up
Search      menu
آموزش,روانشناسی :: مقاله رفتار درماني PDF
QR code - رفتار درماني

رفتار درماني

نظريه رفتار درماني

نظريه رفتار درماني
تاريخچه رفتار درماني
اگر بخواهيم تاريخچه رفتار درماني را از لحاظ تاکيدي که بر رفتار و اصلاح آن مي‌گذارد، بررسي کنيم، مي‌توان گفت که اين شيوه درمان به قدمت پيدايش تمدن است و اولين تلاشهايي که انسانها براي هدايت افراد همنوع خود و بهبود رفتار آنان انجام داده‌اند، نقطه آغازين آن است. اما به لحاظ علمي مي‌توان گفت که رفتار درماني به دنبال مکتب روانشناسي رفتارگرا بوجود آمده است و در واقع اصول و قوانين اين مکتب روان شناسي کاربرد درماني دارد.
بر اين اساس در تاريخچه رفتار درماني دو ديدگاه عمده شرطي کردن فعال و شرطي کلاسيک پايه و اساس رفتار درماني است. ديدگاه کلاسيک بيشتر بر يادگيريهاي عاطفي تاکيد دارد و کاربرد آن در روان درماني اصطلاحا رفتار درماني ناميده مي‌شود. افرادي چون ولپه ، گلدشتاين ، لازاروس و سالتر از جمله کساني هستند که در درمان بيشتر از اصول شرطي کردن کلاسيک استفاده کرده‌اند. از سوي ديگر کاربرد شرطي کردن فعال در روان درماني را تغيير رفتار مي‌نامند که افرادي نظير بندورا ، ليندزلي و رابرت ميگر از جمله کساني هستند که از اصول شرطي کردن فعال براي تغيير رفتار استفاده کرده‌اند.
علاوه بر اين دو ديدگاه نظريه يادگيري اجتماعي و يا يادگيريهاي مبتني بر مشاهده ، بخش مهم ديگري را در سابقه رفتار درماني اشغال مي‌کند. در اين ديدگاه تقليد يا الگوسازي بخش عمده‌اي از رشد و تکوين شخصيت است و تعدادي از تکنيکهاي رفتار درماني بر اصول اين نوع يادگيري استوارند. از سوي ديگر چون رفتار درماني کاربرد نظريات روان شناسي يادگيري است، در درمان علاوه بر سه رشته فکري فوق از ديگر نظريات متعدد يادگيري نظير تئوري هال ، تولمن و … نيز در درمان تاثير پذيرفته است.
مفاهيم بنيادي نظريه رفتار درماني
شخصيت
رفتار درمانگران توجه چنداني به ارائه نظريه‌اي در زمينه شخصيت نداشته‌اند. آنان در درجه اول اين فرض را پذيرفته‌اند که اکثر رفتارهاي انسان آموخته شده است و بنابراين مي‌توان با استفاده از اصول يادگيري ، رفتارها را تعديل کرد يا کلا تغيير داد.
ماهيت انسان
در نظر رفتارگرايان و رفتار درمانگران ، انسان ذاتا نه خوب است و نه بد، بلکه يک ارگانيزم تجزيه گراست که استعداد بالقوه‌اي براي همه نوع رفتار دارد.
مفهوم اضطراب و بيماري رواني
رفتار درمانگران ، اضطراب را واکنشي مي‌دانند که بر اساس قوانين يادگيري قابل توجيه است. در ديدگاه آنها بسياري از حالات غير عادي رواني ، پاسخهاي شرطي هستند که به نحوي تقويت مي‌شوند و ادامه مي‌يابند.
هدف و انتظار از رفتار درماني
رفتار درماني کاربرد اصول تجربي يادگيري براي تغيير رفتار ناسازگار و نامطلوب است. از اين رو رفتار درمانگران دقيقا با اين مساله مواجهند که مراجع چگونه فرا گرفته است، يا فرا مي‌گيرد؟ چه عواملي يادگيري او را تقويت مي‌کنند و تداوم مي‌بخشند؟ و چگونه مي‌توان فرايند يادگيري او را تغيير داد، تا چيزهاي بهتري را جايگزين رفتارهاي نامطلوب خويش کند؟ هدف اصلي درمان آن است که ارتباطهاي نامطلوب ميان محرک و پاسخ به نحو مطلوبي تغيير يابند. انتظار از رفتار درماني ، در واقع تغيير رفتار نامطلوب است.
مراحل رفتار درماني
در شيوه‌هاي رفتاردرماني مراحل مشخصي طي مي‌شود:
شناسايي رفتاري که بايد دگرگون شود.
بررسي و شناسايي شرائطي که رفتار را موجب شده‌اند.
شناخت عواملي که به نوعي موجبات ابقا و ادامه رفتار را فراهم مي‌آورند.
تهيه و ارائه برنامه‌هايي به منظور دگرگون سازي و نيز يادگيري رفتارهاي جديد.
تکنيکهاي رفتار درماني
تکنيکهايي که روان درمانگر در فرايند رفتار درماني از آنها استفاده مي‌کند، عمدتا بر اصول و قوانين نظريات شرطي فعال و کلاسيک و يادگيريهاي اجتماعي مبتني هستند و در مواردي ممکن است از اصول نظريات يادگيري ديگر نيز استفاده شود. اهم تکنيکهاي رفتار درماني به قرار زير است:
شرطي کردن : در اين تکنيک رفتار درمانگر به تقويت رفتارهاي مطلوب مي‌پردازد.
خاموش کردن يا حذف رفتار : عبارت است از تضعيف تدريجي و يا حذف يک رفتار که از راه عدم تقويت آن صورت مي‌گيرد.
آموزش شيوه متوقف کردن فکر : در اين تکنيک به مراجع آموزش داده مي‌شود، با استفاده از يک محرک قوي ، مثل داد زدن « متوقف کن » ، افکار اضطراب زا و مزاحم خود را متوقف کند.
آموزش اظهار وجود : آموزش اظهار وجود تکنيکي است که براي رفع اضطرابهاي حادث از روابط اجتماعي متقابل افراد بکار برده مي‌شود. مثلا اضطراب ناشي از عدم توانايي فرد در ارائه عقايدش به دوستانش و يا ديگران ، با اين تکنيک به خوبي از بين مي‌رود.
انزجار درماني : اين تکنيک همراه کردن يک محرک نامطبوع است، با رفتارهاي ناسازگار و غيرعادي. در اين تکنيک از محرکهاي تنبيه کننده مثل داروها ، شوک الکتريکي ، تصاوير منزجر کننده و … براي رفتارهايي مثل ترک عادت استفاده مي‌شود.
حساسيت زدايي منظم : اين تکنيک که بسيار پرکاربرد است، روش ايجاد آرامش عميق عضلاني به فرد آموزش داده مي‌شود سلسله مراتبي از محرکات اضطراب‌زا از ضعيف تا شديد به فرد ارائه مي‌شود و بعد از رفع اضطراب بعد از هر محرک و ايجاد آرامش ، محرکات بعدي ارائه مي‌شوند.
شکل دادن رفتار : در شکل دادن رفتار مشاور در صدد است تا رفتار مطلوبي را در مراجع ايجاد کند. براي اين کار مشاور به تقويت رفتارهايي مي‌پردازد که فقط شبيه رفتار مطلوب و مورد نظر است، اما در حال حاضر از خصائص رفتاري او نيستند. همين طور پاسخهايي که شباهت بيشتري با پاسخهاي مطلوب دارند، تدريجا تقويت مي‌شوند و پاسخهايي که کمتر شبيه هستند، بدون تقويت باقي مي‌مانند. اين رويه آنقدر ادامه مي‌يابد، تا رفتار مورد نظر و دلخواه در فرد مراجع شکل بگيرد.
الگوسازي : در اين تکنيک رفتار درمانگر ، مراجع را با يک الگوي رفتاري مناسب مواجه مي‌کند تا مراجع ، اعمال و رفتار الگوي مورد نظر را از راه تقليد بياموزد. در اين فرايند تقويت اعمال تقليد شده و تمرين و تکرار آنها به يادگيري خصيصه‌هاي رفتاري مورد نظر منجر مي‌شود.
ايفاي نقش : در اين تکنيک رفتار درمانگر ، مراجع را به ايفاي نقش معيني ترغيب مي‌کند تا نوعي بصيرت نسبت به رفتار خود کسب کند و سعي کند رفتار آن نقش را به خود بگيرد

شيوه زندگي سريع و صنعتي امروز روزانه سهم بزرگي از جان و روان ما را معطوف مسائلي کرده است که در معناي زندگي نمي گنجند. کارشناسان امور زيستي و روانشنا ...

آب درماني(هيدروپاتي) واژه ايست که براي درمان از طريق آب استفاده مي گردد.از زمانهايي که به ياد مي آيد،هم قبايل بدوي هم ملل متمدن آب را براي درمان بکار ...

ژن درماني شامل وارد کردن يک ژن به داخل يک سلول با هدف رسيدن به نوعي اثر درماني است با انتقال نسخه‌هاي واجد عملکرد ژن مربوط به بيمار اصلح خصوصيات برگشت ...

ژن درماني شامل وارد کردن يک ژن به داخل يک سلول با هدف رسيدن به نوعي اثر درماني است با انتقال نسخه‌هاي واجد عملکرد ژن مربوط به بيمار اصلح خصوصيات برگشت ...

زندگي درهرخانواده اي دربعضي مواقع ممکن است چالش انگيز باشد،اما درخانواده هايي که يکي يا هردو از والدين دچاربيماري هستند مشکلات وچالش هاي ويژه اي وجود ...

مهارت فرزندپروري يکي از اساسي ترين مهارت هايي است که والدين به هنگام تربيت و پرورش فرزندان خود بايد از آن آگاهي داشته باشند. بيراه نيست اگر بگوييم بيش ...

درمان شناختي رفتاري (CBT)، نوعي روان درماني است که به بيماران کمک مي کند تا به درک افکار و احساساتي که بر روي رفتارشان تأثير مي گذارد، نايل گردند. درم ...

عدم توجه به اصول ارگونومي و رعايت نکردن آنها در محيط کار، هزينه هاي بسيار زيادي را هم براي کارفرما و هم براي کارکنان بدنبال خواهد داشت. و موجب کاهش کا ...

دانلود نسخه PDF - رفتار درماني