up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله روز دامپزشکي PDF
QR code - روز دامپزشکي

روز دامپزشکي

۱۴مهر ماه روز دامپزشکي

دامپزشکي در بستر تاريخ:برخي از دانشمندان معتقدند که زمان پيدايش نباتات و حيوانات در زمين، حدود يک ميليارد و چهارصد ميليون سال پيش است. دوران زندگي بشر به دو مرحله يکي عهد ابتدايي و ديگري عهد حجر تقسيم ميشوند. بشر در عهد ابتدايي هيچگونه صنايعي نداشته و تنها از نظر قوه عقل از حيوان برتر بوده است. عصر حجر به سه دوره آغاز سنگي پارينه سنگي يا ميانه سنگي و نوسنگي يا سنگ جديد تقسيم ميگردد. اهلي کردن حيوانات که با اهلي کردن سگ آغاز شده است در دوران نوسنگي يعني ۱۵۰۰۰سال قبل از ميلاد پيشرفت کرد. انسان در اين عصر به اهلي کردن و پرورش گلههاي بزرگ گوسفند، بز، خوک، گاو، کبوتر، غاز و اردک پرداخت. اهلي کردن حيوانات ظاهراً از آسيا آغاز شد.
در عصر نوسنگي انقلاب بزرگي ايجاد شد و آن اينکه انسان در اين عصر از شکارگري به مرحله کشاورزي وارد شد و از خيش چوبي استفاده کرد. در بدو ورود به مرحله کشاورزي انسان به طور کامل به کشاورزي نميپرداخت، مردان به شکار ادامه ميدادند و احتمالاً زنان به گردآوري تخم گياهان وحشي و کشت با دست، يا با وسيله سنگي و چوبي ميپرداختند تا سرانجام مردان با استفاده از گاو و خيش وارد مرحله اصلي شدند.
نخستين آموزنده پزشکي و دامپزشکي به انسان حيوانات بودهاند، چنانکه از محمد ذکرياي رازي آوردهاند: اگر جوجه پرستو يرقان بگيرد پرستو سنگ يرقان را آورده و در لانهاش ميگذارد و جوجهها بدين وسيله درمان ميشوند مردم از اين امر استفاده نموده به جوجه پرستوها زعفران ميمالند تا پرستو تصور کند جوجههايش يرقان گرفتهاند و سنگ يرقان بياورد و بدين ترتيب سنگ يرقان به دست انسانها ميرسد.
ابن ابي اصيبه ميگويد: اگر عقاب ماده گرفتار سختي تخمگذاري شود عقاب نر سنگي به نام قلقل را آورده و در لانه ميگذارد که اين سنگ به سنگ عقاب مرسوم بوده و از درون خود صدا ميدهد و سبب آساني تخمگذاري ميشود به همين دليل مردم اين سنگ را در کنار زائو قرار ميدادند.
اولين مدرک دامپزشکي که مربوط به هزاره سوم قبل از ميلاد و نوشتهاي به خط هيروگليف بر روي پاپيروس از مقابر مصري به دست آمده است در مورد بيماريهاي چهار پايان توضيح داده است.
حدود ۲۵۰۰ سال قبل از ميلاد تشکيلات اداري منظمي در نواحي سومر و عيلام وجود داشته که نشان ميدهد دامپزشک به عنوان يک شخصيت تخصصي به جراحي حيوانات به خصوص درمان شکستگي ميپرداخته است.
معلم اول ارسطو نيز به گواه تاريخ به دامپزشکي نيز ميپرداخته است و در زمينه در رفتگي مفاصل، هيدروپيزي گاو و صرع بز و گوسفند مطالبي آورده است. کزاز، مشمشه حاد، اختلالات ريوي، ذاتالريه، نقرس، جذام و اسهال بيماريهاي بوده که ارسطو در مکتوبات خود آورده است. همچنين خونبندي با آتش، درمان زخمها به وسيله داغي، فتيلهگذاري، اخته کردن، بخيه کردن، درمان فتق نافي، فيستول مقعدي و مهبلي و حتي برداشت تخمدان ماده خوک و شتر با شکاف دادن ناحيه زهار از جمله مواردي است که ارسطو به آن اشاره داشته است.
در زمان ساسانيان، پادشاهان نيز به کار دامپزشکي علاقه نشان ميدادند به طوري که هرمز پسر شاپور دامپزشک بزرگي بود و در شناخت بيماريها و درمان آن به دانش دامپزشکي تسلط کامل داشت. بهرام برادر هرمز نيز چهارمين پادشاه ساساني بود که به حرفه دامپزشکي عشق ميورزيد.
روز دامپزشکي در جهان:
روز جهاني حيوانات دامداري صنعتي - ۲ اکتبر (World Farm Animals Day)
ساليان سال است ۲ اکتبر روز تولد مهاتما گاندي بعنوان روز ترحم بر حيوانات دامداري صنعتي نامگذاري گرديده. روزي جهت ياد آوري زجر و شکنجه اي که حيوانات در کشتارگاهها بخاطر مصرف گوشت،شير و پوستشان توسط انسان تحمل ميکنند. اين روز توسط تعداد بيشماري از انسانهاي با وجدان در سراسر دنيا حمايت ميشود و فعالان حقوق حيوانات صرفنظر از گوشت خوار يا گياه خوار بودن در اين روز با برپائي مراسمي خاص جهت ترغيب مردم به کاهش ميزان مصرف گوشت و يافتن متد و روش انساني تر براي کشتار و رفتار با آنها در دامداري صنعتي ترحم خود را ابراز ميدارند.
● علت نامگذاري ۱۴ مهر بنام روز ملي دامپزشکي:
در فرهنگ اوستائي و پهلوي، هر يک از سي روز ماه نام يکي از فرشتگان است. روز چهاردهم ماه را جوش يا گوش و گاهي هم حوس گويند. گوش از گائوس اوستائي به معناي گاو، ريشه ميگيرد.
ابوريحان بيروني در آثار الباقيه نيز از گوش روز ياد ميکند و در مورد احکام رويت مار در روزهاي ماه ذکر ميکند که اگر در روز چهاردهم ماه کسي مار ببيند رزقش تنها از چهارپايان است. در اين روز گويا دعاي مخصوص درواسپا را ميخواندند و سلامت حيوانات را آرزو ميکردند.
مسئله گوشت روز در فرهنگ اسلامي نيز آورده شده است. ملامحسن فيض کاشاني (۱۰۰۷ ۱۰۹۱ ه.ق) رسالهاي در نقل روايت معليبنخنيس از حضرت صادق (ع) راجع به نوروز و سي روز ماه پارسيان تأليف کرده است. در مورد روز چهاردهم ماه حوس يا گوش گفته شده: چهاردهم حوس، نام فرشتهايست موکل بر آدميان و چهارپايان. فارسيان ميگويند روزي سبک است و ما ميگوئيم روز خوبي است براي هرچه خواهند و ديدن شرفا و علما براي حاجت خواستن در اين روز خوبست و هرکس در اين روز بيمار شود به زودي شفا يابد انشاءاله
در سال ۱۳۶۹ شمسي به دنبال پيگيري و تلاش دامپزشکان براي اختصاص روزي از روزهاي سال در تقويم رسمي کشور به نام روز دامپزشکي، جناب آقاي دکتر حسن تاجبخش استاد ممتاز دانشگاه تهران و چهره ماندگار دامپزشکي و مؤلف کتابهاي تاريخ دامپزشکي و پزشکي ايران ماه مهر را به عنوان ماهي شايسته به خاطر آغاز سال تحصيلي و روز چهاردهم را به ياد گوش روز که در ايران باستان روز مبارکي بود و در منابع اسلامي هم آمده است پيشنهاد و مطرح نبودند و از طريق مجار ذيربط چهاردهم مهرماه به عنوان روز دامپزشکي معين شد.
در اين روز در تمامي استانها به همت ادارات کل دامپزشکي و نظام دامپزشکي، گردهمائيهايي با هدف همدلي، همزباني و همپيماني دامپزشکان و ساير ردههاي دامپزشکي در عرصههاي مختلف اجرائي، آموزشي و تحقيقاتي صرف نظر از جايگاههاي دولتي و غيردولتي آنان و از طرفي آشنايي بيشتر جامعه به ويژه مسئولين با وظايف و مسئوليتهاي کليدي و اثربخش اين قشر در بهداشت و سلامت دام و فرآوردههاي دامي، سلامت غذا و امنيت غذايي و در نهايت بهداشت همگاني برگزار ميگردد.
روزشناسي:
در ايران باستان هر روز از ماه، يک نام ويژهي خود را داشته است:مانند ششم روز خورداد، هفدهم روز سروش، بيست و هشتم روز زامياد.
آنها به روز ۱۴ هر ماه گوش روز ميگفتند که اين نام برگرفته از نام فرشتهاي به نام گائوش (فرشتهي نگهدار چهارپايان و جانوران سودمند) است.
ايرانيان باستان گوش روز از ديماه را (۱۴ دي) جشن ميگرفتند. جشن در ايران باستان به معني ستايش خداوند، دوري از گناه نيايش به درگاه پروردگار بوده است. آنان راه رسيدن به خدا را در شادي و جشن و سرور (همانند برخي از عارفان مسلمان) ميدانستند.
● در برخي از منابع اسلامي در مورد گوش روز چنين آمده است:
گوش نام روز چهاردهم از هر ماه خورشيدي، پارسيان درين روز از ماه دي جشن کنند و عيد سازند و آن را سيرسور گويند. درين روز سير برادر پياز خورند، گوشت را با گياه و علف پزند نه با چوب و هيزم. گويند اين باعث امان يافتن از مَس و لامسه اهريمن است بدان دواري امراضي کنند که منسوب به اعصاب و روان است. درين روز نيک است فرزند به مکتب دادن و پيشه آموختن.
ابوريحان بيروني نيز چنين ميگويد که در گوش روز از ديماه جشني بوده موسوم به سيرسور که در آن روز نوشيدني و سير ميخورند و براي دفع اهريمنان سبزي ويژه با گوشت ميخورند. جالب است بدانيم که ابوريحان بيروني (که ماندگاري بسياري از جشنها و مراسم باستاني ايران پس از اسلام را مديون او هستيم) تنها دو روز از سال را تعطيل ميکرده و به جاي پژوهش، آموزش و نوشتن کتاب به استراحت ميپرداخته است: عيد نوروز و جشن مهرگان (۱۶ مهر).
● نکته ي بهداشتي و مهم در اين روز نوع خوراک و تذيه بوده است:
در اين روز سنت بر آن بوده که از خوردن چربي احتزار کنند.
زرتشتيان همانند ديگر ايرانيان به آن گوش، اعراب جوش، در ناحيهي تاجيکستان و سغد غوش و در خوارزم غوشت گويند.
گوش روز اي نگار مسکين خال گوش بربط گير و نيک بمال (مسعود سعد سلمان)
بر روز گوش اسفندوارمزماه (۱۴ اسفند) بگاه يزدجرد آخر شهنشاه (زرتشت بهرام)
● ريشه يابي:
نام گوش از واژهي پارسي باستان گئوش اورون (geush urvan) گرفته شده است. گئوش اورون نام فرشتهي پاسدار تندرستي جانداران و پرستار جانوان سودمند و در بخي منابع فرشتهي موکل بر مهمات خلق عالم معرفي شده است.در زبان پارسي پهلوي به گوشورون و پس از اسلام در فارسي دري به گوش دگرگوني يافته است.
● برخي از واژههايي که ازاين لغت گرفته شده است:
۱- گئوش: در ايران باستان (geush) به معني چهارپايان و روان آنها بوده است که در زبان پهلوي به گوش دگرگوني يافته است.
۲- گاو: در اوستا (gao) به معني گاو بوده که با گذشت زمان به گو و گاو دگرگوني يافته است.
۳- گوسفند: گاو اسپند يا گاو مقدس نيز ريشه در واژه گئوش دارد.
۴- کوشيار: نام کوشيار ديلمي استاد بزرگ ابوعليسينا نيز از همين واژه گرفته شده است: (گوش+يار).
نام اصلي وي کيا ابوالحسن کوشيار بن لبان باشهري گيلاني است وي ستارهشناس بزرگ قرن پنجم هجري و مؤلف ۵ کتاب معروف نجوم و اخترشناسي ميباشد.
۵- واژه cow انگليسي بهمعني گاو نيز با اين کلمه همريشه ميباشد (از گروه زبانهاي هندواروپايي).
● سخن پاياني:
آقاي دکتر تاجبخش دليل انتخاب روز ۱۴ مهر به جاي ديماه را چنين ميگويد:
چون در ايران پس از اسلام اين روز و اين جشن تا چندين قرن مورد توجه بوده است، اين روز يعني چهاردهم را انتخاب کرديم تا سنتهاي نيک گذشتگان به يادگار بماند. دليل گزينش ماه مهر به جاي دي ماه هم بخاطر اين بودکه که مهرماه آغاز سال تحصيلي نو در ايران ميباشد. همچنين جشن مهرگان نيز در ماه مهر قرار دارد. بنابراين ۱۴ مهر بعنوان روز جشن دامپزشکان و روز ملي آنان برگزديده شد.

از گذشته هاي بسيار دور تاکنون بسياري از مردم بر اين باور بوده و هنوز هم هستند که «فيروزه سنگي است که براي انسان و به خاطرآرامش او آفريده شده است » حتي ...

بيش از ۵۰ سال از آن کار مي کشيد اما ذره اي به آن توجه نمي کنيد؛ مانند ستوني شما را نگه مي دارد اما هرگز آن را تقويت نمي کنيد. با آن اشيا و اجسام گوناگ ...

● تكه اي از آسمان در دستان ما از گذشته هاي بسيار دور تاكنون بسياري از مردم بر اين باور بوده و هنوز هم هستند كه «فيروزه سنگي است كه براي انسان و به خاط ...

استئوآتريت که در عامه آرتروز به آن گفته مي‌شود، شايعترين بيماري مفصل در انسان است و بيانگر نارسايي مفاصل است و آرتروز زانو علت عمده ناتواني مزمن در مي ...

به طور خلاصه آمونياک را مي توان اصلي ترين ماده زائد محلول ايجاد شده توسط ماهي ها و بي مهرگان دانست . آمونياک توسط ماهي ها توسط ادرار و همچنين از طريق ...

روزي روزگاري طبيبان حکيم بودند و به حکمت آراسته، کم کم آنها تبديل به طبيب و سپس پزشک شدند. از نظر جامعه نيز پول جاي حکمت را گرفت و رابطه بيمار و پزشک ...

ماه رمضان امسال با فصل گرما مصادف شده و قطعا اجراي يک الگوي صحيح تغذيه مي تواند راه گشاي شما در بهره گيري از برکات معنوي روزه داري بدون استرس يا ناراح ...

آترواسکلروزيس بيماري است که در آن تکه هايي از مواد چربي (آترومس يا پلاکهاي آترواسکلروتيک) در ديواره رگهاي متوسط و بزرگ رشد کرده منجر به کاهش يا توقف ج ...

دانلود نسخه PDF - روز دامپزشکي