up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله درمان کوکسيديوز PDF
QR code - درمان کوکسيديوز

درمان کوکسيديوز

راهکارهاي جديد در پيشگيري و درمان کوکسيديوز

با گسترش هر چه بيشتر صنعت مرغداري و از رده خارج شدن تعدادي از داروهاي اوليه ، نياز به بکارگيري روشهاي جديدتر پيشگيري و استفاده از داروهاي موثرتر براي درمان و بالاخره بهبود مديريت مرغداري و استفاده از ابزارهاي جديد مديريتي براي مهار کوکسيديوز و کاهش ضايعات اجتناب ناپذير مي باشد. انگل هاي تک ياخته اي روده از جنس ايمريا ، عامل ايجاد کوکسيديوز در طيور مي باشند.در پرورش طيور به صورت متراکم ، اووسيت ها سريعا در بستر تکثير يافته و تماس مرغ و وارد شدن تعداد زيادي اووسيت به درون دستگاه گوارش و روده سبب بروز کوکسيديوز کلينيکي در طيور مي گردد.بر عکس ، در پرورش طيور به صورت غير متراکم ، چون تعداد اووسيت ها در واحد سطح کم مي باشد لذا با وارد شدن تعداد کمتري اووسيت به درون دستگاه گوارش علاوه بر اينکه کوکسيديوز کلينيکي بروز نمي کند بلکه سبب ايجاد ايمني بر عليه بيماري نيز مي شود.بنابراين با اعمال و يا استفاده از ابزارهاي مديريتي موثر که سبب کاهش تعدادي اووسيت ها در بستر گردند علاوه بر اين که از بروز بيماري کلينيکي جلوگيري خواهد شد ، بلکه گله بتدريج و با کسب ايمني ، در برابر بيماري کاملا مقاوم و مصون خواهد گرديد. پژوهشگران اين اصل اساسي يعني مکانيسم چگونگي ايجاد ايمني بر عليه کوکسيديوز را تنها بعد از چندين دهه تحقيق توانستند شناسايي کنند. از آنجا که اووسيت ها را مي توان در هر نقطه اي که محل پرورش طيور است يافت ، لذا ريشه کني بيماري و يا عاري کردن مرغداري از وجود اووسيت امري غير ممکن مي باشد.
●تشخيص و مانيتورينگ کوکسيديوز در گله هاي گوشتي
کوکسيديوز در طيور ، ناشي از تهاجم انگل کوکسيديا به ديواره سلول روده است و درجه ضايعات به وجود آمده در ديواره بستگي مستقيم به تعداد کوکسيدياي مورد تهاجم قرار گرفته دارد. علاوه بر تعداد کوکسيديا ، ضايعات ديواره سلولي بستگي به نوع سلولهاي روده نيز دارد.اولين نشانه وجود کوکسيديوز در گله گوشتي کاهش عملکرد است.کاهش عملکرد و راندمان تبديل غذايي حتي در کوکسيديوز خفيف و تحت کلينيکي نيز بسيار محسوس مي باشد.در حال حاضر بکارگيري برنامه دايمي مانيتورينگ مطمئن ترين روش براي دانستن وضعيت ابتلاء گله به کوکسيديوز مي باشدبرنامه مانيتورينگ مورد اشاره بايد شامل شمارش اووسيت و بررسي ضايعات در ديواره سلولي باشد. با اعمال برنامه مانيتورينگ و شمارش اووسيت ، در درازمدت مي توان وضعيت گله ها را با يکديگر مقايسه کرد و در صورت وجود نشانه هاي کوکسيديوز به رفع بموقع مشکل اقدام نمود.
●استفاده از آنتي کوکسيديال در پيشگيري از کوکسيديوز
در دهه ۱۹۳۰ سولفور معدني و به ميزان ۱۰ تا ۲۰ درصد در دان و بمدت بسيار کوتاه براي جلوگيري از کوکسيد يوز به کار رفت.سولفانيلاميد نسل بعدي آنتي کوکسيديال بود که مورد استفاده قرار گرفت اگر چه اين دارو بر عليه ايمريا تنلاونکانريکس تاثيري نداشت.در دهه ۱۹۴۰ سولفاگوانيدين و سولفامتازين با اثر کوکسيديوستاتيک به کار گرفته شدند.با گذشت زمان آنتي کوکسيديال هاي موثرتر و بي ضررتر ساخته شد و در دسترس صنعت مرغداري قرار گرفت ، ضمن آنکه در اثر رقابت بين سازندگان ، هزينه توليد اين داروها نيز به تدريج کاهش يافت.
●ايجاد مقاومت بر عليه آنتي کوکسيديال ها
پژوهشگران معتقد هستند که مقاومت دارويي بر عليه تمام آنتي کوکسيديال ها بعد از مدتي مصرف ، توسط ايمريا بوجود آمده است. مصرف مداوم آنتي کوکسيديال ها در طيور سبب مي شود که ايمريا هاي زنده مانده در روده به روش پديده انتخاب طبيعي و موتاسيون بر عليه دارو مقاوم شوند. مقاومت دارويي سبب کاهش تدريجي حساسيت ايمريا نسبت به آنتي کوکسيديال ها مي شود که البته اين مقاومت دارويي را نبايد با فقدان اثر دارو اشتباه کرد.به عنوان مثال تعدادي از آنتي کوکسيديال هاي اوليه هم اکنون بر عليه انواعي از ايمريا ها بي اثر و يا کم اثر مي باشندکه مي توان اثر ناچيز آمپروليوم بر عليه ايمريا ماگزيما و آسرولانيا را نام برد. خوشبختانه از آنجا که آنتي کوکسيديال ها از نقطه نظر چگونگي تاثير با يکديگر متفاوت عمل مي کنند لذا با اعمال برنامه هاي Shuttle و Rotation مي توان ايجاد مقاومت بر عليه آنتي کوکسيديال را کند و حتي متوقف کرد. به اعتقاد پژوهشگران ، مقاومت دارويي بسته به نوع آنتي کوکسيديال مي تواند بعد از يک و يا چند موتاسيون بوجود آيد که مورد اول يعني يک موتاسيون ، مقاومت ايجاد شده سريع ولي در مورد چند موتاسيون ، مقاومت بوجود آمده کند و طولاني مدت خواهد بود. Arprinocid آنتي کوکسيديالي است که با يک موتاسيون سريعا مقاومت دارويي بر عليه آن بوجود مي آيد ولي بر عکس ، مقاومت دارويي بر عليه monensin نياز به چند موتاسيون داشته و لذا کند و طولاني مدت است و تاکنون مقاومت کامل در مورد آن نيز گزارش نشده است. در حال حاضر اطلاعاتي را که بتوان بوسيله آن رابطه بين چگونگي مکانيسم اثر آنتي کوکسيديال و ايجاد مقاومت دارويي را مشخص کرد وجود ندارد. با مصرف هر نوع آنتي کوکسيديال در مرغداري ، تعداد انگل هاي مقاومي که در ابتدا بسيار اندک مي باشند به تدريج در اثر موتاسيون افزايش پيدا مي کنند ، به نحوي که بعد از مدتي جمعيتي از ايمرياهاي کاملا مقاوم در برابر آنتي کوکسيديال بوجود مي آيد.به عبارت ديگر ، در حاليکه مصرف آنتي کوکسيديال در مرغداري به منظور جلوگيري از رشد انگل صورت مي گيرد معهذا چون قادر به از بين بردن و يا جلوگيري از رشد کامل تمام آنها نيست لذا بعد از مدتي مصرف بتدريج فقط ايمرياهاي مقاوم رشد کرده و جمعيت اصلي را همين ايمرياهاي مقاوم تشکيل مي دهند. در اينجا مسئله مهم اين نيست که مقاومت دارويي چگونه بوجود مي آيد ، زيرا خواه ناخواه در اثر موتاسيون مقاومت دارويي در فارم بوجود خواهد آمد ، بلکه مسئله مهم اين است که انتخاب نوع و مدت مصرف آنتي کوکسيديال چگونه بايد باشد که بتوان ايجاد مقاومت دارويي را تا حد امکان به تعويق انداخته و طولاني کرد.هم چنانکه اشاره شد ، در عمل براي تعويق انداختن مدت ايجاد مقاومت دارويي در کنترل کوکسيديوز ، مي توان از برنامه هاي Shuttle و Rotation استفاده کرد.Rotation عبارت از تغيير نوع آنتي کوکسيديال مصرفي در گله هاي مختلف است Shuttle يا جابجايي ، عبارت از تغيير نوع آنتي کوکسيديال مصرفي در يک گله و يا بعبارت ديگر استفاده از دو نوع آنتي کوکسيديال متفاوت در گله مي باشد. ولي قبل از بحث درباره اين برنامه ها ، انواع آنتي کوکسيديال هاي موجود امروزي را از نظر چگونگي مکانيسم اثر به اختصار بررسي مي کنيم . در حقيقت امروزه وجود انواع مختلف آنتي کوکسيديال هاي با مکانيسم اثر هاي متفاوت را مي توان ابزاري بسيار ارزنده براي پيشگيري از کوکسيديوز در گله هاي طيور دانست که ضمنا با مصرف بجا و به موقع آنها مي توان ايجاد مقاومت دارويي را نيز به حداقل رسانيد.
آنتي کوکسيديال ها از نظر چگونگي مکانيسم اثر به چهار گروه عمده تقسيم مي شوند که عبارتند از:
گروه ۱ : آنتي کوکسيديال هاي با مشتقات quinolone نظير Staty سبب جلوگيري از انتقال الکترون در انگل مي شوند.ايمرياها سريعا بر عليه اين ترکيبات مقاوم مي شوند.
گروه ۲ : آمپروليوم ، سبب اختلال در سنتز تيامين مي شود.مقاومت دارويي بر عليه آمپروليوم کند وطولاني مدت مي باشد.
گروه ۳ : سولفوناميدها ، اين ترکيبات سبب اختلال در سنتز اسيدفوليک مي شوند.ايجاد مقاومت بر عليه سولفوناميدها نيز بطئي مي باشد.
گروه ۴ : آنتي کوکسيديال هاي inophore نظير Monensin ، اين ترکيبات سبب جلوگيري از انتقال يونها در انگل مي شوند.مقاومت دارويي در مورد inophore کند و وقتي بوجود مي آيد که تغييراتي از نظير قابليت نفوذ در ديواره انگل بوجود مي آيد.مسئله مهم در مورد آنتي کوکسيديال هاي inophore بوجود آمدن مقاومت دارويي متقابل بين انواع ترکيبات آن مي باشد. در صورت اجراي برنامه Shuttle يعني استفاده از دونوع آنتي کوکسيديال مختلف در يک گله ، مي توان بصورت زير عمل کرد :
برنامه ۱ : مرحله اول آنتي کوکسيديال غير inophore –مرحله دوم آنتي کوکسيديال inophore
برنامه ۲ : مرحله اول آنتي کوکسيديال inophore –مرحله دوم آنتي کوسيديال غير inophore
برنامه ۳ : مرحله اول آنتي کوسيديال inophore نوع A –مرحله دوم آنتي کوسيديال inophore نوع B.
برنامه ۴ : مرحله اول آنتي کوکسيديال غير inophore نوع A مرحله دوم آنتي کوسيديال غير inophore نوع B از ميان ۴ برنامه Shuttle اشاره شده ، کمترين اثر مثبت را برنامه سوم يعني استفاده از دو نوع آنتي کوکسيديال inophore در يک گله خواهد داشت. در سال ۱۹۹۹ در آمريکا ، ۲۵ درصد مزارع مرغ گوشتي برنامه Shuttle اول يعني در مرحله اول استفاده از آنتي کوکسيديال inophore را اجراء کرده اند. يادآوري اين نکته نيز ضروري است که به اعتقاد پژوهشگران ، اجراي برنامه هاي Shuttle به تنهايي و بدون اجراي برنامه Rotation قادر به جلوگيري از ايجاد مقاومت دارويي نخواهد شد.مسئله مهم ديگر در مورد برنامه هاي Shuttle و Rotation عبارت از اجراي اين برنامه ها قبل از ايجاد مقاومت دارويي است ، چه در غير اينصورت نتايج مطلوب از اجراي آنها عايد نخواهد شد.
●مديريت پيشگيري از کوکسيديوز
امروزه استفاده از آنتي کوکسيديال ها وسيله بسيار موثر در پيشگيري از کوکسيديوز در گله هاي طيور مي باشد ، معهذا علاوه بر مصرف آنتي کوکسيديال ها ، مديريت و توجه به موارد زير سبب موفقيت برنامه کنترل کوکسيديوز در طيور خواهد شد که عبارتند از :
۱ تميز کردن و ضدعفوني کامل مرغداري و سالن ها بعد از تخليه مرغداري .
۲ رعايت نکات بهداشتي و تهويه در مرغداري در طول دوره پرورش گله.
۳ جلوگيري از افزايش رطوبت بستر.
۴ در صورت امکان استفاده از آب خوري پستانکي.
۵ رعايت بيوسکيوريتي در مرغداري
۶ افزايش مدت بين دو جوجه ريزي.
۷ استفاده از برنامه واکسيناسيون مناسب و پيشگيري از بروز ساير بيماريها.
۸ معدوم کردن جوجه هاي وازده و مريض.
۹ آزمايش دان براي تعيين مقدا آنتي کوکسيديال مصرفي
۱۰ استفاده از حداکثر دز مجاز آنتي کوکسيديال در دان.
۱۱ توجه به برنامه هاي جيره بندي دان و روشنايي ، اجراي اين برنامه ها مي توانند سبب اختلال در کنترل کوکسيديوز شوند.
۱۲ عدم استفاده از يک نوع آنتي کوکسيديال براي مدت طولاني.
۱۳ استفاده از برنامه هاي Shuttle و Rotation.
۱۴ مانيتورينگ بستر از نظر تعداد اووسيت و تغيير نوع آنتي کوکسيديال در صورتيکه تعداد اووسيت از ۵۰،۰۰۰ در يک گرم بستر تجاوز کند.
۱۵ کالبدکشايي مکرر گله و آزمايش روده ها از نظر وجود ضايعات ناشي از کوکسيديوز.
آنتي کوکسيديال هاي بي ثبات (transient anticoccidials)
در دهه هاي ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ تعدادي آنتي کوکسيديال توليد و به بازار عرضه گرديدند که فقط به مدت محدودي مورد استفاده قرار گرفته و سپس از رده خارج شدند و يا در صورت ادامه مصرف ، مي بايستي توام با آنتي کوکسيديال ديگري مورد استفاده قرار مي گرفتند. methyibenzoquate به اسم تجارتي Statyl ، clopidol به اسم تجارتي Coyden ،dinitro ortho toludine به اسم تجارتي Zoalene يا DOT و arprinocid به اسم تجارتي Aprocox جزو اين گروه از آنتي کوکسيديال ها مي باشند.علت از رده خارج شدن اين ترکيبات ايجاد مقاومت سريع ايمرياها بر عليه آنها بود.از ميان اين آنتي کوکسيديال ها clopidol در حال حاضر مخلوط با methyl benzoquate مورد استفاده قرار مي گيرد.
●آنتي کوکسيديال ها و رابطه آنها با ايجاد ايمني در مقابل انواع ايمريا
سال ها تصور بر اين بوده است که مصرف آنتي کوکسيديال ها سبب اختلال در ايجاد ايمني بر عليه انواع ايمرياها مي شوند ، ولي مشاهدات اخير نشان مي دهد که اين تصور اشتباه مي باشد و در حقيقت فقط تعداد معدودي از آنتي کوکسيديال ها مي توانند سبب جلوگيري از تکثير ايمريا در روده شوند.در سال هاي اخير اهميت ايمني در گله هاي گوشتي نيز مورد توجه قرار گرفته است.بعنوان مثال در حال حاضر در تعدادي از مزارع پرورش مرغ گوشتي در آمريکا يکي از انواع inophore را در پيشدان و با دز کمتر از حد پيشنهاد شده مصرف مي کنند تا تعدادي از اووسيت ها امکان رشد داشته و ايمني در گله بوجود آيد.در مراحل بعدي يعني در رشد دان و پس دان ، با افزايش دز آنتي کوکسيديال ، مانع از بروز علائم کلينيکي کوکسيديوز مي شوند. از آن جا که آنتي کوکسيديال ها و از جمله inophore نسبت به سال هاي اوليه توليد و مصرف تاثير خود را به تدريج از دست داده اند ، لذا برنامه اي که بتواند در گله هاي گوشتي سبب ايمني شود امروزه از اهميت بيشتري برخوردار است.ايجاد ايمني در گله هاي گوشتي از جنبه ديگري نيز داراي اهميت مي باشد و آن عبارت از عدم امکان رشد يافتن و تکثير سويه هاي مقاوم کوکسيديا در برابر آنتي کوکسيديال ها است ، چه با فرصتي که در گله براي ايجاد ايمني فراهم مي شود سبب مي شود که هم سويه هاي حساس و هم سويه هاي مقاوم به يک اندازه در اثر ايمني بوجود آمده حذف شوند.به عبارت ديگر . امکان رشد فقط جمعيتي از سويه هاي مقاوم کوکسيديا کمتر شده و لذا مقاومت دارويي نيز به آساني بوجود نمي آيد.توجه به اين نکته نيز ضروري است ، برنامه اي که فرصت ايجاد ايمني در گله گوشتي را فراهم مي کند بايد با احتياط و فقط در گله هاي سالم که از مديريت بالايي برخوردار هستند و احتمال بروز کوکسيديوز کلينيکي در آنها وجود ندارد اجراء شود.
کوکسيديوز و رابطه با آن با ساير بيماريها
الف بيماريهاي ويروسي
۱ گامبورو : مهمترين بيماري ويروسي است که سبب افزايش شدت بروز کوکسيديوز و تلفات ناشي از آن مي شود.آزمايش نشان داده است که تماس جوجه در يک روزگي با ويروس گامبورو و قبل از تماس با ايمرياتنلا ، سبب افزايش فوق العاده تلفات ناشي از کوکسيديوز در ۷ روزگي مي گردد که علت آن اختلال در ايجاد ايمني مي باشد.
۲ مارک و رئوويروس ها : Biggs و همکاران نشان داده اند که سويه اي از ويروس مارک سبب افزايش تعداد اووسيت ها مي شود.تماس جوجه هاي گوشتي فاقد ايمني مادري در يک روزگي با ويروس رتيکولواندوتيلوز ، سبب افزايش تلفات ناشي از کوکسيديوز در ۷ روزگي شده است.در اين تحقيق به نظر رسيد که کوکسيديوز سبب افزايش شدت عفونت رئوويروسي نيز گرديده است.کاهش وزن بورس و تيموس در اين آزمايش نشان دهنده تضعيف ايمني نيز بوده است.
ب بيماري باکتريايي
عفونت ناشي از اکثر ايمرياها سبب افزايش Clostridium Perfringens در روده و افزايش تلفات ناشي از آن مي شود.آنترتوکسين توليد شده توسط کلستريدي ها سبب ايجاد ضايعات شديد نکروتيک در روده و افزايش تلفات نيز مي شود.تشخيص تفريقي ضايعات روده اي ناشي از کلستريدي ها از کوکسيديا ، فقط بوسيله آزمايش ميکروسکپي امکان پذير مي باشد. آنتي کوکسيديال هاي inophore اثر مهارکنندگي در رشد کلستريدي ها دارند و لذا جايگزيني واکسن کوکسيديوز با اين آنتي کوکسيديال ها به منظور پيشگيري از کوکسيديوز ، مي تواند سبب افزايش عفونت ناشي از اين عوامل در طيور گردد.

شيوه زندگي سريع و صنعتي امروز روزانه سهم بزرگي از جان و روان ما را معطوف مسائلي کرده است که در معناي زندگي نمي گنجند. کارشناسان امور زيستي و روانشنا ...

آب درماني(هيدروپاتي) واژه ايست که براي درمان از طريق آب استفاده مي گردد.از زمانهايي که به ياد مي آيد،هم قبايل بدوي هم ملل متمدن آب را براي درمان بکار ...

ژن درماني شامل وارد کردن يک ژن به داخل يک سلول با هدف رسيدن به نوعي اثر درماني است با انتقال نسخه‌هاي واجد عملکرد ژن مربوط به بيمار اصلح خصوصيات برگشت ...

ژن درماني شامل وارد کردن يک ژن به داخل يک سلول با هدف رسيدن به نوعي اثر درماني است با انتقال نسخه‌هاي واجد عملکرد ژن مربوط به بيمار اصلح خصوصيات برگشت ...

آنفولانزا يک بيماري ويروسي است که بخش‌هاي بالايي مجراهاي تنفسي را درگير مي‌کند. اين بيماري به‌ناگاه رخ مي‌دهد و نشانه‌هايي مانند تب، کوفتگي و درد در ب ...

پمترکسد و نگاهي جديد به درمان NSCLC و نياز به بازنگري مطالعات باليني در چند دهه اخير، به علت تغيير در اپيدميولوژي و افزايش تعداد عوامل شيمي درماني هدف ...

طي تاريخ مغز انسان در ناديده گرفته شدن خود نقش بسيار خوبي را ايفا کرده است. تمامي انسان ها از مصريان باستان گرفته تا ارسطو اهميت چنداني به نقش ماده مر ...

بوتاکس يا سم بوتولينيوم تيپ A، به وسيله ميکروب کلستريديوم بوتولينوم توليد شده و مشابه سم ايجاد کننده مسموميت غذايي است به عبارتي خود باکتري مي تواند ا ...

دانلود نسخه PDF - درمان کوکسيديوز