up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله درختان سايه دار PDF
QR code - درختان سايه دار

درختان سايه دار

درختان سايه دار و درختچه ها

اهميت اين گونه درختان در باغ ايراني، بيشتر ايجاد سايه و زيبايي است. اينگونه درختان که اکثراً غير مثمر هستند بيشتر در محور اصلي باغ کاشته مي شدند. در اينجا انواع درختان به ترتيب اهميت آنها در باغ ايراني معرفي مي گردند منابع مورد استفاده در اين مبحث ، باغهاي ايراني ( پيرنيا، محمد کريم ) باغ ايراني (دانش دوست ، يعقوب ) باغ ( ابوالقاسمي، لطيف ) گياهان پهن برگ مقاوم به شرايط نامساعد( يارايي ، رامي) فلور ايران ( قهرمان ، احمد ) و کتاب TREES Coombes,Allem هستند.
۱) سروها:
Cupressus Cupressaceae :تيره
۱-۱) سرو ناز:Cupressus sempervirns
داراي تاج مخروطي شکل و زيباست و ميوه آن به صورت کروي است. برگهاي فلسي و متراکم دارد و نوک آن به سمت بالا قراردارد. زربين C.V var. horizon tallis با انشعابات فرعي و افقي و سرو شيرازC.v .var. Fastigiata که بعنوان گياه تزئيني در باغهاي تاريخي و در محورهاي اصلي کاشته مي شده و به باغ زيبايي خاصي مي بخشيده اند، از واريته هاي سروناز هستند.
۱-۲) سرو نقرهاي: Capressus arizonica
داراي برگهاي نقرهاي است . بومي ايران نمي باشد. ولي در باغها کشت آن ديده شده است و ارتفاع آن به ۸ متر مي رسد.
۱-۳) سرو خمره اي Bieta orientalis
داراي برگهاي فلسي شکل است. رنگ عمومي آن سبز و روشن است که در زمستان کمي تغيير رنگ مي دهد. بعنوان پرچين هم از آن استفاده مي شود. ميوه آن مخروطي کوچک است. از۲ الي ۵ فلس تشکيل شده که در کنار هر فلس دو دانه قرار گرفته است. سروها از گونه هاي رايج در باغ هاي ايراني هستند و در اکثر باغهاي تاريخي بويژه در باغهاي شيراز، باغ فين کاشان و باغ شاهزاده ماهان مشاهده مي شوند.
۲) چنار:
درختي پهن برگ و خزان کننده ، با پوست روشن (خاکستري) است. ارتفاع آن به ۲۵ متر مي رسد. ميوه آن کرکدار وگرد و داراي دنباله است. دنباله ميوه ها اکثراً بين ۶تا ۸ سانتي متر است .ميوه آن در پاييز مي رسد. برگها با پهنک داراي ۵ تا ۷ قطعه دندانه دار هستند. گرده آن باعث آلرژي در افراد مي شود مهمترين گونه آن P.orientalis است که در باغهاي قديمي در مناطقي مانند تهران رواج بسيار داشته است و اصولاً تهران در قديم چنارستان بوده است. از گونه هاي ديگر آن مي توان به P.hispanica و P.aceiflia اشاره کرد.
۳) کاج ايرانيPinus eldarica Pinaceae(Abistacaea :
تيره درختي بزرگ با ميوه مخروطي شکل است که ارتفاع درخت به ۲۰ تا۳۰ متر مي رسد. شاخه هاي آن نسبتاً بلند هستند برگهاي آن دائمي با يک رگبرگ مي باشد.
D دانه گرده (ميکروسپور) :
اندام توليد مثلي نرگياه) آن داراي بادکنک است که موجب تسهيل در عمل گرده افشاني مي گردد. دستگاه ماده مخروطي شکل و بر روي آن برگه هاي متعددي موجود است که آنها را برچه ( کوچکترين واحد مادگي) مي نامند، درون آن تخمک )مگاسپور: اندام توليد مثلي ماده گياه ( قرار دارد. چوب آن صمغي است و مصارف صنعتي دارد. اين گونه گياهي از حلب وارد ايران شده است.
از گونه هاي ديگر کاج که در باغها کاشته مي شوند:
کاج جنگلي P.sylvestris ، کاج کاشفي P.longifolia ، کاج سياه P.laricio مي باشد. که اکثراً بومي ايران نمي باشند. در بيشتر باغهاي تاريخي و در اکثر نقاط کشور به جز جنوب و حاشيه خليج فارس اين گونه گياهي وجود دارد.
۴) صنوبرPopulus spp Salicacea :
تيره اين درخت داراي ريشه هاي سطحي بوده ولي رشد آنها بسيار عالي است و درکمتر از۱۵ سال به ارتفاع ۲۵ متر مي رسد. خزان کننده ، پهن برگ و تک پايه(دانه گرده و مادگي روي يک گياه تشکيل و لقاح صورت مي گيرد) است. گلها منفرد، اکثراً کرکدار، و با گل آذين(طرز قرارگرفتن گلها روي ساقه و يا شاخه) خوشه اي بوده و ميوه ها کرکدار است. گونه هاي آن عبارتند از:
۴-۱) سپيدار: P.alba
درختي است ستوني شکل و بلند. پشت برگها روشن تر است و نقره اي رنگ مي باشد ارتفاع آن ۲۵-۱۸ متر و بسيار مقاوم است. در باغهاي تاريخي و قديمي زياد کاشته مي شده است چه بعنوان باد شکن در حاشيه ها و بعضاً در مسيرهاي اصلي نيز کاشته مي شد.
۴-۲) صنوبر خاکستري: P.canescens
ارتفاع آن به ۳۰ متر مي رسد. اندازه برگ آن با سپيدار تفاوت دارد. پوست تنه آن خاکستري مايل به زرد مي باشد.
۴-۳) تبريزي:
( اشالک ، صنوبرآسيايي، صنوبر لمباردي)P.nigra var Italica از درختان با ارتفاع زياد و زيبا مي باشد. معمولاً در کنار باغها کاشته مي شده است. برگهاي آن لوزي شکل و زيبا که درازي برگها بيش از پهناي آن مي باشد. در پاييز به رنگ زرد قناري در مي آيد.
۴-۴) صنوبر لرزان: ( آشنگ ) P.tremula
برگهاي آن شبيه نارون است.
۴-۵) پده P.eupratica مخصوص نواحي گرم است.
۵) نارون ( وسک ، قره آغاج )Ulmus Ulmaceae :
تيره درختي است با پوست شکافدار، برگهاي متناوب، خزان کننده و رگبر گهاي شانه اي، دمبرگ کوتاه، پهنک معمولاً در قاعده مورب ، حاشيه اي اره اي مضاعف يا ساده. گوشوارک( زائده اي درقاعد ه برگ که معمولاً زير برگ قرار دارد) ريزان دارد. گلهانر- ماده ( اندام جنسي نروماده روي يک گل قراردارد )يا تک جنسي(گلهاي نر و ماده از يکديگر جدا هستند) ، قبل از ظهور برگ ظاهر مي شود. پوشش گل، استکاني ( منظور شکل گل آذين است) و داراي ۴ تا ۸ لوب است. پرچمها( اندام نر گياه) داراي ميله باريک و طويل هستند، ميوه فندقه بالدار( سامار: دراين نوع ميوه ها ( اپيدرم (پوست خارجي) يک تخمدان رشد کرده و به صورت زائده هاي بال مانند در مي آيند) بوده بال ها در انتها شکافدارهستند. تشکيل ميوه ۳ تا ۴ هفته بعد ازگل دهي انجام مي گيرد. در نواحي شمال، شمال غرب و شمال شرق ايران بيشتر ديده مي شود . خصوصاً درتهران بسيار زياد کشت مي شود.
۵-۱) نارون چتري:Ulmus umbraculifera برگها متقارن و داراي قاعده تقريباً قلبي شکل بوده و نوک داندنه ها تيز نيست. فصل گل دهي اواخر زمستان بوده و گياه متعلق به بخشهاي مرکزي فلات ايران است. گونه هاي نارون
۵-۲) ملج U. Montana ۵-۳- اوجا U. Campestris
● ساير درختان سايه دار:
۱) آزاد: Zelkova Carpini folia Ulmaceae :
تيره درختي بلند به ارتفاع تا ۳۵ متروداراي برگهاي بيضي شکل به طول حدود ۸ و عرض ۴ سانتي متر است.برگها اکثراً نوک هستند اما انواع نوک تيز نيز درآنها مشاهده شده است. حاشيه برگها ساده بدون کنگره ، اما گاهي دندانه هاي هلالي کند درآنها مشاهده مي شود. سطح فوقاني برگ نرم وسطح زيرين آن تقريباً بدون کرک است. پوست درخت خاکستري تيره است. دمبرگها کوتاه۱ ،۲و حداکثر ۳ ميلي متر است. فصل گل دهي آنها اوايل بهار است. در شمال ايران زياد به چشم مي خورد و بيشتر درختي جنگلي محسوب مي شود.
۲) داغداغان (تا): Celtis spp. Ulmaceae:
تيره درخت يا درختچه اي با پوست صاف است که پوست آن به آساني جدا نمي شود. برگها متناوب ، خزان کننده، داراي ۳ رگبرگ مشخص در قاعده هستند. دمبرگ آنها مشخص است. گلها نرو ماده و از هم جدا يا به صورت هر ما فروديت (نرماده) مي باشد. زمان پيدايش آنها تقريباً همزمان با زمان پيدايش برگهاست.گلها در ماده ها منفرد و در نرها مجتمع هستند. ميوه آن شفت، (داراي ميانبر ضخيم و گوشتي درونبر استخواني) ، کروي يا تخم مرغي بوده، دمگل آن مشخص وهسته آن سخت است. از درختان قديمي بومي ايران است.
۳) زبان گنجشگ: (ون) Fraxinus excelsior Oleaceae :
تيره شاخه هاي آن به سرعت به صورت عرضي رشد مي کنند. برگهاي آن ريز و کوچک بوده و به برگچه هايي تبديل مي شوند. در بهار به برگ مي نشيند. ارتفاع آن گاهي به ۱۸ متر مي رسد. ميوه آن در تابستان ظاهر مي شود. درختي مقاوم با عمر طولاني است.
دو واريته(Variety ) دارد: F.excelsior Var Jaspidea F.excelsior Var pendula در باغها در مسيرهاي فرعي کاشته مي شده است و سايه مناسبي دارد.
۴) توس ( غان)Betula pendula Betu laceae :
تيره درختي است خزان کننده و با رشد زياد. برگهاي آن نوک تيز و دندانه داراست. در پاييز رنگ برگها متمايل به زرد مي شوند. چوب اين درخت بسيار محکم است. بهتر است در نزديک درختان سبز خصوصاً سوزني برگان کاشته شود تا جلوه بيشتري پيدا کند. عمر اين درخت کم است. در هر نوع خاک بعمل مي آيد. محيط آفتابي يا نيم سايه دار را مي پسندد. پوست زيبايي دارد که معمولاً به رنگ سفيد است
۵) راش ( آلش ، راج، مرس) Fagus sylvatica Fagaceae :
تيره درختاني پهن برگ و خزان کننده با چوب صنعتي هستند که برگهاي بي دندانه يا کم داندانه و گلهاي نر نزديک به هم دارند و همانند سنبله هاي توپي، ۱ تا۳ ميوه در گريباني(پوشش گل که گلبرگها را در بر مي گيرد) چهار برگه خاردار بوجود مي آيد. ارتفاع آنها تا ۳۰ متر و گاهي بيشتر مي رسد و شاخه هاي فرعي زياد و برگهاي سبز براق آنها در پاييز زرد مي شوند. دندانه برگها ملايم است. بعنوان پرچين يا حصار هم مي توان از آن استفاده کرد.
۶) بيد معمولي:Salix alba Salicaceae :
تيره بزرگترين بيد است که ارتفاع آن به ۱۵ متر مي رسد. برگهاي آن دراز و باريک و ميوه آن کم و بيش بدون کرک است. گونه S.chrysocoma يا بيد مجنون که خيلي سريع رشد مي کند. در باغ ايراني کمتر مورد استفاده قرار مي گيرد به طور کلي از بيد در جاهايي که سايه وجود داشته استفاده مي گرديده و هرگز کنار استخر يا در مسيرهاي اصلي باغ کاشته نمي شده است.
۷) بيدمشک : Salix aegyptica Sali caceae:تيره داراي گلهاي سفيد يا خاکستري بسيار معطر است. ازگل آن عرق بيدمشک تهيه مي شود که استفاده داروئي دارد و استفاده از آن درگذشته بسيار معمول و متداول بوده است. اين درخت از جمله گياهاني است که به جز جنبه زيبايي آن، داراي استفاده هاي فراوان ديگري نيز مي باشد.
۸) درخت ابريشم:(شب خسب)Albizia julibrissin Mimosacae:
تيره ارتفاع اين درخت به ۸ متر مي رسد پوست آن خاکستري تيره است و برگهاي شانه اي دارد. محور برگ به طول ۱۰تا ۲۸ سانتي متر داراي يک غده در قاعده دمبرگ بوده و در محل بين آخرين جفت شانه ،(برگهاي مقابل هم )گوشوارک دارد. شانه هاي برگ به تعداد ۴ الي ۱۴ جفت به طول ۱۵ سانتي متر است که تعداد برگچه هاي آن ۱۰ الي ۳۰ جفت مي باشد. طول برگچه ها تا ۱۸ و عرض آنها ۳تا۷ ميلي متر است. دانه هاي گل به تعداد ۸ تا ۱۵ عدد بوده و فصل گلدهي آن بين خرداد تا مرداد ماه است و زمان رسيدن ميوه شهريور ماه تا مهرماه است .اين درخت در قديم بسيار استفاده بسيار مرسوم و متداول بوده است. بويژه در تهران که اين درخت با آب و هواي اين شهر سازگاري دارد. اين درخت درشمال مرکز ايران ديده مي شود. در شمال و مرکز ايران ديده مي شود.
۹) کهور ايراني: Prosopis Mimosaceae :
تيره ارتفاع اين درخت به ۱۰ متر و گاهي ۱۵ متر مي رسد. پوست آن متمايل به خاکستري رنگ است. خارهايي بامنشأ اپيدرمي( خارجي ترين لايه گياه) دارد که طول آنها بين ۳ تا ۷ ميلي متراست. خارها (اکثر درختان مناطق گرمسير خاردارند) معمولاً راست و گاهي خميده است. مخروطي شکل و قاعده آن پهن است.گل آذين آن شبه سنبله به طول ۷تا ۱۶ سانتي متر مي باشد گلهاي آن زرد، بدون کرک و کاسه گل کوچک است. طول گلبرگها ۵ ۳ تا ۵ ۴ سانتي مترو زمان گل دهي اسفند ماه تاس خرداد و زمان رسيدن ميوه خرداد و تير است.
۱۰) ممرز( اولس):Carpinus betulus Mimosaceae :
تيره بيشتر در نواحي شمال مي رويد و برگهاي آن دندانه داراست. گلهاي نر با خوشه هاي دراز همراهند و ميوه هاي آن شبيه ميوه رازک هستند. در هر نوع خاک حتي خاکهاي سنگين نيز بعمل مي آيد و در آفتاب يا نيم سايه بعمل مي آيد.
۱۱) اقاقيا معمولي: Robinia psedo acaia Legaminosae :
تيره ارتفاع اين درخت به ۱۵ متر مي رسد تاج آن گسترده است و برگهاي آن متناوب ، شاخه ها شفاف و قهوه اي رنگ هستند، گل آن کاسه اي استکاني، جام سفيد، شيري رنگ معطر و موسم گل آن ارديبهشت مي باشد. اقاقيا درخت مقاومي است که با انواع آب و هوا سازگاري يافته و در اکثر باغهاي قديمي نيز کاشته مي شده است.
۱۲) ارغوانCeris siliquastrum Leguminoseae :
تيره درخت يا درختچه اي به ارتفاع ۵ تا ۱۰ متر با برگهاي قلبي شکل با گل آذين صورتي ارغواني و به شکل خوشه هاي کوچک است که ميوه آن نيام (اين نوع ميوه از يک کارپل بوجود آمده و داراي دو رديف دانه است) نام دارد. موسم گل دهي آن فروردين و ارديبهشت قبل از پيدايش برگها مي باشد. درگرگان ، گيلان، نواحي غرب کشور و زياد به چشم مي خورد.
۱۳) بيد قرمز: Salix carmanica Salicaeae:
تيره درخت کوچکي به ارتفاع ۵ متر يا بيشتر است.و تنه آن ضخيم بوده و تا قطر ۷۰ سانتي متر مي رسد. پوست آن خاکستري مايل به سياه با شکافهاي طولي عميق و شاخه هاي باريک کم و بيش آويخته است. پوست شاخه هاي جوان يکساله در پاييز و زمستان ارغواني و قرمز مي شود. گل اين درخت ، تک جنسي ، سنبله (به حالت خوشه سنبل) ، تنک و سبز مات است. در نواحي خشک و کوهستاني ، جنوب شرقي ، بخش مرکزي غرب آذربايجان و غرب ايران و کرمان، يزد ، اصفهان، آذربايجان، اروميه و کرمانشاه انتشار دارد.
۱۴) ختمي: Althea tehranica Malvaceae :
تيره گياهي است پايا و پوشيده از کرک. ساقه آن به ظاهر فاقد کرک ولي پوشيده از کرک ستاره اي است. برگها به صورت سر نيزه اي پهن و گل به رنگ بنفش متمايل به قرمزاست. گلبرگها تخم مرغي واژگون و موسم گل دهي ارديبهشت تا تير ماه مي باشد. در تهران ، شميرانات، قلهک، تپه هاي ونک يافت مي شود

الکترونهاي داراي يک بار منفي نمي توانند از طريق هوا به يک اتم با بار مثبت منتقل شوند. آنها بايد منتظر شوند تا پل يا اتصالي بين ناحيهٔ مثبت و منفي برقر ...

يک دونات دارچين بخوريد تا با آرامش کامل همه چيز را زيبا ببينيد. دارچين به اصطلاح نوعي واليوم گياهي خوانده ميشود که داراي اثر آرام کننده و شادکننده اي ...

هر چند وقت يک بار ورود يک تکنولوژي جديد انقلابي در رشته نقشه برداري ايجاد مي کند که باعث مي شود انجام کارهاي غير ممکن يا سخت به کارهاي روز مره و عادي ...

برده داري يک شکل افراطي نابرابري اجتماعي است که در آن بعضي افراد، در واقع به عنوان دارايي، در تملک ديگران اند.برده داري يکي از فرماسيون هاي است که در ...

آبخيزداري عبارت است از فرآيند تنظيم و اجراي اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود در آبخيز ، باکسب منافع ، بدون آسيب رساندن به موجوديت اين منابع. آ ...

اگرچه شانس آور بودن بامبو براي نگهدارندگان آن يک خرافه به نظر مي رسد، اما از شواهد امر پيداست که خود بامبو واقعا گياه خوش شانسي است! ● بامبوهاي خوش شا ...

در ايران علاوه بر مرکبات به ساير درختان منجمله بادام، زردآلو، گيلاس، اوکالپتوس و … پسته، انار، توت، حمله مي کند. ولي بيماري در همه گياهان اهميت ندارد، ...

آتشک يا بادزدگي (به انگليسي: Blight يا Fire Blight) با عامل باکتريايي Erwinia amylovora يکي از مهمترين بيماري‌هاي درختان ميوه دانه‌دار (سيب، گلابي و ب ...

دانلود نسخه PDF - درختان سايه دار