up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله دلفين PDF
QR code - دلفين

دلفين

آشنايي با خانواده دلفين ها (1)

● چكيده:
مطالب اين مقاله مجموعه اي از اطلاعات در زمينه خانواده دلفين ها مي باشد و در بر گيرنده كلياتي پيرامون رده بندي ، فيزيولوژي ، بيولوژي ، رقتارهاي آنها و معرفي بعضي گونه هاي اين خانواده و بخصوص كونه هايي كه در خليج فارس يافت مي شوند و افسانه ها و اسطوره هاي مربوط به دلفين ها ارائه گرديده است.
● مقدمه:
در اولين نگاه يك دلفين بسيار شبيه يك ماهي مي باشد. اما دلفين ها همانند ما پستاندار هستند، خونگرم (homoeothermic) بوده و به بچه هاي خود شير مي دهند.
فيلسوف بزرگ يوناني ارسطو ۲۴۰۰ سال قبل وال ها را جزء پستانداران معرف كرد، ارسطو حتي دريافته بود كه وال ها به بچه هاي خود شير مي دهند و از هوا تنفس مي كنند اجداد دلفين ها و بطور كلي والها پستانداراني شبيه كفتار بنام mesonychids ( از دسته زوج ثمان ) بودند ، آنها مصب ها را تحت تسلط خود درآوردند.
شباهت زيادي بين جمجمه كشف شده از: Prosqualodon dovidi كه ۲۵ ميليون سال پيش زندگي مي كرده و با جمجمه يك دلفين امروزي وجود دارد. سوراخ بيني davidi در بالاي سرشان مي باشد وجود دندان (homodont) هستند.
▪ Order: cetacea
▪ Sub order: odontoceti
▪ Family: delphinidae
مانند؛ نهنگ قاتل (orca)، نهنگ خلبان (pilet whale) و دلفين ها.
● Dolphins:
گروه معيني از cetaceas نام شان از لغت يوناني Ketos به معني هيولاهاي دريايي گرفته شده شامل دلفين ها و يورپويزها مي باشند. خانواده دلفين ها با ۱۷ جنس و ۳۶ گونه بزرگترين خانواده وال ها بوده كه در همه اقيانوس ها به جز آبهاي سرد اقيانوس منجمد شمالي و جنوبي زندگي مي كنند.
يك جفت اندام پيشين پارويي (Flipper) داشته اما فاقد اندام هاي عقبي اند. دلفين ها شناگران پر قدرتي هستند، بدن دوكي و دم لنگري قوي كه با حركات رو به بالا و پايين دم خود شنا مي كنند.
اين حركات نيرويي را توليد كرده كه به يك باره شتاب زيادي مي يابند و سرعت آنها گاهي به km h۴۰ مي رسد در ميان وال ها دلفين ها باله پشتي كاملاً مشخصي دارند و در اين ميان دلفين هاي رودخانه اي به جاي باله پوششي كوژ دارند تفاوت جالب؛ شايد در فاصله دور دلفين ها و كوسه ها تقريباً مشابه هم باشند اما شكل دم دلفين ها و به طوركلي نهنگ ها مسطح بوده و حركت دم رو به بالا و پايين است در حالي كه دم كوسه ماهي ها عمودي و مانند ساير ماهي ها حركت باله دمي آنها به صورت جانبي است.
در جمجمه دلفين ها منقار كاملاً مشخص مي باشد و همه دلفين ها به استثناي Risso’s منقار دارند. استخوان بيني پيش فكي و فكي تا حدودي نامتقارن هستند و در هر فك تعداد زيادي دندان كوچك و نوك تيز وجود دارد كه تعداد آنها در هر نيمه فك ۴۰ تا ۵۰ عدد مي باشد و در فك بالا معمولاً تعداد دندان ها بيشتر است و در بعضي گونه ها تعداد دندان ها به ۲۶۰ عدد نيز مي رسد. فاقد مينا است و به آنها جور دندان يا همودونت مي گويند.
تعداد دندان ها و تيزي آنها دلفين ها را براي تغذيه از ماهي ها سازگار ساخته و دندان هاي دلفين ها براي جويدن طراحي نشده اند و آنها با ضربه زبان خود ماهي را درسته قورت مي دهند.
دلفين ها گروهي زندگي مي كنند و گله هاي بزرگي از آنها براي شكار ماهي دور از ساحل و گاهي در نزديكي ساحل ديده مي شود. مراسم شكارشان بسيار ديدني است.
دلفين ها در مسير امواج به دور گله هاي ساردين حلقه زده و يكي از آنها ماهي ها را به طرف بقيه مي فرستند و سپس جاي خود را با ديگري عوض مي كند. ماهي ها به هوا پريده و درست به دهان دلفين ها مي افتند مراسم شكار در پايان مد خاتمه مي يابد. پوست دلفين ها صاف و برهنه است و البته شايد تعداد كمي مورد ناحيه اطراف دهان باشد غدد پوستي ندارند.
اپيدرمشان چند لايه بود و در زير درم لايه هيپودرم قرار دارد كه blubber يا لايه چربي در همين قسمت است ضخامت اين لايه گاهي تا cm۵۰ هم مي رسد اين لايه به حفظ گرما و شناوري آنها كمك مي كند.
سوراخ بيني (blow hole) دلفين ها و وال ها در بالاي سرشان قرار گرفته كه وال هاي دندان دار فقط يك سوراخ بيني دارند اما وال هاي فيلتر كننده دو سوراخ بيني دارند.
هوا از بيني وارده ريه هاي آنها مي شود و قفسه سينه ارتجاعي آنها امكان تنفس هاي عميق را مي دهد.
سوراخ بيني دلفين ها به صورت هلالي بوده و تا زماني كه در حال نفس گيري است باز و زماني كه به داخل آب شيرجه مي روند به وسيله نيروي ماهيچه اي بسته مي شود در واقع نفس خود را حبس كرده و حدود ۲ ساعت نيز مي توانند زير آب بمانند و هنگامي كه دوباره براي نفس گيري به سطح مي آيند به علت برخورد هواي گرم درون شش ها و هواي سرد خارج فواره هايي ايجاد مي شود كه از فاصله دور نيز ديده مي شود.
دلفين ها هم مي رقصند!
قبل از جفت گيري دلفين ها مرحله اي براي ابراز عشق در بين آنها وجود دارد. آنها ساعت ها همديگر را دنبال كرده و به نوازش هم مي پردازند به صورتي كه شكم هايشان در تماس با هم مي باشد در واقع مي توان گفت كه دلفين ها حيوانات بي بند و باري هستند آنها با هم جفت نمي شوند و در عوض هر دلفين در دفعات زياد با يكي بعد از ديگري جفت گيري مي كنند.
جفت گيري معمولاً در تابستان و يا پاييز صورت مي گيرد و دوره آبستني تقريباً حدود ۱۰ ماه مي باشد.
بيضه ها به صورت كشيده و در محوطه شكمي قرار دارند. آلت تناسلي نر در جيب پوستي مخصوصي قرار دارد كه در هنگام تحريك خارج مي شوند.
توله ها از دم متولد مي شوند و بلافاصله بعد از قطع بند ناف نوزاد بايد براي اولين نفس كشيدن به سطح آب بيايد. توله هاي متولد شده نمي دانند چه كاري بايد انجام دهند،اما مادران به توله هاي خود كمك كرده و آنها را به طرف سطح هل مي دهند.
توله ها كه بعد از تولد ۹۵cm طول دارند و مي توانند شنا كنند به همراه مادر خود به هر جايي مي روند و از شير پرچرب مادر خود كه ۱۰ برابر شير يك گاو ارزش كالريك دارد مي نوشند و در عرض ۱ هفته دو برابر مي شوند. گاهي تا ۱ سال و ۶ ماه به توله خود شير مي دهد. توله ها زماني كه مادر شنا مي كند شير مي خورند البته در اين هنگام مادر آهسته حركت مي كند پستان هاي مادر ۱ جفت بوده و در ناحيه شكمي در نزديكي مهبل در داخل جيب پوستي (pauch) قرار دارد. تنها در زمان شيردهي نوك پستان ها خارج مي شود و مادر براي اينكه زمان شيردهي كوتاهتر شود به مخزن مخصوص ذخيره شير خود فشار وارد مي كند ، تا توله سريعتر براي تنفس به سطح آب باز گردد.
دلفين ها ديگر زماني كه توله اي به گله اضافه مي شود به دقت از آن محافظت مي كنند و زماني كه مادر توله به جستجوي غذا مي رود دور بچه ديوار دفاعي تشكيل مي دهند تا از گزند حمله كوسه ها در امان باشند حتي اين حس فراتر رفته و سعي در نجات توله ها از تورهاي ماهيگيري نيز مي كنند.
سوراخ گوش دلفين ها به فاصله كمي در پشت چشمانشان قرار گرفته و اين قسمت در پايين محل اتصال آرواره به جمجمه مي باشد. گوش مياني داراي سه استخوانچه چكشي، سنداني و ركابي است. (در دوزيستان خزندگان، پرندگان ۱ عدد به نام كلوملا) دلفين ها فركانس هايي حدود ۵ تا ۱۵۰ كيلوهرتز را توليد كرده و فركانس هاي تا ۸۰ كيلوهرتر را مي شنوند و در واقع قدرت شنوايي آنها ۴ برابر انسان است آنها با ايجاد اصوات و دريافت انعكاس آنها دقيقاً همه چيز را بررسي مي كنند به اين عمل Echo- location مي گويند.
صداي آنها همانند وزوز كردن و گاهي غژغژ كردن در مي باشد اين صداها در حفره بيني در زير سوراخ بيني و بخشي هم توسط جنجره توليد مي شود و در حنجره ماهيچه هاي ظريفي براي كنترل امواج عبوري از آن وجود دارد.
Echo- locati حس فوق العاده قوي مي باشد به طوري كه دلفين ها به راحتي با چشم بسته فرق ميان دو توپ را كمي اندازه آنها با هم فرق داشته باشد تشخيص مي دهند و با استفاده از اين حس قوي مكان دقيق ماهي ها را تعيين مي كنند دلفين ها براي دريافت صدا از آرواره تحتاني خود استفاده مي كنند و اعتقاد دانشمندان بر اين است كه آرواره تحتاني دلفين ها و نهنگهاي دنداندار توخالي و شامل پوسته استخواني بسيار نازك است در اطراف حفره اي پر از روغن قرار دارد كه براي انتقال صوت مناسب است. بخش عقبي آرواره پاييني به گوش مياني خيلي نزديك است.
وزن مغز دلفين ها تقريباً برابر وزن مغز انسان مي باشد البته اين تشابه به معني هوش برابر با انسان نيست اما در اين كه دلفين ها حيوانات باهوشي هستند شكي وجود ندارد. دلفين ها از آموختن لذت مي برند و براي آنها آموختن سرگرم كننده و جالب است.
● Propoising پريدن براي بازيگوشي
قرن هاست كه انسان توسط مناظر سحرانگيز و بي نظير دلفين هاي در حال پريدن و شنا كردن مجذوب گشته. به اين پرش ها زمان شنا كردن Porpoising مي گويند. دلفين ها به صرف شوخي و بازي به هوا مي پرند و اغلب كشتي ها را تعقيب مي كنند و ممكن است تا عمق m۷۰ هم به داخل آب شيرجه بزنند.
يكي از راه هاي تعيين سرعت دلفين ها اندازه گيري بلندي پرش آنهاست براي مثال: در پرش ۵ ۵ متري سرعتي معادل k h۳۶ را دارند. آنها براي افزايش سرعت نمي پرند آنها به قصد بازي و سرگرمي اين كار را انجام مي دهند. جامعه دلفين ها بسيار پيچيده است هر كدام از آنها نامي دارند و همديگر را با نام هاي خود صدا مي زنند. دلفين ها به هم احترام گذاشته و با هم تصميم گيري مي كنند. مانند هر حيوان اجتماعي دلفين ها نيز اختلافاتي پيدا مي كنند و براي حل آن رو به روي هم با دهان هاي باز به نوبت جيغ مي زنند و تصميم مي گيرند. اين اختلافات به ندرت به درگيرهاي فيزيكي ختم مي شود.
دلفين ها آب نمي نوشند!
پستانداران دريايي از جمله دلفين ها آب موردنياز خود را از غذا و از رطوبت هوايي كه تنفس مي كنند بدست مي آورند آنها كليه هاي پر قدرتي براي خلاصي از نمكي كه به طور اجتناب ناپذير همراه غذا وارد بدنشان مي شود دارند.
دلفين ها هم مي خوابند!
دلفين ها بطور گروهي و غوطه ور در زمان هاي كوتاه مي خوابند بطوريكه در هر دفعه نيمي از مغز آنها خوابيده ، به عبارت ديگر نيمكره هاي مغز آنها به نوبت استراحت مي كند.
● تعيين سن
والهاي دندان دار مانند دلفين ها بر روي دندانهاي شان حلقه هاي طولي درست شبيه حلقه هاي تنه درخت وجود دارد ، بطوريكه حلقه هاي جديد در جلوي حلقه هاي قديمي مي باشد. با برش طولي دندان و شمارش دندان سن دلفين ها را تعيين كرده از روي ظاهر حلقه ها به درجه كيفيت غذا و سلامتي وال ها در طول زندگي شان پي مي برند.

خانواده دلفين با ۱۷ جنس و۳۵ گونه بزرگترين خانواده زير راسته نهنگهاي دندان دار محسوب مي شود.اعضاي اين خانواده در تمام آبهاي آزاد جهان و همچنين بعضي رود ...

خانواده دلفين با ۱۷ جنس و۳۵ گونه بزرگترين خانواده زير راسته نهنگهاي دندان دار محسوب مي شود.اعضاي اين خانواده در تمام آبهاي آزاد جهان و همچنين بعضي رود ...

دلفينها دنياي شگفت انگيزي دارند.آنها موجوداتي باهوش،مهربان،دوست داشتني وهمانند بچه ها عاشق بازي هستند ،چنانکه عده اي از پژوهشگران معتقدندروانشناسي دلف ...

دلفينها دنياي شگفت انگيزي دارند.آنها موجوداتي باهوش،مهربان،دوست داشتني وهمانند بچه ها عاشق بازي هستند ،چنانکه عده اي از پژوهشگران معتقدندروانشناسي دلف ...

● بارش ماهي بارش ماهيها در مناطق مختلف دنيا ديده شده است. در تشريح آن ميتوان گفت كه اين ماهيها از دريا بوسيله گردباد به هوا برده شده ومانند ابري در من ...

● خطر دوستي در بخشي از شرق اقيانوس آرام تن ماهيان و دلفين ها با هم شنا مي كنند. براي صيد تن ها صيادان از تورهاي گوش گير استفاده كرده كه در طول ۳۰ سال ...

● انقراض نسل ماموت ها : برخي از دانشمندان دليل انقراض گونه هاي عظيم الجثه پستاندار آمريکاي شمالي را ورود انسان به دنياي طبيعت مي دانند . آنها مي گويند ...

ماهي يک مهره دار خونسرد و آبشش دار است که در آب زندگي مي کند. ماهيها (با بيش از ۲۷۳۱۵ گونه) يک گروه نزديک نيا (پارافيلتيک Paraphyletic) هستند و به سه ...

دانلود نسخه PDF - دلفين