up
Search      menu
صنعت و مکانیک :: مقاله روغن موتور PDF
QR code - روغن موتور

روغن موتور

کار روغن موتور چيست؟ (1)

وظايف اصلي روغن موتور؛ روان سازي قسمتهاي متحرک موتور، به حداقل رساندن اصطکاک و فرسايش، کمک به کاهش حرارت و به خود گرفتن آلودگيها، ذرات معلق و رسوبات لجني حاصل از احتراق مي باشد .
به دليل اينکه روغن موتور بايد اين چند کار پيچيده را به طور همزمان انجام دهد، يک فرمولاسيون شيميايي پيچيده را مي طلبد، اما شما براي آنکه بدانيد روغن موتور چگونه عمل مي کند، چگونه رده بندي مي شود و چگونه بايد نوع صحيح آنرا براي خودرويمان برگزينيم، نياز به شيميدان و يا مهندس شيمي بودن، نيست . کافي است با انواع مختلف روغن موتور، رده بنديهاي آن و علائم و اختصاراتي که براي آن استفاده مي شود، آشنا باشيم .
● انواع روغنها
در حال حاضر روغنهاي موتور خودروها به ۳ نوع کلي تقسيم مي شوند:
الف: مينرال (ارگانيک) ب: سنتتيک ج: نيمه سنتتيک (Premium )
الف مينرال:
روغني است که بر پايه نفت خام ساخته مي شود و همان روغني است که سالهاست در خودروها به کار برده مي شود و همه ما با آن آشنايي داريم .
ب سنتتيک:
روغني است که از ترکيبات شيميايي يا پوليمراسيون هيدروکربنها (Olefins) توليد مي شود و نه با تصفيه نفت خام، اين نوع روغن، اولين بار براي موتورهاي جت به کار گرفته شد که به دليل مزايايي که اين نوع روغن نسبت به نوع مينرال داراست، در ساليان اخير مصرف آن در خودروها نيز فزوني يافته است. روغنهاي سنتتيک انواع مختلف با مواد تشکيل دهنده متفاوتي دارند که اين امر آنها را از لحاظ کيفيت و نوع مصرف نيز با يکديگر متمايز مي سازد، از بين صدها نوع روغن سنتتيک با فرمولاسيون هاي مختلف که هر يک محاسن و معايبي را نيز دارا هستند، از انواعي که برپايه Polyalphaolefins يا به اختصار (PAO) ساخته مي شود و مقادير کمي از مزيت هاي اکثر روغن هاي سنتتيک مي توان موارد زير را ذکر کرد:
۱ کاهش مصرف روغن بدليل عمر بيشتر روغن
۲ غير خورنده و غير سمي بودن
۳ تبخيرشوندگي پايين
۴ دماي سوختن بالا
۵ مقاومت در برابر اکسيداسيون بالا
۶ دارا بودن شاخص ويسکوزيته بالا به صورت طبيعي (عکس العمل سريع در مقابل تغييرات دما)
۷ کاهش مصرف سوخت تا ۴ ۲ درصد
۸ نقطه روان شدن پايين
۹ قابليت استفاده از روغنهاي با گستره ويسکوزيته زياد بدون نگراني از شکست پليمرها
عيب اين نوع روغنها نيز ، قيمت بالاي آنها و عدم تطابق کامل با موتورهاي با تکنولوژي قديمي است .
ج نيمه سنتتيک :
مخلوطي است از روغن سنتتيک و مينرال ( ارگانيک )، اين نوع روغن کيفيت روغنهاي سنتتيک را ندارد اما در شرايط سخت؛ نظير دماهاي بالا و يا بار زياد عملکرد بهتري نسبت به نوع مينرال داراست و بيشتر براي وانتها و SUV ها مصرف مي شود و قيمت آن نيز کمي بيشتر از مينرالهاست .
براي آگاهي از اينکه کداميک از روغنهاي فوق براي خودروي شما مناسب است، بهترين منبع و مأخذ دفترچه راهنماي خودرو يا برچسبهاي داخل محفظه موتور مي باشد (در صورتي که نوع روغن مشخص نشده، معناي آن استفاده از همان نوع قديمي مينرال است) . استفاده از روغن مينرال يا نيمه سنتتيک براي موتوري که تنها استفاده از روغن سنتتيک در آن توصيه شده، مي تواند براي موتور خطرآفرين باشد، اما در مقابل استفاده از روغنهاي سنتتيک يا نيمه سنتتيک براي موتورهايي که براي استفاده از نوع مينرال طراحي شده اند ( موتورهاي قديمي) با تمهيدات خاصي، از نظر توليدکنندگان روغنهاي سنتتيک بلامانع است. اما بسياري از متخصصان به دلايل زير اين کار را نيز اشتباه و مضر مي دانند:
۱ هر يک از انواع مختلف روغنهاي سنتتيک با توجه به فرمول شيميايي، قابليت تطابق با برخي انواع لاستيکها و الاستومرها را نداشته و در نتيجه اگر از روغن سنتتيکي با فرمول خاصي براي موتوري با واشرها و درزبندهايي که با آن فرمول روغن سازگار نباشد، استفاده شود باعث نشتي روغن و مسائلي از اين قبيل خواهد شد (روغنهاي مينرال باعث تورم واشرها و جلوگيري از نشتي آنها مي شوند، اما روغنهاي سنتتيک در مورد برخي انواع واشرها داراي اين خاصيت نيستند و حتي برخي از آنها ، باعث خورده شدن برخي انواع واشرها ، مي شوند) در اين راستا حتي استفاده از روغن سنتتيک با مواد تشکيل دهنده اي متفاوت از آنچه در دفترچه راهنماي خودرو درج شده، براي خودروهايي که با اين نوع روغن کار مي کنند نيز مي تواند خطرساز باشد، چه رسد به استفاده از اين نوع روغنها در موتورهايي که بر پايه استفاده از روغن مينرال طراحي شده اند، به عنوان مثال روغن سنتتيک برپايه Polyglycol با پلي استرها، پلي کربنيکها، ABS ، پلي ونيل کلرينها ،Polyphenylene Oxide ( همگي پلاستيک هستند) و Buna S ، بوتيل ، Neoprene و لاستيک طبيعي (همگي الاستومر هستند) سازگاري خوبي ندارد و يا روغن سنتتيک برپايه PAO نيز که اکثر روغنهاي سنتتيک موجود در بازار بر اين پايه هستند (به دليل شباهت زياد به خواص روغنهاي مينرال) با لاستيک طبيعي، EPDM بوتيل و Buna S که همگي الاستومر هستند، سازگاري ضعيفي دارد .
۲ روغنهاي سنتتيک در مقايسه با روغنهاي مينرال با لايه نازک تري روي قطعات موتور مي نشيند (به همين خاطر فاصله قطعات ثابت و متحرک موتورهايي که با روغن سنتتيک کار مي کنند کمتر مي باشد) از اينرو استفاده از اين نوع روغن براي موتورهايي که با تکنولوژي قديمي مينرال طراحي شده اند، باعث نشتي پيستون خواهد شد. البته اين مورد از طرف سازندگان روغنهاي سنتتيک با دلايل قابل قبولي رد مي شود، اما در عمل اين مشکل ، درباره خودروهاي قديمي ديده شده است.
به هر روي در صورتي که سالهاست از روغن مينرال استفاده مي کنيد و خودرويتان داراي تکنولوژي قديمي است، از استفاده از اين نوع روغنها بپرهيزيد، اما درصورتي که داراي خودرويي با تکنولوژي نسبتا جديد هستيد و از بي خطر بودن تعويض روغن از مينرال به سنتتيک يا نيمه سنتتيک اطمينان داريد، از نوعي که برپايه PAO ساخته شده استفاده کرده و اين موضوع را نيز از ياد نبريد که با تعويض روغن از مينرال به سنتتيک باعث مي شويد رسوبات پخته شده روغنهاي مينرال از روي قطعات موتور کنده شده و در موتور غوطه ور گشته و پس از مدتي موتور را از کار بيندازد، به همين خاطر قبل از اين تعويض بايد موتور را يا به طور کامل رسوب زدايي کرده و يا اينکه از روغنهاي فلاشينگ ( Flush Oil ) استفاده کنيد (اين نوع روغن فقط مخصوص تميز کردن موتور است) به اين ترتيب که روغن مينرال را بدون تعويض فيلتر تخليه کرده و روغن فلاشينگ را جايگزين کرده و اجازه دهيد موتور به مدت ۲۰ دقيقه درجا کار کند ، پس از آن مي توانيد روغن فلاشينگ را تخليه کرده، فيلتر را تعويض نموده و روغن سنتتيک يا نيمه سنتتيک را جايگزين کنيد.
● چند نکته
روغنهاي نيمه سنتتيک، همانگونه که ذکر شد مخلوطي هستند از روغن مينرال و سنتتيک و مي توانند همان مشکلات روغن سنتتيک را براي موتورهاي ساخته شده براي روغنهاي مينرال پديد آورند .
در خودروهايي که استفاده از روغن سنتتيک در آنها توصيه شده، حتما از نوع مشخص شده استفاده کنيد و درصورتي که به جهت قرارداد شرکت توليدکننده با شرکت نفتي خاصي، تنها نام روغن مربوطه در دفترچه راهنما ذکر شده و از توضيح بيشتر در مورد آن خودداري شده و روي ظرف آن روغن هم توضيحي درباره نوع مواد تشکيل دهنده، داده نشده، تنها از همان نوع روغن استفاده کنيد.
در صورتي که به تعويض نوع روغن از مينرال به سنتتيک در خودروي خود اصرار داريد، نوعي که اکثر روغنهاي سنتتيک موجود در بازار را شامل مي شود، يعني PAO را انتخاب کنيد، چرا که بيش از ديگر انواع روغنهاي سنتتيک به نوع مينرال شبيه است .
● کدهاي API
با پيشرفت روزافزون تکنولوژي ساخت موتورها، روغنهاي موتور نيز همگام با آنها دچار تغيير در سطح کيفيت و نوع مواد افزودني گرديده اند.
انستيتو مواد نفتي آمريکا API براي طبقه بندي و جداسازي روغنها برحسب کيفيت و فناوري ساخت آنها، اقدام به کدبندي خاصي کرده است. اين کدها شامل دو حرف مي باشند، حرف اول نشاندهنده اين است که روغن مربوطه براي استفاده در خودروهاي ديزلي است يا بنزيني که در اين بين اگر کد با حرف C شروع شود ( مخفف Commercial) روغن مربوطه براي استفاده در خودروهاي ديزلي و اگر با حرف S شروع شود (مخفف Service ) روغن براي استفاده در خودروهاي بنزيني طراحي شده است.
حرف دوم که نشاندهنده کيفيت و فناوري ساخت روغن مي باشد، برحسب الفباي انگليسي از حرف A شروع شده و تاکنون در مورد خودروهاي بنزيني تا حرف M (سال ۲۰۰۵) و در مورد خودروهاي ديزلي تا حرف I ارتقا يافته، در مورد خودروهاي ديزلي بعد از حروف مذکور در مواردي اعداد ۲ يا ۴ نيز ديده مي شوند که نشاندهنده اين است که آن روغن براي موتورهاي ۲ زمانه يا ۴ زمانه ساخته شده است.
هميشه نوع ارتقا يافته روغن (با کد بالاتر)، خواص انواع قبلي را نيز داراست؛ يعني مي توان از آنها، در خودروهايي که انواع قديمي تر روغن در دفترچه راهنمايشان پيشنهاد شده نيز، استفاده کرد. اما استفاده از روغن قديمي تر (با کد پايين تر) براي موتوري که روغني با کد جديدتر براي آن توصيه شده، بسيار مضر مي باشد. برخي روغنها قابليت تامين نيازهاي هر دو نوع موتور ديزلي و بنزيني را دارا مي باشند و کد اين نوع روغنها نيز به صورت ۲ تايي نوشته مي شود که هميشه کد اول مربوط به خودروهاي ديزلي و کد دوم مربوط به خودروهاي بنزيني مي باشد؛ مانند API CD SH .
● سمبل API
به طور کلي به دليل استاندارد بودن اعداد API در جهان، تمامي توليدکنندگان روغن براي معرفي فناوري ساخت روغنهايشان از اين کدها استفاده مي کنند، اما اگر روغن موتور شرکتي به وسيله خود API مورد تاييد قرار گرفته باشد سمبل API بر روي آن درج شده است . اين سمبل نشاندهنده مطالب زير است:
▪ نيمه بالايي نشاندهنده کد API
▪ قسمت وسط نشاندهنده ويسکوزيته روغن
▪ قسمت پاييني نشاندهنده اين امر است که آيا روغن مصرفي باعث کاهش مصرف سوخت مي شود يا نه ؛ در صورتيکه عبارت Energy Conserving در اين قسمت نوشته شده باشد ، بدين معناست که اين روغن با کاهش اصطکاک در موتور ميزان مصرف سوخت را تا ۱ ۵ درصد کاهش مي دهد، همچنين اگر روغني قادر باشد مصرف سوخت را تا ۲ ۷ درصد کاهش دهد آنرا Energy Conserving ۲ مي نامند .
● ويسکوزيته روغنها
ويسکوزيته يا گرانروي، يک مختصر فيزيک سيالات است که به مقاومت آنها در برابر جريان يافتن بستگي دارد. به طور مثال آب داراي ويسکوزيته پايين و عسل داراي ويسکوزيته بالايي است، ويسکوزيته مايعات تابعي است از دما، بدين معنا که با افزايش دما ويسکوزيته کم و با کاهش دما ويسکوزيته افزايش مي يابد. ويسکوزيته در مورد روغن به طور عاميانه، با نام وزن نيز شناخته مي شود.

روغن امولسيون شونده ( ولک ) گروه شيميايي : هيدروکربن آليفاتيک ويژگيهاي فيزيکي و شيميايي : گاهي خصوصيت روغنها را بر حسب جرم مولکولي آنها بيان مي کنند . ...

گياهشناسي : نخل روغني با نام علمي guineensis Elaeis متعلق به خانواده نخيلات Palmaceae بوده از سواحل غربي آفريقا و کشورهاي آسيايي نظير اندونزي و مالزي ...

● چرا ماساژ مي دهيم؟ يادگيري و انجام ماساژ کودک، کار بسيار ساده اي است. چند وسيله کوچک لازم داردو هيچ هزينه اي در بر ندارد، مگر مقداري وقت. منافع دراز ...

وظايف عمده روغن عبارتند از : 1. ايجاد فيلم روغن بين سطوحي که روي هم مي لغزند. نظير رينگ و پيستون روي سطح سيلندر و يا ميل لنگ روي سطح ياتاقان. في ...

معمول ترين راهها جهت افزايش نيروي توليدي موتور افزايش راندمان حجمي موتور ميباشد.به کمک افزايش راندمان حجمي بسته به تکنيک مورد استفاده ميتوان از ۵% تا ...

موتور هاي چند فاز موتورهاي چند فازه موتورهاي متناوبي هستند که به صورت دو يا سه فاز کار مي کنند . هر دو از لحاظ ساختماني مشابه بوده و فقط اتصال داخلي ک ...

روغن ترانسفورماتورهاي قدرت نقش بسيار مهمي در عملکرد ترانسفورماتورها دارند. نقش عايق کنندگي، خنک کنندگي و تشخيص عيب از جمله مهمترين وظايف روغن مي باشند ...

● از موتور براي تبديل انرژي الکتريکي به انرژي مکانيکي استفاده مي شود. بسته به کارکرد ربات ، توان مصرفي ، دقت لازم و پارامترهايي از اين قبيل نوع موتور ...

دانلود نسخه PDF - روغن موتور