up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله دکتر عبدالکريم قريب PDF
QR code - دکتر عبدالکريم قريب

دکتر عبدالکريم قريب

دکتر عبدالکريم قريب، پدر علم زمين شناسي ايران

استاد عبدالکريم قريب در سال ۱۲۹۱ ه . ش در خيابان عين الدوله تهران ديده به جهان گشود. پدرش ميرزا مصطفي خان مستوفي، فرزند ميرزا عبدالکريم مستوفي گرگاني بود و مادرش دختر ميرزا شکرالله خان (کاردار سفارت ايران در دولت عثماني).
او فرزند چهارم خانواده بود. دو ساله بود که پدرش بازنشسمته شد و پس از آن به اتفاق خانواده به گرگان بازگشت.
دکتر عبدالکريم قريب از آن دوران مي گويد:
از تهران با کجاره به گرگان رفتيم. در طول راه ، من و مادرم در يک تاي کجاوه نشسته بوديم و خواهرم و يکي از دختر عموهايم که تحت تکفل پدرم بود در تاي ديگر.
پدرم نيز سوار بر اسب بود تا به گرگان رسيديم. اين مسافرت ۷ روز به طول انجاميد. ۳ روز تا قم و ۳ روز تا گرگان.
استاد قريب، کودکي و تحصيلات خود را در گرگان گذرانده، به گفته خودش: درگرگان مکتب هايي وجود داشت که به تدريس علوم و ادب قديم آن روز مي پرداختند، ولي کساني که خود داراي فضل و دانش بودند، فرزندانشان را خودشان آموزش مي دادند. تحصيلات پدرم حدود کار مستوفي گري بود و با زبان رياضيات آن زمان (سياق) هم آشنا بود. او بر علوم قديمي و ادبيات فارسي تسلط داشت. شعر مي سرود و خط زيبايي هم داشت.
وقتي من به ۶ سالگي رسيدم، آموزش و تعليم مرا برعهده گرفت و بدين ترتيب هر روز صبح نزد پدرم به تحصيل مي پرداختم.
پس از فراگرفتن الفبا و خواندن و نوشتن به خواندن کتابهاي چون عم جزء و توسل، گلستان، بوستان، نصاب، صرف مير، امثله، صرف و نحو، مقامات حميدي، کتاب حکيم مؤمن (که در علوم طبيعي آن روز نزد علما معرو ف بود) پرداختم.
استاد دکتر عبدالکلريم قريب در دوازده سالگي پدرش را که نعمت بزرگ زندگي اش بود، از دست داد و به همراه مادرش که اهل تهران بود، مجددا از گرگان به تهران عزيمت کرد.
دکتر قريب در اين باره مي گويد: در سال ۱۳۰۴ ش پدرم فوت کرد. پس از فروش خانه و باغ و اثاثيه هاي منزل، من و مادرم در سال ۱۳۰۶ به تهران آمديم و منزلي کوچک در خيابان سقاباشي اجاره کرديم. در همان سال به دبستان صفوي رفتم و چون در دروس ادبيات قوي بودم من را درکلاس پنجم پذيرفتند.
مدرسه صفوي بين دروازه دولاب و دروازه دوشان تپه بود. من درکلاس پنجم آن مدرسه عربي، انشاء، فارسي و رياضيات را ياد گرفتم و چون شاگرد اول کلاس بودم، هميشه مبصر هم بودم. رقتي هم معلم ها نبودند، من به بچه ها ديکته مي گفتم.
● جواني و ورود به دبيرستان علميه
استاد دکتر عبدالکريم قريب پس از اتمام دورهء ابتدايي در مدرسه صفوي، در سال ۱۳۰۷ براي ادامه تحصيل، در دبيرستان علميه ثبت نام کرد.
استاد قريب در ادامه بيان زندگيش مي گويد: در ۱۷ سالگي پس از اتمام دورهء ابتدايي در مدرسه صفوي به دبيرستان علميه که در آن زمان نزديک دانشسراي قديم (سه راه ژاله سابق) بود وارد شدم و پس از آن به مدرسه اي در پشت مسجد سپهسالار رفتم و تا اخذ ديپلم همانجا ماندم. من هر سال شاگرد اول کلاس بودم و دروس رياضي، فيزيک و شيمي را در حد عالي مي دانستم. مرحوم دکتر محمود حسابي هم دبير فيزيک من در آن دوره بود. استاد از آن دوران مي گويد: من در دوران دبيرستان معمولا درس مي خواندم و دنبال بازي نبودم. سه ساعت صبح و دو ساعت بعد از ظهر در دبيرستان بوديم و به خانه هم که مي آمدم، درسهاي روز بعد را آماده مي کردم و تا ساعت ۸ يا ۹ شب مشغول مطالعه بودم. شب زود مي خوابيدم و صبح زود بيدار مي شدم. فقط روزهاي جمعه کوه مي رفتم و با دوستانم کوه پيمايي مي کرديم.
استاد قريب در سال ۱۳۱۴ با اخذ ديپلم علمي از دبيرستان علميه تهران فارغ التحصيل شد. به گفته استاد در آن سال کليه دانش آموزان سال ششم دبيرستان را در دارالفنون جمع کردند و امتحان گرفتند و ايشان نيز در آنجا امتحان دادند و ديپلم گرفتند.
● ورود به دانشگاه...
استاد دکتر قريب مي گويد: در سالي که ما ديپلم گرفتيم آن قدر تعداد ديپلمه ها کم بود که به ما مي گفتند در هر دانشکده اي که دوست داريد ادامه تحصيل دهيد و حتي مي گفتند، بياييد يک ماه در اين دانشکده بنشينيد، اکر خوشتان آمد ادامه دهيد و اگر خوشتان نيامد برويد دانشکده ديگر. من نيز در ابتدا، هر چند روز در يک دانشکده مي رفتم و حدود يک ماه همين طور در دانشکده ها مي چرخيدم تا وارد دانشکدهء علوم در رشته رياضي شدم. ۶ ماه در رشته رياضي ادامه تحصيل دادم ولي بعد از آن مجددا رشته علوم طبيعي را انتخاب کردم و تا پايان تحصيلات دورهء ليسانس در اين رشته ماندم، بخصوص چون زمين شناس جزء اين رشته برد و من به مرور زمان به رشته زمين شناسي خيلي علاقه مند شده بودم، در اين رشته ماندم.
بعد از اتمام دورهء ليسانس، مطالعاتم را در زمين شناسي ادامه دادم. زمين شناسي چون با طبيعت سروکار دارد، برايم مفرح ترين رشته بود. به خصوص براي من که درکودکي در دهات و باغ و زمين بزرگ شده بودم. به اعتقاد من، تمام زندگي انسان از زمين به دست آمده است و چيزي نيست که ما از زمين نگرفته باشيم.
زمين در قرآن کريم از جايگاه ويژه اي برخوردار است. قرآن ۱۱۴ سوره دارد و در ۱۰۴ سورهء آن از زمين صحبت شده است.
دکتر قريب در سال ۱۳۱۷ در رشته علوم طبيعي فارغ التحصيل شد. او در مدت تحصيل در دانشگاه از راهنمايي اساتيد عاليقدري برخوردار بود و پروفسور احمد پارسا نيز استاد گياه شناسي وي در مدت تحصيل بود.
دکتر قريب از اتمام دورهء ليسانس خود مي گويد: در آن زمان بعد از اخذ مدرک ليسانس همه موظف بودند به مدت يک سال، هرجايي دولت تعيين مي کند بروند و کار کنند. اهواز از جاهايي بود که داوطلب نداشت. من اهواز را انتخاب کردم و پس از يک سال تدريس، در سال ۱۳۱۸به تهران بازگشتم و به سربازي رفتم. در سال ۱۳۲۰ خدمت نظام را تمام کردم و چون تعهد دبيري داشتم، در دبيرستان ايرانشهر تهران دبير شدم. يک سال و نيم دبير بودم تا اينکه با يکي از اساتيد دانشگاهي ام برخورد کردم. ايشان گفت: شما نمي خواهيد به دانشگاه بياييد و با من کار کنيد. من پذيرفتم و به دانشگاه رفتم. در ابتدا نصف وقتم را صرف آموزش و پرورش مي کردم و نصف وقتم را هم صرف دانشگاه. سال بعد از آن به طور تمام وقت به دانشگاه رفتم و به عنوان دبير و متصدي آزمايشگاه کاني شناسي دانشکده علوم کار کردم. در سال ۳۰ يا ۳۱ قانوني گذراندند که هر يک از فارغ التحصيلان ليسانس شاغل در دانشگاه سابقه کار دارند در صورتي که تأليفاتي داشته باشند، مدرکشان معادل دکترا شناخته مي شود و من چون ۱۵ سال سابقه داشتم و طي آن مدت هم يک جزوه اي در زمينه بلورشناسي )کانيهاي جزير ه هرمز( تهيه کرده بودم، شرايط اين قانون را داشتم. بعد از تصويب اين قانون، دانشسراي عالي و دانشکدهء علوم دانشگاه تهران، همزمان با هم از افرادي که داراي چنين ويژگيهايي بودند، دعوت به عمل آوردند و من در هر دو جا ثبت نام کردم و در هر دو جا با هم پذيرفته شدم. هنگامي که قرار شد از سوي شوراي دانشگاه حکم برايم صادر شود، بين رئيس دانشسراي عالي و رئيس دانشکده علوم اختلاف افتاد. بالاخره رئيس دانشگاه کفت: اين موضوع را به عهدهء خودشان بگذاريد.
من هم دانشسراي عالي را انتخاب کردم و در سال ۱۳۳۳ دانشيار دانشسراي عالي شدم.
در سال ۳۴۸ ۱ با رتبه ۰ ۱ استادي و ۳۸ سال سابقه کار به درخواست خودم از دانشسراي عالي بازنشسته شدم.
در سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۵ مدرسه عالي علوم اراک را تأسيس کردم و تا سال۱۳۵۴ مسئوليت آنجا را به عهده داشتم. در سال ۱۳۵۴ وزارت علوم اعلام کرد که کليه مدارس عالي ملي مي بايست ضميمه دانشگاهها شوند و مدرسة عالي علوم اراک ضميمه دانشسراي عالي شد. بعد از اين کار حدود پنج ماه ديگر آنجا بودم، ولي ديدم مرتب دستوراتي مي دهند که مطابق ذوق من نيست و چون من آن دستورات را انجام نمي دادم از تهران مرا خواستند و گفتند: آقاي وزير علوم گفته است که صلاح نيست شما در اراک باشيد. بياييد مشاور عالي دانشسراي عالي باشيد.
من هم گفتم: آقاي وزير علوم خيلي خوب تشخيص داده اند که صلاح نيست من در اراک باشم، ولي من تشخيص داده ام که صلاح نيست مشاور عالي بشوم. خداحافظي کردم و آ مدم دانشگاه شهيد بهشتي (ملي) و به طور حق التدريس، مشغول کار شدم تا سال ۱۳۵۸ که دانشگاهها تعطيل شد. از آن سال مشاور سازمان انرژي اتمي شدم.
استاد دکتر عبدالکريم قريب رئيس کميته کارشناسي ايران نيز بوده است. دانشگاه تربيت معلم در سال ۱۳۷۱براي ارج نهادن به تلاشهاي علمي استاد سميناري تشکيل داد. سازمان انرژي اتمي نيز در سال ۱۳۷۲ بخشي از کتابخانه اين سازمان را به نام ايشان نامگذاري کرد.
استاد قريب تا همين اواخر علي رغم کهولت و ضعف دوران پيري همچنان به فعاليت، تحقيق، تدريس و مطالعه مشغول بوده است.
● کتابها و تأليفات استاد عبدالکريم قريب:
- بلورشناسي، چاپخانه علمي، ۱۳۲۹.
- کاني شناسي، درباره کانيهاي جزيره هرمز، دانشگاه تهران، ۱۳۳۶.
- أصول علم کانيها، چاپخانه علمي،۱۳۳۸.
- شناختن کانيها به وسيله معرفهاي شيميايي، دانشگاه تربيت معلم، ۱۳۴۴.
- چگونه کانيها را مي توان شناخت، دانشگاه تربيت معلم، ۱۳۴۴.
- مقالاتي چند درباره زمين، دانشگاه تربيت معلم، ۱۳۴۵.
- سنگ شناسي، دانشگاه تربيت معلم، ۱۳۴۶.
- يک دوره ۱۷ جلدي کتابهاي طبيعي براي دبيرستانها، ۱۳۴۶-۱۳۴۴.
- گرگان، نشر آفتاب، ۱۳۶۳.
- زمين در فضا، نشر آفتاب، ۱۳۶۳.
- مبارزه با عوارض پيري، چاپخانه رامين، ۱۳۷۱.
- فرهنگ زمين شنا سي، انتشا رات انزلي، ۱۳۶۶.
- جلد اول شنااخت سنگها با نگاهي ويژه به سنگهاي ايران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي،۱۳۷۲.
- جلد دوم شناخت سنگها با نگاهي ويژه به سنگهاي ايران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي.
- واژه هاي زمين شناسي، دانشگاه تربيت معلم،۱۳۷۷.
- توليد خاک از نظر کشاورزي (ترجمه)، چاپخانه علمي، ۱۳۲۸.
- زلزله و آتشفشان (ترجمه)، چاپخانه علمي، ۱۳۲۹.
- بلور (ترجمه)، دانشگاه تربيت معلم، ۱۳۴۵.
- مباني زمين شناسي (ترجمه)، انتشارات خوارزمي، چاپ اول و دوم، ۱۳۴۸ و ۱۳۵۸.
- رازها ي درون زمين (ترجمه)، انتشارات نيل، ۱۳۴۹.
- پديده هاي شگفت انگيز در آسمان و زمين (ترجمه)، انتشارات آفتاب، ۱۳۶۰.
- انسان در نبرد با طبيعت (ترجمه ر تأليف)، نشر آفتاب، ۱۳۶۱.
- ۵۷ درس براي تقويت حافظه (ترجمه و تأليف)، نشر آفتاب، ۱۳۶۱.
- اسرار سه اقيانوس (ترجمه)، نشر آفتاب، ۱۳۶۲.
- غارشنا سي (ترجمه)، نشر کوهستان، ۱۳۷۱.
- غارها و موارد استفاده از آنها،۱۳۷۷.
● شرکت درکميسيون هاي علمي و عضويت در هيأت نويسندگان مجلات:
- عضو هيأت نويسندگان مجله سخن علمي.
- عضو انجمن کاني شناسي و بلورشناسي فرانسه.
- مسئول و سرپرست مجله دانش روز (اراک).
- عضوکميسيون واژه گزيني زمين شناسي به سرپرستي شادروان دکتر حسين گل گلاب (فرهنگستان دوم).
- عضو کميسيون واژه گزيني جغرافيا در سازمان جغرافياي ارتش جمهوري اسلامي.
- سردبير و عضو هيأت نويسندگان مجله رازي (کرمانشاه).
- سردبير ر عضو هيأت نويسندگان مجله رشد زمين شناسي.
- مؤسس مدرسه عالي علوم اراک از سال ۱۳۴۹ (دانشکاه فعلي استان مرکزي).
- کمک و همکاري با آقاي دکتر عباس شيباني نماينده محترم مجلس شوراي اسلامي در تأسيس دانشکده پزشکي کاشان.
- مؤسس رشته زمين شناسي در دانشگاه آزاد اسلامي آشتيان.

دکتر کاوه احمدي علي آبادي ، متولد ۹ آبان ۱۳۴۸ در شهرستان رشت است . وي پس از اتمام تحصيلات ابتدايي و راهنمايي براي ادامه تحصيل به خارج از کشور سفر کرد. ...

در ستون حل مساله باليني، اطلاعات مربوط به يک بيمار واقعي به صورت مرحله به مرحله براي يک پزشک متخصص در حيطه مورد نظر ارايه مي شود (قلم ضخيم) و او قدم ب ...

درخت قهوه كه برگ هايي هميشه سبز و زيبا دارد، گياهي است از تيره Coffee كه دانه هاي آن را به صورت هاي مختلف همچون پودر و خرده هاي ريز ودرشت به فروش مي ر ...

کلي به ناخن تان تقويت کننده مي ماليد؛ از روغن زيتون و آب ليمو گرفته تا انواع محصولات تجاري، ولي هنوز هم حسرت داشتن ناخن هايي بلند و محکم را داريد. فکر ...

اگر از درد زانو رنج مي بريد و وقتي نشسته ايد ديگر نمي توانيد از جايتان بلند شويد و به اصطلاح زانويتان قفل مي شود، در اولين فرصت به يک متخصص زانو مراجع ...

سيد محمود حسابي در سال 1281 (ه.ش), از پدر و مادري تفرشي در تهران زاده شدند. پس از سپري نمودن چهار سال از دوران كودكي در تهران, به همراه خانواده (پدر, ...

حکيم عم خيام در سن ۲۴ سالگي به اصفهان رفت و به مدت ۱۸ سال در آنجا ماند. با حمايت ملک شاه سلجوقي و وزيرش نظام الملک، به همراه جمعي از دانشمندان و رياضي ...

در آغاز قرن بيستم در سطح جهاني به عنوان بزرگترين رياضيدان نسل خود شناخته شد. در سال ۱۸۷۹ دوران دانشگاهي خود را در کان آغاز کرد، و تنها دو سال بعد به ا ...

دانلود نسخه PDF - دکتر عبدالکريم قريب