up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله روش به کارگيري اسيران PDF
QR code - روش به کارگيري اسيران

روش به کارگيري اسيران

نگاه اسلام به برده داري

تصويري که از برده و برده داري در ذهن ما وجود دارد تصويري است درد آور و ناراحت کننده اينکه انساني هم نوع خود را چون حيواني در بند کند و او مجبور باشد بدون هيچ اعتراضي انواع و اقسام آزار و اذيت ها را تحمل کند.
منشا اين تصور تنفرآميز نوع رفتار ستمگراني است که تاريخ آن را براي ما نقل مي کند. افرادي که با تکيه بر زر و زور اين اجازه را به خود مي دادند که انساني ديگر را در بند کرده و او را با عنوان برده به دارائي هاي خود اضافه کنند.
اين پديده زشت انساني که زاييده حد نشناسي و زياده خواهي برخي انسان نماها بود با طلوع اسلام با چالش جدي مواجه شد. اسلام که دين آزادي و آزادگي است و بندگي را فقط در برابر خداوند متعال روا مي داند از همان آغاز ظهور عَلَم مخالفت با اين رفتار غير انساني را برافراشت و با شعار ضد تبعيض نژادي به مبارزه اي جدي، ضربتي و قاطعانه با انواع و اقسام برده گيري و برده داري پرداخت.
مسلم است ديني که تنها ملاک برتري افراد بر يکديگر را تقواي الهي مي داند و عبوديت و بندگي را مخصوص خداي متعال اعلام مي کند نمي تواند حتي يک روز هم بردگي و بندگي انساني براي انسان ديگر را تحمل کند. از اين رو يکي از گناهان نابخشودني در اسلام سلب آزادي از انسانها و تبديل آنها به يک متاع است.
رسول مکرم اسلام(صلي الله عليه و آله) فرمودند: «بدترين مردم کساني هستند که کارشان خريد و فروش انسانهاست.» (کافي، ج5 114) و نيز فرمودند: «خداوند هر گناهي را مي‏بخشد جز (سه گناه): کسي که مهر همسرش را انکار کند، يا حق کارگري را غصب نمايد، و يا انسان آزادي را بفروشد.» (بحارالانوار، ج100 129) بر اساس اين حديث، غصب حقوق زنان و حق کارگران و سلب آزادي از انسانها سه گناه نابخشودني در اسلام شمرده مي شود.
يک برداشت و انتساب غلط
برخي بي توجه به معارف و احکام اصيل اسلامي در نگاهي سطحي و غير کارشناسانه و بعضا مغرضانه به دين، متوجه دسته اي از احکام اسلام شده اند که چشمشان را خيره کرده به گونه اي که سر تاسف تکان مي دهند و زبان به طعن و ايراد مي گشايند.
آن بخش مورد توجه ايشان احکام مربوط به اسيران کافري است که در جنگ با مسلمانان به اسارت سپاه اسلام در مي آيند.
اندک شباهتي که بين رفتار اسلام با اين اسيران و رفتار برده داران (که بحثش گذشت) وجود دارد (مانند نامي که بر روي هر دو هست) سبب شده تا عده اي گمان کنند که اسلام نيز برده داري را پذيرفته و براي آن نيز قوانيني وضع کرده است. اينجاست که دشمنان حمله مي کنند و دوستان پرسش که اگر اسلام مخالف بردگي انسانهاست پس اين احکام و قوانين براي چيست؟ و اگر مخالفتي با آن ندارد پس چرا اين همه دم از آزادي و آزادگي بشر و مخالفت با تبعيض نژادي مي زند؟
همانگونه که اشاره شد اين سخن از تطبيق و يکي دانستن دو موضوع بيگانه از هم ناشي مي شود. با کمي دقت در اين دو موضوع (اسير کافر در اسلام – برده داري در غير اسلام) کاملا روشن مي شود که در اسلام چيزي به معناي برده و برده داري به همان معناي معروف و مشهور وجود نداشته و ندارد. هيچگاه اسلام بردگي انساني براي انسان ديگر را امضاء نکرده است.
مسلم است ديني که تنها ملاک برتري افراد بر يکديگر را تقواي الهي مي داند و عبوديت و بندگي را مخصوص خداي متعال اعلام مي کند نمي تواند حتي يک روز هم بردگي و بندگي انساني براي انسان ديگر را تحمل کند. از اين رو يکي از گناهان نابخشودني در اسلام سلب آزادي از انسانها و تبديل آنها به يک متاع است
احکام اسير کافر در اسلام
ديدگاه اسلام در برده داري
اسير کافر به نامسلماني گفته مي شود که عملا در مقابل نظام اسلامي قد علم کرده و از پذيرفتن سرپرستي نظام عادلانه اسلامي سر باز مي زند. او نه اسلام را قبول دارد و نه نظام اسلامي را بلکه براي سرنگوني و يا حداقل تضعيف آن نيز دست به کار شده و اقدام عملي مي کند.
چنين کسي وقتي به چنگ مسلمانان افتاد و اسير آنها شد سه کار در مورد او مي توان انجام داد. 1. کشتن او 2. آزاد کردن او 3. نگهداري او
در اسلام کشتن اسير ممنوع است. آزاد کردن او هم به صلاح نيست چرا که فايده اي جز ضرر ندارد؛ بر مي گردد و با دادن اطلاعات به همدستان خود با توان و جرأت بيشتري به سپاه آنها ملحق شده و دوباره به جنگ مسلمانها مي آيد. مي ماند يک راه و آن هم نگهداري او.
از آنجايي که اسلام دين رشد و تربيت الهي است؛ مکتب تزکيه و تعليم است با برنامه اي دقيق و حساب شده از اين «نگهداري» در راستاي تبليغ، تزکيه و تربيت اسلامي اسيران جنگي به بهترين وجه ممکن بهره جست. تا هم کنترل و حفظ اسيران جنگي شده باشد و هم آيين تبليغ و تربيت اسلامي پياده شود.
در اين نظام پيشرفته اسيرداري، اسيران ناآشنا با اسلام تحت سرپرستي خانواده هاي مسلمان قرار مي گيرند. آنگاه از نزديک و به صورت عملي با اسلام و زندگي اسلامي آشنا شده و در نهايت پس از انس با اسلام و تربيت اسلامي آزاد مي شوند و به اين ترتيب دوران اسارت آنها خاتمه مي يابد.
از همين کلياتي که بيان شد به خوبي روشن مي شود که احکام اسير کافر در نظام اسلامي کاملا با نظام برده داري مرسوم در دنيا متفاوت است و هيچ ربطي به هم ندارند و متهم کردن اسلام به برده داري و برده کشي يا از سر جهل است و بي اطلاعي و يا از روي عناد است و دشمني.
براي از بين بردن هرگونه شک و ترديد و نيز روشن تر شدن فرق اين دو نظام به نکات تکميلي تري اشاره مي کنيم:
1. روش به کارگيري اسيران
بايد توجه داشت که در صورت پيروزي در جنگ، به کارگيري اسيران در خانواده هاي مسلمانان الزامي نيست؛ بلکه دستور اسلام در اين مورد اين است که بعد از پايان جنگ با کفار، به چند صورت با افراد اسير برخورد شود:
الف. از آنان فديه گرفته شده، آزاد شوند.
ب. با اسيران مسلمان مبادله شوند.
ج. با انجام اموري نظير آموختن خواندن و نوشتن به مسلمانان آزادي خود را به دست آورند.
در مواردي که راه هاي قبلي به صلاح يا ممکن نباشد، به جاي اين که آنها را بکشند براي خدمت، به کار بگمارند و بين مردم تقسيم کنند.
برخي بي توجه به معارف و احکام اصيل اسلامي در نگاهي سطحي و غير کارشناسانه و بعضا مغرضانه به دين، متوجه دسته اي از احکام اسلام شده اند که چشمشان را خيره کرده به گونه اي که سر تاسف تکان مي دهند و زبان به طعن و ايراد مي گشايند
2. ز
اسير
نحوه رفتار با اسير در بينش اسلام برخلاف رفتار ديروز و امروز غرب، رفتاري تکريمي است.
امام علي(عليه السلام) به غلام خود «قنبر» مي‏فرمود: «من از خداي خود شرم دارم که لباسي بهتر از تو بپوشم، زيرا رسول خدا(صلي الله عليه و آله) مي‏فرمود: از آنچه خودتان مي‏پوشيد بر آنها بپوشانيد و از آنچه خود مي‏خوريد به آنها غذا دهيد.(بحارالانوار، ج74 144)
امام صادق(عليه السلام) مي‏فرمايد: «هنگامي که پدرم به غلامي دستور انجام کاري مي‏داد ملاحظه مي‏کرد اگر کار سنگيني بود بسم اللَّه مي‏گفت و خودش وارد عمل مي‏شد و به آنها کمک مي‏کرد.» (همان 142)
در صدر اسلام پيامبر اكرم(صلي الله عليه و آله) در مورد مخاطب قرار دادن بردگان به مسلمانان توصيه فرمودند كه:
«هيچ كس در خطاب به بردگان خود، از كلمه «عبد» و «امه‏» استفاده نكند بلكه از كلمه «فتي‏» (جوانمرد) و «فتاة‏» استفاده كند.» (زبدة الاحکام 376)
در سراسر روايات اسلامي توصيه به استحباب آزادي بردگان و احسان به آنان است. و خداوند در قرآن كريم، احسان به بردگان را در كنار احسان به والدين و ديگر بستگان و ذوي الحقوق توصيه فرموده است.(نساء 36)
پيامبر اکرم(صلى الله عليه وآله) روزى مردى را سوار بر مركبش ديد كه غلامش پشت سر او پياده در حرکت بود. آن حضرت فرمود: «غلامت را هم سوار كن، او برادر تو است و روح او مثل روح تو». (به نقل از تاريخ بردگى، ص 74)
اسير کافر به نامسلماني گفته مي شود که عملا در مقابل نظام اسلامي قد علم کرده و از پذيرفتن سرپرستي نظام عادلانه اسلامي سر باز مي زند. او نه اسلام را قبول دارد و نه نظام اسلامي را بلکه براي سرنگوني و يا حداقل تضعيف آن نيز دست به کار شده و و اقدام عملي مي کند
3. جايگاه حقوقي و اجتماعي بردگان در اسلام
ديدگاه اسلام در برده داري
در دوران تربيت اسلامي که بردگان مسير خود را طبق برنامه حساب شده اسلام به سوي آزادي مي‏پيمايند، اسلام براي احياي حقوق آنها اقدامات وسيعي کرده و شخصيت انساني آنان را احياء نموده است تا آنجا که از نظر شخصيت انساني هيچ تفاوتي ميان بردگان و افراد آزاد نمي‏گذارد و معيار ارزش را همان تقوا قرار مي‏دهد بر اين اساس به بردگان اجازه مي‏دهد همه گونه پستهاي مهم اجتماعي را عهده‏دار شوند، تا آنجا که بردگان مي‏توانند مقام مهم قضاوت را بر عهده بگيرند.(شرايع الاسلام کتاب القضاء)
اعتراض: اگر اينگونه است پس چرا اين عده مانند برده ها داراي محدوديتهايي در زندگي هستند.
پاسخ: فراموش نشود که اينها انسانهايي مظلوم و بي گناه نيستند. اينان اسيران جبهه جنگند که اگر به دست غير مسلمانها افتاده بودند الان يا اعدام شده بودند و يا در زندانهاي تنگ و تاريک و در بدترين وضعيت زيستي مشغول دست و پنجه نرم کردن با مرگ بودند.
4. راه هاي آزادي اين اسيران
به غير از تشويقهاي فراواني که اسلام براي آزادي اسيران دارد دستوراتي نيز براي رهايي آنها صادر کرده است: کفاره برخي گناهان شايع بين مردم (92 نساء،89 مائده،3 مجادله)؛ از راه قراردادي که با سرپرست خود مي بندد.(33 نور)
خلاصه بحث:
با توجه به روح قوانين فوق و رفتار پيامبر و امامان عليهم السلام با بردگان متوجه مي شويم که فلسفه آنچه که آن را بردگي مي خوانند اين است که کفاري که به اسارت نظام اسلامي در مي آيند دوره اسلام شناسي را تحت تربيت افراد مسلمان بگذرانند. پس از گذراندن اين دوره اگر به واقع ايمان آوردند و يا حداقل دست از عناد و دشمني با اسلام برداشتند از طريق يکي از روشهايي که دين تعيين کرده براي هميشه آزاد مي شوند. به همين جهت‏ به نظر فقها، كافرى كه به كلى منكر خداوند است آزاد کردن او صحيح نيست. (الروضةالبهية 243)

هنرمندان و صوفيان ادعا کرده اند که از روزگاران کهن شاهد نور درماني (استفاده از مغناطيس مرئي براي درمان بيماري ها) بوده و آن را نشان داده اند. در اين م ...

● تعريف : نور درماني ، استفاده از مغناطيسم مرئي براي مبارزه با بيماريهاست . کارآموزاني که اين روش را به کار مي بندند ، نور را بعنوان ميدان مغناطيسي پي ...

تمام واکنشهاي شيميايي ، اساسا ماهيت الکتريکي دارند، زيرا الکترونها در تمام انواع پيوندهاي شيميايي (به راههاي گوناگون) دخالت دارند. اما الکتروشيمي بيش ...

الکتروشيمي ديد کلي تمام واکنشهاي شيميايي ، اساسا ماهيت الکتريکي دارند، زيرا الکترونها در تمام انواع پيوندهاي شيميايي (به راههاي گوناگون) دخالت دارند. ...

تاريخچه حفر گمانه بسيار قديمي است و پيشينيان براي جستجوي آب دردشتها و درهها به حفر گمانه ميپرداختهاند و چون تلمبه اختراع نشده بود، در اغلب موارد آب از ...

اميد تا عمل نمودن به اين توصيه ها تندرستي براي همه ما که در جوامع متمدن و امروزي با سرعت به سمت پيري گام بر مي داريم ، به ارمغان آيد . ۱- ميوه و سيزيج ...

روش هاي تربيت و راه هاي گوناگون آن نزد تابعين بسيار بوده است. نمونه هايي که در اينجا به آن اشاره مي شود بخشي از آن هاست. اين راه ها مبتني بر برداشت از ...

شايد تنها مکتب تشيع است که توانسته با فرار از گسست هاي تاريخي، ميان گذشته و آينده ارتباط معناداري تعريف کند و توصيه هاي مناسب براي حال افراد و جوامع ا ...

دانلود نسخه PDF - روش به کارگيري اسيران