up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله رگبارهاي شهابي PDF
QR code - رگبارهاي شهابي

رگبارهاي شهابي

رگبارهاي شهابي و رصد آن

گاهي نرخ شهابهاي بارشهاي شهابي از سالي تا سال ديگر تغيير مي کنند. اين تغييرات ساليانه در بيشينه فعاليت مي تواند به شرايط بالاي جو و به خصوص تغييرات چگالي در ارتفاع حدود۱۰۰ کيلومترمربوط باشد.
اين تغييرات نيز تا حدودي با دوره ۱۱ ساله فعاليت خورشيدي همخواني دارد. مطالعات بارشهاي جباري و برساووشي نشان مي دهد که بيشينه نرخ شهابها در ۱۹۸۵ و ۱۹۶۳( کمينه فعاليت خورشيدي ) اتفاق افتاده است. البته اين تغييرات چندان قابل توجه نيستند. اما در سالهايي شاهد افزايش ناگهاني و چشمگير تعداد شهابهاي بعضي از بارشها هستيم که به اين افزايش فوق العاده تعداد شهابها « رگبار شهابي» گفته مي شود.
( مانند رگبار اسدي ۱۸۳۳ و ارابه راني۱۹۹۴ ) اگر دنباله دار منشا بارش به تازگي از حضيض خورشيدي خود عبور کرده باشد ، انتظار داريم که شدت بارش زياد باشد و در اين صورت احتمالا رگبار شهابي رخ خواهد دارد. به اين نوع فعاليت هاي شهابي ، فورانهاي نزديک- دنباله دار( Near-Comet Outburst ) گفته مي شود.بيشتر فورانهاي نوع نزديک به دنباله دارهاي کوتاه دوره ( دوره تناوب ۳-۲۰ سال ) يا ميان دوره (نوع هالي ۲۰-۲۰۰ سال ) مربوط مي شوند. بارش اسدي نمونه معروف اين نوع است.
منشا اين بارش دنباله دار تمپل – تاتل ( ۱۹۶۵IV) است. مطالعات نشان مي دهد که پس از هر بار عبور تمپل – تاتل شاهد رگبارهايي هستيم. بحث وقوع رگبارهاي شهابي و پيش بيني آن به اين راحتي نيست . اولين مشکل غير صحيح بودن دوره تناوب دنباله دار است . پخش توده هاي ذرات تحت تاثير فشار تشعشعي خورشيد و اختلالات ديگر باعث حرکت و جابجايي پيچيده توده مي شود. از ديگر نمونه هاي اين نوع رگبارها مي توان به رگبارهاي تنيني و امراهٔ امسلسله اي اشاره کرد.
نوع ديگر رگبارهاي شهابي که کمي هم عجيب به نظر مي رسند وقتي اتفاق مي افتند که دنباله دار منشا دور از خورشيد و در خضيض خود قرار داشته باشد. دليل اين اتفاق را اثر اختلالي سيارات بزرگ منظومه شمسي دانسته اند. فورانهاي ارابه راني ( ۱۹۳۵،۱۹۸۶،۱۹۹۴) ، شلياقي (۱۸۰۳،۱۸۶۳،۱۹۲۲،۱۹۸۲) و آلفا- تکشاخ( ۱۹۲۵،۱۹۳۵،۱۹۸۵،۱۹۹۵) معروفترين رگبارهاي اين نوع ( دور-دنباله دار Far-Comet ) هستند. به عنوان مثال در مورد رگبار ارابه راني سالهاي ۱۹۳۵،۱۹۹۴ وضعيت دو سياره مشتري و زحل با توده ذرات مشابه يکديگر بوده است و در سال ۱۹۸۶ تنها موقعيت سياره مشتري نسبت به توده با زحل عوض شده است.
P. Jenniskens معتقد است که اثر جابجايي خورشيد تحت تاثير گرانش ناچيز سيارات در اين مورد مهم است. او با اين بررسي موفق به پيش بيني درست رگبار آلفا – تکشاخ ۱۹۹۵ شد. البته اين جابجايي خيلي کم است و حداکثر مقدار آن AU ۰.۰۱ مربوط به حالتي است که همه سيارات در يک طرف خورشيد با يکديگر هم خط شوند.
● رصدي بي همتا و با شکوه
در مدت کوتاهي آسمان پر از شهاب مي شود. تعداد شهابهاي يک رگبار شهابي آنقدر زياد است که خيلي از راصدان به وحشت مي افتند . تعداد شهابها ممکن است به چند شهاب در ثانيه برسد و از حد شمارش خارج شود. در يک رگبار شهابي ثبت کامل شهابها غير عملي به نظر مي رسد پس مي بايستي تعدادي از مشخصه هاي مربوط به شهابها را در نظر نگرفت. جزيياتي مانند رنگ و طول رد شهابها را مي توان حذف کرد. قدر شهابها از اهميت زيادي برخوردار است . و تخمين آن لازم به نظر مي رسد. با اين روش يک راصد مي تواند موفق به ثبت ۲۰۰ شهاب در ساعت شود.
بازه هاي زماني رصد به تعداد شهاب هاي مشاهده شده بستگي دارد . بازه ها را طوري انتخاب کنيد که شامل ۲۰ تا ۳۰ شهاب باشد . با اين کار مي توان با دقت بيشتري به بررسي ساختار بارش شهابي پرداخت. رگبارهاي شهابي پديده هايي نادر هستند . فقط راصد هاي خوش شانس مي توانند در طول حيات خود شاهد چنين منظره اي باشند . رگبار شهابي از ديد مشاهده کنند گان ، پديده اي غير واقعي به نظر مي رسد ، اما در واقع وجود دارد. اما گذشته از لذت تماشاي آن مي توان با يک طرح عملي اطلاعات گران قيمتي را براي تحليل هاي علمي به دست آورد .
با افزايش تعداد شهاب ها ، زمان مفيد براي ثبت اطلاعات شهاب ها کاهش مي يابد. در زمان فعاليت رگبار شهابي ، اين مسئله که چه تعداد از شهابها به بارش اصلي تعلق دارند از اهميت بسيار کمي برخوردار است چرا که تنها تعداد بسيار اندکي از شهابهاي مشاهده شده به بارش اصلي تعلق خواهند داشت.
براي دستيابي به بيشترين سرعت ثبت داده ها ، مي توان فقط قدر شهاب ها را با تقريب عدد صحيح در واکمن ضبط کرد. شمارش شهابها به تنهايي و بدون تخمين قدر آنها براي تجزيه و تحليل هاي علمي تقريبا بي فايده است.
چنانچه احساس کرديد که تعداد شهابها خيلي زياد است وثبت قدر تمامي شهابها غير ممکن است در اين صورت تنها قدر شهابهاي پر نور را بيان کنيد. مثلا تخمين قدر را به شهابهاي پر نور تر از۲ + محدود کرده و اين را در گزارش خود لحاظ کنيد. اما در صورت کاسته شدن از فعاليت بارش همان روش قبلي را ادامه دهيد.
استفاده از روش عکاسي در ثبت شهابها کمک مفيدي مي تواند باشد. در اين صورت شما فرصت بيشتري را براي لذت بردن از تماشاي شهابها خواهيد داشت. سرعت عمل در تجزيه وتحليل رصد ها وتهيه گزارش از اهميت بالايي برخوردار است. بنابراين پس از رصد گزارشي از اولين نتايج خود را براي ديگر مراکز فعال بفرستيد.

بارش شهابي ربعي نخستين بارش شهابي زمستاني و آخرين بارش مهم و پربار سال خورشيدي و نخستين بارش سال ميلادي است. بارش شهابي ربعي از بارش هاي فعال و پربار ...

● مقدمه وقتي ذرات گرد وغباري که در فضاي بين سيارات قرار دارند وارد جو زمين مي شوند در اثر سرعت بالا و اصطکاک شديد به وجود آمده مي سوزند و به صورت شهاب ...

بارشهاي ساليانه همواره مورد توجه بوده اند چرا كه در پهنه آسماني كه گهگاه شهابي عبور مي كندو نظر بيننده را به خود جلب مي نمايد، در شبهاي بارش، شهابها ب ...

بارش هاي شهابي زيادي طي سال اتفاق مي افتد که از اين بين چند بارش شهابي به علت تعداد شهاب ها از اهميت بيشتري برخوردار هستند که به معرفي آنها مي پردازيم ...

▪ نگاهي به شهاب باران برساووشي ۱ بارش شهابي برساووشي جزء سه بارش شهابي مهم در طول سال است كه بازه آن از هفته آخر تيرماه همزمان با برخورد زمين با توده ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

همانطور که واضح است شهابهاي تلسکوپي به شهابهاي گفته مي شود که از درون دوربين يا تلسکوپ ديده مي شوند. يعني بدون در نظر گرفتن اين نکته که ممکن است برخي ...

دانلود نسخه PDF - رگبارهاي شهابي