up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله رسوبگذاري PDF
QR code - رسوبگذاري

رسوبگذاري

فرايندهاي بيولوژيکي در رسوبگذاري

ديد کلي
فرآيند بيولوژيکي که موجب تشکيل رسوبات مي‌گردند، عمدتا از فرآيندهاي بيوشيميايي ناشي شده اند که توسط موجودات زنده انجام مي‌گيرد. برخي از ذرات رسوبي نظير پليتها و خرده اسکلتي نيز از طريق فرآيندهاي بيوشيميايي بوجود مي‌آيند بطور کلي فرآيندهاي بيولوژيکي را به شش بخش تقسيم مي‌کنند که در زير توضيح شده است.
تراوش مواد اسکلتي کربنات کلسيم توسط موجودات زنده
برخي از موجودات زنده کربنات کلسيم را در سطح خارجي يا داخلي خود ترشح مي کنند تا اينکه از تخريب قسمتهاي نرم داخلي بدن آنها جلوگيري شود. پس از مرگ اين موجودات اگر پوسته‌هاي ترشح شده از بين نروند تشکيل رسوبات بيوشيميايي را مي‌دهند. از جمله موجوداتي که اين نوع رسوبات را مي‌سازند مي‌توان جلبکها و مرجانها را نام برد. کربنات کلسيم ممکن است به صورتهاي مختلفي از قبيل آراگونيت ، کلسيت با منيزيم کم يا زياد ديده شود. ترکيب شيميايي پوسته‌ها به نوع موجود زنده بستگي دارد.
عوامل موثر در رسوب پوسته‌هاي کربنات کلسيم
چگونگي ترشح پلي مورفها و ترکيبات شيميايي مختلف توسط موجودات زنده کاملا مشخص نشده است، ولي تغييرات آنها به ميزان رشد ، وجود ترکيبات آلي و غيرآلي موجود در محيط و درجه حرارت بستگي دارد. بطور کلي عوامل زيادي از قبيل فشار دي‌اکسيد کربن ، فتوسنتز ، درجه حرارت و غيره در رسوبگذاري کربنات کلسيم موثر مي باشند.
به عنوان مثال جلبکها که از نظر حجمي بيشترين توليد کنندگان رسوبات کربنات کلسيم در محيط هاي امروزي و قديمي مي‌باشند. در آبي که از کربنات کلسيم اشباع مي‌باشد، زندگي مي‌کنند. اين جلبکها در هنگام عمل فتوسنتز دي‌اکسيد کربن آب را گرفته و باعث کاهش فشار اين گاز در محيط مي‌شوند. با کاهش فشار دي‌اکسيد کربن در محيط ، کربنات کلسيم رسوب مي‌کند.
کاهش اندازه اسکلتهاي کربنات کلسيم به خرده‌هاي اسکلتي
اسکلت موجودات زنده‌ايي که از کربنات کلسيم ساخته شده است براي محافظت از قسمتهاي نرم داخلي مي‌باشد، برخي از موجودات زنده دريايي نظير ماهيها براي تامين غذاي خود از قسمتهاي نرم بدن موجودات ديگر استفاده مي‌کنند. براي انجام اين کار بايد حتما قسمتهاي سخت بدن موجودات را خرد کنند تا به قسمتهاي نرم دست يابند.
قطعات خرد شده اسکلت موجودات ممکن است در اندازه‌هاي ماسه‌اي يا گلي ديده شود که آن را خرده هاي اسکلتي مي‌نامند. اين خرده‌ها در اطراف ريفهاي آهکي بر اثر خرد شدن و سوراخ شدن اسکلتهاي آهکي تشکيل دهنده ريفها توسط موجودات زنده به مقدار زيادي يافت مي‌شود. بيشتر گلهاي آهکي در اثر فرآيندهاي بيولوژيکي تشکيل مي‌شوند ولي فرآيندها و عوامل ديگري از قبيل برخورد امواج به آهکهاي سخت و رسوبگذاري مستقيم کربنات کلسيم در محيط ، در تشکيل گلهاي آهکي نيز موثر مي‌باشند.
به تله انداختن و نگهداري ذرات رسوبي توسط موجودات زنده
از جمله موجوداتي که ذرات رسوبي را به تله مي‌اندازند استروماتوليت‌ها مي‌باشد. استروماتوليت‌ها نوعي جلبک سبز - آبي مي‌باشند. استروماتوليت‌ها از يک سري لاميناسيون تشکيل شده‌اند. اين لامينه‌ها بطور متناوب از ذرات ريز جلبکي و ذرات رسوبي تشکيل شده‌اند که بوسيله سيمان به هم متصل شده‌اند. اين حالت بيشتر در مناطق کم عمق دريا ديده مي‌شود که از ذرات دانه ريز آهک و غيره روي سطح جلبک رسوب مي‌کنند و به آن مي‌چسبند. سپس در روي اين لايه ، لايه‌ايي ديگر از جلبک تشکيل مي‌گردد.
پلتي شدن
جانوراني که غذاي خود را از رسوبات کف دريا تامين مي‌کنند، ذرات دانه ريز کربنات کلسيم را مي‌خورند و پس از گرفتن مواد آلي آن ، اين ذرات را به هم متصل کرده و در اندازه‌هاي ماسه از خود دفع مي‌کنند. اين حالت را پلتي شدن مي‌نامند. پلتهايي که به اين روش بوجود مي‌آيند پلتهاي مدفوعي ناميده مي‌شوند.
گلهاي با ترکيبات مختلفي مي‌توانند به پلت تبديل شوند ولي در رسوبات عهد حاضر و سنگهاي قديمي پلتها بيشتر در کربناتها مشاهده مي‌شوند و ميزان آنها در شيلها بسيار کم مي‌باشد. زيرا در هنگام تبديل رسوبات به شيل که ترکيب آن بيشتر از نوع کانيهاي رسي است، پلتها در اثر فرآيند فشردگي تخريب حاصل مي‌کنند و از بين مي‌روند. ولي در رسوبات کربناته بعد از عمل پلتي شدن ذرات توسط سيمان به يکديگر متصل مي‌شوند و اين سيمان در هنگام فشردگي از تخريب پلتها جلوگيري مي‌کند.
حفاري توسط موجودات زنده گلخوار
موجودات زنده نظير کرمها و نرم‌تنان و غيره براي بدست آوردن غذا رسوبات کف بستر را حفر مي‌کنند و باعث به هم ريختن ساختمانهاي رسوبي و طبقه‌بندي آنها مي‌شوند. اين تغيير وضعيت در رسوبات را حفاري مي‌نامند که يکي از فرآيندهاي بيولوژيکي محسوب شده و از لحاظ زمين شناسي بسيار مهم مي‌باشد. اين عمل توسط موجودات زنده بر روي رسوبات هم در محيطهاي قاره‌ايي و هم محيطهاي دريايي صورت مي‌گيرد. حفره‌هاي حاصله توسط حفاري موجودات بوسيله مواد رسوبي پر مي‌شوند.
اگر حفره‌هاي پر شده توسط رسوبات از نوع رسوبات سنگ نباشد اشکال مخلفي بوجود مي‌آيد که ساختمانهاي لکه‌دار يا خالدار ناميده مي‌شوند. حرکت موجودات زنده در کف بستر باعث جابجايي رسوبات مي‌شود که به نام به هم ريختگي طبقات توسط موجودات زنده ناميده مي‌شوند. به هم ريختگي طبقات توسط موجودات زنده باعث کاهش جورشدگي و در نتيجه کم شدن تخلل و نفوذ پذيري در رسوبات مي‌شود.
آثار فسيلي
حرکت موجودات زنده حفار در رسوبات و پر شدن حفره‌ها توسط رسوبات ديگر آثار فسيلي را تشکيل مي‌دهند. آثار فسيلي در مطالعات محيطهاي قدمي و همچنين تعبير و تفسير محيطهاي رسوبي حائز اهميت بسياري است.
اثرات موجودات زنده ميکروسکوپي
موجودات ميکروسکوپي نظير باکتريها ، از قديمي‌ترين موجوداتي هستند که بر روي کره زمين زندگي کرده‌اند. اين موجودات درون رسوبات پرکامبرين تا عهد حاظر ديده شده‌اند. باکتريها باعث تخريب رسوبات مي‌شوند. تخريب حاصله توسط باکتريها نيز نوعي از فرآيندهاي بيولوژيکي محسوب مي‌شود. در خاکهاي حاوي باکتري سرعت تخريب کانيهايي نظير فلدسپات و ميکا تقريبا دو برابر مي‌شود. موجودات ميکروسکوپي معمولا به دو نوع تقسيم مي‌شوند:
قارچها و باکتريهاي هتروتروفيک
اين گروه از موجودات ميکروسکوپي انرژي لازم براي زندگي خود را از طريق اکسيداسيون مواد آلي بدون احتياج به اکسيژن آزاد بدست مي‌آورند. پس از عمل اکسيداسيون اسيدهاي مختلف نظير اسيد لاکتيک و اسيد اسيتيک توليد مي‌شود که اين اسيدها باعث تخريب و هوازدگي فلدسپاتها و کانيهاي سيليکات‌دار مي‌شوند.
باکتريهاي اتوترفيک
اين نوع از موجودات ، باکتريهايي مي‌باشند که انرژي لازم براي زندگي خود را از طريق اکسيداسيون مواد غيرآلي بدست مي‌آورند. در طي اين فرآيند اسيدهاي غيرآلي نظير اسيد نيتريک و اسيد سولفوريک آزاد مي‌شود که اين اسيدها باعث انحلال سنگهاي آهکي مي‌گردد.
عمل باکتريها در محيطهاي زمين شناسي
باکتريها به علت توليد دي‌اکسيد کربن و اسيدهاي آلي مختلف باعث اسيدي شدن خاکها مي‌شوند و باعث تسريع عمل خرد شدن سنگها مي‌شوند. باکتريهاي احيا کننده سولفاتها در زمين شناسي از اهميت زيادي برخوردارند. اين باکتريها باعث تشکيل کربنات کلسيم ، گوگرد و پريت و احياي يونهاي سولفات موجود در آب داخل طبقات رسوبي مي‌شوند. براي مثال در بحرالميت از تجريه ژييس ، کلسيت حاصل مي‌‌‌‌‌‌‌شود.
مکانيزم اين تجزيه بيوشيميايي به قدرت باکتريها براي جدا کردن اکسيژن از سولفات بستگي دارد. زيرا باکتريها توسط اکسيژن قادرند تا مواد آلي را تجزيه کرده و انرژي لازم براي زندگي خود را تامين کنند.

رسوبگذاري يعني موادي که در اثر مراحل مختلف فرسايش ، خرد شده و در نتيجه عوامل مختلف ، حمل و نقل شده اند، بلاخره در محيطهاي مختلف رسوب مي کنند. بدين ترت ...

رسوبگذاري يعني موادي که در اثر مراحل مختلف فرسايش ، خرد شده و در نتيجه عوامل مختلف ، حمل و نقل شده‌اند، بلاخره در محيطهاي مختلف رسوب مي‌کنند. بدين ترت ...

رسوبگذاري يعني موادي که در اثر مراحل مختلف فرسايش ، خرد شده و در نتيجه عوامل مختلف ، حمل و نقل شده‌اند، بلاخره در محيطهاي مختلف رسوب مي‌کنند. بدين ترت ...

ديد کلي نحوه حرکات ذرات رسوبي در محيطهاي آبي و بادي بسيار شبيه به يکديگر مي‌باشند. در محيطهاي بادي ذرات دانه درشت در حد ماسه به صورت کششي و ذرات دانه‌ ...

● تئوري ژئوسنكلينال تئوري ژئو سنكينال براي اولين بار در سال ۱۸۵۹ توسط هال ارائه شد. وي در هنگام مطالعه بر روي رسوبات پالئوزوئيك تحتاني كوههاي آپالاش ا ...

آشنايي با سنگ هاي کربناته و رده بندي سنگ هاي اهکي: سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آه ...

آبهاي زيرزميني بطور طبيعي ، و بطور کلي تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوي نقاط پست حرکت مي کنند. حرکت افقي آب در زير زمين اغلب بسيار آهسته تر از رود ...

آبهاي جاري را مي توان مهمترين عامل تغيير دهنده خشکيهاي سطح زمين دانست. تغييرات ناشي از آبهاي جاري از سه طريق ، فرسايش ، حمل و رسوبگذاري صورت مي گيرد. ...

دانلود نسخه PDF - رسوبگذاري