up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله رسوب شناسي PDF
QR code - رسوب شناسي

رسوب شناسي

آشنايي با علم رسوب شناسي

● ريشه لغوي:
Sedimentology يا رسوب شناسي نام خود را از واژه لاتين Sedimentum گرفته است که به معناي رسوب کرده است.
● ديد کلي:
سنگهاي رسوبي ، از انباشت ذرات ناشي از خرد شدن انواع سنگهاي ديگر بوجود آمده اند. اين ذرات ، معمولا به کمک نيروي گراويته ، آب ، باد و يا يخ به محل جديد خود منتقل شده و در آنجا به ترتيبي جديد نهشته مي شوند. براي مثال ، امواجي که به ساحل صخره ها برخورد مي کنند، ممکن است که از اين طريق ، ذرات ريگ و شن دريا کنار ديگري را در همان نزديکي فراهم آورند. اين نهشته هاي ساحلي اگر سخت مي شدند، سنگي رسوبي تشکيل مي يافت. يکي از مهمترين خاصه هاي سنگهاي رسوبي ، لايه بندي رسوبات تشکيل دهنده آنهاست.
● تاريخچه و سير تحولي:
تا قبل از سال ۱۸۱۵ ميلادي بيشتر مطالعات بر اساس چينه شناسي بود و از شکل هندسي ، تعيين ضخامت و ارتباط جانبي رسوبات با يکديگر استفاده مي گرديد. در سال ۱۸۱۵ ، ويليام اسميت نقشه زمين شناسي انگلستان را تهيه کرد و گسترش و قرار گرفتن توالي سنگهاي رسوبي منطقه را با شکل نشان داد.
هنري سربي از سال ۱۸۵۹ از ميکروسکوپ پلاريزان جهت مطالعه سنگهاي رسوبي استفاده کرد و مقاله اي در سال ۱۸۷۹ در انجمن زمين شناسان لندن ارائه نمود که در آن اهميت ميکروسکوپ پلاريزان را در مطالعه سنگهاي رسوبي بيان داشت، که اين خود يکي از مهمترين پيشرفت هاي رسوب شناسي محسوب مي شود. بر همين اساس هنري سربي به نام پدر پتروگرافي لقب گرفت.
در سال ۱۸۹۱ براي اولين مرتبه رسوبات عهد حاضر کف درياها بوسيله کشتي چالنجز به سطح آب آورده شد و مورد مطالعه قرار گرفت. در سال ۱۹۱۹ ونتورت نيز مقاله اي در رابطه با اندازه و گردشدگي ذرات درسنگهاي آواري ارائه کرد که قدم بسيار بزرگي در تقسيم بندي اندازه ذرات بوده است.
گرابو درسال ۱۹۰۴ مقالهاي درباره طبقه بندي سنگها و بعدها در سال ۱۹۱۳ کتابي تحت عنوان اصول چينه شناسي نوشت که تمام مسائل رسوبگذاري تا زمان خود را در آن نيز عنوان نمود که اين خود يکي از پيشرفتهاي مهم در رسوب شناسي مي باشد.
هنز کلوز در سال ۱۹۳۸ ساختمانهاي رسوبي را مورد بررسي قرار داد و از مطالعه آنها ميزان انرژي محيط و همچنين جهت حرکت رسوبات از منشا به حوضه رسوبگذاري را تفسير نمود. در سال ۱۹۴۲ ، کينگ رخساره هاي مختلف رسوبي را تعبير و تفسير نمود بالاخره در سال ۱۹۵۲ گارلز به مطالعه ژئوشيميايي رسوبات(اختصاصات فيزيکوشيميايي مانند PH و Eh ) پرداخت. از آن زمان به بعد نيز تحقيقات زيادي در زمينه هاي مختلف رسوب شناسي توسط محققان اين رشته در سراسر جهان انجام گرديده و يا در حال انجام است.
● تقسيم بندي کلي ذرات رسوبات:
▪ ذرات آواري:
ذرات تشکيل دهنده اين گروه از تخريب سنگهاي موجود در سطح زمين حاصل شده اند. اين ذرات بايد داراي مقاومت مکانيکي و ثبات شيميايي زيادي در مقابل عمل هوازدگي باشند تا در رسوبات باقي بمانند ، زيرا اگر مقاومت آنها کم باشد در منشا يا بعد از رسوبگذاري تجزيه و کانيهاي جديد به ويژه رسي را به وجود مي آورند.
ذرات آواري خود به دو دسته زير تقسيم مي شوند:
الف) ذرات آواري غير آلي ، مانند: کوارتز و فلدسپات
ب) ذرات آواري آلي يا کربندار ، مانند: کروژن
ج) ذرات جامد شيميايي و بيوشيميايي:
اين ذرات از تخريب سنگهاي قديمه حاصل شده اند و درون حوضه رسوبي بر اثر فعل و انفعالات شيميايي و بيوشيميايي تشکيل گرديده اند.
اين گروه خود به دستهاي زير تقسيم مي شود:
۱) خرده هاي اسکلتي
۲) دانه هاي غير اسکلتي کربنات کلسيم
۳) کانيهاي تبخيري که به طور فيزيکي حمل شدهاند
۴) گلاکونيت
● کاربرد رسوب شناسي:
مهمترين کاربرد رسوب شناسي در ارتباط با اکتشاف منابع طبيعي از قبيل نفت و گاز مي باشد، در گذشته بيشتر کمپانيهاي نفتي براي کشف مخازن در جستجوي طاقديسها بودند، اما با پيشرفت زمان به اين نتيجه رسيدند که علاوه بر نفتگيرهاي ساختماني ، نفتگيرهاي چينه شناسي نيز از اهميت خاصي برخوردار است.
زيرا در اين گونه نفتگيرها سنگهاي با تخلخل و نفوذپذيري زياد به طور جانبي و عمودي به سنگهاي با نفوذپذيري کم تبديل مي شوند و از حرکت نفت و گاز به طرف بالا جلوگيري مي کنند.
يکي ديگر از کاربردهاي مهم رسوب شناسي در رابطه با روش لرزه نگاري ، مطالعه طبقات رسوبي در زير سطح زمين است. بدين وسيله ميتوان محيط رسوبي ، ارتباط جانبي طبقات و همچنين توالي عمودي رسوبات را تعبير و تفسير نمود.
از مطالعات رسوبشناسي مي توان در رابطه با کارهاي اکتشافي زغال سنگ استفاده کرد و گسترش وضعيت لايه هاي زغالي را تعبير و تفسير نمود.بعضي از کانيهاي فلزي مانند سرب و روي بطور محدود در سنگهاي رسوبي ميزبان ، نظير ريفها يا رسوبات جلبکي فسيل شده ، وجود دارند. بنابراين درک رسوب شناسي به اکتشاف سرب و روي در اين گونه سنگها کمک فرواني مي کند.
اورانيوم و پلاسرهاي مختلف در داخل رسوبات رودخانه اي قديمه تجمع يافته اند، بنابراين با استفاده از مطالعات رسوب شناسي مي توان محيط رسوبگذاري سنگهاي رسوبي حاوي اورانيوم و پلاسرها را تعبير و به اکتشاف اين گونه مواد کمک فراواني نمود.
در رابطه با هيدروژئولوژي ، مطالعات رسوبشناسي به شناخت و چگونگي تشکيل سنگهاي آبدار درمحيطهاي رسوبي مختلف کمک زيادي مي نمايد. لذا ، بدين وسيله مي توان به گسترش سنگ آبدار پي برد و از حفاريهاي مکرر براي يافتن آب که متحمل مخارج زيادي است، جلوگيري کرد.

هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. ديد کلي هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه ت ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

سنگ شناسي سنگ شناسي آذرين ريشه لغوي سنگهاي آذرين ، Igneous rocks نام خود را از واژه Ignis گرفته‌اند که در لاتين به معناي آتش است. ديد کلي اين سنگهاي ...

مناطق قطبي بخش مهمي از سيستم آب و هوايي زمين را تشكيل مي دهند و مي توانند تغييرات زيادي را بر آب وهواي كل جهان كه در اثر انباشته شدن گازهاي گلخانه يي ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

زمين شناسي رسوبي براي اکتشاف و تکميل اطلاعات مربوط به مخازن نفت و گاز مهم مي باشد. اطلاعات زمين شناسي براي براي پيشبيني مکان هاي احتمالي استان هاي نفت ...

● ريشه لغوي زمين شناسي ساختماني از واژه Structral به معني ساختاري يا ساختماني و Geologg به معني زمين شناسي گرفته شده است. ● ديد کلي هر کسي که با زمين ...

دانلود نسخه PDF - رسوب شناسي