up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله زاج PDF
QR code - زاج

زاج

طب سنتي در ايران در دهه اخير همراه با نام گياهان شناخته شده در صورتي که طب سنتي شامل ادويه طب سنتي است و تنها گياهان نمي باشند ادويه طب سنتي شامل (معدني، حيواني، گياهي)
گوشه اي از اين اقيانوس بي کران معدني ها مي باشند که زاج ها با متجاوز از ۲۵ نوع يکي از اين مواهب هستند.
زاج نيز هم چون برخي گياهان از ادويه ضد عفونت مي باشد چون داراي مواد قابضه مي باشد. جسمي معدني بلوري و در اثر تأثير مواد معدني به رنگ هاي متفاوت ديده مي شود.
● نام علمي زاج سفيد:
Steoptria Alon aloman alen
● نام هاي ديگر:
فارسي: زاک، زاغ، زاج
عربي: شب
يوناني: خلل القيس
هندي: پهتکري
نام هاي محلي:
زمه (مشهدي)، زي (ترکي)، زمج (افغاني)، شيب (ارمني) (قلقطار، قلقديس، نحاس)
▪ انواع: متجاوز ۲۵ نوع موجود مي باشد.
به علت کثرت انواع مشهورترين آنها را بيان مي شود. زاج سفيد (شوغار)، احمر، اخضر، اصفر، اسود، سرخ و سياه (رنگ رزان و کفشگران)، زاج الاساکفه، مقطر، جامد، مطبوخ، بلوري، قبرسي، لاري، رومي، روش، شرقي، انگليسي، شيري، پاريسي (قلقند، قلقنت سوري، شيرازي)
▪ انتشار: از انواع زاج چنين برمي آيد که در اکثر نقاط جهان موجود مي باشد اما در کشور ما از مشهورترين مکان ها زاکان قزوين زاکان طارم و زاگون تهران مي باشد و اگر در جاده هراز از منطقه آب اسک توقفي نموده باشيد، آب جاري اين منطقه آب زاج مي باشد که رسوبات آن در رودي کوچک به وضوح نمايان و حوضچه اي کوچک آب زاج نيز هنوز در اين مکان جهت کساني که دچار مشکل پوستي هستند قابل استفاده مي باشد.
▪ اجزاء: زاج سفيد خفيف الوزن (سبک وزن) بهترين آن مصري براق مانند زرنيخ بدخشي است که در دست زود ريز مي شود و غالباً جسمي بلوري با مزه کس و ظاهري مانند نمک سنگ و نمک ترکي دارد.
▪ موارد متشکله: زاج ها داراي مواد فلزي گوناگون مي باشند سفيد آن داراي حامض کبريتيک (اسيدسولفوريک)، اکسيد اول آهن و آب سولفات پتاسيم، آلومين مي باشد.
زاج سبز: داراي سولفات آهن، زاج کبود يا کات کبود داراي سولفات مس.
طبيعت: انواع آن در سوم گرم و خشک مايل به لطافت و زاج سفيد از همه نوع آن لطيف تر است.
زاج سبز: گرم و خشک
زاج زرد: در سوم گرم و خشک برعکس املاح که در سوختن غليظ مي شود، زاج سبز در سوختن لطيف مي شود.
▪ افعال: قابض، جالي
▪ اندام سر: رفع عرق ريزي پيشاني و صورت
▪ موي سر: به گفته شيخ الرئيس خوردن يک درم (۳ گرم) (زاج احمر) موي سفيد را مي ريزاند و به جاي آن موي سياه مي روياند در افراد مرطوب قوي المزاج مؤثر است.
به علت تجفيف زياد (زاج اصفر) براي مو مانند زاج احمر مصرف شود و بايستي آب زياد مصرف شود.
▪ کرم معده: جهت اخراج حب القرع (زاج اخضر)
▪ دهان: قيروطي آن جهت اکله دهان، پاشيدن پودر آن در دهان جهت رفع عفونت
زاج (اصفر) را نرم سائيده با سورنجان زير زبان نگه دارند جهت صفدع، اکله دهان، قلاع دهان نافع است.
▪ حلق: غرغره جهت عضلات حلق
▪ بيني: نفوخ آن جهت رعاف
▪ گوش: تنقيه چرک گوش (رفع عفونت) فتيله با عسل جهت قروح گوش (رفع عفونت)
▪ دندان: ورم بين دندان، درد دندان (زاج الاساکفه)
▪ چشم: با عسل جهت سطري پلک چشم
شستن با زاج و آب باران رفع غشاوه رقيق چشم و بياض مي نمايد
▪ پوست: ازاله کوشت زائد، رفع بياض پوست، ناخنه، جرب، جمره، سلعه، حکه خشک، قروح خبيثه (رفع عفونت)
رفع بريدگي جلدي به وسيله ماليدن زاج و يا زرور آن.
ماليدن زاج بر جوش غرور (کاهش جوش)
▪ مثانه: دفع قروح مثانه (عفونت)
دفع قرحه احليل (عفونت)
▪ کليه: تفتيت حصاه (بايستي داروسازي شود.)
▪ ضربديدگي: کماد زاج و ضماد زاج و نمک جهت دررفتگي عضلات و کوفتگي
▪ بواسير: جهت بواسير و نواصير مقعد
▪ رحم: حمول آن بهبود عفونت و ترشحات
ته زن آن به واسطه قبضوت زاج جمع کننده رحم حمول زاج با آب گندنا جهت نزف الدم رحم (عفونت)
▪ عرق النسا: حقنه زاج (الاساکنه) جهت عرق النسا.
▪ داروسازي: در داروسازي به صورت، غسول، غرغره، مضمضه، کحل، حمول، سفوف، سنون، گرد، لوسيون، پوسيون، حب، نفوخ، ذرور مصرف دارد.
▪ مضرت: از خوردن اقسام زاج سرفه دموي و سل و قروح اعضا باطني امعا و سجع حاصل مي شود. زياده از ۳ گرم زاج (زرد) کشنده است.
▪ مصلح: آشاميدن شير تازه دوشيده شده، کره تازه، شربت زوفا
▪ مانع الجمع (تداخل و عدم سازش): قليائيات، کربوتات ها، املاح فلزي، با زاج مصرف نشود.
▪ پادزهر: بي کربنات دوسود (جوش شيرين)
▪ روش شناخت: زاج سفيد، کاغذ تورنسل را قرمي مي کند و روش شناخت زاج مقطر با ماليدن به فولادي رنگ فولاد مسي مي شود.
▪ حيوانات: از دود دادن زاج موش و مگس گريزان هستند، ماليدن محلول ۵۰% زاج کبود به زخم پاي دام باعث بهبود زخم مي شود.
▪ دباغي: آش کردن پوست
▪ رنگرزي: جهت رنگرزي ابتدا پارچه را در زاج شسته سپس خشک کرده، رنگ مي کنند و به طور کلي جهت دندانه کردن رنگ به کار مي آيد.
▪ مرکب سازي: در صنعت مرکب سازي به کار مي آيد. اشعار زيادي در اين رابطه وجود دارد از جمله قطعه مشهور
هم سنگ دوده زاج است هم وزن هر دو بازو
هم سنگ هر سه صمغ است آن گاه زور بازو
ميرعلي هروي کتاب مدادالخطوط، شعر منسوب به صدرالشعريعه، فرهنگ افواهي (فولکلور) و ادبيات
زن تازه زا تا هفت روز را زاج مي نامند که ادويه اي براي زن زائو وجود دارد که به آن زاجي (اهل مشهد) مي گويند.
دليري که ترسد زپيکان و شير
زن زاج خوانش نخوانش دلير
ابوالمؤيد بلخي
● تجربيات
▪ اعتقادات: زاج در نزد ايرانيان جايگاه ويژه اي داشته همواره با اسفند سوزانيده مي شود هم جهت رفع حشرات و هم به عنوان چشم زخم به کار مي رود.
اگر طفلي شيرخواره گريه بيش از حد بنمايد و مشکلي نداشته باشد با قرار دادن زاج سفيد زير سر طفل و انداختن آن صبح در آتش طفل آرام مي گيرد.
در چلو کبابي ها جهت سفيد کردن برنج در هنگام خيس کردن به آن زاج سفيد اضافه مي شود.
جوشانده زاج سفيد در ظروف آلومينيوم باعث سفيدي ظرف مي شود.
در گذشته در حوض خانه ها و استخرها براي جلوگيري از ليز شدن و فاسد شدن سريع آب کات کبود يا زاج کبود يا سولفات مس به آب به مقدار ۵ درصد اضافه مي شد.
جهت سالم ماندن و سبز ماندن خيارشور به آن مقدار کمي کات کبود زده مي شود.
در سلماني ها زاج جهت رفع بريدگي پوست به کار برده مي شده چون اثر ترميمي سريعي بر زخم دارد و با ماليدن آن به صورت هاي خون آلود سريعاً خون بند مي آمد. (رفع عفونت و قابض خون)
جهت رفع بدبوئي عرق بدن ماليدن زاج يا محلول عرق ريزي را کم مي کند.
جهت بستن مسامات پوست صورت و منافذ پوست مي توان از زاج به صورت محلول و يا پودر زاج استفاده نمود (قابض)

يکي از مضامين مشترک در سوالات درباره سلامت جنسي دلايلي است که زنان را به رابطه جنسي با همسرشان بي علاقه مي کند. ۱۰ موردي که در زير مي آوريم از جمله شا ...

بهترين و منطقي ترين روش اين است که ابتدا طبع و مزاج خود و پس از آن غذاي مصرفي روز مره و مناسب خويش را بشناسيم تا دچار بيماري و کسالت نشويم. در حالت طب ...

حتما شما هم با اين جملات که معمولا از زبان مادربزرگها نقل مي شود، آشنايي داريد که پسرم سرديت کرده بذار برات يک نبات داغ درست کنم بخوري حالت خوب ميشه ي ...

استفاده از سرنخ هايي که دانش طب سنتي مردم بومي در زمينه داروها به دست مي دهد مسير گذار از موجودات وحشي به محصولات تجاري را بسيار کوتاه مي کند. اين نکت ...

طب اسلامي يکي از مکاتب طبي ديرپا و کل نگر مي باشد که از روزگاران کهن در پيشگيري و معالجه بيماري هاي گوناگون نقشي بنيادين داشته است. مکتب مذکور به طور ...

علم پزشکي باعث اصلي و اساسي توجه مسلمانان به علوم عقلي گرديد. بدين معني که احتياج خلفاي عباسي و اميراني که در بغداد گرد آمده و اغلب ايراني بوده اند، م ...

بديهي است که ملل مختلف جهان هر کدام از قديم الايام روش هاي طبي مربوط به خود را داشته اند و از اين ميان مي توان به طب سوزني چين و طب آيورودا در هند که ...

دانلود نسخه PDF - زاج