up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله دهان PDF
QR code - دهان

دهان

دستگاه گوارش

انقباضات ديواره معده غذا را با آنزيمهاي گوارشي و اسيدکلرهيدريک مخلوط مي‌کند و آن را به توده نيمه مايعي تبديل مي‌کند اين توده ابتدا به ناحيه ابتدايي روده کوچک يعني دوازدهه وارد مي‌شود که داراي آنزيمهاي گوارشي لوزوالمعده است. ماده حاصله در روده کوچک جذب شده در کبد ذخيره شده تغيير حاصل مي‌کند و سپس به درون دستگاه گردش خون جريان مي‌يابد. باقيمانده مواد وارد روده بزرگ شده، آب آنها گرفته مي‌شود و به صورت مدفوع از مخرج دفع مي‌گردد.
اندامهاي اصلي شامل دهان و لوله گوارش است.
دهان
نقش دهان در گوارش از يک سو تشخيص کيفيت غذا و از سوي ديگر گوارش آن است دهان بوسيله پوشش مطبق سنگفرشي کراتينه شده يا نيمه کراتينه آستر شده است. آستر مخاط و پوشش روي هم رفته مخاط ناميده مي‌شود. مخاط بر روي زير مخاط قرار دارد. زير مخاط داراي غدد بزاقي و بافت پيوندي مانند آستر است. در دهان زبان و دندانها وجود دارند.
غدد بزاقي
غدد بزاقي بر حسب نوع ترشح به سه دسته تقسيم مي‌شوند. سروزي ، موکوسي و مختلط. غدد بزاقي در بناگوش سروزي ، در زير آرواره سروزي- موکوسي ، در زير زبان موکوسي- سروزي و در زبان موکوسي هستند.
زبان
زبان داراي دستجات ماهيچه مخطط است که توسط مخاط پوشيده شده است. 3 2 بخش جلوي زبان جسم زبان و 3 1 عقبي آن ريشه زبان خوانده مي‌شود. سطح پوششي (فوقاني) زبان داراي برجستگيهاي مختلف است در سطح پشتي زبان جوانه‌هاي چشايي نيز وجود دارند. در ساختار جوانه چشايي چهار نوع سلول وجود دارد. همه جوانه‌هاي چشايي احساس شيريني ، شوري ، تلخي و ترشي را تشخيص نمي‌دهند بلکه جوانه هر ناحيه از زبان حس خاص را درک مي‌کند.
دندان
ساختار بافتي دندانهاي شيري (20 عدد) و دندانهاي دايمي (32 عدد) مشابه است. هر دندان شامل تاج است که بيرون از لثه قرار دارد و يک تا سه ريشه دارد که درون حفره دنداني آواره بالا يا آرواره پايين جاي مي‌گيرد. سطح تاج دندان را ماده‌اي به نام مينا مي‌پوشاند که سخت‌ترين ماده بدن است و بيش از 96 درصد آن را املاح آهکي و بقيه را يک پروتئين مخصوص تشکيل مي‌دهد. در زير مينا عاج دندان قرار دارد که در درون آن مغز قرار دارد که بافتهاي زنده دندان در آنجا وجود دارند. سطح ريشه را ماده‌اي به نام ساروج مي‌پوشاند. دندانهاي انسان با نوع رژيم غذايي او متناسب شده‌اند.
حلق
حلق چهار راهي است که از جلو به دهان ، از بالا به حفرات بيني و از پايين به مري و ناي راه دارد و از اين‌رو لقمه غذا يا تکه‌اي از آن مي‌تواند به سه راه ديگر راه يابد. ولي هنگام بلع در اثر عمل دقيق واکنشهاي خودکار عصبي به بخشهايي به نام زبان کوچک و اپي گلوت به ترتيب راه بيني و ناي و همچنين زبان راه دهان را مسدود مي‌کند و در نتيجه لقمه غذا فقط به درون مري راه مي‌يابد. بلع بوسيله يک مرکز عصبي در بصل النخاع تنظيم مي‌شود.
مري
مري لوله‌اي به طول 25 سانتيمتر است. پوشش مري انسان مطبق سنگفرشي است. آستر مخاط شامل بافت پيوندي غربالي ، لنفوسيت و تعداد کمي فوليکول لنفاوي است. زير مخاط داراي غدد لوله‌اي مخطط ، 3 1 مياني آن داراي ماهيچه مخطط و صاف و 3 1 بخش پاييني آن داراي ماهيچه صاف است.
معده
معده هر دو عمل ذخيره و هضم غذا را انجام مي‌دهد. سه نوع غده در معده يافت مي‌شود. غدد طاق و تنه ، غدد کارديا و غدد پيلور. غدد تنه داراي چهار نوع سلول‌اند که سلولهاي اصلي آنزيم پپسينوژن ترشح مي‌کنند و سلولهاي حاشيه‌اي اسيد کلريدريک ترشح مي‌کنند و سلولهاي موکوسي گردن موکوس ترشح مي‌کنند. حرکات معده که در اثر انقباضات منظم و خودکار ماهيچه‌اي ديواره آن صورت مي‌گيرد دو نتيجه دارد يکي مخلوط کردن غذا با شيره معده و ديگري حرکاتي که موجب تحويل غذا از معده به روده کوچک مي‌شود.
روده کوچک
روده کوچک لوله‌اي است به طول چهار متر که بين معده و روده بزرگ قرار دارد. داراي سه بخش دوازدهه ، ژژونوم (روده ته) و ايلئوم (روده دراز) است. چهار لايه اصلي در روده کوچک وجود دارد و مخاط مهمترين لايه آن است. ديواره روده باريک داراي چين خوردگيهاي فراواني است و هر يک از چين خوردگيها نيز به نوبه خود داراي برجستگيهاي متعددي به نام پرزهاي روده است.
ديواره اين پرزها به صورت برجستگيهاي انگشتانه‌اي در سطح دروني روده ديده مي‌شوند. نقش پرزها و چين خوردگيها افزايش سطح جذب است. روده کوچک چند عمل مهم دارد. گوارش غذاها را کامل مي‌کند، فرآورده‌هاي گوارشي را براي ورود به خون و لنف جذب مي‌کند. هورمونهايي به خون مي‌ريزد که ترشحات لوزوالمعده ، صفرا و معده را تنظيم مي‌کند. مقدار مايعات و املاحي را که از بدن دفع مي‌شوند در کنترل دارد.
روده بزرگ
چينهاي حلقوي و پرز در روده بزرگ وجود ندارد کريپت وجود دارد و بسيار عميق است. متوسط قطر آن حدود 6 سانتيمتر است اما در قسمتهاي آخر باريکتر مي‌شود طول آن 1.5 تا 1.8 متر است. 5 تا 8 سانتيمتر اول آن را روده کور مي‌نامند. در روده بزرگ پرز و غده‌هاي ترشح کننده آنزيم وجود ندارد اما ترشح مخاط در ديواره داخلي آن صورت مي‌گيرد. آخرين بخش روده بزرگ راست روده نام دارد.
آپانديس
زايده اين انگشتي شکل و شبيه کولون (روده بزرگ) است. داراي فضاي دروني کوچک و فوليکولهاي لنفاوي فراوان در آستر مخاط و زير مخاط است. و طول آن 8 تا 10 سانترمتر بوده و فاقد پرز است. آپانديس ممکن است عفوني شود و آپانديسيت ايجاد کند.
لوزوالمعده
لوزالمعده نوعي غده گوارشي است. جاي آن در زير و اندکي پشت معده است. سر پهن آن به طرف دوازدهه و نوکش متوجه طحال است. لوزوالمعده دو کار مهم انجام مي‌دهد. تهيه و آزاد کردن آنزيمهاي گوارشي و تهيه و آزاد کردن هورمونهايي که بر روي متابوليسم کربوهيدراتها اثر مي‌گذارند. اين دو عمل بوسيله دو ساختار بافتي مجزا در لوزوالمعده صورت مي‌گيرد.
کبد
کبد بزرگترين غده بدن است وزن کبد 1.1 تا 1.6 کيلوگرم است. جاي اين عضو در بالا و طرف راست معده است و قسمتي از معده را هم مي‌پوشاند. کبد داراي چهار قسمت يا لوب است. در زير لوب بزرگ طرف راست ، کيسه صفرا که به شکل گلابي است قرار دارد.
کيسه صفرا
سلولهاي کبدي مواد لازم براي ساخته شدن صفرا را از خون مي‌گيرد سپس صفراي ساخته شده به کيسه صفرا مي‌رود و در آنجا ذخيره مي‌شود. همراه با ورود غذا به روده باريک کيسه صفرا منقبض شده و مقداري صفرا از مجرايي که در انتها با مجراي لوزوالمعده مشترک است وارد دوازدهه مي‌شود. مهمترين عمل صفرا کمک به هضم چربيهاست. عمل ديگر صفرا خنثي کردن حالت اسيدي شيره معده است.
جذب غذا
کليه مواد غذايي که در اثر هضم شيميايي به مواد ساده و قابل جذب تبديل شده‌اند همچنين ويتامينها ، آب و نمکها که براي جذب نيازي به هضم شيميايي ندارند از ديواره روده باريک جذب مي‌شوند. هر پرز شامل يک لايه از سلولهاي پوششي است که غذا بوسيله آنها جذب مي‌شود. بلافاصله در زير آن شبکه غني از مويرگهاي خوني وجود دارد که قندها ، اسيدهاي آمينه آب و نمکها وارد اين شبکه مي‌شوند.
اين شبکه مويرگي پس از جمع آوري مواد غذايي به يک سياهرگ کوچک پرزي منتهي مي‌شود. سياهرگ پرزي به سياهرگهاي بزرگتر پيوسته و سرانجام وارد سياهرگ باب مي‌شوند. اين سياهرگ ابتدا به کبد رفته و مواد غذايي در کبد ذخيره و پس بر حسب نياز وارد خون مي‌شوند. در واقع کبد به منزله يک انبار و تنظيم کننده و پخش کننده مواد غذايي جذب شده است.

آفت دهان چيست؟ آفت نوعي از زخم‌هاي دهان محسوب مي‌شود. برخي اصطلاحات متداول که براي اين زخم‌ها به کار مي‌رود عبارتند از: زخم‌هاي کوچک راجعه آفتي و نيز ...

بوي بد دهان يک علامت شناخته شده با سابقه تاريخي قديمي است. بوي بد دهان مي تواند دليل عمومي يا موضعي داشته باشد. مشخص شده که تقريبا ۸۵ درصد بوي دهان نا ...

بوي بد دهان يا Halitosis به حالتي گفته مي شود که بوي نامطبوعي از تنفس فرد استشمام مي شود، چه منشأ اين بو دهان باشد و يا نباشد. بوي بد دهان بر روابط شخ ...

به گزارش سلامت نيوزدکتر اکبر مظاهري جراح و دندانپزشک در اين باره گفت : دهان حفره ايست از بدن، که بعلت ارتباط با محيط خارج، محيطي مرطوب و مکان مناسبي ب ...

● سرطان پستان سرطان پستان شايع ترين سرطان زنان است که آمار آن در کشور ما بالاست. اگر اين بيماري زود تشخيص داده شده و به سرعت درمان شود، طول عمر و کيفي ...

بسياري از زنان چه قبل از بارداري و چه در جريان بارداري، فقط در شرايط اورژانس و براي رفع مشکلي که باعث درد و ناراحتي شديدشان شده، به دندان پزشک مراجعه ...

معمولا در ماه رمضان، مطب هاي دندان پزشکي خلوت مي شود؛ چون بيشتر بيماران تلاش مي کنند قبل از آغاز اين ماه، تمام کارهاي دندان پزشکي، جراحي ها و ترميم دن ...

سرطان ريه يکي از شناخته شده ترين و خطرناک ترين سرطان هاست که سالانه تعداد زيادي از مردم به آن مبتلا مي شوند. از طرفي، اين سرطان با مصرف دخانيات ارتباط ...

دانلود نسخه PDF - دهان