up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله رسوبات PDF
QR code - رسوبات

رسوبات

بافت رسوبات آواري

اندازه ، شکل و طرز قرار گرفتن (فابريک) عناصر تشکيل دهنده رسوبات را بافت (Texture) مي‌نامند. در واقع بافت طرز قرار گيري دانه‌ها در کنار هم و نحوه ارتباط آنها با يکديگر را مورد بررسي قرار مي‌دهد. عوامل مختلفي در بافت رسوبات آواري تاثير دارد. به عنوان مثال نوع رسوب و نحوه عمل و رسوبگذاري آن در ايجاد نوع بافت موثر مي‌باشد.
اندازه دانه‌ها (Grain Size)
دانه‌هاي رسوبي در اندازه‌هاي مختلف از قطر چند ميکرون تا چندين سانتيمتر مشاهده مي‌شوند. طبقه بندي دانه‌ها بر اساس بزرگترين قطر آنها صورت مي‌گيرد. که بر اين اساس دانه‌ها را به رس با (قطري کوچکتر از 0.036 ميليمتر) سيلت (0.0039 الي 0.625 ميليمتر) ، ماسه (2 الي 0.031 ميليمتر) گراول (بزرگتر از 2 ميليمتر) تقسيم مي‌کنند. روش‌هاي مختلفي براي اندازه گيري ، قطر دانه‌ها وجود دارد. قطر دانه‌هاي درشت را مي‌توان مستقيما توسط کوليس اندازه گيري کرد. دانه‌هايي در حد ماسه را مي‌توان با روش غربال کردن اندازه گيري نمود. در اين روش رسوب را از غربال‌هايي با قطر منافذ مختلف که از بالا به پايين بر حسب قطر مرتب شده‌اند، عبور مي‌دهند. بر روي هر غربال دانه‌هايي با قطر درشت تر از قطر منافذ غربال قرار مي‌گيرد. قطر ذرات ريزتر از ماسه و در حد سيلت و رس را توسط روش‌هاي هيدرومتري که براساس تاثير غلظت در سقوط ذرات در آب استوار است، اندازه گيري مي‌کنند.
آناليز اندازه دانه‌ها
با آناليز دانه‌هاي رسوبي مي‌توان به اختصاصات مختلف رسوبات در فرآيندهايي که باعث تشکيل آنها گرديده است، پي برد. با کاهش شدت جريان ، بتدريج ذرات در اندازه‌هاي مختلف از يکديگر جدا شده و رسوب مي‌کنند. اگر رسوب از چندين منشا مختلف سرچشمه گرفته باشد، ذرات موجود در آن در اندازه‌هاي مختلف ديده مي‌شوند. مخلوطي از ذرات رسوبي در اندازه‌هاي مختلف را تجمع مي‌گويند و اين اندازه‌ها از گراول تا رس تغيير مي‌کنند. توزيع ذرات در رسوبات به وجود ذرات مختلف در منشا و فرآيندهايي که در هنگام رسوبگذاري عمل مي‌کنند، بستگي دارد.
شکل دانه (Grain Shape)
شکل دانه در واقع عبارت است از توصيف فرم هندسي دانه در رسوب يا سنگ. شکل دانه‌ها را توسط چهار فاکتور فرم دانه ، کرويت دانه ، گردشدگي و بافت سطح دانه بررسي مي‌شود.
فرم دانه (Form)
فرم عبارتست از رابطه بين سه بعد و يا سه قطر يک دانه. هر دانه داراي سه قطر و يا بعد مي‌باشد که شامل قطر بلند و کوتاه و متوسط است. اگر اندازه هر سه قطر با هم برابر باشند، دانه به شکل کره يا مکعب خواهد بود. اگر قطر بلند ، بزرگتر از قطر کوچک و قطر کوچک هم برابر با قطر متوسط باشد، دانه به شکل ميله خواهد بود.
اگر قطر بلند مساوي قطر متوسط و بزرگتر از قطر کوچک باشد، دانه به شکل ديسک و يا صفحه خواهد بود و اگر قطر بلند بزرگتر از متوسط و قطر متوسط بزرگتر از کوچک باشد، دانه به شکل تيغه در مي‌آيد.
کرويت (Sphericity)
کرويت عبارت است از اينکه شکل دانه تا چه حدي به کره نزديکتر مي‌باشد. سطحي از دانه که از قطرهاي بلند و متوسط مي‌گذرد، ماکزيمم سطح تصويري ناميده مي‌شود. براي دانه‌هاي در حال سقوط در مايعات و همچنين براي دانه‌هاي رسوب کرده در کف حوضه‌ها صادق است. دانه‌ها در مايع ، بر اساس ماکزيمم سطح تصويري خود و عمود بر جهت جريان قرار مي‌گيرند و به همين خاطر دانه‌ها در مقابل جريان از خود مقاومت نشان مي‌دهند.
گرد شدگي (roundness)
گرد شدگي عبارت است از تيزي گوشه‌ها و لبه‌هاي دانه که از نسبت شعاع متوسط دوايري که در گوشه‌هاي دانه وجود دارد، به شعاع بزرگترين دايره محاط در دانه بدست مي‌آيد. گردشدگي در دانه‌هاي آواري به درجه سايش دانه در هنگام حمل و نقل ، اندازه دانه و مسافت حمل شده بستگي دارد. دانه‌ها را بر اساس گرد شدگي به 6 رده خيلي زاويه‌دار ، نيم زاويه‌دار ، نيم گرد شده ، و خيلي گرد شده تقسيم مي‌شوند.
بافت سطح دانه (Grain Surface Texture)
عوارض موجود در سطح دانه را بافت سطح دانه مي‌گويند. در دانه‌هاي درشت ، در حد گراول ، اين عوارض با چشم غير مسلح قابل مشاهده هستند. ولي در دانه‌هاي ماسه‌اي براي مشاهده اين عوارض بايد از ميکروسکوپ الکتروني استفاده کرد. دانه‌هاي ماسه‌اي که داراي سطح براق هستند، خاص رسوبات ساحلي بوده و دانه‌هايي که داراي سطح کدر و مات مي‌باشند، بيشتر در محيط‌هاي بياباني مشاهده مي‌شوند. در سطح دانه‌هاي درشت موجود در رسوبات يخچالي غالبا خطوطي ديده مي‌شود که در اثر کشيده شدن دانه‌ها بر روي رسوبات و کف ، بسته به وجود مي‌آيد.
بررسي شکل دانه‌ها
شکل دانه‌ها در هنگام حمل و نقل تغيير حاصل مي‌کند. اين تغييرات به ترکيب شيميايي يا کاني شناسي ، اندازه شکل اوليه ، مسافت حمل شده و ميزان سايش ، خوردگي و يا حل شدگي دانه بستگي دارد. هر قدر دانه از مقاومت مکانيکي و ثبات شيميايي بيشتري برخوردار باشد شکل آن آهسته تر تغيير مي‌کند. اندازه در تغيير شکل دانه موثر است. دانه‌هاي درشت در هنگام حمل و نقل بر اثر فرآيند سايش زودتر از دانه‌هاي ريزتر نظير ماسه تغيير مي‌کنند. فرآيند سايش بندرت بر روي ماسه‌هاي خيلي ريز و سيلت اثر مي‌گذارد.
فابريک(Fabric)
آرايش و جهت يافتگي دانه‌ها يا بلورها در سنگ يا توده رسوبات را فابريک مي‌نامند.
جهت يافتگي دانه (Grainorientation)
جهت يافتگي دانه‌ها در هنگام رسوبگذاري توسط عکس العمل متقابل عوامل رسوبگذاري از قبيل آب ، باد و يخچال و خود رسوب بوجود مي‌آيد. جهت يافتگي در دانه‌هاي درشت بهتر از دانه‌هاي ماسه بهتر ديده مي‌شود. دانه‌هاي درشت ممکن است به نحوي رسوب کنند که شيبي در جهت جريان آب داشته باشند. به اين نوع جهت يافتگي ايمبر کلاسيون (Imbrication) مي‌گويند. بنابراين مي‌توان با اندازه گيري جهت شيب دانه‌ها به جهت جريان آب در هنگام رسوبگذاري پي برد.
* آرايش دانه‌ها(Packing)
نحوه قرار گرفتن و فضاي بين دانه‌هاي تشکيل دهنده سنگ را آرايش دانه‌ها مي‌گويند. آرايش فضايي يا طرز قرار گرفتن فضايي دانه‌ها را در مقاطع ميکروسکوپي مي‌توان توسط دو پارامتر آرايش همجوار (Packing Prroximing) و آرايش چگالي (Packing Density) اندازه گيري کرد. آرايش همجوار از نسبت تعدا تماس دانه‌ها در يک خط عرضي در مقطع به تعداد کل دانه‌هاي قطع شده توسط همان خط اندازه گيري مي‌شود. آرايش چگالي از نسبت مجموع طول دانه‌هاي قطع شده توسط يک خط عرضي در مقطع به طول کل خط بدست مي‌آيد.
بطور کلي آرايش دانه‌ها به فشردگي ، سيماني شدن و خرده سنگ‌هاي تشکيل دهنده سنگ بستگي دارد. هر چه سنگ داراي مقادير زيادي دانه‌هاي نرم از قبيل شيست باشد، دانه‌هايي که خاصيت انعطاف پذيري بيشتري دارند، داراي مقدار آرايش چگالي و همجوار زيادتري خواهند بود. تماس بين دانه‌ها ممکن است به صورت مماسي ، طولي يا کشيده ، دندانه‌دار و يا محدب _ مقعر باشد. عمل تعيين کننده در نوع تماس دانه‌ها به ميزان فشردگي و طرز قرار گرفتن دانه‌ها در سنگ بستگي دارد.

رنگ رسوبات ممکن است اوليه يا اصلي و يا ثانويه باشد. رنگهاي اوليه رنگي است که رسوبات در موقع پوشيده و مدفون شدن در زير رسوبات بالايي دارد و رنگ ثانويه ...

نگاه اجمالي رنگ رسوبات ممکن است اوليه يا اصلي و يا ثانويه باشد. رنگهاي اوليه رنگي است که رسوبات در موقع پوشيده و مدفون شدن در زير رسوبات بالايي دارد و ...

قبل از بررسي رسوبات بادي در تعريفي از فرسايش داريم: فرسايش خاک يعني کنده شدن و انتقال خاک از محلي به محل ديگر. که ممکن است توسط آب يا باد صورت گيرد. پ ...

پس از کم شدن سرعت باد (قدرت کم باد) موادي که بوسيله آن حمل مي شوند بتدريج به ترتيب درشتي و ريزي به روي زمين مي نشينند. باد باعث جورشدگي ذرات مي شود. م ...

مناطق قطبي بخش مهمي از سيستم آب و هوايي زمين را تشكيل مي دهند و مي توانند تغييرات زيادي را بر آب وهواي كل جهان كه در اثر انباشته شدن گازهاي گلخانه يي ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

رودخانه رسوباتي را که با خود حمل مي کند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي مي گذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيها ...

دانلود نسخه PDF - رسوبات