up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله دوره کواترنري PDF
QR code - دوره کواترنري

دوره کواترنري

در سال ۱۸۲۹ ميلادي يکي از استادان زمين شناسي موسوم به دانويه جديدترين ته نشينهاي تشکيل دهنده قشر فوقاني زمين را به نام زمينهاي دوران چهارم خوانده است. ولي در تقسيمات اخير از آن به نام دوره يادمي کنند.
● مشخصات دوره کواترنري
اين دوره بر خلاف ديگر دوره هاي زمين شناسي بسيار کوتاه و بيش از يک و نيم ميليون سال از عمر آن نمي گذرد. چون کوهزايي دوره کواترنري دنباله کوهزايي آلپ در پليوسن است، بعضي از زمين شناسان آن را به نام پليوکواترنر مي نامند. از طرفي نظر به اينکه يخچالها در اين دوره توسعه زيادي داشته اند، آن را دوره توسعه يخچالها نيز ناميده اند. در اين دوره است که کوههاي اروپاي شمالي کانادا قسمت مهمي از آمريکاي شمالي از يخ پوشيده بوده است.
● پيدايش انسان
چون پيدايش انسان در دوره کواترنري گرفته است، برخي از زمين شناسان و ديرينه شناسان آن را دوره انسان يا دوره آنتروپوزوئيک نيز ناميده اند. از نقطه نظر ديرينه شناسي ، دوره کواترنري با توسعه فيلها ، شترها و ديگر پستانداران امروزي که در پليوسن نيز وجود داشته اند مشخص مي گردد. از نظر ديرينه شناسي ، دوره کواترنري را بر اساس فسيل انسانهاي اوليه تقسيم بندي مي نمايند.
براي مثال در روسيه مقياس تقسيمات چينه شناسي اين دوره بر اساس مطالعات انسان شناسي مبتني بر دلايلي نظير اندازه هاي مختلف قد و اعضاء بدن از بدو پيدايش تاکنون صورت مي گيرد. بطور کلي دوره کواترنري با عقب نشيني دريا و پيدايش دوره اي يخچالي و همچنين پيدايش انسان آغاز مي گردد.
● تقسيمات دوره کواترنري
دوره کواترنري را اغلب به دو زير دوره تقسيم مي کنند:
▪ پليتوسن:
که مطابق با دوره هاي قبل از يخبندان و دوره هاي يخبندان است.
▪ هولوسن:
که شامل دوره هاي بعد از يخبندان و از چند هزار سال تجاوز نمي کند.
● حيات در کواترنري
در نواحي خارج از محيطهاي يخچالي دوره کواترنري در درياها دو گروه از موجودات تشخيص داده است. يکي موجودات مربوط به محيطهاي گرم مانند گاستروپودها و ديگري موجوداتي که مربوط به محيطهاي سرد هستند، مانند بعضي از لاملي برانکياها. در اين دوره يک دسته از موجودات به طرف شمال و دسته ديگر در دوره يخچالي به طرف جنوب کره زمين مهاجرت کرده اند. از جانوران خشکي مخصوص نواحي گرم مي توان: فيلها ، رينوسرسها و ماستودونها را نام برد.
مهمترين موجودات اولين دوره بين يخچالي عبارتند از: الفاس انتي کاس و رينوسراس مرکي و بالاخره از موجودات خشکي نواحي سرد مي توان فيل ماموت را نام برد. بطور کلي گياهان کواترنر شبيه به گياهان دوره نئوپن و گياهان امروزه بودند. در موقعي که يخچالها توسعه يافته اند، گياهان مشخص نواحي سرد مانند بيد علفي توسعه يافته اند. بر عکس در مواقع سردي يخچالها گياهان نواحي گرم مانند ماگنوليا در آمريکا ديده شده اند گياهاني مانند شمشماد ، سرو خمره اي و مو در دوره بين يخچالي ديده شده اند.
● حرکات کوهزايي در کواترنري
کوهزايي در دوره نئون به بيشينه توسعه خود رسيده است. لذا در دوره کواترنري حرکات کوهزايي چندان اهميت نداشته و چين خوردگي مهمي به وقوع نپيوسته است. مع هذا از اين دوره جنبشهاي خفيفي در کنار درياها به موازات چين خوردگيهاي دوره نئون مشاهده شده است.
● پديده هاي آتشفشاني کواترنري
با اينکه برخي از زمين شناسان عقيده دارند که پديده هاي آتشفشاني در دوره کواترنري اهميت چنداني ندارند، ولي در اين دوره ، آتشفشانها فعاليتهاي زيادي داشته و گدازه هاي فراوان از آنها باقي مانده است. يکي از مهمترين مراکز آتشفشاني دوره کواترنري آتشفشان ايسلند است که گدازه هاي بازالتي از آن به بيرون رانده شده است. پديده هاي آتشفشاني در ناحيه شرقي بن در فرانسه نيز ديده شده است.
در اروپاي مرکزي و جنوبي چندين آتشفشان متعلق به اين دوره شناخته شده است، ولي هم اکنون کاملا خاموش هستند. در آمريکا فعاليتهاي آتشفشاني دوره کواترنري در نواحي سيرا (Seerra) کوههاي اورگان واشنگتن (آمريکاي شمالي) ديده مي شود. در ايران نيز فعاليتهاي آتشفشاني کواترنري از جمله سهند و سبلان و تفتان گزارش شده اند.
● جغرافياي ديرينه کواترنري
بطور کلي بايد خاطر نشان کرد که گسترش و پيشروي يخچالها و تشکيلات مربوط به آنها با پيشروري و پسروي درياها نسبت معکوس داشته است. يعني هر وقت درياها پيشروي داشته اند از وسعت يخچالها کاسته شده و هر گاه درياها پسروي نموده اند پيشروي يخچالها و تشکيلات مربوط به آنها توسعه يافته اند.
تغييرات شديد و وسيع دبي آبهاي حاصل از ذوب يخچالها موجب ايجاد پادگانه اي رودخانه شده و نوسان سطح آب دريا يعني پيشروي و پسرويهاي مقدار دريا نيز پادگانه هاي ساحلي را بوجود آورده است. تعداد پادگانه هاي دريايي کواترنري در مناطق مختلف متغير بوده و بيشتر در شمال اروپا و يا نواحي مديترانه شناسايي شده اند و سن مطلق آنها نيز محاسبه شده است.

نام ترياس اولين بار توسط فون آلبرتي در سال ۱۸۳۴ در ناحيه لرن (Luraien) آلمان بکار برده شد. چون رسوبات اين دوره از سه قسمت کاملا مشخص تشکيل گرديده است ...

نام پرمين براي اولين بار به رسوبات دريايي مربوط به اواخر دوران پالئوزوئيک ناحيه پرم واقع در شرق روسيه اطلاق گرديده است. ● مشخصات دوره پرمين طول عمر دو ...

نام پرمين براي اولين بار به رسوبات دريايي مربوط به اواخر دوران پالئوزوئيک ناحيه پرم واقع در شرق روسيه اطلاق گرديده است. مشخصات دوره پرمين طول عمر دوره ...

● دوره هاي زمين شناسي به طور كلي دوره هاي زمين شناسي به ۱۱ بخش تقسيم مي شوند : ۱) دوره کواترنري ۲) دوره اردويسين ۳) دوره پرمين ۴) دوره ترياس ۵) دوره د ...

نام ترياس اولين بار توسط فون آلبرتي در سال 1834 در ناحيه لرن (Luraien) آلمان بکار برده شد. چون رسوبات اين دوره از سه قسمت کاملا مشخص تشکيل گرديده است ...

● دوره پالئوزئيك: پالئوزئيک از دو کلمه يوناني پالئوس (Palaios) به معني قديمي و زئون (Zoan) به معني موجود زنده مشتق شده است. طول اين دوران حدود ۳۴۰ ميل ...

نام کامبرين از کلمه کامبريا که نام لاتين شهر گال است مشتق گرديده است. سدويک (Sedwick) زمين شناس انگليسي نام اين دوره را به قديمي ترين ته نشينيهايي که ...

▪ مخاطرات دريايي، درياي خزر چيست؟ در پژوهش هاي خود مخاطرات درياي خزر را جمع بندي کرديم و متوجه شديم يکي از مهم ترين مخاطرات، «جريان شکافنده» دريا است. ...

دانلود نسخه PDF - دوره کواترنري