up
Search      menu
صنعت و مکانیک :: مقاله روغن موتور PDF
QR code - روغن موتور

روغن موتور

همه چيز درباره روغن موتور

۱. کار روغن موتور چيست؟
وظايف اصلي روغن موتور عبارت است: روان سازي قسمت‌هاي متحرک موتور، به حداقل رساندن اصطکاک و فرسايش، کمک به کاهش حرارت و جذب ذرات معلق و رسوبات لجني حاصل از احتراق. از آنجا که روغن موتور بايد اين چند کار را به طور همزمان انجام دهد، فرمولاسيون شيميايي پيچيده‌اي را مي‌طلبد اما براي آگاهي از عملکرد روغن موتور چگونگي رده‌بندي آن و انتخاب نوع صحيح روغن موتور براي خودرويتان، نيازي نيست شيميدان يا مهندس شيمي باشيد بلکه کافي است با انواع مختلف روغن موتور، رده‌بندي و علائم و اختصارات آن آشنا شويد.
۲. انواع روغن‌ها
در حال حاضر روغن‌هاي موتور به سه نوع کلي تقسيم مي‌شوند:
الف: مينرال (ارگانيک)
ب: سنتتيک
چ: نيمه سنتتيک (Premium)
الف مينرال: روغني است که برپايه نفت خام ساخته مي‌شود و سال‌هاست در خودروها به کار مي‌رود و همه ما با آن آشنايي داريم.
ب سنتتيک: روغني است که از ترکيبات شيميايي يا پوليمراسيون هيدروکربن‌ها (Olefins) توليد مي‌شود نه از تصفيه نفت خام. اين نوع روغن اولين بار در موتورهاي جت به کار گرفته شد و به دليل مزايايي که نسبت به نوع مينرال داراست، در ساليان اخير مصرف آن در خودروها نيز فزوني يافته است. روغن‌هاي سنتتيک انواع مختلف با مواد تشکيل دهنده متفاوت دارند که اين موضوع آنها را از لحاظ کيفيت و نوع مصرف نيز با يکديگر متمايز مي‌کند. از بين صدها نوع روغن سنتتيک با فرمولاسيون‌هاي مختلف که هر يک محاسن و معايبي دارند، نوعي که برپايه Poly alpha olefins يا به اختصار (PAO) ساخته مي‌شود و مقادير کمي هم Ester دارد، داراي کارايي و مقبوليت بيشتري است.
بيشتر روغن‌هاي سنتتيک از مزاياي زير برخوردارند:
۱. کاهش مصرف روغن به دليل عمر بيشتر آن ۲. غيرخورنده و غيرسمي بودن ۳. تبخير شوندگي پايين ۴. دماي سوختن بال ۵. مقاومت در برابر اکسيداسيون بالا ۶. دارا بودن شاخص ويسکوزيته بالا به صورت طبيعي (عکس‌العمل سريع در مقابل تغييرات دما) ۷. کاهش مصرف سوخت تا ۴ ۲ درصد ۸. نقطه روان شدن پايين ۹. قابليت استفاده از روغن‌هاي با گستره ويسکوزيته زياد بدون نگراني از شکست پليمرها (در ادامه توضيح داده خواهد شد.) عيب اين نوع روغن‌ها نيز قيمت بالاي آنها و عدم تطابق کامل با موتورهاي داراي تکنولوژي قديمي است.
ج نيمه سنتتيک: مخلوطي است از روغن سنتتيک و مينرال (ارگانيک). اين نوع روغن کيفيت روغن‌هاي سنتتيک را ندارد اما در شرايط سخت نظير دماهاي بالا و يا بار زياد عملکرد بهتري نسبت به نوع مينرال از خود نشان مي‌دهد و بيشتر در وانت‌ها و SUVها مصرف مي‌شود و قيمت آن نيز کمي بيشتر از مينرال‌هاست. براي آگاهي از اين که کدام روغن براي خودروي شما مناسب است، بهترين منبع و مأخذ دفترچه راهنماي خودرو يا برچسب‌هاي داخل محفظه موتور (در صورتي که نوع روغن مشخص نشده، معناي آن استفاده از همان نوع قديمي مينرال است). استفاده از روغن مينرال يا نيمه سنتتيک براي موتوري که تنها استفاده از روغن سنتتيک در آن توصيه شده، مي‌تواند براي موتور خطرآفرين باشد اما در مقابل استفاده از روغن‌هاي سنتتيک يا نيمه سنتتيک براي موتورهايي که براي استفاده از نوع مينرال طراحي شده‌اند (موتورهاي قديمي) با تمهيدات خاصي، از نظر توليدکنندگان روغن‌هاي سنتتيک بلامانع است، اما بسياري از متخصصان به دلايل زير اين کار را نيز اشتباه و مضر مي‌دانند: ۱. هر يک از انواع مختلف روغن‌هاي سنتتيک با توجه به فرمول شيميايي، قابليت تطابق با برخي انواع لاستيک‌ها و الاستومرها را ندارد و در نتيجه اگر از روغن سنتتيکي با فرمول خاصي براي موتورهاي با واشرها و درزبندهايي که با آن فرمول روغن سازگار نباشد، استفاده شود باعث نشتي روغن و مسائلي از اين قبيل خواهد شد (روغن‌هاي مينرال سبب تورم واشرها و جلوگيري از نشتي آنها مي‌شوند اما روغن‌هاي سنتتيک در مورد برخي انواع واشرها فاقد اين خاصيت هستند و حتي بعضي از آنها باعث خورده شدن برخي از انواع واشرها مي‌شوند. حتي استفاده از روغن سنتتيک با مواد تشکيل دهنده‌اي متفاوت با مندرجات دفترچه راهنماي خودرو، براي خودروهايي که با اين نوع روغن کار مي‌کنند نيز مي‌تواند خطرساز باشد، چه رسد به استفاده از اين نوع روغن‌ها در موتورهايي که برپايه استفاده از روغن مينرال طراحي شده‌اند. به عنوان مثال روغن سنتتيک برپايه Poly glycol با پلي استرها، پلي کربنيک‌ها، ABS، پلي ونيل کلرين‌ها Poly phenylene Oxide (همگي پلاستيک هستند) و Buna S، بوتيل، Neoprene و لاستيک طبيعي (همگي الاستومر هستند) سازگاري خوبي ندارد و يا روغن سنتتيک برپايه PAO نيز که بيشتر روغن‌هاي سنتتيک موجود در بازار بر اين پايه هستند، سازگاري ضعيفي دارد. مزيت برخي از انواع روغن‌هاي سنتتيک و قابليت تطابق آنها با انواع الاستومرها و لاستيک‌ها، همچنين حلاليت هر کدام در افزودني‌ها و لجن موتور به همراه خواص و عدد VI (در ادامه بررسي خواهد شد) هر کدام را در نمودار مي‌بينيد. ۲. روغن‌هاي سنتتيک در مقايسه با روغن‌هاي مينرال با لايه نازکتري روي قطعات موتور مي‌نشيند (به همين دليل فاصله قطعات ثابت و متحرک موتورهايي که با روغن سنتتيک کار مي‌کنند، کمتر است) لذا استفاده از اين نوع روغن براي موتورهايي که براساس تکنولوژي قديمي مينرال طراحي شده‌اند باعث نشتي پيستون خواهد شد. البته اين مورد از طرف سازندگان روغن‌هاي سنتتيک با دلايل قابل قبولي رد مي‌شود اما در عمل اين مشکل در خودروهاي قديمي ديده شده است. اگر سال‌هاست از روغن مينرال استفاده مي‌کنيد و خودرويتان داراي تکنولوژي قديمي است، از اين نوع روغن‌ها استفاده نکنيد اما در صورتي که خودرويي با تکنولوژي نسبتاً جديد داريد و از بي‌خطر بودن تعويض روغن از مينرال به سنتتيک يا نيمه سنتتيک مطمئن هستيد، از نوعي که برپايه PAO ساخته شده است استفاده کنيد و اين موضوع را نيز از ياد نبريد که با تعويض روغن از مينرال به سنتتيک، رسوبات پخته شده روغن‌هاي مينرال از روي قطعات موتور کنده و در موتور غوطه‌ور مي‌شوند و پس از مدتي موتور از کار مي‌افتد. به همين علت قبل از اين تعويض بايد موتور را يا به طور کامل رسوب زدايي و يا از روغن‌هاي فلاشينگ (Flush Oil) استفاده کنيد (اين نوع روغن فقط مخصوص تميزکردن موتور است)؛ به اين ترتيب که روغن مينرال را بدون تعويض ***** تخليه و روغن فلاشينگ را جايگزين کنيد و اجازه دهيد موتور ۲۰ دقيقه در جا کار کند، پس از آن مي‌توانيد روغن فلاشينگ را تخليه، ***** را تعويض و روغن سنتتيک يا نيمه سنتتيک را جايگزين کنيد.
__________________
________________________________________
چند نکته
روغن‌هاي نيمه سنتتيک همان گونه که ذکر شد مخلوطي از روغن مينرال و سنتتيک هستند و مي‌توانند همان مشکلات روغن سنتتيک را براي موتورهاي ساخته شده براساس روغن‌هاي مينرال پديد آورند. در خودروهايي که استفاده از روغن سنتتيک در آنها توصيه شده، حتما از همان نوع استفاده کنيد و در صورتي که بنا به قرارداد شرکت توليدکننده با شرکت نفتي خاصي، تنها نام روغن مربوطه در دفترچه راهنما ذکر و از توضيح بيشتر در مورد آن خودداري شده و روي ظرف هم اسمي از نوع مواد تشکيل دهنده برده نشده است، تنها از همان نوع روغن استفاده کنيد. در صورتي که به تعويض نوع روغن از مينرال به سنتتيک در خودرويتان اصرار داريد، نوعي از روغن‌هاي سنتتيک رايج در بازار يعني PAO را انتخاب کنيد زيرا بيش از ديگر انواع روغن‌هاي سنتتيک به نوع مينرال شبيه است. ۳. ويسکوزيته روغن‌ها ويسکوزيته يا گرانروي يکي از مختصات فيزيکي سيالات است که به مقاومت آنها در برابر جريان يافتن بستگي دارد. به طور مثال آب داراي ويسکوزيته پايين و عسل داراي ويسکوزيته بالاست. ويسکوزيته مايعات تابعي از دماست، به اين معنا که با افزايش دما ويسکوزيته کم و با کاهش دما ويسکوزيته افزايش مي‌يابد. ويسکوزيته در مورد روغن، به طور عاميانه، با نام وزن نيز شناخته مي‌شود. روغن‌ها با ويسکوزيته‌هاي مختلف براي شرايط آب و هوايي گوناگون توليد مي‌شوند. استفاده از روغن با ويسکوزيته بالا در زمستان، روانکاري موتور را تا زمان گرم شدن به تأخير مي‌اندازد و در اين مدت روغن به تمامي قسمت‌هاي موتور نخواهد رسيد، همچنين استفاده از روغن با ويسکوزيته پايين در تابستان باعث سايش قطعات موتور مي‌شود. پس انتخاب ويسکوزيته مناسب براي روغن موتور يک خودرو، کاملا تابع شرايط آب و هوايي است. البته به تازگي روغن‌هاي چهارفصل (Multi Grade) يا همان چند ويسکوزيته، نياز به تغيير روغن، به نسبت تغيير فصل يا شرايط آب و هوايي را تا حدودي برطرف کرده‌اند اما استفاده از تنها يک نوع روغن چهارفصل از نوع مينرال براي تمامي فصول نيز با توجه به دلايلي که در ادامه توضيح داده خواهد شد، پيشنهاد نمي‌شود.
انجمن مهندسين خودرو (SAE) براي راحتي کار، ميزان ويسکوزيته روغن‌ها را با اعدادي طبقه‌بندي کرده است. اين طبقه‌بندي براي روغن موتور بين ۰ تا ۶۰ است. روغن‌هاي تابستاني که در دماهاي بالا از غلظت کافي برخوردارند، اعداد ويسکوزيته‌اي در حد ۳۰ تا ۶۰ دارند (هرچه هوا گرمتر باشد بايد از روغن با عدد ويسکوزيته بالاتر استفاده شود) و روغن موتور‌هاي زمستاني که در دماهاي پايين به راحتي جريان مي‌يابند، اعداد ويسکوزيته‌اي مابين ۰ تا ۲۵ دارند (هرچه هوا سردتر باشد بايد از روغن با عدد ويسکوزيته پايين‌تر استفاده شود). براي تشخيص راحت‌تر، بعد از عدد ويسکوزيته روغن‌هاي زمستاني حرف W درجه مي‌شود که مخفف Winter است، همچنين به دليل آن که اين طبقه‌بندي توسط Society of Automotive Engineers ابداع شده است، هميشه قبل از درج عدد ويسکوزيته مخفف نام اين انجمن (SAE) نيز نوشته مي‌شود. روغن‌هايي که تنها داراي يک ويسکوزيته‌اند، تک ويسکوزيته نام دارند اما روغن‌هايي که در سال‌هاي اخير با کمک علم شيمي و با افزودن پليمر به روغن پايه توليد مي‌شوند، توانايي داشتن ويسکوزيته‌هاي مختلف در دماهاي مختلف را دارند. اين موضوع باعث مي‌شود روغن در تمامي شرايط آب و هوايي از غلظت لازم برخوردار باشد که اين نکته علاوه بر افزايش عمر موتور، تا حدي باعث کاهش مصرف سوخت نيز خواهد شد. از اين رو روغن‌هاي تک ويسکوزيته کم کم از رده خارج مي‌شوند و تنها کاربرد اين نوع روغن‌ها در خودروهاي سواري، براي موتور خودروهاي Race است که Heater يا گرم کن روغن دارند. کد SAE در روغن‌هاي چهار فصل دو جزئي است: عدد اول همراه حرف W مربوط به پايين‌ترين ويسکوزيته و عدد دوم بالاترين ويسکوزيته روغن است. همان طور که گفته شد، روغن‌هاي چند ويسکوزيته به واسطه افزودن پليمر به روغن ساخته مي‌شوند. اين پليمرها به روغن اجازه مي‌دهند در دماهاي مختلف ويسکوزيته‌هاي مختلفي داشته باشد. در هواي سرد پليمرها در خود جمع و باعث جريان يافتن راحت‌تر روغن مي‌شوند و در گرما شروع به باز شدن به صورت زنجيره‌هاي بلند مي‌کنند و روغن غليظ مي‌شود اما اين افزايش و کاهش ويسکوزيته تنها تا حد مشخص شده براي همان روغن است، مثلا يک روغن ۱۰W-۳۰ روغني است با ويسکوزيته ۱۰ که در زمان گرم شدن ويسکوزيته آن بيش از ۳۰ نخواهد شد يعني اگر اين روغن در دماي ۱۰۰ درجه به ويسکوزيته ۳۰ برسد، در دماهاي بالاتر نيز ويسکوزيته‌اي بيش از ۳۰ نخواهد يافت که اين موضوع به دليل مقدار پليمر افزوده شده براي دستيابي به عدد حداکثر ۳۰ براي روغن ۱۰W-۳۰ است.
آنچه بايد در استفاده از اين نوع روغن‌ها به خصوص در مناطق سردسير مد نظر قرار گيرد، انتخاب روغن با کمترين فاصله ويسکوزيته است به اين معنا که در زمستان با توجه به کمترين دماي منطقه سکونت خود و در تابستان با توجه به بالاترين دما، روغن مطلوب را انتخاب کنيد و از روغن‌هايي که از دماهاي بسيار بالا تا دماهاي بسيار پايين را پوشش مي‌دهند، استفاده نکنيد زيرا پليمرهاي موجود در اين نوع روغن‌ها بسيار زياد است و اين پليمرها پس از مدتي شکسته و با رسوبات موجود در روغن ترکيب مي‌شوند و مي‌توانند باعث چسبيدن رينگ و يا مشکلاتي از اين قبيل شوند (ضرر استفاده از اين روغن‌ها در موتورهاي ديزلي بيشتر است). روغن‌هاي ۵W-۳۰, ۵W-۵۰ و ۱۰W-۴۰ با گستره ۲۵ تا ۴۵تايي از اين گونه‌اند. (روغن‌هاي سنتتيک و نيمه سنتتيک از اين قاعده مستثني هستند). شايد بگوييد روغن ۲۰W-۵۰ هم روغني است با گستره ۳۰تايي، مشابه ۱۰W-۴۰، اما چنين نيست زيرا ۲۰W-۵۰ از پايه سنگين‌تر ۲۰ شروع مي‌شود و براي ويسکوز شدن رسيدن به عدد ۵۰ به پليمر بسيار کمتري نياز دارد تا روغن ۱۰W-۴۰ که داراي پايه ۱۰ است و بايد توانايي رسيدن به عدد ۴۰ را داشته باشد. از اين رو روغن‌هاي ۱۰W-۴۰ مينرال از سوي کمتر خودروسازي توصيه مي‌شود و حتي برخي کارخانه‌ها استفاده از آن را مساوي با خارج شدن خودرو از گارانتي مي‌دانند.
پس تا آنجا که ممکن است در مورد روغن‌هاي مينرال سعي کنيد به نسبت شرايط آب و هوايي محل سکونت خود، فاصله کمتري را بين دو عدد SAE انتخاب کنيد و اين را بدانيد که هر چه ويسکوزيته زمستاني عدد کمتري باشد، براي ويسکوزيته شدن و رسيدن به اعداد ويسکوزيته بالاتر به پليمر بيشتري نياز دارد و پليمر زياد نيز براي موتور خودروي شما مضر است. با توجه به شرايط آب و هوايي بيشتر نقاط ايران، در بين روغن‌هاي موجود در کشور (از نظر ويسکوزيته) روغن‌هاي ۲۰W-۵۰ براي دماهاي بين ۱۰- تا ۴۰+ و ۲۵W-۵۰ براي دماهاي بين ۵- تا ۴۰+ داراي عملکرد مناسبي هستند. (روغن‌هاي ۲۵W-۵۰ و ۲۰W-۵۰ در گرماي تابستان شرايط يکساني دارند و فقط در شرايط سرد، بين ۱۰- و حدود ۲۰W-۵۰ بهتر جريان مي‌يابد اما ۲۵W-۵۰ پليمر کمتري دارد). البته بنا به دلايل بالا روغن ۲۰W-۴۰ براي زمستان انتخاب مناسب‌تري است اما متأسفانه اين نوع روغن در کشورمان کمتر يافت مي‌شود. همچنين اگر در نقاط سردسير کشور، مانند آذربايجان يا چهار محال و بختياري زندگي مي‌کنيد (دماهاي زير ۱۰- درجه سانتي گراد) و ناچار به استفاده از روغن‌هاي با پايه زمستاني ۱۰ يا ۵ هستيد، حتما سعي کنيد از روغن‌هاي چند ويسکوزيته‌اي استفاده کنيد که عدد سومشان بيشتر از ۳۰ نباشد. ۴. کدهاي API با پيشرفت روزافزون تکنولوژي ساخت موتورها، روغن‌هاي موتور نيز همگام با آنها دستخوش تغيير در سطح کيفيت و نوع مواد افزودني شده‌اند. انستيتو مواد نفتي امريکا (API) براي طبقه‌بندي و جداسازي روغن‌ها برحسب کيفيت و فناوري ساخت آنها، به کدبندي خاصي اقدام کرده است. اين کدها دو حرفي‌اند. حرف اول نشان دهنده اين است که روغن مربوطه براي استفاده در خودروهاي ديزلي است يا بنزيني. اگر کد با حرف C شروع شود (مخفف Commercial) روغن براي استفاده در خودروهاي ديزلي و اگر با حرف S شروع شود (مخفف Service) براي استفاده در خودروهاي بنزيني طراحي شده است. اما حرف دوم که نشان دهند کيفيت و فناوري ساخت روغن است، برحسب الفباي انگليسي از حرف A شروع شده و تاکنون در مورد خودروهاي بنزيني تا حرف M (سال ۲۰۰۵) و در مورد خودروهاي ديزلي تا حرف I ارتقا يافته است. درباره خودروهاي ديزلي بعد از حروف مذکور در مواردي اعداد ۲يا ۴ نيز ديده مي‌شود که نشان مي‌دهد روغن براي موتورهاي ۲ زمانه ساخته شده يا ۴ زمانه. هميشه نوع ارتقا يافته روغن (با کد بالاتر)، خواص انواع قبلي را نيز داراست يعني مي‌توان از آن در خودروهايي که انواع قديمي‌تر روغن در دفترچه راهنمايشان پيشنهاد شده است نيز استفاده کرد اما استفاده از روغن قديمي‌تر (با کد پايين‌تر) براي موتوري که روغني با کد جديدتر براي آن توصيه شده، بسيار مضر است. برخي روغن‌ها قابليت تأمين نيازهاي هر دو نوع موتور ديزلي و بنزيني را دارند و کد اين نوع روغن‌ها نيز به صورت ۲ تايي نوشته مي‌شود که هميشه کد اول مربوط به خودروهاي ديزلي و کد دوم مربوط به خودروهاي بنزيني است مانند CD SHAPI. لازم به ذکر است، علاوه بر API انواع ديگري از استانداردهاي روغن از جمله ILSAC و CCMC نيز وجود دارند که به دليل رواج کمترشان، از پرداختن به آنها خودداري مي‌کنيم. ۵. سمبل API به دليل استاندارد بودن اعداد API در جهان، تمامي توليدکنندگان روغن براي معرفي فناوري ساخت روغن‌هايشان از اين کدها استفاده مي‌کنند اما اگر روغن موتور شرکتي از سوي خود API تأييد شده باشد، سمبل API روي آن درج مي‌شود. اين سمبل معرف مطالب زير است: نيمه بالايي بيانگر API است. قسمت وسط نشان دهنده ويسکوزيته روغن است. قسمت پاييني نشان مي‌دهد که آيا روغن مصرفي باعث کاهش مصرف سوخت مي‌شود يا نه. در صورتي که عبارت Energy Conserving در اين قسمت نوشته شده باشد، به اين معناست که اين روغن با کاهش اصطکاک در موتور ميزان مصرف سوخت را تا ۵ ۱ درصد کاهش مي‌دهد، همچنين اگر روغني بتواند مصرف سوخت را تا ۷ ۲ درصد کاهش دهد، آن را Energy Conseving ۲ مي‌نامند. ۶. زمان تعويض روغن روغن‌هاي جديد با کمک تکنولوژي‌هاي پيشرفته و افزودني‌هاي مختلف کارکردهاي بلندمدتي دارند اما هميشه تنها ميزان کارکرد نوشته شده (برحسب کيلومتر يا زمان) روي ظرف روغن ملاک زمان تعويض نيست بلکه با افزايش هر يک از موارد ذيل، بايد زمان تعويض روغن را تسريع بخشيد: ۱. کارکرد در شرايط سخت مانند دورهاي بالاي موتور يا بار زيا ۲. ميزان در جا کارکردن خودرو (در ترافيک‌هاي سنگين) ۳. تعداد استارت‌ها در هواي سرد ۴. تنظيم نبودن موتور افزودني‌ها
●Zinc (روي)
روي به عنوان افزودني براي جلوگيري از سايش فلز با فلز به روغن اضافه مي‌شود. در شرايط طبيعي که روغن کار خود را به خوبي انجام دهد، چنين اتفاقي به ندرت روي مي‌دهد اما در صورت بروز آن، روي با فلز واکنش مي‌دهد و از خراشيده شدن فلز جلوگيري مي‌کند ۱۱ درصد روي (از ۱۰۰ درصد مواد افزودني) براي مصارف عادي کافي است. در موتورهايي که در دورهاي بالا کار مي‌کنند يا داراي توربوشارژر هستند، به روي بيشتري نياز است ولي روي بيشتر به معناي محافظت بيشتر نيست بلکه محافظت از نظر زماني طولاني‌تر است و در صورتي که ميزان تماس فلز با فلز بسيار زياد باشد، ميزان بالاي روي مي‌تواند باعث ايجاد رسوب شود.
●Detergent
يا همان شوينده باعث مي‌شود رسوبات اسيدي که از مخلوط سوخت و آب توليد مي‌شوند، جذب روغن شوند و از رسوب دادن و چسبيدن آنها روي قطعات جلوگيري مي‌کند. البته در مورد خودروهايي که مدت‌ها با روغن‌هاي بدون شوينده قديمي (يا با شوينده‌هاي ضعيف قديمي) کار کرده‌اند، استفاده از روغن‌هاي داراي شوينده‌هاي قوي و جديد باعث مي‌شود رسوبات چسبيده به قطعات موتور کنده شود و خرابي در موتور به بار آيد از اين رو به رغم توصيه API و توليدکنندگان روغن مبني بر امکان استفاده از روغن‌هاي با کد API بالا در خودروهاي قديمي، سعي کنيد از روغني که داراي کد API بسيار بالاتر از نوع پيشنهاد شده براي خودرويتان است، استفاده نکنيد. علاوه بر Detergent و Zinc که امروزه رکن اصلي افزودني‌هاي روغن محسوب مي‌شوند، مواد ديگري نيز براي جلوگيري از ايجاد کف، اکسيداسيون، خوردگي، زنگ زدگي و غيره به روغن افزوده مي‌شود.
. اطلاعاتي تخصصي درباره روغن‌ها ▪Viscosity Index: VI يا شاخص ويسکوزيته، ميزان حساسيت ويسکوزيته روغن در مقابل تغييرات دماست و هرچه عدد بالاتري داشته باشد، روغن عملکرد بهتري خواهد داشت. ▪Flash Point: به دمايي که در آن روغن بخار مي‌شود. گفته مي‌شود و برحسب درجه سانتي گراد با پسوند F روي برخي قوطي‌هاي روغن ديده مي‌شود. ۴۰۰F حداقل قابل قبول Flash Point و F بيشتر معرف روغن بهتر است. ▪Sulfated Ash: خاکستر سولفاته، مقدار ماده جامدي است که هنگام سوخته شدن روغن برجاي مي‌ماند. مقدار زياد اين ماده باعث برجاي ماندن رسوبات روي قطعات موتور مي‌شود و کمبود آن هم به افزايش عمر سوپاپ‌ها مي‌انجامد.
چند نکته رعايت نکات زير باعث افزايش عمر موتور و عملکرد بهتر آن خواهد شد:
۱. با هر بار تعويض روغن، ***** را نيز حتما تعويض کنيد (بدون توجه به ميزان کارکرد آن). ۲. از ترکيب چند روغن با يکديگر بپرهيزيد. ۳. پس از استارت زدن اجازه دهيد موتور حداقل ۱۵ ثانيه در جا کار کند و سپس تا مدتي با دور پايين برانيد. ۴. هيچ گاه از افزودني‌ها استفاده نکنيد زيرا ممکن است با افزودني‌هاي موجود در روغن سازگار نباشد، اين را نيز بدانيد که مواد لازم در خود روغن موجود است. ۵. از روغني که بيش از سه سال از تاريخ توليد آن گذشته است، استفاده نکنيد. ۶. سياه نشدن روغن، نشانه مرغوبيت آن نيست بلکه به اين معناست که روغن قابليت جذب ذرات اسيدي و ناخالصي‌ها را نداشته است. ۷. در صورتي که سال‌هاست از روغن مينرال استفاده مي‌کنيد، آن را با نوع سنتتيک يا نيمه سنتتيک عوض نکنيد (حتي با استفاده از روغن.(
براي داشتن روغن موتور خوب و مناسب ...روغن پايه بايد خاصيت هاي زير را داشته باشد:
بالا بودن شاخص گرانروي
پايداري در برابر اکسيداسيون
نقطه ريزش پايين Low Pour Point
پايين بودن فراريت Low Volality
با توجه به موارد بالا ...روغن موتور توليد شده داراي خاصيت هاي زير است:
داشتن گرانروري (Viscosity) مناسب براي شرايطي ککه بکار ميرود.
بالا بودن عدد شاخص گرانروي
نقطه اشتعال بالا (High Flash Point)
نقطه ريزش پايين (Low Pour Point)
مقاومت در برابر توليد کف
داشتنن خاصيت قليايي مناسب
داشتن خاصيت پاک کنندگي مناسب
پايين بودن فراريت (Low Volality )
» گرانروي Viscosity : گرانروي يا چسبندگي در صنعت روغن سازي موضوعي اساسي بشمار ميرود و آن خاصيت مقاومت مايع در مقابل نيرويي است که مايع را به جاري شدن وادار ميکند. گرانروي تابعي از دماست. هر چه دما بيشتر شود٬ گرانروي کمتر مي شود. بطور خلاصه چسبندگي خاصيتي از مايعات روغن کاري است که اصطکاک ايجاد شده بين لايه هاي مجاور را در توده مايع در حال جريان نشان ميدهد. اين اصطکاک را اصطکاک بين مايعي Fluid Friction مي نامند٬ که ميزان برشي را که در ميان لايه هاي مولکولي يک مايع به وجود مي آيد٬ مشخص مي کند. گرانروي روغن معمولا در دماي 40 و 100 درجه سانتيگراد اندازه گيري ميشود.
» شاخص گرانروي: تغييرات گرانروي را در اثر دما با شاخص (VI) نشان ميدهند. عدد VI روغن از مقايسه با دو روغن Pennsilvenia که داراي VI=100 و از نوع پارافيني است... و ...روغن هاي Texas يا Gulf Coast که VI صفر دارند و از نوع نفتيني هستند٬ بدست مي آيند. هر چه مقدار شاخص گرانروي بزرگتر باشد٬ گرانروي روغن با تغييرات دما کمتر تغيير مي کند که نشانه کيفيت بيشتر روغن است.
» نقطه اشتعال Flash Point : درجه حرارتي است که در آن روغن به اندازه اي بخار شده که به محض مجاورت با يک شعله به سرعت مشتعل شود. ( اين پديده به صورت لحظه اي است و براي بدست آوردن نقطه اشتعال از آزمايشگاه ساده اي که در يک مدرسه راهنمايي وجود دارد نيز ميتوان استفاده کرد... البته با در نظر گرفتن تهويه شدن هوا!! ) نقطه اشتعال در مورد روغن هايي با گرانروي برابر و بنيان نفتي مختلف ٬ متفاوت است. روغن هاي پارافيني نقطه اشتعال بالاتر از ديگر انواع روغن دارند. براي يک روغن با بنيان مشخص هر چه گرانروي بيشتر باشد ٬ مشلما نقطه اشتعال نيز بالاتر است و هر چه نقطه اشتعال و احتراق روغن بهم نزديک تر باشد٬ بهتر است.
» نقطه ريزش Pour Point : حداقل درجه اي که در آن روغن پس از سرد شدن تدريجي و تحت شرايط معين ٬ جاري گردد را نقطه ريزش گويند. فشار و شرايطي که روغن با آن روبرو است در نقطه ريزش آن تاثير ميگذارد و اين تاثير اغلب در جهت بالا رفتن نقطه جوش است. روغن هايي که برا ي کار در شرايط سرد انتخاب شده اند بايد نقطه ريزش پاييني داشته باشند. در اين مورد نکات زير قابل تامل است:
نقطه ريزش روغن کمتر از حداقل درجه حرارت محيطي باشد که در آن کار ميکند.
نقطه ريزش روغن کمتر از حداقل درجه حرارت کارکرد سيستم مکانيکي باشد که در آن مصرف ميشود
» خاصيت قليايي: اکثر مواد افزودني داراي خاصيت خنثي کردن مواد اسيدي حاصل از احتراق و اکسيداسيون روغن مي باشند. در مواقعي که نياز به خنثي کردن مقدار زيادي از مواد اسيدي مي باشد ( مثل روغن هايي که سوخت آنها داراي مقدار زيادي گوگرد است) بايد از مواد پاک کننده اي که داراي خاصيت بازي زيادي هستند استفاده نمود. باري نشان دادن غلظت اين مواد در روغن خاصيت خنثي کنندگي آنها از عدد بازي کل Total Base Number = TBN استفاده مي شود.
» پايداري در برابر اکسيداسيون : يکي ديگر از خصوصويات مهم روغن موتور مقاومت آن در برابر اکسيداسيون تحت شرايط درجه حرارت بالا در کارتل و مجاورت هوا مي باشد. خراب شدن روغن موتور باعث ازدياد گرانروي آن و ايجاد رسوب شديد خوردگي ياتاقان ها خواهد شد. در مواردي که حجم کارتل کم است سرعت خراب شدن روغن بسيار زياد خواهد بود. به عنوان يک قاعده کلي هر چه درجه حرارت عملکرد موتور افزايش يابد ٬ به روغني با مقاومت بيشتر در برابر اکسيداسيون نياز است.

روغن امولسيون شونده ( ولک ) گروه شيميايي : هيدروکربن آليفاتيک ويژگيهاي فيزيکي و شيميايي : گاهي خصوصيت روغنها را بر حسب جرم مولکولي آنها بيان مي کنند . ...

گياهشناسي : نخل روغني با نام علمي guineensis Elaeis متعلق به خانواده نخيلات Palmaceae بوده از سواحل غربي آفريقا و کشورهاي آسيايي نظير اندونزي و مالزي ...

● چرا ماساژ مي دهيم؟ يادگيري و انجام ماساژ کودک، کار بسيار ساده اي است. چند وسيله کوچک لازم داردو هيچ هزينه اي در بر ندارد، مگر مقداري وقت. منافع دراز ...

وظايف عمده روغن عبارتند از : 1. ايجاد فيلم روغن بين سطوحي که روي هم مي لغزند. نظير رينگ و پيستون روي سطح سيلندر و يا ميل لنگ روي سطح ياتاقان. في ...

معمول ترين راهها جهت افزايش نيروي توليدي موتور افزايش راندمان حجمي موتور ميباشد.به کمک افزايش راندمان حجمي بسته به تکنيک مورد استفاده ميتوان از ۵% تا ...

موتور هاي چند فاز موتورهاي چند فازه موتورهاي متناوبي هستند که به صورت دو يا سه فاز کار مي کنند . هر دو از لحاظ ساختماني مشابه بوده و فقط اتصال داخلي ک ...

روغن ترانسفورماتورهاي قدرت نقش بسيار مهمي در عملکرد ترانسفورماتورها دارند. نقش عايق کنندگي، خنک کنندگي و تشخيص عيب از جمله مهمترين وظايف روغن مي باشند ...

● از موتور براي تبديل انرژي الکتريکي به انرژي مکانيکي استفاده مي شود. بسته به کارکرد ربات ، توان مصرفي ، دقت لازم و پارامترهايي از اين قبيل نوع موتور ...

دانلود نسخه PDF - روغن موتور