up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله دانه رسوبي PDF
QR code - دانه رسوبي

دانه رسوبي

اندازه دانه رسوبي

ديد کلي
دانه‌هاي رسوبي از نظر اندازه بسيار متنوع مي‌باشند و در اندازه‌هاي مختلف قابل مشاهده هستند. طبقه بندي دانه‌ها از روي بلندترين قطر آنها صورت مي‌گيرد که براي اولين بار توسط ادون و ونتورت ارائه شده است. مقياس ونتورت يک مقياس لگاريتمي است که در آن ، حد هر درجه دو برابر بزرگتر از حد درجه کوچکتر بعدي است. مقياس لگاريتمي براي تقسيم بندي قطر دانه‌ها وجود دارد که از تبديل مقياس ذکر شده بوجود آمده است و آنرا في (φ) مي‌نامند. مقياس في عبارت است از لگاريتم منفي قطر ذره مبناي دو.
روشهاي اندازه گيري قطر دانه‌ها
گرانومتري يا اندازه گيري قطر ذرات عبارت است از اندازه گيري تراکم ذرات در قطرهاي مختلف. روشهاي اندازه گيري براي قطرهاي مختلف ذرات متفاوتند و دقت در عمل نسبت عکس با قطر ذره مورد مطالعه دارد، يعني هر قدر ذرات کوچکتر باشند دقت در اندازه گيري بيشتر و مطالعه مشکل تر خواهد بود.
اندازه گيري قطر ذرات درشت
قطر دانه‌هاي درشت (گراول) را مي‌توان مستقيما اندازه گيري کرد. اين کار توسط ابزارهاي مخصوص اندازه گيري قطر مثل کوليس انجام مي‌شود. روش ديگري نيز براي اندازه گيري قطر ذرات دشت وجود دارد و آن عکسبرداري از نمونه‌ها است. ولي اشکالي که در اين روش وجود دارد اين است که در عکس بعد دوم مشخص نبوده و حجم واقعي ذرات را نمي‌توان پيدا کرد.
اندازه گيري قطر ذرات در حد ماسه
روش غربال کردن
قطر ذزات را با روشهاي مختلفي بدست مي‌آورند. معمولترين روش براي منظور غربال کردن نمونه‌ها مي‌باشد. در روش غربال کردن ، ابتدا نمونه را وزن کرده و سپس مواد اضافي را شسته و پس از وزن کردن مجدد نمونه آن را در کوره با حرارت 40 درجه سانتيگراد خشک مي‌کنند. سپس مقداري از رسوبات را وزن کرده و روي بالاترين غربال قرار مي‌دهند. غربالها را طوري روي يکديگر قرار مي‌دهند که منافذ کوچکتر در پايين باشد.
بعد از اينکه غربالها را به مدت 15 دقيقه توسط ماشين تکان دهنده ، تکان مي‌دهند. بعد از متوقف کردن ماشين ، با مقدا رسوب باقيمانده در هر غربال را به دقت وزن مي‌کنند. در اين روش هر غربال داراي قطر معيني است و دانه‌هاي باقيمانده در سطح هر غربال قطر بيشتري از غربال دارد ولي کوچکتر از قطر غربال بالايي مي‌باشد و بدين طريق قطر دانه‌ها محاسبه مي‌گردد.
مقاطع ميکروسکوپي
در اين روش براي اندازه گيري دانه‌ها از مقاطع ميکروسکوپي استفاده مي‌کنند. اندازه‌هاي بدست آمده در اين روش براي محاسبات آماري مفيد نمي‌باشند. زيرا با گرفتن مقطع از سنگ در جهات مختلف دانه‌ها ، اندازه‌هاي متفاوتي بدست خواهد آمد.
اندازه گيري قطر ذرات در حد سيليت و رس
ذرات دانه ريز در حد سيلت و رس را بوسيله پي‌پت و هيدرومتر اندازه گيري مي‌کنند. چون ذرات کوچک رس و سيلت داراي نيروي چسبندگي زيادي هستند و به هم مي‌چسبند لذا نمي‌توان براي گرانولوتر اين ذرات از غربال استفاده کرد. براي اندازه گيري قطر اين ذرات لازم است، ابتدا مواد آلي موجود در آن را نيز بوسيله اسيد کلريدريک رقيق حل کرده و از محيط خارج مي‌کنند. پس از انجام مراحل فوق براي کاهش ميزان چسبندگي بين ذرات از مواد معلق کننده استفاده کرده اين مواد را به مخلوط آب و رسوب اضافه مي‌کنند. سپس بر اساس سرعت سقوط ذره (با استفاده از قانون استوکس) اندازه ذرات را محاسبه مي‌کنند.
قانون قوط ذرات در مايع (قانون استوکس)
قانون استوکس بر اساس تاثير غلظت در سقوط ذرات در آب بنا شده که بدين روش اندازه ذرات دانه ريز محاسبه مي‌شود. زماني که ذره ‌در آب با سرعت ثابتي رسوب کند، اين سرعت به نام سرعت سقوط ناميده مي‌شود. در چنين حالتي نيروي مقاومتي که از طرف آب بر ذره وارد شده و از رسوبگذاري آن جلوگيري مي‌کند برابر است با نيروي جاذبه که در جهت مخالف عمل مي‌کند. بنابراين ذره از روي سرعت اوليه خود با سرعتي ثابت شروع به سقوط مي‌کند.
بر طبق اين قانون و سرعت سقوط ذرات مي‌توان قطر ذرات را حساب کرد. در واقع سرعت سقوط يک ذره به قطر ذره ، چگالي ذره و چگالي مايع بستگي دارد. هر چه قطر ذره و چگالي آن زياد باشد، سرعت سقوط آن نيز بيشتر خواهد بود.
نامگذاري رسوبات بر اساس اندازه دانه‌ها
فولک در سال 1954 بر اساس اندازه دانه‌هاي تشکيل دهنده رسوبات و سنگهاي رسوبي دو نمودار مثلثي براي نامگذاري آنها ارائه کرده است. مثلث اول براي نامگذاري رسوبات دانه درشت تر بکار برده مي‌شود که در سه گوشه آن گراول (دانه‌هاي درشت تر از 2 ميليمتر) ، ماسه (دانه‌هاي بين 0.0625 تا 2 ميليمتر) و گل (ذرات کوچکتر از 0.0625 ميليمتر) قرار مي‌گيرد. در اين مثلث بر اساس نسبت فراواني دانه‌هاي ذکر شده در رسوبات ، پانزده گروه بافتي اصلي مشخص شده است. نام رسوب در اين مثلث توسط دو فاکتور زير تعيين مي‌شود که يکي مقدار گراول موجود در رسوب و ديگري نسبت ماسه به گل مي‌باشد.
براي نامگذاري رسوبات دانه ريزتر که فاقد هر گونه گراولي مي‌باشند از مثلث ديگري که در سه گوشه آن ماسه ، سيلت و رس نوشته شده است، استفاده مي‌کنيم. در اين مثلث ده محدود وجود دارد که بر اساس نسبت‌هاي مختلفي از ماسه و رس و سيلت بوجود آمده‌اند. و هر يک از اين محدوده‌ها متعلق به رسوبي با نسبت‌هاي مشخص از اين ذرات مي‌باشد. به عنوان مثال اگر 90% ذرات از ماسه تشکيل شده باشد رسوب حاصله ماسه مي‌نامند و يا اگر از 50% ماسه ، 16% و سيلت 32% رس بوجود آمده باشد ماسه رسي ناميده شود.
بررسي اندازه دانه‌ها
بررسي توزيع دانه‌هاي رسوبي براي مقايسه نمونه‌هاي مختلف با يکديگر از اهميت خاصي برخوردار است، زيرا بدين طريق مي‌توان به ويژگيهاي مختلف رسوبات و عوامل موثر در بوجود آمدن آنها پي برد و ذرات رسوبي بيشتر توسط آب و هوا حمل شده و حرکت مي‌کنند و با کاهش شدت جريان ذرات به تدريج رسوب مي‌کنند. اندازه ذرات موجود در رسوبات در واقع مويد انرژي عامل حمل و نقل مي‌باشد. چنانچه در يک توده از رسوبات فراواني با دانه‌هاي درشت (در حد گراول) باشد، اين فراواني مي‌تواند نشانگر حداکثر سرعت جريان در هنگام رسوبگذاري باشد.
همچنين مسافتي را که اين رسوبات طي کرده‌اند اندک مي‌باشد چون با زياد شدن مسافت حمل و نقل از انرژي عامل حمل و نقل کاسته شده و ذرات درشت تر رسوب مي‌کنند. و اين ذرات درشت به دليل برخورد با يکديگر و يا با بستر ، شکسته و ريزمي‌شوند. در واقع با تعيين مقدار ذرات گراولي ، ماسه‌اي و گلي مي‌توانيم به تعبير و تفسير انرژي محيط بپردازيم. براي درک بهتر توزيع دانه‌ها در رسوبات از يک سري واژه‌هاي آماري استفاده مي‌شود.
محاسبات آماري آناليز و بررسي دانه‌ها به چند طريق انجام مي‌شود که يکي از آنها رسم منحني و محاسبات به روش ترسيمي مي‌باشد. انواع منحنيهايي که براي اين منظور رسم مي‌شود عبارتند از منحني هيستوگرام ، توزيع عادي و تجمعي که در هر کدام از اين نمودار محور x برابر با اندازه ذرات و محور y برابر با درصد فراواني و يا تغييراتي که در ميزان فراواني رسوبات براي انجام کارهاي آماري مي‌دهند، مي‌باشد.

ديدکلي سنگهاي رسوبي از تجمع و سيماني شدن رسوبات حاصل مي‌شوند، که شامل رسوبات تخريبي که حاصل فرسايش و تخريب زمينها بوده و از کانيهايي نظير کوارتز ، فلد ...

سنگهايي هستند كه منشا خارجي دارند و در نتيجه حمل و نقل و ته نشين شدن ذرات سنگهاي قبلي يا رسوب مواد محلول در محيطهاي مختلف ( سطح زمين ، رودخانه ، درياچ ...

سنگهايي رسوبي هستند كه منشا خارجي دارند و در نتيجه حمل و نقل و ته نشين شدن ذرات سنگهاي قبلي يا رسوب مواد محلول در محيطهاي مختلف ( سطح زمين ، رودخانه ، ...

تنوع گسترده محيط هاي رسوبي و گوناگوني سنگ هاي رسوبي محيط هاي متنوع و متعدد بسياري را براي ميزباني ذخابر معدني فراهم نموده اند. در محيط هاي رسوبي با ذخ ...

در برخوردهاي روزانه دندان اولين نکته اي است که مخاطب با آن مواجه مي شود، دندان هاي سپيد و دهان خوشبو اولين نکته اي است که مصاحبت با مخاطب رودررو را بر ...

زمين شناسي رسوبي براي اکتشاف و تکميل اطلاعات مربوط به مخازن نفت و گاز مهم مي باشد. اطلاعات زمين شناسي براي براي پيشبيني مکان هاي احتمالي استان هاي نفت ...

آشنايي با سنگ هاي کربناته و رده بندي سنگ هاي اهکي: سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آه ...

▪ سنگ هاي رسوبي آواري (تخريبي) چگونگي تشکيل سنگهاي رسوبي آواري: در سطح زمين سنگهاي رسوبي آواري از تخريب سنگهاي قديمي تر تشکيل ميگردند. سنگهاي آذرين و ...

دانلود نسخه PDF - دانه رسوبي