up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله رنگ و اندازه ستاره PDF
QR code - رنگ و اندازه ستاره

رنگ و اندازه ستاره

رنگ و اندازه ستاره 1

حرارت يک ستاره را مي توان از رنگ آن استنباط کرد. به عبارت ديگر اين عمل از روي طيف نشري ستاره تشخيص داده مي شود. ستارگان قرمز، نظير قلب العقرب( آلفاي عقرب) به عنوان سردترين، با درجه حرارت سطحي فقط ۳۰۰۰ کلوين ؛ و ستارگان زرد، مانند خورشيد داراي حرارت متوسط در حدود ۵۸۰۰۰ کلوين در سطح، و ستارگان سفيد نظير شعراي شامي (آلفاي کلب اصغر) با ۷۵۰۰ کوين و ستارگان خيلي داغ آبي رنگ، مانند ستارگان کمربند جبار حرارتشان از ۵۰۰۰۰ کلوين بالاتر است. (براي تبديل کلوين به مقياس فارنهايت از فرمول استفاده شود).
ستاره شناسان روش مخصوصي براي طبقه بندي ستارگان تدبير کرده اند که «رده بندي طيفي» ناميده مي شود. اين روش بر اساس توان و موقعيت خطوط جذبي در خنک ترين (آبي ترين تا قرمزترين) يعني هفت نوع اصلي طيف شامل O,B,A,F,G,K,M مي شوند( گاهي در زبان انگليسي و به جهت يادآوري اين عبارت به شکل Be,Oh, A fine Girl Guy,kiss Me بهکار برده مي شود). هر چند که همه ستارگان درجه حرارت سطحي آن ها بستگي به رنگشان دارد، اما ظاهر و با چشم غيرمسلح اکثر ستارگان سفيد به نظر مي رسند، زيرا چشم انسان براي تغييرات جزئي رنگ، چندان حساس نمي باشد. ما رنگ هاي سطحي را فقط در ستارگان قدر يکم يا درخشنده تر تشخيص مي دهيم. هر گروه طيفي به چند زير مجموعه از صفر تا ۹ يعني از داغ ترين تا سردترين تقسيم بندي شده اند.
درخشندگي يک ستاره تابعي از اندازه آن هم مي باشد. در حالي که ستارگان داغ تر ذاتاً درخشنده تر، ستارگان خنک تر کم فروغ تر هستند، و پاره اي از ستارگان غول سرد و ابرغول، خيلي درخشنده مي شوند، زيرا اندازه آن ها خيلي بزرگ است. روش ديگر در طبقه بندي بر مبناي کلاس تابندگي آن هاست که ستارگان را طبق اندازه شان طبقه بندي مي کنند. ستارگان رشته اصلي از نظر درخشندگي ممکن است در کلاس Ia , Iab و يا Ib قرار گيرند و کوتوله هاي سفيد کلاس تابندگي شان در VII باشد. طبقه بندي کامل يک ستاره بايد شامل نوع طيف و کلاس تابندگي آن گردد. خورشيد زرد رنگ ما در رشته اصلي و از نوع G۲V مي باشد.
● ستارگان چند تايي و متغير
بيشتر ستارگان داراي حداقل يک همدم هستند که در اين صورت آن ها را ستارگان جفتي (دوتايي) ، سه تايي يا سامانه هاي چند تايي برحسب تعدادشان مي نامند. ستارگان چند تايي از نظر ديدن از درون دوربين دو چشمي و تلسکوپ هاي کوچک، قشنگ و جالب هستند. سامانه هاي ستاره اي چند تايي فيزيکي با نيروي گرانش با هم در ارتباط اند و ستارگان درون آن ها به دور هم مي چرخند. سامانه هاي ستاره اي چند تايي اپتيکي با هم ارتباطي ندارند و اغلب با هم داراي فواصل زيادي هستند و فقط به لحاظ اين که از نظر ما در يک راستا قرار مي گيرد، ظاهراً به هم نزديک به نظر مي رسند. بعضي از سامانه هاي ستاره اي چند تايي فيزيکي به نام «دوتايي هاي اسپکتروسکپي» يا «چندتايي» خوانده مي شوند، اينها چنان به هم نزديک اند که نمي شود آن ها را از هم تفکيک نمود. حضور بيش از يک ستاره در يک نقطه را فقط از طريق طيف نور ساطع شده از مجموعه، مي توان به طور قاطع درک کرد. نوع ديگر ستارگان دوتايي به نام «دوتايي گرفتي» ناميده مي شوند. در چنين سامانه اي يک ستاره به طور متناوب باعث گرفتگي ديگري مي گردد.
اين حالت وقتي اتفاق مي افتد که يکي در مدار خود از مقابل ديگري عبور مي نمايد و باعث کم نور شدن ستاره براي چند ساعتي مي گردد.
با وجود تغييرات در قدر،«جفتي گرفتي» يک ستاره متغير واقعي نيست. متغيرها تک ستاره هايي هستند که خروجي نور آن ها واقعاً تغيير مي کند. قسمت اصلي آن ها «متغيرهاي تپنده» هستند که هم از نظر حرارت و هم قدر( متغيرهاي تپنده داراي انواع زيادي هستند) تغيير پيدا مي کنند، «متغيرهاي فوراني» يعني ستارگاني که انفجار را تجربه مي نمايند، به همراه نواخترها و ابر نواخترها و «متغيرهاي چرخشي» ستارگان سرد با لک هاي تيره بر روي سطح ( مانند لک هاي خورشيدي) که باعث نقصان در درخشندگي در جهتي مي شود که در چرخش خود به طرف ما قرار مي گيرد.
● اجرام اعماق آسمان ها
اصطلاحاً به گروهي از ستارگان، نظير خوشه هاي ستاره اي و کهکشان ها، اجرام غيرستاره اي، مانند سحابي ها که در وراي منظومه شمسي ما قرار دارند، اطلاق مي شود. اين اجرام توسط ستاره شناسان به صورت کاتالوگ درآورده شده و صدها فهرست از آن ها تهيه و در دسترس است. يکي از معمولي ترين فهرست ها منسوب به مسيه(۱)است. ضمناً «کاتالوگ عمومي جديد»(۲) و مکمل آن و نهايتاً «کاتالوگ اندکس»(۳)از انواع ديگرند.
در اواخر قرن ۱۸ شارل مسيه ستاره شناس فرانسوي که توسط معاصرين خود با نام «کاوشگر دنباله دارها» لقب گرفته بود، اغلب «اجرام مات» آسمان او را نسبت به يافتن دنباله دارها به شک مي انداخت، در حالي که امروزه مي دانيم اين اجرام شامل خوشه هاي ستاره اي ، سحابي ها و کهکشان ها هستند. او فهرستي از «اجرامي که بايد از آن ها پرهيز کرد» را جهت اجتناب از بروز اثر خطاي نامطلوبشان در يافتن دنباله دارها، تهيه نمود. ستاره شناسان بعد از او، اين فهرست را کمي تعديل نموده و گسترش دادند به طوري که امروزه فهرست «اجرام سيه» با حدود يکصدجرم در بين ستاره شناسان به خصوص آماتورها جايگاه والايي دارد. «کاتالوگ عمومي جديد» و «کاتالوگ اندکس» از اجرام اعماق آسمان در اواخر قرن ۱۹ تکميل و تاکنون چندين بار بازنگري شده است. بسياري از اجرام اعمال آسمان داراي شماره مسيه و همچنين NGC يا (IC) مي باشند.
●خوشه هاي ستاره اي
خوشه هاي ستاره اي عبارت انداز گروهي از ستارگان همانند از نظر سن و ترکيبات، که از يک ابر بين ستاره اي و تقريباً همزمان به وجود آمده و نيروي گرانش آن ها را در کنار يکديگر قرار داده است.
«خوشه هاي باز» (که معمولاً خوشه هاي کهکشاني خوانده مي شوند) عبارت انداز چندين ستاره تا چند هزار ستاره نسبتاً جوان که به صورت گروهي باز، درخشنده و معمولاً داغ و آبي هستند. اينها بيشتر همراه با گازهاي بين ستاره اي بوده که در درونشان ستارگان به وجود مي آيند. پراکنده ترين خوشه باز ستاره اي به نام «مجتمع ستاره اي » خوانده مي شود. خوشه پروين در صورت فلکي ثور، يک خوشه نسبتاً متراکم جوان و باز است.
«خوشه هاي کروي» عبارت انداز توده اي از ستارگان در فضايي نسبتاً کروي که تعداد آن ها تا چندين ميليون هم مي رسد و در اوايل شکل گيري کهکشان به وجود آمده اند. ستارگان خوشه هاي کروي معمولاًً مسن، به صورت غول سرخ و ابر غول بوده و در بين آن ها خيلي کم گازهاي بين ستاره اي يافت مي شود. اکثر خوشه هاي کروي از زمين بسيار دور هستند. درخشنده ترين آن ها با چشم معمولي به صورت يک ستاره مات به نظر مي آيد.
●سحابي ها
سحابي ها ابرهايي از گاز (بيشتر از همه هيدروژن) و غبار ( کربن و سليس ) در فضا مي باشند. سحابي هاي درخشان از درون تلکسوپ هاي کوچک مناظر زيبايي را مي سازند. انواع سحابي ها عبارت انداز : «سحابي هاي جذبي» که از ابرهاي تيره تشکيل شده اند و غبارهاي موجود در آن ها، نور رسيده از فواصل دور را جذب يا پراکنده مي نمايد. «سحابي انعکاسي» که وسيله نور ستارگان نزديک و منعکس شده از ذرات غبار، روشن مي شوند، «سحابي هاي نشري» از نور فلور سنس گازهاي مجاور، توسط پرتوافکني ستاره هاي نزديک درخشنده مي شوند؛ «سحابي هاي سياره اي» که گاهي به صورت حلقه اي نازک از گازهاي حاصل از بيرون ريختن مواد در پايان زندگي غول هاي قرمز به وجود آمده اند و «پس مانده هاي ابرنواختر» که عبارت خواهد بود از پوسته نازک، غير منظم و عظيم گازهاي منبسط شده که از بقاياي انفجار ابر نواخترها به وجود آمده باشد. هر سه مورد سحابي هاي جذبي، نشري و انعکاسي را «سحابي هاي پخشنده» گويند.
●کهکشان ها
کهکشان ها عبارت انداز توده هايي از گاز، غبار و ميليون ها يا ميلياردها ستاره که با کمک نيروهاي گرانش متقابل، دور هم جمع شده اند. کهکشان ها به صورت خوشه ها و خوشه هاي کهکشاني در قالب ابر خوشه ها هستند. کهکشان راه شيري ما متعلق به خوشه کهکشاني «گروه محلي» و «ابر خوشه قوس» مي باشد. «کهکشان هاي بيضوي» «نوع E» به آن هايي گفته مي شود که از نظر شکل تقريباً از کروي تا خيلي کشيده باشند.
اينها شامل مقدار کمي از گاز و يا کلاً بدون گاز و غبار بوده و در برگيرنده ستاره هاي پير مي باشند. «کهکشان مارپيچي ميله اي» (نوع SB) از نوع مارپيچي با ميله اي از ستارگان مواد بين ستاره اي است که به طرف مرکز آن پيش مي رود. کهکشان هاي نامنظم، (نوع Irr) آن هايي هستند که شکل خاصي نداشته و معمولاً کوچک مي باشند. کهکشان هايي که در هيچ يک از اين دسته بنديها تعريف نشود، به نام «کهکشان هاي خاص» ناميده مي شوند.
●رصد آسمان
آنچه را که شما در آسمان مي بينيد عمدتاً بستگي به فصل سال، زمان روز يا شب، موقعيت شما روي کره زمين و شرايط جوي دارد. وقتي شما در مکاني مناسب و خارج از خانه هستيد، چند دقيقه اي طول خواهد کشيد تا چشمان خود را با محيط تطبيق دهد. براي حفظ اين تطابق نبايد ديگر نور سفيد براي مطالعه نقشه آسمان يا کنترل و تنظيم ابزار، به کار برد. در اين گونه مواقع بايد از چراغ قوه هاي کوچک که با فيلتر قرمز يا چند لايه از سلوفان قرمز پوشيده شده باشد، استفاده کرد.
قبل ازاينکه شما براي ديدن آسمان قدم به بيرون بگذاريد، چند دقيقه اي بينديشيد که چه چيزهايي را مي خواهيد ببينيد يا پيدا کنيد. در اين کتاب به عنوان راهنما، چارت هاي مخصوصي براي هر فصل از سال يا ارائه صورت هاي فلکي و ستارگان درخشان آسمان که در ابتداي شب در هر زمان از سال در آسمان ديده مي شود،نشان داده شده است . چارت هاي هر صورت فلکي به طور جداگانه براي آسمان نيم کره شمالي با نشان دادن موقعيت ستارگان درخشان و شرحي براي آن ها و همچنين اجرام اعماق آسمان که با ابزار ساده ستاره شناسان آماتور قابل دسترسي است، ارائه گرديده است.
راهکار مناسب براي اينکه موقعيت آسمان بالاي سرخود را بشناسيم به اين قرار است که در ابتدا، صورت هاي فلکي خيلي مشخص آسمان را بايد پيدا کرد و از آن ها به عنوان علائم راهنما براي پيدا کردن ساير صور فلکي استفاده نمود. بعضي از بهترين صورت هاي آسمان عبارت انداز جبار، ثور و يکي از خوشه هاي ستاره اي نزديک يعني خوشه پروين، خرس بزرگ (دب اکبر)، صورت فلکي دبيلو(w) شکل يا ذات الکرسي و عقرب مي باشند. بعضي ديگر از صورت هاي فلکي کمتر واضح بوده ولي هنوز هم قابل توجه هستند، از جمله چهارگوش بزرگ از صورت فلکي اسب بالدار، دجاجه، اسد و شبه ذوزنقه صورت فلکي غراب يا کلاغ است.
اگر شما علاقمند به رصد اجرام اعماق آسمان هستيد، بايد توجه داشته باشيد که صورت هاي فلکي موجود در امتداد صفحه راه شيري، از لحاظ وجود خوشه هاي باز و سحابي، غني مي باشند. بنابراين لازم است که شما نگاه خود را به وراي اين صفحه يعني اعماق آسمان در خار از قلمرو کهکشان خودمان متمرکز کرده و ديگر کهکشان و خوشه هاي کروي را مورد بررسي قرار دهيد.

● دماي رنگ رنگها داراي مشخصه اي بنام سردي يا گرمي هستند. رنگي که ما مي بينيم حاصل طول موج نور منعکس شده از رنگ است. طيفهاي قابل ديدن بين فروسرخ (در ان ...

امروزه بيش از ۷۵ درصد خانمها وشمار زيادي از آقايون موهاي خود را رنگ مي کنند.آيا دوست داريد با فرايند رنگ کردن مو وهمچنين بي رنگ کردن (دکلره) بيشتر آشن ...

اطلاعات اوليه براي شناسايي کانيها از خواص فيزيکي ، کرسيتالوگرافي ، شميايي و هم چنين بررسيهاي زمين شناسي استفاده مي‌شود . با اينکه نتيجه حاصل از مطالعه ...

▪ نام علمي : Fragaria sp.و از خانواده Rosaceae و نام انگليسي Strawberry توت فرنگي گياهي است علفي و چند ساله که بومي جنگلهاي اروپاست و از قرن چهاردهم ن ...

هر ستاره دنباله دار، هسته اي متشکل از يخ و غبار (موسوم به گلوله برفي کثيف) دارد که پهناي آن حدود ۲۰ کيلومتر (۱۲ مايل) است. هنگاميکه اين ستاره به خورشي ...

ستاره شناسي علمي است که درآن حرکات وحالات ستارگان با يکديگر بيان ميشود . علم نجوم دوعلم است : ۱) علم احکام نجوم . ۲) علم نجوم تعليمي علم احکام نجوم عل ...

در بقاياي تمدن سومري کتيبه هايي مربوط به ستاره شناسي يافت شده است که قدمت آنها به ۲۵۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح مي رسد . در بقاياي سنگي کتيبه هاي يافت ش ...

خورشيد به عنوان يک ستاره فروزان متوسط تنها يکي از ميلياردها ستاره يي است که در کهکشان راه شيري به دور مرکز آن در حال گردش است. در بين ميلياردها ستاره ...

دانلود نسخه PDF - رنگ و اندازه ستاره