up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله دياژنز PDF
QR code - دياژنز

دياژنز

تعريف و ريشه لغوي
تمامي رويدادهايي که پس از رسوبگذاري در رسوبات رخ مي دهد، در قلمرو دياژنز قرار مي گيرند. اين فرآيند ها تا آستانه دگرگوني ادامه دارد (دماي 1509 تا 200 درجه سانتيگراد و فشار زياد). و از عبارت لاتين (Diagenesis) به معني دوباره زايي گرفته شده است.
مقدمه
فرآيند دياژنز که منجر به اتصال دانه هاي رسوبات به هم وتشکيل سنگ رسوبي مي شود و به عوامل مختلفي از جمله نوع رسوبات وموقعيت جغرافيايي و... بستگي دارد، دياژنز در بعضي مواقع براي انسان، جنبه مثبت و در مواقعي ديگر جنبه منفي دارد که بسته به نوع استفاده از محيط ميباشد.
تقسيم بندي مختلف دياژنز
دياژنز به دومرحله کلي قابل تقسيم است:
1- دياژنز پيشين (Early Diagenesis): براي فرآيندهايي است که از مرحله ته نشست تا دفن کم عمق (shallow Burial) رخ مي دهد.
2- دياژنزپسين (Late Diagenesis): براي آن دسته از فرآيندهاي موثر بر رسوبات در ترازهاي عميق و در بالا آمدگي ها رخ مي دهد.
واژه هاي پيدايش آغازين (Eogenesis)، پيدايش ميانه (Mesogenesis) وپيدايش دور (Telogenesis) نيز براي مراحل پيشين، تدفيني و بالا آمدگي به کار مي رود.
پتي جان وهمکاران (1987) دياژنز پيشين را شامل آن دسته از تغييراتي مي دانند که در طي چندين هزار تا صدها هزار سال رخ داده است احتمالا مادامي که رسوب هنوز در ژرفاي کم دفن شده است (کمتر از 50 متر)، دياژنز پسين نيز به تمامي رخدادهاي پس از آن اطلاق مي گردد. يک نهشته (رسوب) تازه متخلخل، با مخلوط نامتعادلي از کانيهاي تخريبي و با آرايش دانه هاي ناپايدار فراوان همراه است. پس از دياژنز ماسه سنگ ، به واسطه فشردگي و سيماني شدن، تخلخل آن کاهش مي يابد. بسياري از کانيهاي تخريبي ناپايدارش از بين رفته و کانيهاي خودزاي پايدار ته نشين مي گردند. در روند دياژنز، ويژگيهاي فيزيکي (مانند تخلخل وتراوايي، افزايش چگالي) وشيميايي رسوب (مانند تغيير شوري، Ph، Eh و شيمي آبهاي منفذي، انباشتگي وجابجايي نفت و گاز) دستخوش تغييرات شگرفي مي گردد. فرآيندهاي فيزيکي دياژنز دربرگيرنده فشردگي، آشفتگي زيستي، تشکيل ماتريکس گري وکي، فشردگي و بي آب شدن کانيهاي رسي و تغيير شکل در دانه هاي شکننده وشکل پذير مي گردد.
فرآيندهاي شيميايي دياژنز نيز که مهمتر از فرآيندهاي فيزيکي هستند، دربرگيرنده ته نشيني، انحلال، تبلور دوباره، دگرساني وانحلال بخشي و واکنش هاي آب منفذي و آبهاي سازنده مي باشند.
فشردگي و انحلال فشاري
در مراحل آغازين، فشردگي منجر به آب زدايي (Dewatering) و آرايش (Packing) نزديکتر دانه ها مي گردد. بنابراين تخلخل، به طور قابل ملاحظه اي کاهش مي يابد. فشار، معمولا حاصل از تاثير وزرن لايه هاي فوقاني است.
در طي تدفين، انحلال دانه ها در نقاط برخورد (contact) افزايش مي يابد. اگر دانه ها از حلاليت و سختي مشابهي برخوردار باشند، برخورد بين آنها، دندانه اي (Sutured) مي گردد. و اگر يکي از دانه ها به طور ترجيحي حل شود، همبري (برخورد) محدب- مقعر به وجود مي آيد.
سيماني شدن
پديده سيماني شدن (Cementation) مي تواند به انواع سيلسي (Silica) وکربناته تفکيک گردد.
سيمان سيلسي
يکي از متداولترين انواع سيمان سيلسي، رشد ثانويه بلورهاي کوارتز (Qtz overgrowth) است. در اين حالت سيمان در کناره هاي دانه کوارتز ته نشين شده، به طوري که در بسياري از موارد خط کمرنگ و يا منقطعي مرز بين سيمان و دانه را مشخص مي کند (قابل تشخيص در مقاطع ميکروسکوپي) که ناشي از پوشش نازک اکسيد آهن و يا رس است.
سيمان کربناته
سيمانهاي کلسيتي در ماسه سنگهاي دانه پشتيبان عموميت دارند. کلسيت عموما سيمان نخستين بوده که در برخي از ماسه هاي بياباني و رودخانه اي امروزين و خاکها ته نشين مي گردند.
سيمان دولوميتي به صورت لوزيهاي ريز بلور تا درشت بلور وبلورهاي بزرگ دربرگيرنده خطرات را پر مي کند. دولوميت هاي سرشار از Fe بيانگر ته نشست در شرايط احيا هستند.
پديده دياژنز براي بعضي مواقع به عنوان يک عامل مضر عمل مي کند مثلا در پديده آبهاي زير زميني موجب کاهش تخلخل ونفوذپذيري مي شود و براي بعضي کارها مثل پروژه هاي مهندسي و پايداري دامنه ها و سنگ پوشهاي نفتي و ديواره سدها بسيار مفيد است.

تعريف و ريشه لغوي تمامي رويدادهايي که پس از رسوبگذاري در رسوبات رخ مي دهد، در قلمرو دياژنز قرار مي گيرند. اين فرآيند ها تا آستانه دگرگوني ادامه دارد ( ...

کروژنها مواد آلي رسوبي شکننده اي هستند که در حلالهاي مواد آلي غيرمحلول هستند و داراي ساختمان پليمري مي باشند. مواد آلي شکننده اي که در حلالهاي آلي محل ...

کروژن به مواد آلي فاسد نشده در رسوبها گفته مي شود. کروژن در حلالهاي متعارف مواد نفتي مانند بي سولفيد کربن غير قابل حل است. کروژن مشتمل بر کربن ، هيدرو ...

رسها به همراه کلوئيدها ، فعالترين بخش خاک محسوب مي شوند و اکثر آنها داراي ساختمان بلوري هستند. قبل از مطالعه کانيها توسط اشعه ايکس تصور مي شد که کانيه ...

امروزه علوم زيادي وجود دارند که تلفيقي از ۲ يا چند علم مختلف هستند. هدف ازتلفيق اين دو يا چند علم مختلف، رفع مشکلات و جواب دادن به سؤالاتي است که هيچ ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

▪ کانيهاي سنگين: سنگهاي آذرين و دگرگوني حاوي يک سري کانيهاي سنگين با وزن مخصوص بيشتر از ۲.۶۵ (وزن مخصوص کوارتز) و ۲.۵۶ تا ۲.۷۶ (وزن مخصوص فلدسپاتها) م ...

آشنايي با سنگ هاي کربناته و رده بندي سنگ هاي اهکي: سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آه ...

دانلود نسخه PDF - دياژنز