up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله رشد نشاء برنج PDF
QR code - رشد نشاء برنج

رشد نشاء برنج

تيپ هاي بومي برنج

ويژگي هاي مهم ديگرطبقه بندي تيپ هاي بومي برنج
سويه هاي برنج نسبت به محيط هاي تنکارشناختي، مانند: رطوبت، دما، نور، باد، عناصر کم مصرف، نمک ها و غيره و نسبت به محيط هاي زيستي که مشتمل بر تمام ارگانيسم هاي ناحيه بوم شناختي هستند، سازگاري يا تحملي را نشان مي دهند. توزيع هر سويه توسط تغيير تحمل به تفاوت در هريک از عوامل محيطي تعيين مي گردد. هر سويه سازگار به عنوان يک سويه متحمّل درجه حرارت پائين، دوره نوري تعديل يافته، متحمّل کم آبي، متحمل باتلاقي، متحمّل شوري و سويه مقاوم نسبت به عوامل بيماري زا، تعريف مي شود.
اين سويه ها، معمولا با توجه به چنين ويژگي هايي به صورت کولتيوار طبقه بندي مي گردند. ولي، نه به صورت بوم شناختي، زيرا توزيع ويژگي هايشان به يک منطقه بوم شناختي خاصّي محدود نمي شود. به هرحال، برنج آبي، ديم، آب عميق و شناور مي توانند به صورت تيپ هاي بومي تعريف شوند.
سازگاري زيست محيطي رشد برنج
سازگاري عبارت از ماهيت ارگانيسمي است که آن را در محيط پيرامونش پايدار مي سازد. بنابراين، سازگاري خودش امري نسبي است. سازگاري از تکامل تيپ هاي بومي و گونه هاي بومي نژادي در جهت بعضي شرايط مطلوب از قبيل استفاده هرچه بهتر از منابع زيست محيطي، قدرت توليدي بالاتر در واحد سطح يا ازبوم سازگان هاي پايدار تر حاصل مي گردد.
عوامل متعددي نظير: باد، آب، نور، درجه حرارت، غذا، عوامل بيماري زا، رقابت و غيره وجود دارند که توزيع يک تيپ بومي را محدود مي سازد. بعضي از جزئيات کارکرد گياه برنج، يعني، عکس العمل دوره نوري، اثر متقابل درجه حرارت پائين و وابستگي آبي را به عنوان مهم ترين عوامل محدود کننده تمايز يابي تيپ بومي مورد بررسي قرار مي دهيم.
عکس العمل مرحله رشد رويشي برنج به درجه حرارت
معلوم شده است، گياهان معتدله و گرمسيري نسبت به درجه حرارت به همان اندازه تأثير نور تفاوت وسيعي از نظر عکس العمل رشد دارا مي باشند. درجه حرارت بهينه رشد در گونه هاي معتدله در حدود 25 – 20 درجه سانتي گراد و در درجه حرارت هاي پائيني مانند: 10 – 5 درجه سانتي گراد، فعّال است. اگرچه، درجه حرارت زير 15 درجه سانتي گراد در بسياري از گونه هاي گرمسيري سبب مي شود، به طور نسبنا زيادي ميزان جذب کاهش يابد و جلوگيري از رشد و نموّ اصلي مانند: نموّ اندامک درون ياخته اي، تقسيم ياخته اي، دراز شدن آن ها رخ دهد.
جوانه زني و رشد نشاء برنج در درجه حرارت پائين
ناگا ماتسو عمل جوانه زني را در درجه حرارت پائين در تعداد زيادي از کولتيوارها مطالعه کرد. در درجه حرارت پائين، کولتيوارهاي مناطق با عرض جغرافيايي کم با سرعت کم تر از نواحي عرض جغرافيايي زياد، جوانه زدند. ولي، در يک شيب عرض جغرافيايي که در آن حساسيت نوري به روشني ديده مي شود، اثر درجه حرارت در جوانه زني معلوم نشد. هارا ( 1964 ) گزارش داد، بعضي از کولتيوارهاي کره اي، مي توانند سريع تر از ژاپني جوانه زنند. لي و تاگوش جوانه زني و رشد نشاء را در درجه حرارت پائين از نظر نژادي مطالعه کرد. در سري مطالعات تأثير درجه حرارت پائين در جوانه زني بذر برنج، ساساکي بذر پاشي مستقيم در مزارع آبي را نواحي سرد مانند هوکائيدو در ژاپن آزمايش کرد. او امکان وجود کولتيوارهاي نژادي با قابليت جوانه زني و سرعت رشد اوليه نشاء در درجه حرارت پائين را پيشنهاد کرد. نيروي زيستي نشاء، که به وسيله ارتفاع و زردي برگ هاي آن تعيين مي شود، يک شاخص مناسب مقاومت به سرما ست. نتيجه خسارت سرما در ميزان محصول کم نتنها در مناطق با عرض جغرافيايي زياد، بلکه در نواحي با عرض جغرافيايي کم مانند بنگال شرقي نيز رخ مي دهد. اثر درجه حرارت بر روي جوانه زني و رشد نشاء نيز بعدا تشريح خواهد شد.
اوکا ثابت درجه حرارتي را محاسبه کرد و درجه حرارت کمينه ( مينيمم ) جوانه زني را از نتايج آزمايش هاي جوانه زني بذر در درجه حرارت هاي مختلف اندازه گيري نمود. عموما کولتيوارهاي هندي مقادير ثابت درجه حرارت بالا تر از ژاپني دارند و کولتيوارهاي حساس به دوره نوري داراي مقادير بيش تري نسبت به انواع غير حساسند. اين نکته پيشنهاد مي کند، ثابت درجه حرارت بزرگ، حساسيت حرارتي بالا تري را در جوانه زني نشان مي دهد. درجه حرارت کمينه جوانه زني ( پائين ترين درجه حرارتي که در طول 20 روز 50 درصد جوانه زني انجام شود )، بر پايه نتايج آزمايش جوانه زني بررسي شد. اين اختلاف نشان داد، زيرگونه هندي براي جوانه زني، درجه حرارت بالاتري را نسبت به ژاپني گرمسيري و معتدله نياز دارد.
همان طور که گفته شد، وقتي که کولتيوارهاي هندي در درجه حرارت پائين جوانه بزنند و رشد کنند، تعداد زيادي از آن ها زردي شديد برگ ها را نشان مي دهند. تقريبا تمام کولتيوارهاي ژاپني تحمل بالاتري را نسبت به زردي نشاء در درجه حرارت هاي پائين دارند. کولتيوارهاي جاوايي نيز داراي تحملند، ولي اغلب کولتيوارهاي هندي به استثناي تيپ بومي بورو زردي شديدي را نشان مي دهند. برو در بنگلادش در فصل زمستان کشت مي شود. زردي آن نشان واسطه بين بولو جاوانيايي و اوس يا تجره هندي است. برنج وحشي در آسيا زردي قابل ملاحظه اي را نشان داد. درحالي که برنج زراعي و وحشي آفريقايي مقاومت بيش تري نسبت به درجه حرارت پائين دارند. از طرف ديگر، حتّي در زيرگونه ژاپني از مناطق با عرض جغرافيايي بالا، در درجه حرارت پائين، کولتيوارهاي متعددي زردي را نشان دادند.
ما پيشنهاد کرديم، زردي که توسط بران به عنوان کمبود کلروفيل برگ ها به کار رفت، بايستي مطابق اختلاف عمل تنکارشناختي به دو نوع تقسيم شود: يک نوع به علت جلوگيري از تشکيل کلروفيل و نوع ديگر به دليل تخريب کلروفيل که قبلا تشکيل شده مي آيد.
تخريب نوري ساده کلروفيل در درجه حرارت پائين و شدت نور بالا تحريک مي شود، درحالي که زردي به علت ممانعت از تشکيل کلروفيل در موقعي که پريمورديوم برگ در قاعده شاخه در معرض درجه حرارت پائين قرار گيرد، بروز مي نمايد. اولي، ناشي از تخريب کلروفيل ممکن است در اثر متلاشي شدن کلروپلاست برگ تحت درجه حرارت پائين و شدت نور بالا باشد، که ما اين نوع زردي را سفيد شدگي مي ناميم. زردي نوع دوم ناشي از ممانعت تشکيل کلروفيل تحت درجه حرارت پائين است و ما اين نوع زردي را زردي القائي درجه حرارت پائين مي ناميم.
در شرايط طبيعي، هواي سرد و آب آبياري سرد باعث بروز زردي مي شود. در مرحله پنجه زني و تشکيل جوانه گل در نواحي گرمسيري، علائم کمبود کلروفيل با زردي و سفيد شدگي تحت درجه حرارت پائين تحريک مي شود. کمبود کلروفيل برگ هاي پائين يک نوع عادي خسارت سرما است. گاهي اوقات برگ هاي بالا به دنبال سفيد شدگي بيش تر برگ به زرد نارنجي تغيير مي يابند. اين آثار زردي در توليد دانه شناخته نشده اند. مقاومت به زردي در درجه حرارت پائين، به نظر مي رسد نتيجه سازش گياه برنج در زيست محيط هاي حرارت پائين باشد. اين پديده سازگار تاکنون روشن نشده است. به هرحال تغييرات سازشي فعاليت استراز مشاهده شده است.
ويژگي هاي تيپ هاي بومي برنج
تيپ هاي بومي متعدد برنج نسبت به هريک از گونه هاي بومي ژاپني، جاوايي و هندي تمايز بيش تري يافته اند. عوامل هم القاء کنندگي تمايزيابي گونه هاي بومي و تيپ هاي بومي بايستي وابسته به عوامل محيطي زيستگاه هاي گياهي شان باشد. تفاوت حساسيت نوري و حرارتي در گل دهي، مقاومت به کم آبي در رشد، مقاومت به مقدار زياد کود و نمک هاي محيط کشت، مقاومت به تحمل غرقابي، مقاومت به درجه حرارت بالا و پايين و غيره در گونه هاي بومي مشخص شده اند. به علاوه، ويژگي ريخت شناختي ابعاد و اندازه دانه به عنوان يک شاخص موثق اوليه گونه هاي بومي در نظر گرفته مي شوند. تمايزات چنين ويژگي هايي را در ميان شش تيپ بومي ذکر شده مي توان شناخت. درحال حاضر، اگر چه يک محقق اعلام کرده است که اين شاخص هميشه براي طبقه بندي سه گونه بومي کافي نيست.
1 – ابعاد دانه برنج و اندازه آن
به طور کلي، يکي از تفاوت هاي برجسته کولتيوارهاي هندي، جاوايي و ژاپني، شکل دانه است. با پيگيري گزارش کاتو ( 1930 ) در باره شکل دانه در هندي و ژاپني، ماتسو سه تيپ دانه: A) کوتاه، B) بزرگ و C) بلند را تأييد کرد. اين سه تيپ دانه به ترتيب به صورت ژاپني، جاوايي و هندي نشان داده شدند. عموما، هندي، دانه باريک و جاوايي دانه بزرگ، در صورتي که کولتيوارهاي ژاپني دانه کوچک و کوتاه که در مقطع عرضي گردند. بيش تر کولتيوارهاي هند، هندوچين، چين جنوبي، تايوان و فيليپين از هندي اند ( تيپ C ). تعداد زيادي از کولتيوارهاي جاوا، چين شمالي و غربي، اروپا، آمريکا و بيش تر برنج ديم ژاپني متعلق به جاوايي ( تيپ B ) است. برنج آبي ژاپن و کولتيوارهاي منچوري خيلي شبيه ژاپني اند ( تيپ A ). وتب و آکي هاما شکل دانه هاي برنج باستاني که در برمه، تايلند و کلمبيا کشت شده بود، بررسي کردند. آن ها وجود کولتيوارهاي اوليه را در دامنه کوه هاي هيماليا که به هندي و ژاپني تمايز نيافتند، پيشنهاد کردند. آن ها به منشأ برنج زراعي نيز مي انديشيدند.
همان طور که در بالا اشاره گرديد، در نوع بومي هندي کولتيوارهاي دانه کوتاه مانند بورو تأييد شده است. يک تئوري وجود دارد که تمايز يابي اختصاصي شکل دانه را در انواع بومي برنج آسيايي نشان مي دهد که ممکن است در نتيجه پاسخ به اختلاف درجه حرارت در آن ها باشد.
2 – اثردوره نوري و درجه حرارت بر روي گل دهي برنج
تحت شرايط کنترل مصنوعي، در درجه حرارت مناسب و با يک سري دوره هاي نوري، دو جزء رشد رويشي، مرحله رويشي اصلي (BVP ) يا Basic Vegetative Phaseو مرحله حساسيت نوري ( PSP ) يا Photoperiod Sensetive Phase ، مي توانند شناسايي شوند.
در کولتيوارهاي برنج، مرحله رشد رويشي را مي توان مطابق طول مرحله تنکارشناختي به چهار گروه به صورت زير طبقه بندي نمود:
1 – PSP کوتاه و BVP کوتاه: در مدت زمان رشد تحت تأثير دوره نوري قرار ندارند و با BVP کوتاه تعيين مي گردند.
2 – PSP بلند و BVP کوتاه: مدت زمان رشد با دوره نوري، مدت زمان رشد دراز شود.
3 – PSP کوتاه و BVP بلند: مدت زمان رشد با دوره نوري تغيير نمي کند ولي بوسيله BVP کنتل مي شود.
4 – PSP بلند و BVP بلند: مدت زمان رش به وسيله دراز شدن دوره نوري و با BVP طويل، کنترل مي شود.
BVP حداقل تعداد روزهاي ضروري از بذرپاشي تا آغاز تشکيل جوانه گل است و بنابراين، حسايت نوري را مي توان به صورت PSP بيان نمود. PSP به وسيله تفريق کوتاه ترين مدت زمان رشد ( ازبذرپاشي تا آغاز تشکيل جوانه گل يا خوشه ) از طولاني ترين مدت زمان آن محاسبه مي شود.
تشکيل خوشه کولتيوارهاي برنج معمولا با افزايش درجه حرارت هوا شتاب مي گيرد. تأثير متقابل دوره نوري و درجه حرارت هوا بر روي گلدهي داراي اهميت است. بسياري از محققان حساسيت گرمايي، حساسيت نوري و مرحله رويشي اصلي را برروي تنظيم مرحله رشد رويشي يعني، روي ظهور گل مطالعه کرده اند.
موري ناگا و کري ياما (1958) گزارش دادند که واريته اوس ( برداشت پائيز ) و بورو ( برداشت بهار ) مشابه کولتيوارهاي شمال ژاپن داراي BVP و PSP کوتاه اند. در کولتيوارهاي ژاپني (انواع شمالي )، اوس و بورو، درجه حرارت پايين در تشکيل خوشه تأثير نداشت.
از طرف ديگر، موريناگا و کوري ياما ( 1958 ) تشخيص دادند که در آزمايش هاي تحت درجه حرارت هاي بالا، انواع برنج نواحي گرمسيري، اوس ( هندي ) و بولو ( جاوايي )، هردو تمايل به داشتن حساسيت نوري و حرارتي پايين بودند. به هرحال، بولو در اندونزي، در درجه حرارت بهينه داراي PSP کوتاه و BVP بلند بود، PSP آن ها تحت درجه حرارت پايين مانند کولتيوار هاي حساس نوري بلند شد. در امان، از هند و تجره اندونزي، PSP تحت درجه حرارت پائين بي نهايت بلند گرديد. تاکاهاشي و همکاران نيز حساسيت گرمايي را براي ظهور خوشه و آغاز تشکيل گل در شش نوع بومي آسيايي آزمايش کرد، تغيير درجه حرارت 32 – 18 درجه سانتي گراد بود. کولتيوارهاي ژاپني در درجه حرارت بهينه ( 32 درجه سانتي گراد )، تقريبا به دو گروه شمالي و جنوب شرقي تقسيم شدند. اولي BVP کوتاه و PSP کوتاه ( ويژگي معمولي ) و دومي BVP کوتاه ولي PSP بلند ( حسايت نوري شديد ) را نشان داند.
3 – بازتاب اثر درجه حرارت نسبت به رشد
بازتاب حرارتي کولتيوارهاي گرمسيري، مانند: جوانه زني بذر، پنجه دهي، رشد نشاء، مدت زمان رشد و طول ساقه، به طوري که تا کنون شناخته شده است، نسبت به کولتيوارهاي مناطق معتدل تفاوت بسياري دارند. به هرحال، روابط بين تيپ هاي بومي و بازتاب درجه حرارت در رشد، روشن نيست.
ظرفيت پنجه دهي در شش تيپ بومي کولتيوارهاي هندي و ژاپني در ترکيبات مختلف نور و درجه حرارت در اتاقک هاي رشد کاملا کنترل شده، مورد مطالعه قرار گرفت. کاکي زاکي، پيشنهاد کرد که در شدت نور پايين و در درجه حرارت پايين بدون توجه به تيپ بومي، ميزان پنجه دهي در درجه حرارت پايين بيش تر از درجه حرارت بالاست.
بروز زردي پهنک برگ در درجه حرارت پايين ( 15 درجه سانتي گراد ) در ميان شش تيپ بومي آسيايي، اوس، تجره، بولو، و کولتيوارهاي ژاپني آزمايش شد. اوس و تجره زردي شديدي پيدا کردند. ژاپني و بولو، به ويژه ژاپني در درجه حرارت پائين تحمل بيش تري نسبت به زردي را نشان داد. بورو تيپ متوسط بين بولو و اوس يا تجره بود.

برنج يکي از گياهان مخصوص کاشت در نواحي مرطوب استوايي و مناطق نسبتا“ گرم و معتدل است و در مناطقي که بارندگي ساليانه حدود ۱۰۰۰ ميليمتر است ، بخوبي از خو ...

ويتامين ها وموادمعدني : هرچند درضمن فرايند حرارتي ، پاره اي از ويتامين هاي موجود درشير كاهش مي يابند ، اما بعضي از اين تركيبات به وسيله باكتري هاي ماس ...

بلورهاي نيم رسانا که براي ساخت قطعات الکترونيکي و مدارهاي مجتمع استفاده مي شوند، بايد به صورت دقيق رشد داده شده و ناخالصيهاي آنها جدا گردد. در زير به ...

برنج تنها غله مستعد رشد در خاک غرقابي است، زيرا خود قادر است محيط اطراف ريشه اش را اکسيده کند. طبيعت داراي چندين منفعت براي سازگاري ريخت شناختي و تنکا ...

برنج هايي که رنگ زير پوسته آن ها، سرخ، ارغواني يا سياه، حاوي مقادير زيادي از رسوبات رنگيزه هاي آنتوسيانين در لايه هاي مختلف پريکارپ، پوشش دانه و آلورن ...

دانشمندان ژنوم بزرگ ترين آفت قارچي برنج كه خسارت زيادي به كشاورزان وارد مي كند را كشف كردند. مقدار برنجي كه اين قارچ از بين مي برد مي تواند ساليانه ۶۰ ...

اگرچه شانس آور بودن بامبو براي نگهدارندگان آن يک خرافه به نظر مي رسد، اما از شواهد امر پيداست که خود بامبو واقعا گياه خوش شانسي است! ● بامبوهاي خوش شا ...

آموزش کاشت خيار معمولي و درختي در گلخانه ● انتخاب زمان کشت قبل از هر اقدامي در مورد کشت خيار ابتدا بهتر است اطلاعاتي از قبيل آمار هواشناسي منطقه نظرات ...

دانلود نسخه PDF - رشد نشاء برنج