up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله زعفران PDF
QR code - زعفران

زعفران

زعفران ايران

زعفران چيست
شايد در سراسر ايران کسي نباشد که تاکنون طعم زعفران را در غذاها و شيرينيجات ايراني نچشيده باشد، اما شايد افرادي باشند که ندانند زعفران چيست و چگونه و با چه زحمت طاقت فرسايي توليد ميشود. زعفران که گرانقيمت ترين ادويه جهان است، درواقع کلاله گل زعفران کراکوس، از انواده زنبقيان است.
اين گياه در پاييز گل ميدهد و در طي ماههاي تابستان در حالت استراحت قرار ميگيرد. دليل اينکه زعفران بسيار گرانقيمت بوده و به طلاي سرخ شهرت دارد، اين است که از هر ۱۵۰گل ، يک گرم زعفران و از حدود ۱۴۷هزار گل تازه ، يک کيلو زعفران خشک به دست مي آيد و به علت داشتن طعم، رنگ و عطر عالي ، کاربردهاي فراواني در توليد فرآورده هاي غذايي، دارويي و شيميايي دارد.
گل زعفران معمولا به رنگ بنفش کمرنگ و ارغواني است اما گذشته از فرم گل و رنگ زيباي آن، آنچه در اين گياه متمايز است، سه کلاله قرمز درخشان به طول ۲۵ تا ۳۰ ميليمتر است که از ميان گلبرگها به بيرون آويخته است.
ايران با متوسط توليد ۱۰۰تن در سال ، در زمينه توليد زعفران مقام اول را دارد. اسپانيا با توليد متوسط ۲۵ تن ، مقام دوم و کشورهاي هندوستان ، جزاير اسپرون روسيه، سنگاپور، مالزي، ژاپن، تايوان، چين، فرانسه، ايتاليا، آلمان، استراليا و يونان با توليد متوسط ۲۵ تن ، مجموعا مقام سوم را به خود اختصاص مي دهند. مرکز اصلي پرورش اين گياه ، مناطق کويري و کم آب جنوب خراسان و سابقه زعفران کاري در اين منطقه ، به ۷۰۰ سال پيش بازمي گردد. زعفران از معدود گياهاني است که در شرايط سخت زيستي پرورش مي يابد. در سال به دو مرتبه آبياري نياز دارد و آب حاصل از بارش باران و برف برايش کافي است.
● مبداء و پيدايش
ايران و کشمير از جمله مناطقي هستند که زعفران براي اولين بار در آن کاشته شده است. بنا به نظر مورخين و متخصصين، ترويج زراعت زعفران از اين مناطق به سراسر دنيا، نتيجه جنگها و استيلاي کشورهاي پيروز بوده است، چنانچه در اسپانيا، آشنايي مردم با زعفران و زراعت آن پس از فتح کشور توسط اعراب و حکومت مسلمين در اين سرزمين به وجود آمد. در غرب، قديميترين اشاره به زعفران در يک کتاب دستورالعملهاي درماني انگليسي ياleechbook و متعلق به قرن دهم است اما پس از آن و تا زمان معرفي مجدد آن توسط جنگجويان صليبي، ديگر در اروپاي غربي از آن يادي نشده است. اين نظريه وجود دارد که زعفران از طريق مهاجمين مغولي که پياز آنرا از ايران همراه آورده بودند، به چين رسيده است، که البته اين گفته در کتاب طبي چيني متعلق به سالهاي ۱۵۵۲-۷۸ نيز تاييد شده است.
زعفران ايران
اين گياه که به خاطر رنگ زيبا، کلاله هاي پر عطر و طعم استثنايي آن گرامي داشته ميشود، يک محصول زراعي ويژه ايران است که شيوه کشت، برداشت و نگهداري آن تا سالها از اسرار کشاورزان ايراني بود که ميخواستند از اين طريق حق امتياز کشت و توليد اين ادويه را در انحصار خود داشته باشند.
نواحي اصلي کشت زعفران در ايران، مناطق شرقي کشور هستند. ساليان متمادي است که استان خراسان توانسته است زعفراني با بهترين کيفيت تهيه و صادر کند، به طوري که اکنون ۹۰% زعفران کشور، محصول خراسان بوده و زعفران قائنات اين استان از شهرت فراواني برخوردار است.
زعفران ايران به خاطر تجربه فراوان کشاورزان و انتقال سينه به سينه روشهاي کشت و برداشت آن در طي نسلها، توانسته است همچنان در مقايسه با محصول کشورهاي ديگر جهان، کيفيت برتر خود را حفظ کند و همچنان به خاطر عطر، طعم و رنگ بي نظير خود، در سراسر جهان مشهور است.
بخش اعظم زعفران توليد شده در کشور، به اسپانيا صادر ميشود، در آنجا اين زعفران همراه با محصول اسپانيايي به نقاط ديگر جهان صادر ميشود- که در اين بخش، سود اصلي فروش زعفران با اسپانيا و کشورهايي است که زعفران فله را در بسته بنديهاي کوچک و با قيمت گزاف به فروش ميرسانند. در حال حاضر توليد زعفران در اسپانيا رو به کاهش است زيرا نه تنها دستمزد کارگران افزايش يافته است، بلکه جوانان نيز هيچ علاقه اي به کار در اين بخش نشان نميدهند. البته مدتي است که اسپانيا از توليد کنندگان اصلي زعفران جهان نيست و محصول آن نيز به هيچ وجه از جمله زعفرانهاي مرغوب نبوده است.
● برداشت محصول
برداشت محصول زعفران با چيدن گلها در اولين ساعات صبحگاه آغاز ميشود. سپس کلاله هاي سرخ رنگ با دست از گلها جدا ميشود. کار برداشت بايد قبل از طلوع خورشيد انجام شود و کلاله هاي جدا شده به مدت ۵ تا ۷ روز در مکاني سايه دار، گرم و خشک قرار داده ميشوند تا خشک شوند. گاهي خشک کردن زعفران با شيوه هاي خاص حرارت دهي انجام ميگيرد. مرحله بعد پس از خشک شدن کلاله ها، جدا کردن و بسته بندي محصول است.
برداشت محصول و جدا سازي کلاله ها کاري بسيار وقت گير و مشکل است. يک زمان گيري در کشتزار زعفراني در اوتاگوي مرکزي نشان داده است که به طور متوسط براي چيدن ۱۰۰۰ عدد گل ۵۵-۴۵ دقيقه زمان لازم است و جدا کردن کلاله اين تعداد گل، ۱۳۰-۱۰۰ دقيقه زمان ميبرد. به اين ترتيب براي تهيه يک کيلوگرم زعفران خشک، ۴۷۰-۳۷۰ ساعت زمان نياز داريم.
کيفيت زعفران به اندازه هر کلاله و مقدار محصول مرغوب هر گل بستگي دارد.در نتيجه بسته به کيفيت گل، براي تهيه يک کيلوگرم رشته هاي زعفران خشک، به ۷۰ هزار تا ۲۰۰ هزار عدد گل نياز هست.
● انواع محصولات زعفران
زعفران نگين سرگل:
اين زعفران، خالص، نشکسته و شامل کلاله بدون خامه (قسمت زرد و سفيد ) است. تفاوت آن با نوع سرگل معمولي در بلندتر و ضخيمتر بودن کلاله هاست. رنگ دهي آن بسيار بالا و بيش از ۲۵۰ USP است.
زعفران سرگل درجه يک:
اين نوع زعفران کاملا خالص بوده و شامل کلاله کامل و نشکسته بدون خامه است. قدرت رنگ دهي اين زعفران بسيار زياد –بيش از ۲۵۰ USP- است.
زعفران سرگل درجه دو:
اين زعفران از نظر مشخصات کلي مانند نوع اول است اما قدرت رنگ دهي کمتري- حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ USP- دارد.
زعفران پوشال درجه يک:
اين نوع محصول شامل کلاله همراه با دو-سه ميليمتر از خامه است. قدرت رنگ دهي آن حدود ۲۲۰ USP است.
زعفران پوشال درجه دو:
اين نوع زعفران مانند نوع درجه يک اما با قدرت رنگ دهي زير ۲۲۰ USP است.
زعفران دسته درجه يک:
اين نوع زعفران شامل کل کلاله است، که قسمت سرخ آن بيشتر و قسمت سفيد کمتري دارد. زعفران دسته درجه دو: اين نوع زعفران نيز شامل کلاله کامل، اما با سرخي کمتر و سفيدي بيشتر است.
▪ خامه زعفران:
شامل بخش سفيد و زرد رشته زعفران است که رنگ چنداني نداشته اما مصارف دارويي فراواني دارد.

همچنين تحقيقات فراوان انجام شده نشان مي دهد كه تركيبات موجود در زعفران در درمان برخي از انواع سرطانها در حيوانات آزمايشگاهي تاثير داشته است. بنابراين ...

● گل زعفران زعفران با نام عمومي saffron و نام علمي crocus sativus گرانبها ترين گياه زراعي موجود در روي كره زمين است و تنها گياهي است كه واحد خريد و فر ...

● گل زعفران زعفران با نام عمومي saffron و نام علمي crocus sativus گرانبها ترين گياه زراعي موجود در روي كره زمين است و تنها گياهي است كه واحد خريد و فر ...

زعفران گياهي است با نام علمي Sativus Crocus از خانواده زنبق (lridaceae) . اين گياه چند ساله ، داراي پياز کوچک ، تقريبا کروي ، و پوشيده شده از غشاي قهو ...

کاشت زعفران در ايران از قدمت ۱۰۰۰ساله برخوردار است . اين گياه رنگي و گرانبهاي چندين ساله ، بدون ساقه است و پياز دارد و چون درخاک کوير به عمل مي آيد، ب ...

زعفران از گياهان بومي ايران است که سرزمين اصلي آن از زمان حکومت مادها در دامنه کوههاي الوند در همدان و حوالي آن بوده است. گفته مي شود ايرانيان نخستين ...

زعفران که به گل سلامتي، سلطان ادويه ها و طلاي سرخ معروف است، ارزشمندترين رستني ايران و نشات گرفته از دامنه هاي الوند مي باشد. کشت زعفران در ايران به س ...

● گل ساق عروس Echeveria glauca گل ساق عروس از خانواده GRASSULACEAE است. خاک مناسب براي کاشت اين گل، مخلوطي از خاک باغچه، کود دامي پوسيده، ماسه شسته و ...

دانلود نسخه PDF - زعفران