up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله رز PDF
QR code - رز

رز

بيماري هاي رز (1)

رز با بيش از ۲۰۰ گونه نيمه دائم، سبز دائم تا خزان کننده و حدود ۱۸۰۰۰ رقم تجاري و ۵۰۰۰ سال سابقه کشت يکي از مهمترين و متنوع ترين گونه هاي زينتي در ايران و جهان است و با دامنه وسيعي از عادات رشد در آسيا، شمال آفريقا، آمريکاي شمالي و اروپا يافت مي شود. در تجارت جهاني نيز رز همواره مقام هاي اول و دوم را از نظر ارزش صادرات به خود اختصاص داده است.
الف) بيماري هاي قارچي
۱) سفيدک پودري رز
سفيدک پودري رز از گسترده ترين و خطرناک ترين بيماري هاي رزهاي گلخانه اي و فضاي باز است. اين بيماري هم اکنون در همه کشورهائي که در آن رز کاشته مي شود شناخته شده است.
علائم بيماري در ابتدا به صورت نواحي قرمز شبيه تاول در سطح بالائي برگ ديده مي شود. پوشش سفيد قارچ به صورت لکه هاي مشخص روي سطح برگ هاي جوان ظاهر مي شود. اين برگ ها در حالات شديد بيماري، پيچ خورده و بدشکل شده و در نهايت به طور کامل با پوشش سفيد قارچ پوشانده مي شوند.
در برگ هاي پير هم نواحي کرد يا نامنظم ممکن است يا ميسليوم قارچ پوشانده شوند. در صورتي که شرايط محيطي مساعد باشد برگ هاي آلوده پيش از موعد مي ريزند.
قارچ عامل بيماري ممکن است به ساقه ها و به ويژه به قاعده خارها و همچنين گل ها حمله نمايند. پوشش ميسليومي قارچ مي تواند به مقدار زيادي روي گلبرگ ها، کاسبرگ ها و جام گل به خصوص وقتي غنچه گل باز شده باشد گسترش يابد.
خسارت شديد بيماري سفيدک پودري موجب کاهش رشد برگ، ارزش زيبائي گل، عملکرد فتوسنتز و بنابراين رشد گياه و عمر پس از برداشت گل هاي بريده مي شود.
عامل بيماري قارچي با نام Sphaerotheca pannosa.var.rosae است که به ندرت روي رز تشکيل مي شود و بيشتر فرم غيرجنسي عامل بيماري که از جنس Oidium مي باشد روي گياه ديده مي شود.
عوامل مؤثر در توسعه بيماري شامل حساسيت بافت ميزبان، درجه حرارت، رطوبت نسبي و وجود آب مي باشند. در رطوبت بالا بهترين درجه حرارت براي توسعه بيماري ۲۵ ۱۸ درجه سانتي گراد است. زماني که همه سطح برگ با يک لايه آب پوشانده شده باشد، رشد ميسليومي اتفاق نمي افتد، اگرچه اين شرايط براي جوانه زدن کنيدي الزامي است.
در رزهاي خارج از گلخانه مناسبترين شرايط براي توسعه بيماري در شب دماي ۵ ۱۵ درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي ۹۹ ۹۰ درصد است که اجازه تشکيل کنيدي را در حد مناسب فراهم مي آورد و در طول روز حرارت ۲۷ ۲۶ درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي ۷۰ ۴۰ درصد آزاد شدن کنيدي ها را تسهيل مي کند. در صورت تکرار اين شرايط براي مدت چند روز اپيدمي (همه گير شدن) بيماري حتمي مي باشد.
براي کنترل بيماري استفاده از ارقام مقاوم راهکار مناسبي شناخته شده است. همچنين به طور اصولي سمپاشي هاي حفاظتي با استفاده از سموم گوگردي روش ديگر کنترل بيماري است. استفاده از قارچ کنش هاي سيستميک نيز به کنترل بيماري کمک مي کند.
بررسي ها اخير نشان داده اند که استفاده از برخي ترکيبات مانند بي کربنات سديم، فسفات هيدروژن پتاسيم (KH۲PO۴)، کربنات هيدروژن سديم (NaHCO۳) به ميزان ۵ ۰ درصد و شير به ميزان ۵۰ ۰ در مقايسه با سموم شيميائي کارآئي بهتري دارند.
هرس شاخه هاي آلوده در انتهاء فصل و از بين بردن اين شاخه ها در مناطقي که داراي زمستان هاي شديد هستند جهت جلوگيري از زمستان گذراني قارچ مفيد خواهد بود. جمع آوري و نابود کردن برگ هاي ريخته شده در اطراف درختچه هاي رز نيز در انتهاء فصل ممکن است زمستاني گذراني را متوقف کند.
۲) کپک خاکستري
اين بيماري که به نام هاي سوختگي گل و جوانه نيز معروف است يکي ديگر از بيماري هاي رز است که در شرايط انباري و حمل ونقل شاخه هاي رز بيشتر ديده مي شود. آلودگي ممکن است در زمان برداشت گل ديده نشود اما به سرعت در شرايط مرطوب که در انبار و در طي حمل ونقل وجود دارد توسعه مي يابد. علائم بيماري به اين صورت است که در شريط آب وهوائي مرطوب و خنک جوانه هاي آلوده رزهاي باغچه اي نمي توانند باز شوند و با ميسليوم قهوه اي مايل به خاکستري در قسمت قاعده جوانه در روي ساقه ممکن است تشکيل شود (شکل ۲). در شرايط گلخانه اي خسارت شبيه شرايط رزهاي خارج از گلخانه است و يا علائم به صورت کبودي ظاهر مي شود، نقاط ريزي روي گلبرگ ها ظاهر شده و نوک يا حاشيه گلبرگ ها نرم و قهوه اي مي شوند (شکل ۳). قارچ ممکن است انتهاء شاخه هائي را که براي برداشت گل بريده يا هرس شده اند را نيز آلوده کند. اين آلودگي باعث سختگي ساقه ها مي شود.
عامل بيماري قارچ Botrytis cinerea است. درجه حرارت مناسب براي رشد و توسعه قارچ عامل بيماري ۱۵ درجه سانتي گراد ثبت شده است. همچنين رطوبت بالا نيز در اين شرايط دمائي مورد نياز است. براي حمله قارچ به گياه، زخمي شدن سطح ميزبان لازم است.
براي کنترل اين بيماري، همه گل ها، جوانه ها و ساقه هاي آلوده در گلخانه يا مزرعه و باغ بايد بعد از ظهور اولين علائم بيماري حذف و از بين برده شوند. تهويه مناسب در بسترهاي تکثير و در گلخانه ها از بروز بيمار يخواهد کاست.
انتقال سريع گل هاي شاخه بريده يا قلمه ها به انبار خنک، جلوگيري از ايجاد زخم در گياهان جلوگيري از پاشيدن آب روي سطح خاک و برگ موقع آبياري و عدم استفاده از مقادير بالاي نيتروژن و مالچ هاي مرطوب به کاهش بيماري کمک خواهد کرد براي پوشاندن زخم هاي ايجاد شده، سمپاشي با قارچ کش هاي حفاظتي توصيه مي شود. رزهاي بريده شده در انبار نيز بايد سمپاشي شود و يا در محلول سمي مثل بنزيميدازول ها و دي کربوکسيميدها فرو برده شوند. با توجه به اينکه اسپوردهي قارچ در طول موج نوري ۳۵۵ نانو متر (نور ماوراي بنفش) بهتر انجام مي شود لذا استفاده از پلاستيک هاي جذب کننده نور ماوراي بنفش (پوشش هاي ضد U.V) براي کنترل و کاهش اسپوردهي قارچ مؤثر خواهد بود. استفاده از کلسيم به عنوان يک عامل تغذيه اي، موجب کاهش ميزان از طريق توقف توليد اتيلن به وسيله رز که در توسعه بيماري اهميت دارد مي شود.
۳) لکه سياه رز
بيماري لکه سياه رز که همچنين سوختگي برگ، لکه برگي، سوختگي، آستروماي برگ رز و کپک لزج هم ناميده مي شود، در همه مناطق رزکاري دنيا پراکنده است. اين بيماري در رزهاي فضاي باز بيشتر از رزهاي گلخانه اي شايع است زيرا در گلخانه ها رطوبت را راحت تر مي توان کنترل کرد.
علايم بيماري به صورت لکه هاي مشخص با قطر ۱۲ ۲ ميلي تر روي سطوح بالائي برگ گسترش مي يابد. اين لکه ها گرد يا نامنظم هستند. بافت برگ اطراف لکه به رنگ زرد تغيير رنگ داده و حالت کلروز تا زمان ريزش بر در سرتاسر سطح برگ گسترده مي شود. زردي و ريزش برگ ها در ارتباط با تشکيل اتيلن است. برگ هائي که علايم بيماري روي آنها ديده مي شود مقادير زيادي اتيلن توليد مي کنند.
در روي شاخه هاي يک ساله ارقام حساس سوختگي هاي نامنظم با رنگ قرمز مايل به بنفش گسترش مي يابند. اين لکه ها اغلب کوچک و به ندرت شاخه ها را از پا درمي آورند. ولي در زمستان گذراني قارچ اهميت ويژه اي دارند. در روي گلبرگ ها هم لکه هاي ريز قرمز رنگ ممکن است ديده شود که با تغيير شکل خفيفي همراه است.
عامل بيماري قارچ Diprocarpon rosae و در فرم غيرجنسي آن Marssonina rosae است. عامل انتشار قارچ کنيدي ها هستند که از طريق پاشش آب، به وسيله کارگران يا تماس با قسمت هاي چسبناک بدون حشرت منتقل مي شوند. برگ هائي که ريزش کرده اند ممکن است توسط باد جابه جا شده و عامل بيماري را به صورت لکه اي منتشر کنند. قارچ عامل بيماري زا در داخل خاک قادر به ادامه حيات نيست و کنيدي هاي موجود بر روي ابزار و غيره بيشتر از يک ماه پايدار مي مانند. در مناطق معتدل قارچ در گلخانه در سرسر سال روي ميزبان فعال باقي مي ماند. زمستان گذراني عامل بيماري به صورت ميسليوم و يا کنيدي است.
عامل بيماري دامنه وسيعي از درجه حرارت را تحمل مي کند اما براي رشد نياز به رطوبت (تقريباً ۱۰۰ درصد) دارد. در درجه حرارت بالاي ۳۳ درجه سانتي گراد قارچ قادر به ادامه فعاليت نيست. رشد قارچ در حرارت ۲۱ ۱۹ درجه سانتي گراد در حد مطلوب است. بهترين شرايط آلودگي زماني است که برگ ها ۲۴ ساعت به صورت ممتد مرطوب باقي بمانند. در هواي خشک هيچ گونه آلودگي اتفاق نخواهد افتاد. جريان هوا در اطراف بوته هاي رز در گلخانه يا خارج آن موجب خشک شدن سطح برگ ها و کاهش بيماري خواهد شد. گرماي تابستان و سرماي زمستان توسعه بيماري را در مناطق باراني محدود مي کند.
براي کنترل بيماري نبايد اجازه داد که برگ ها در رطوبت نسبي بالا بيشتر از ۱۲ ۷ ساعت باقي بمانند. تا حد امکان از آبپاشي روي سطح گياهان بايد خودداري شود. در مواقع ضروري بايد آبپاشي در اوايل صبح که درجه حرارت در طي روز افزايش مي يابد صورت گيرد. از آب دهي زيادي از حد در شرايط آب وهواي مرطوب و شرايط تاريک بايد اجتناب کرد. حذف برگ ها و هرس شاخه هائي که آلوده هستند موجب کاشت جمعيت زمستانگذاران قارچ مي شود از کشت متراکم بايد اجتناب شود تا جريان هوا به راحتي در اطراف بوته هاي رز حرکت کند. قارچ کش ها بايد در مواقعي از سال که شرايط براي توسعه بيماري لکه سياه مساعد است استفاده شوند، قارچ کش ها بايد هر ۱۵ روز يک بار در اين شرايط به کار روند.
۴) سفيدک داخلي
علايم بيماري روي برگ ها، ساقه ها، کاسه گل، کاسبرگ و گلبرگ ها ديده مي شود. آلودگي معمولاً به ناحيه رشد انتهائي و جوان گياه محدود است. روي برگ ها لکه هاي قرمز، صورتي تا قهو ه اي تيره به صورت اشکال نامنظم تشکيل مي شود. برگچه هاي ممکن است به رنگ زرد تغيير يابند. در برگچه هاي زردرنگ لکه هائي به قطر يک سانتي متر از بافت سالم برگ ممکن است به صورت جزيره مانند ديده مي شوند. ريزش برگ ممکن است شديد باشد. در شرايط سرد و مرطوب اسپرانژيوم و اسپرانژيوفور به طور فراواني روي سطح پائيني برگ هاي آلوده ديده مي شوند. نواحي ارغواني تا سياه با اندازه مختلف از يک لکه کوچک تا لکه هائي با طول ۲ سانتي متر نيز ممکن است روي ساقه و دمگل ظاهر شوند.
عامل بيماري قارچ Peronospora sparsa مي باشد. دماي مناسب براي جوانه زني اسپور قارچ ۱۸ درجه سانتي گراد است. قارچ عامل بيماري در رطوبت نسبي پائين تر از ۸۵ درصد گياهان رز را آلوده نمي کند.
در رزهائي که در گلخانه ها کاشته شده اند، پائين آوردن رطوبت محيط با استفاده از تهويه و هوادهي و يا رساندن دره حرارت محيط به ۲۷ درجه سانتي گراد در طي زمان هاي گرمتر روز و شب به کنترل بيماري کمک خواهد کرد. در زمان غروب که درجه حرارت به طور ناگهاني پائين مي آيد. براي جلوگيري از افزايش رطوبت نسبي بايد از روش هاي ويژه اي استفاده کرد.
رطوبت نسبي نبايد به مدت ۳ ساعت بيشتر از ۸۵ درصد باقي بماند. اگرچه در رزهاي گلخانه اي اين بيماري شديدتر است ولي در رزهاي خارج گلخانه اي نيز که شرايط بيماري فراهم باشد يک مسئله جدي محسوب مي شود.
در زماني که شرايط محيطي براي بيماري مناسب است قارچ کش هاي حفاظتي بايد به کار گرفته شوند. بهداشت زراعي براي حذف پاتوژن در طي فصل بسيار مهم است. برگ ها، ساقه ها و گل هاي آلوده بايد حذف شده و از بين بروند. همچنين حذف قلمه ها و قسمت هاي گياهي حامل قارچ براي کنترل بيماري بسيار اهميت دارد.

آشنايي درزه‌ها عبارت از شکستگي‌هايي است که غالبا در سنگ مشاهده مي‌شود. مهمترين مشخصه درزه‌ها اين است که در اين نوع شکستگي‌ها ، حرکت نسبي به موازات صفح ...

رزماري، برگ و سرشاخه هاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار مي با ...

رزماري، برگ و سرشاخههاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار ميباشد ...

ديد کلي وقتي کسي دچار درد قلبي مي‌شود ممکن است نوار قلب چيز خاصي را نشان ندهد، اما شک باليني پزشک به اين سمت است که رگهاي قلب بيمار گرفتگي دارند. در ا ...

همه آنهايي که اضافه وزن دارند و به سلامت خودشان اهميت مي دهند؛ احتمالا با يک قصه پرغصه دست به گريبان اند: رژيمي براي کاهش وزن! اگر اين قصه، غصه شما هم ...

وقتي ميزان چربي در برخي سلول هاي بافت چربي که تعدادشان به ۳۰ ميليارد سلول مي رسد، افزايش مي يابد، زمينه چاقي موضعي فراهم مي شود. اگر چه اين چاقي موضعي ...

بکرزايي نوعي توليد مثل غير جنسي است که در آن از تخمک لقاح نيافته يک فرد کامل به وجود مي آيد. اين پديده در تعداد زيادي از بي مهرگان و مهره داران شامل گ ...

تاکنون براي دانشمندان روشن نبوده است چگونه اين بيماري گلبولهاي قرمز را به اصطلاح مي ربايد اما تحقيقات جديد در استراليا اين فرآيند را آشکار کرده است. د ...

دانلود نسخه PDF - رز