آب مرواريد و کوري چشم با کاهش ضخامت لايه اوزون افزايش پيدا ميکند.
بررسيها نشان داده است که استفاده از هالونها باعث تخريب لايه ازن ميشوند و در نتيجه تخريب لايه اوزون باعث کاهش سيستم دفاعي بدن، آب مرواريد، سرطان پوست، پيري زودرس، کمک به زمين گرمايي، کندي رشد گياهان، نابودي زنجيره غذايي دريايي و کاهش محصولات کشاورزي ميشود.
۲) اثر بر اکوسيستمهاي آبي: در درياها و اقيانوسها مهمترين تأثير تابش اشعه ماوراء بنفش از بين رفتن فيتوپلانکتونها است که اولين حلقه زنجيره غذايي در اين مناطق هستند، همچنين برخي تغييرات ژنتيک در کرم و لاروهاي موجودات دريايي.
با توجه به اينکه بيش از ۳۰ پروتئين مورد نياز انسان از درياها و اقيانوسها تامين ميشود با کاهش ضخامت لايه ازن و از بين رفتن فيتوپلانکتونها و بهدنبال آن زئوپلانکتونها، زاد و ولد ماهيها کاهش يافته و در نتيجه دسترسي انسان به انواع ماهيها کم ميشود.
۳) اثر بر اکوسيستم خشکي: در اين زمينه ميتوان به کاهش بازده محصولات کشاورزي مانند برنج، گندم، سويا، سيبزميني و غيره اشاره کرد(۲۵درصد کاهش لايه اوزون يعني ۲۵درصد کاهش بازده مزارع سويا). علاوه بر اين، کاهش ضخامت لايه اوزون ميتواند واکنشهاي شيميايي در تروپوسفر را تشديد کرده و موجب افزايش توليد ازن در سطح زمين شود و موجب بروز آلودگيهاي شديد هوا ميشود.

تغييرات آب و هوايي زمين عصر يخبندان در خلال تاريخ، آب و هواي زمين بار ها دستخوش تغييرات اساسي شده است. بين ۸۰۰ تا ۶۰۰ ميليون سال پيش در طي دوره اي به ...

● مقدمه زمين ، سومين سياره نزديک به خورشيد و بزرگترين سياره در ميان سيارات دروني است. ساختار دروني زمين مثل ساير سيارات دروني از يک هسته داخلي و يک هس ...

تعريف: بنا به تعريف انجمن زمين شناسي مهندسي(IAEG)، زمينلغزش عبارتست از جابجايي به سمت پايين توده اي از مواد بر روي يك شيب طبقه بندي زمينلغزش ها: در سا ...

حرکت و جابجايي بخشي از مواد دامنه در امتداد يک سطح گسيختگي مشخص را «لغزش» مي ناميم. در لغزشهاي دامنه اي تغيير شکل از نوع «برش ساده» است. لغزش انواع مخ ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

معمولاً وقتي از شدت درجه ريشتر (Richter) صحبت مي شود، تمام اطلاعات مربوط به شدت يک زلزله ارائه مي شود. زلزله اي که در تابستان سال ۱۹۹۸ قسمتي از افغانس ...

وجود ۱۵۰۰ آتشفشان در کره زمين فوران توده هاي بزرگي از خاکستر در ايسلند در اثر فعال شدن يکي از آتشفشان هاي خفته اين منطقه باعث شده است نشريه علمي لايو ...

در حاليکه اطلاعات اندکي تاکنون در باره مرکز کره زمين در اختيار بوده است، هم اکنون داده هاي مربوط به زمين لرزه ها ثابت مي کند که مرکزي ترين و دروني تري ...

دانلود نسخه PDF - زمين