up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله دروغگويي PDF
QR code - دروغگويي

دروغگويي

دروغ ، گناه کليدي

براي ورود به هر مسأله اي کليدي لازم است و کليد ورود به گناهان و رذائل اخلاقي ، دروغ است .
يكي از مهمترين عوامل ، ضعف ايمان
اگر ما بدانيم و يقين کنيم حرفي كه مي زنيم ، خدا و امامان مي شنوند ، حواسمان را بيشتر جمع خواهيم کرد .
گاهي در خانه ده تا سرفه مي‌كنيم واز کسي معذرت خواهي نمي کنيم اماپشت دوربين تنها با سرفه اي کوچک ، فوري معذرت خواهي مي کنيم ، اين دليلش آن است که خود را در حضور مردم مي بينيم و خجالت مي کشيم .
اگر ما معتقد باشيم كه درهمه حال و در هر لحظه در محضر خدا هستيم و او بر همه ي اعمال ما نظاره گر است ، ديگر به راحتي دروغ نخواهيم گفت.
مگر نمي دانيد خدا در همه جا حضور دارد !
قرآن آيات زيادي دارد که مي فرمايد : « أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرى‏ ؛ نمي داني که خدا تو را مي بيند ؟!»(علق 14)
در جاي ديگر مي فرمايد : « بَلى‏ وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ »(زخرف 80) فرستادگان ما مي‌نويسند ، « ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاَّ لَدَيْهِ رَقيبٌ عَتيدٌ ؛ هيچ كلمه‌اي را تلفظ نمي‌كني مگر آنکه همه آنها نوشته مي شوند .» (ق 18)
« كِراماً كاتِبينَ ؛ فرشتگاني مأمور هستند و همه ي اعمال را ضبط مي‌كنند . »(انفطار 11)
قرآن مي‌فرمايد: « وَ وُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمينَ مُشْفِقينَ مِمَّا فيهِ وَ يَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغيرَةً وَ لا كَبيرَةً إِلاَّ أَحْصاها ؛ در روز قيامت كتاب در مقابل انسان باز مي‌شود و مي گويند : اين چه نامه‌اي است که همه ي اعمال ما از کوچک و بزرگ در آن نوشته شده است . »(كهف 49)
تبرئه، دليلي ديگر بر دروغ گويي
گاهي مي گويند : چرا چنين کردي ؟ چرا دير آمدي و ... ؟
يك دروغ مي‌گوييم ، مي‌گوييم كه به اين خاطر دير آمدم كه بچه‌ام از پله افتاد ، ترافيك بود ، ساعتم اشتباه بود ، بالأخره يک دروغ مي گوييم که خودمان را تبرئه كنيم و حال اين كه ؛ « النجاة في الصدق »
دليلي ديگر براي دروغ گويي ، تفريح است
پيغمبر (ص) فرمود: « وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ ؛ واي به حال كسي كه به دروغ حرف مي‌زند كه مردم بخندند »(أمالى طوسى ، ص‏537)
در جاي ديگر حضرت مي فرمايند : « واي به حال کسي كه به قيمت رضاي خلق ، غضب خدا را مي‌خرد.» (نهج الفصاحه ، جمله‌ي سي و يك ، هشتاد ونه ، سه هزار و صد و هشتاد و نه)
گاهي دليل دروغ گويي، تلقين است
بچه دروغ گو نيست ، گاهي پدر و مادر او را وادار مي‌كنند كه دروغ بگويد ،
پدر به بچه مي‌گويد: برو بگو پدرم نيست .
پيغمبر(ص) فرمود: « لا تلقنوا الكذب فتكذبوا فإن بني يعقوب لم يعلموا أن الذئب يأكل الإنسان حتى لقنهم أبوهم ؛ دروغ تلقين نكنيد. برادرهاي يوسف نمي‌دانستند كه گرگ آدم را پاره مي‌كند تا اينکه پدرشان به آنها تلقين کرد .» (قصص‏الأنبياء جزائري، ص 159)
امام صادق(ع) فرمود : « أَيُّمَا مُسْلِمٍ سُئِلَ عَنْ مُسْلِمٍ فَصَدَقَ فَأَدْخَلَ عَلَى ذَلِكَ الْمُسْلِمِ مَضَرَّةً كُتِبَ مِنَ الْكَاذِبِينَ وَ مَنْ سُئِلَ عَنْ مُسْلِمٍ فَكَذَبَ فَأَدْخَلَ عَلَى ذَلِكَ الْمُسْلِمِ مَنْفَعَةً كُتِبَ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الصَّادِقِينَ؛ اگر مسلماني در مورد مسلماني ديگر سؤالي کرد و تو راستش را بگويي و به وسيله آن راست ضرري به مسلمان برسد ، تو در زمره دروغ گويان نوشته مي شوي و بالعکس، اگر دروغي را گفتي که به مسلماني منفعتي برسد و ضرري از او دفع شود در زمره صادقين مي باشي»
احساس كمبود و حقارت ، دليل دروغ گويي است
« لَا يَكْذِبُ الْكَاذِبُ إِلَّا مِنْ مَهَانَةِ نَفْسِهِ ؛ انسان كه دروغ مي‌گويد به خاطر اين است که احساس كمبود و خاري مي‌كند.» إختصاص مفيد ، ص‏232) ؛ انسان وقتي احساس ‌كند كم و کوچک است با دروغ مي‌خواهد، خود را بالا ببرد .
پر حرفي عاملي براي دروغ گويي !
گاهي به خاطر پر حرفي دروغ مي‌گوييم ، كسي كه زياد حرف مي‌زند ، همه‌ي حرف هايش نمي‌تواند درست باشد؛ « حسبك من الكذب أن تحدث بكل ما سمعت ؛ همين كه هرچه شنيدي مي‌گويي ، دليل بر دروغ تو است .»
راستگويي به چيست؟
دروغ ممنوع
« وَ لَا تَكُ صَادِقاً حَتَّى تَكْتُمَ بَعْضَ مَا تَعْلَم ؛ اگر مي‌خواهي راستگو باشي ، هر حرفي را نزن.»(بحارالأنوار، ج‏75، ص‏8)
هر راست نبايد گفت !
امام صادق(ع) فرمود : « أَيُّمَا مُسْلِمٍ سُئِلَ عَنْ مُسْلِمٍ فَصَدَقَ فَأَدْخَلَ عَلَى ذَلِكَ الْمُسْلِمِ مَضَرَّةً كُتِبَ مِنَ الْكَاذِبِينَ وَ مَنْ سُئِلَ عَنْ مُسْلِمٍ فَكَذَبَ فَأَدْخَلَ عَلَى ذَلِكَ الْمُسْلِمِ مَنْفَعَةً كُتِبَ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الصَّادِقِينَ ؛ اگر مسلماني در مورد مسلماني ديگر سؤالي کرد و تو راستش را بگويي و به وسيله آن راست ضرري به مسلمان برسد ، تو در زمره دروغ گويان نوشته مي شوي و بالعکس ، اگر دروغي را گفتي که به مسلماني منفعتي برسد و ضرري از او دفع شود در زمره صادقين مي باشي . »(إختصاص مفيد، ص‏224 )
خلاصه بايد حساب كنيم كه اگر راست بگوييم چه فسادي دارد و اگر دروغ بگوييم چه اتفاقي مي افتد ؛ آن موقع بايد تصميم گرفته شود که چه بايد کرد .
در بعضي مواقع دروغ جايز است؛ آن جايي است که اگر راستي گفته شود ، فتنه اي بر پا شود . آن جايي كه به خاطر دروغ گفتن فتنه را فروکش مي کنيم ، دروغ جايز است .
پيغمبر (ص) فرمود: « وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ؛ واي به حال كسي كه به دروغ حرف مي‌زند كه مردم بخندند»
به خدا دروغ نگوييد !
بعضي وقت‌ها آدم به خدا نيز دروغ مي‌گويد ، مي گوييم : الله اكبر يعني خدا بزرگ‌تر است ، اين به اين معنا است که هر چيزي غير از خدا کوچک و غير قابل تکيه و اعتماد است ؛ «عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِمْ »(نهج‏البلاغه، خطبه 193) ما مي‌گوييم خدا بزرگ است اما براي ده تومان دروغ مي‌گوييم . براي هزار تومان دروغ مي گوييم .
خود را بنده دروغ نکنيم !
حديث داريم: « مَنْ أَصْغَى إِلَى نَاطِقٍ فَقَدْ عَبَدَهُ ؛ هركس به حرف كسي گوش بدهد ، بنده‌ي او است. »(كافى، ج‏6، ص‏434) اگر كسي دروغ مي‌گويد و شما به دروغ او گوش دهيد ،در حقيقت بنده‌ي دروغ گو هستيد و اگر كسي حق بگويد و شما به حرف حق او گوش دهيد ، بنده‌ي حق هستيد.
راههاي درمان دروغ :
براي درمان دروغ , بزرگان ما دو راه علمي و عملي را سفارش مي کنند .
درمان از طريق علمي , با مطالعه ي آيات و احاديث وارده و کتب اخلاقي که در زمينه ي مذمت دروغ نگاشته شده , حاصل مي شود . وقتي انسان به محروميتها و خسارات ناشي از اين صفت مي انديشد , مي تواند با سعي و تلاش و تمرين اين صفت زشت را از خود دور کند . ياد آوري مداوم پيامدهاي دروغ – محروميت از هدايت الهي , ناتواني از چشيدن طعم ايمان , قرار گرفتن در زمره ي کفار و منافقان , سقوط در آتش جهنم و ... – انسان دروغگو را در درمان , کمک مي کند .
آية الله مجتبي تهراني در زمينه ي درمان عملي دروغ مي فرمايند : يکي از مهمترين روشهاي عملي در درمان دروغ آن است که انسان پيش از آنکه کلمه اي را بر زبان بياورد , درباره ي درستي يا نادرستي آن بيانديشد , و به آثار و عواقب آن توجه کند .
شيوه ي ديگر در درمان عملي دروغ آن است که از معاشرت با دوستان دروغگو بپرهيزد ؛ چرا که بسياري از زشتيها در اثر رفت و آمد و همنشيني با انسانهاي ناصالح پديد مي آيد و به عکس , بسياري از زيبائيهاي اخلاقي هم در همنشيني با خوبان و صالحان پديدار مي شود .(اخلاق الهي آفات زبان آية الله مجتبي تهراني)
پسر نوح با بدان بنشست خاندان نبوتش گم شد
سگ اصحاب کهف روزي چند پي نيکان گرفت و مردم شد
راه ديگر , قرار دادن تنبيه شرعي در صورت دروغ گفتن است . براي مثال : مي توانيد با هر بار دروغ گفتن مبلغي را به عنوان صدقه کنار بگذاريد و يا فرداي آن روز را روزه بگيريد .
دعا و نيايش و زاري به درگاه الهي و توسل به حضرات معصومين , بخصوص امام زمان ( عج الله تعالي فرجه الشريف ) و تلاوت روزانه ي آيات قرآن کريم و تفکر در آن , بسيار مؤثر است .
بي شک اگر راهکارهاي ارائه شده را بطور مداوم انجام دهيم , پس از مدتي خواهيم ديد که بطور کلي اين صفت را ترک کرده ايم .
دوست عزيز
بدانيد که هر کس با عمل خويش , چهره ي برزخي و قيامتي خود را مي سازد و هر انساني الي الابد با عمل خويش محشور است ؛ پس تلاش کنيم با عمل صالح و ترک زشتيها چهره اي زيبا و نوراني براي برزخ و قيامت خود بسازيم ؛ هر چند که اثرات اين زيبايي را در دار دنيا نيز خواهيم چشيد .

يکي از مشکلات انسان ها در اجتماع، دروغگويي است. اين بيماري اجتماعي، بنياد بسياري از گناهان و جرايم است. مشکل، زماني دو چندان مي شود که برخي با توجيه م ...

● مقدمه فلسفه اخلاق رشته اي علمي، فلسفي و نوپاست که در آثار گوناگون اهل فن، تعاريف متفاوتي براي آن عرضه گرديده است. در بين آثاري که نام فلسفه اخلاق، ( ...

سرزمين يونان مهد فلسفه است. فلسفه پس از آن كه در آسياي صغير طلوع كرد، راه تكامل خود را در يونان ادامه داد تا زماني كه فيلسوفاني چون سقراط، افلاطون و ا ...

چه نيازي سبب شد که بشر به دنبال اخلاق رود؟ آيا اخلاقي بودن براي انسان يک امر ضروري است؟ آيا اخلاقي زيستن در حيات فردي و اجتماعي جزء ضروريات به شمار مي ...

دانلود نسخه PDF - دروغگويي