up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله درياچه ي هامون PDF
QR code - درياچه ي هامون

درياچه ي هامون

درياچه ي هامون جازموريان

هامون جازموريان، يك فرونشست زمين‎ساختي جوان در 150 كيلومتري باخترايرانشهر است كه و بلندي آن از سطح درياي آزاد 350 متر مي‎باشد. وسعت اين هامون درفصول پرباران، 3300 كيلومترمربع است و به دليل شرايط اقليمي ويژه، در بيشتر مواقعسال، بخش اعظم آن به كفة نمكي وكفه‎هاي رسي تبديلمي‎شود.
رودها وآبراهه‎هاي متعدد دائمي و موقت، به اين هامون مي‎ريزند كه از ميان آنها، رود بَمپورو هليل‎رود اهميت بيشتري دارند. در بارة شوري رودهاي وارده و درصد نمك آب درياچه گزارش‎هاي موجود هماهنگي دارد. در گزارشاوبرلندر (1988)، آب هامون قابل شُربدانسته شده ولي فيشر (1968) آب هامون را شور مي‎داند. بنابر دانسته‎هاي موجود، شوريآب جازموريان تا حد فوق اشباع از نمك است. كرينسلي (1970) گسترة هامون جازموريان راشامل سه بخش زير دانسته است:
* درياچة فصلي كه گسترة آن در فصول خشك و مرطوبتغييرات زيادي دارد و در بيشتر جاها در اواخر تابستان و اوايل پاييز ناپديدمي‎شود. * پهنة مرطوب كه سطحي در حدود 22 درصد مي‎پوشاند.
* پهنةباتلاقي كه 59 درصد از منطقة مرطوب را زير پوشش دارد و مرز بالايي آن به پهنه‎هايسيلتي – ر سي است.
هامون جازموريان در مركز يك فرونشست زمين‎ساختي جوان استكه بين رشته كوه‎هاي جبال‎بارز (در شمال) و رشته كوه‎هاي بشاگرد (در جنوب) قراردارد. در گذشته اين فرونشست را لبة جنوبي بلوك لوت مي‎دانستند، ولي در حال حاضر اينباور وجود دارد كه جازموريان نوعي فرونشست پيش كماني است كه در شكل‎گيري آن،فرورانش پوستة اقيانوسي عمان به زير مكران و همچنين عملكرد گسل‎هاي همروند بافروافتادگي، به ويژه مجموعة گسلي بشاگرد، نقش داشته‎اند. اشتوكلين (1970) پديدةفروافتادگي را به رخدادهاي نئوژن – كوارترنري نسبت داده، ولي كرينسلي (1970) زمانتشكيل آن را پليستوسن مي‎داند.
درياچة حوض‎سلطان :
درياچة حوض‎سلطان يادرياچة شاهي، فروافتادگي نامتقارني با 330 كيلومترمربع وسعت، در 35 كيلومتري شمالقم و در شمال باختري درياچة نمك است. اين درياچه شامل دو چالة جدا از هم يكي به نام « حوض‎سلطان » و ديگري به نام « حوض‎مره » است كه با آبراهة باريكي به هم وصلمي‎شوند. حوضة باختري (حوض‎سلطان) داراي بلندي 806 متر از سطح دريا است كه به طورمعمول از روان‎آب‎هاي سطحي تغذيه مي‎شود. حوضة خاوري (حوض‎مره)، افزون برروان‎آب‎ها، از رودهايي مانند رودشور و قره‎چاي نيز بهره مي‎گيرد. مطالعات مستوفي (1350) نشان مي‎دهد كه آبابتدا وارد حوض‎مره شده و پس از پر شدن آن، از مسيل دوحوض گذشته وارد حوض‎سلطان مي‎شود و هنگامي كه آب در حوض‎سلطان چند متر بالاتر آمد،به طرف حوض‎مره بازمي‎گردد و سرريز اين دو حوض، به درياچة نمك تخليه مي‎شود. مشاهدات صحرايي كرينسلي (1970)، نشان مي‎دهد كه از مركز درياچه به خارج دو پهنةجداگانة قابل شناسايي است. يكي مركز درياچه كه حدود 24 درصد از مساحت آن را زيرپوشش دارد و با پوستة نمكي پوشيده شده است. دوم، زون مرطوب كه 76 درصد بقيه راتشكيل مي‎دهد كه به زون گياهان ريشهبلند به پهناي 20 متر مي‎رسد. پوستة نمكي با 5سانتيمتر ضخامت، شامل نوارهاي هم‎مركز سفيد و خاكستري است و در زير آن سيلت‎هاي رسيو خاكستري رنگ مرطوب قرار دارد. اين زون (پوستة نمكي) به طور فصلي با آب پوشيدهمي‎شود، ولي مناطق مركزي آن ممكن است در تمام سال، آب‎دار باشد. مطالعات انجام شدهدر زون مرطوب نشان داده كه ميزان رس موجود در نمونه‎ها، 35 تا 45 درصد است كه 10 تا 90 درصد كاني‎ها، كائولينيت است. در پشته‎هاي شن و ماسه‎اي زون گياهان با ريشةبلند، چند خط داغ آب وجود دارد كه به سمت سراشيبي تا ارتفاع 826 متر ادامه دارد. اختلاف ارتفاع بين پست‎ترين و بلندترين خط داغ آب 20 متر است. پيشروي وسيعمخروط‎افكنه‎ها در پهناي زون مرطوب و روي پوستة نمكي نشانگر آن است كه روان‎آب سطحيبيش از گذشته است و تغيير آب و هوايي به سوي دورة مرطوب‎تر از گذشته، پيشمي‎رود.
مطالعات معتمد و همكاران (1356) نشان داده است كه رسوبات حوض‎سلطانبيشتر از نوع گچ و نمك، مارن و رس است. بررسي‎هاي لرزه‎نگاري و حفاري نيز نشان دادهكه نمك تا عمق 46 متر وجود دارد. اين نمك، به صورت 5 لاية جدا از هم با ضخامت كل تا 20 متر است كه با رس‎هاي قهوه‎اي تا خاكستري از يكديگر جدا مي‎شوند

به گودي هاي بزرگ سطح زمين که بوسيله آب پر شده و با آبهاي آزاد تماس نداشته باشد درياچه اطلاق مي شود. اين فرورفتگيها به علت فرسايش و يا عوامل داخلي سطح ...

به گودي‌هاي بزرگ سطح زمين که بوسيله آب پر شده و با آبهاي آزاد تماس نداشته باشد درياچه اطلاق مي‌شود. اين فرورفتگيها به علت فرسايش و يا عوامل داخلي سطح ...

بزرگترين جريان آب شيرين در رودخانه آمازون در آمريکاي جنوبي جريان دارد. اين رودخانه از ناحيه اي به وسعت ۷ ميليون کيلومتر مربع (۷ ۲ ميليون مايل مربع) مي ...

بزرگترين جريان آب شيرين در رودخانه آمازون در آمريکاي جنوبي جريان دارد. اين رودخانه از ناحيه اي به وسعت 7 ميليون کيلومتر مربع (7 2 ميليون مايل مربع) مي ...

منشأ حيات روي زمين چه بود؟ چگونه زمين تحول پيدا کرد و بذر حيات در آن بارور شد؟ در روزگار نخستين منظومه شمسي زمين چه شرايطي را سپري مي کرد و چگونه توان ...

● تاريخچه آب ماده اي است که حيات بدون آن ميسر نيست. بشر در دوره نو سنگي سعي در مهار آب داشته است و بر روي الواحي که از ۴ هزار سال قبل از ميلاد از سومر ...

● درياچة هامون: درياچه اي که تا کمتر از دو دهه قبل هر ساله پذيراي بيش از يک ميليون پرنده مهاجر بود . با نابودي هامون ۱۵ هزار صياد بيکار شدند و زناني ک ...

درياچه گهر بزرگ (کله گهر) زيباترين درياچه کوهستاني ايران به شمار مي رود. در دامنه اشترانکوه، درياچه هاي دائمي و شيرين گهر بالا و گهر پايين گسترده شده ...

دانلود نسخه PDF - درياچه ي هامون