up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله دستگاه شنوائي PDF
QR code - دستگاه شنوائي

دستگاه شنوائي

ساختمان و کنش دستگاه شنوائي

براي اينکه صوتي شنيده شود بايد جريانهاي عصبي را به راه بيندازد و بايد اين جريانها به مغز برسند بنابراين روانشناسي به ساختمان شنوائي توجه دارد آنچه بخوصوص مورد توجه روانشناس است اساس فيزيولوژيک ارتفاع و شدت صوت است. تئوريهاي شنوائي که سه تا از مهم ترين آنها مورد بحث قرار خواهد گرفت مي کوشند تا رابطه بين تجربه شنوائي و ساختمان و کنش دستگاه شنوائي را بيان کنند.
● مکانيزم شنوائي
امواج صوت از راه سوراخ گوش به پرده صماخ يا پرده گوش مي رسند. ارتعاش اين پرده چکش را که به آن بسته است به حرکت مي آورد و آن سندان و رکاب را حرکت مي دهد. به چکش عضله اي بسته است که عضله چکشي خوانده مي شود. اين عضله چکش و پرده صماخ را براي درجات مختلف شدت صوت ميزان مي کند به صورتي که مانع آسيب ديدن پرده صماخ شود. رکاب که به آن نيز عضله اي بسته شده است (در عکس ديده نمي شود) به دريچه بيضي فشار مي آورد در اثر فشار آن پرده دريچه بيضي به داخل يا خارج متمايل مي شود حرکات دريچه بيضي موجب مي شود که امواج در مجراي دهليزي به حرکت آيند و وارد مجراي صماخي حلزون شوند . هر دو مجرا از مايعي پر شده است وقتي رکاب فشار مي آورد پنجره گرد که در انتهاي مجراي صماخي قرار دارد به بيرون ميل مي کند.
آنچه در اين جا هست در حقيقت يک مجراي دراز است که بالا مي رود و بر مي گردد ومحلي که در آنجا مجرا جهت خود را تغيير مي دهد هليکوترما خوانده مي شود و در راس حلزون قرار دارد شکل اين ساختمان مارپيچ است و دو دور و نيم به دور خود چرخيده است.
آنچه بين دو مجراي حلزون حائل است ديواره اي ساخته از استخوان و بافته هاي ديگر است و دو ديواره نازک دارد که در درون آن مجراي کوچکي قرار گرفته است که مجراي حلزوني خوانده مي شود. گيرندگان شنوائي در داخل اين دالان قرار دارند.
مقطعي از حلزون باز شده در اينجا رابطه سه کانال با يکديگر ديده مي شود. غشاء رايس نر حائل بين مجراي حلزوني و مجراي دهليزي است . فاصل بين مجراي حلزوني و صماخي غشاء پايه اي است. روي غشاء پايه اي عضو کرتي قرار دارد و از آن سلولهاي مژکي بيرون آمده اند. اين سلولها با بافتهاي عصبي که در سراسر مرکز حلزون هستند مربوط مي شوند و غشاء پوشاننده بالاي آنها قرار گرفته است.
غشاء پايه اي هر وقت که حرکتي در مجراهاي بالا رونده (دهليزي) و پايين آينده (صماخي) روي دهد. به حرکت مي آيد. حرکت غشاء پايه اي حرکت موجي يا تورمي است ظاهراً هر قسمت اين غشاء نسبت به يک دسته از فراوانيها حساسيت دارد و بنابراين هر وقت فراواني از نوع معين گوش را تحريک کند قسمت مربوط غشاء تورم پيدا مي کند.
غشاء پايه اي ساختماني شبيه به چنگ است و از بافته هاي کوچک و بلند مرکب است. بافته ها در پايه آن کوتاهند و در نوک آن درازتر مي شوند.وقتي فراواني زياد به آن برخورد مي کند ناحيه اي که بافته هاي کوتاه دارد ورم مي کند و ناحيه اي که بافته هاي دراز دارد در برخورد با فراواني هاي کم ورم مي کند.فعاليت غشاء پايه اي عضو کرتي را به حرکت در مي آورد و موجب مي شودکه سلولهاي مژکي آن خم شود خم شدن سلولهاي مژکي اعصابي را که به آنها متصلند تحريک مي کند.
● اثر وور بري
فراواني هائي که گوش را تحريک مي کند در حلزون مجدداً تکرار مي شوند. اين امر را اثر وور بري خوانند و اين پديده را اول در گربه ها مشاهده کردند. الکترود هائي که بر روي عصب شنوائي گربه بيهوش شده اي قرار داده بودند با دستگاه بلند کن راديويي در اتاق آرامي متصل شده و آن نيز به گوشي تلفوني وصل شده بود. فراوانيهاي مختلف که به گوش گربه مي خورد عيناً شنيده مي شد. يک آزماينده در گوش گربه صحبت کرد و ديگري که در اطاق بي صدا بود آنچه او گفت شنيد.
آزمايشهاي بعدي نشان داده اند که اثر وور بري در حقيقت دو اثر مختلف است. يکي از اينها که پاسخ حلزوني ناميده شده است شامل پديده هاي الکتريکي است که در سلولهاي حلزوني وقتي از ارتعاشات خارجي متاثر شوند به وجود مي آيد ديگري که پتانسيل عصبي خوانده شده است صرفاً پاسخ عصبي است هر چند ظاهراً معلول همان پديده ايست که پاسخ حلزون را موجب مي شود. در حدودي پاسخ حلزوني و پتانسيل عصبي يا فراواني محرک همبستگي دارند .
● پاسخ حلزوني
امواج صوت که به گوش مي رسند شايد از راه فعاليت سلولهاي مژکي در حلزون جريانهاي الکتريکي ايجاد مي کنند. اين پاسخ الکتريکي را مي توان با گذا شتن الکترود روي حلزون ثبت کرد.
با گذاشتن الکترود در جاهاي مختلف غشاء پرده مي توان پيدا کرد کدام قسمت به فراواني بخوصوصي پاسخ بيشتر مي دهد بدين ترتيب پيدا کرده اند که بافته هاي کوتاه حداکثر پاسخ را به فراوانيهاي زياد و و بافته هاي دراز حداکثر پاسخ را به فراوانيهاي کوتاه مي دهند. فراوانيهايي که پاسخ حلزوني را موجب مي شوند بين ۲۰ و ۲۰،۰۰۰ سيکل در ثانيه هستند اصوات خالص وقتي شدت زياد دارند پاسخ پيچيده اي را در حلزون موجب مي شوند اين امر در خود حلزون وجود هارمونيک ها را نشان مي دهد. اين هارمونيک ها را هارمونيک هاي شنوائي گويند.
● پتانسيل عصبي شنوائي
با اتصال الکترود هاي عايق شده به عصب شنوائي ممکنست پاسخ عصبي را دريافت کرد. در اين وضع فراوانيهائي که تا پنج هزار سيکل در ثانيه هستند همان فراواني را در عصب شنوائي ايجاد مي کنند.
قابل توجه است که با وجود آن يک تار عصبي کمتر از هزار ارتعاش در ثانيه حمل مي کند عصب شنوائي پنج هزار ارتعاش را در ثانيه حمل مي کند. اين امر چنانکه خواهيم ديد براي نظريه هاي شنوائي مهم است نيز قابل توجه است که عصب شنوائي ظاهراً فراوانيهاي بيش از پنج هزار در ثانيه را منتقل نمي کند اين امر حکايت از اين مي کند که عامل ديگري جز فراواني جريان عصبي مسئول شنيده شدن فراوانيهاي بيشتر از اين است.

دستگاه عصبي، اطلاعات را جمع آوري، تحليل، ذخيره و منتقل مي کند. اين دستگاه کارکردهاي حياتي بدن را کنترل مي کند و با جهان خارج تعامل دارد. دستگاه هاي عص ...

دستگاه عصبي يا سيستم عصبي يا سامانهٔ عصبي (Nervous System) در بدن جانوران به هماهنگي فعاليت‌هاي ماهيچه‌ها پرداخته، اندام گوناگون را تحت نظارت درآورده، ...

لنف از کلمه لاتين lympha به معناي آب گرفته شده و دستگاه لنفاوي که بخشي از دستگاه ايمني به حساب مي آيد، شبکه اي از مجاري است که اين مايع شفاف (لنف) را ...

● دستگاه گوارش دستگاه گوارش از لوله گوارش و اعضاي مرتبط با آن تشکيل مي شود. لوله گوارش يک لوله پيچ خورده به طول حدود۷ متر است که غذا در حين هضم شدن از ...

استفراغ بيرون رانده شدن پرفشار محتويات معده و بخش ابتدايي روده است. شمار زيادي از بيماري ها که بسياري از آنها بيماري هاي اوليه دستگاه گوارش نيستند، مم ...

انقباضات ديواره معده غذا را با آنزيمهاي گوارشي و اسيدکلرهيدريک مخلوط مي‌کند و آن را به توده نيمه مايعي تبديل مي‌کند اين توده ابتدا به ناحيه ابتدايي رو ...

هاري يک بيماري ويروسي کشنده است که مخصوص گوشتخواران اهلي و وحشي بوده و انسان و ساير حيوانات خونگرم پستاندار به طور تصادفي و غالباً از طريق گزش به آن م ...

دستگاه گوارش در پرندگان همانند ديگر حيوانات از لوله گوارشي وغدد ضميمه تشکيل شده است . لوله گوارشي شامل دهان ، مري ، چينه دان ، پيش معده ، سنگدان لوله ...

دانلود نسخه PDF - دستگاه شنوائي