up
Search      menu
داروها :: مقاله داروهاي ضدديابت PDF
QR code - داروهاي ضدديابت

داروهاي ضدديابت

در جستجوي جديدترين داروهاي ضدديابت

يکي از شايع ترين پرسش هاي ديابتي ها، پرسش درباره انواع داروهاي ضدديابت است. بيشتر ديابتي ها دوست دارند بدانند کدام دارو جديدتر است و کدام دارو کم عارضه تر. اين هفته، به همين بهانه، نگاهي انداخته ايم به مجموعه اي از داروهاي ضدديابت. با ما همراه شويد...
منظور از قرص هاي جديد ضدديابت، داروهاي نسل جديدند که در حال حاضر در بازار (در ايران و خارج از ايران) وجود دارند. در اين مطلب، از ذکر نام تجاري (برند) دارو خودداري و به ذکر نام ژنريک داروها اکتفا مي کنم. البته بديهي است که انتخاب نوع دارو به عهده پزشک معالج شماست و اين اطلاعات صرفا جهت بالا بردن سطح آگاهي عمومي شما در اين زمينه است.
قرص هاي ضدديابت صرفا به منظور کنترل قند خون در ديابت نوع ۲ مصرف مي شوند. درمان ديابت نوع ۲ در درجه اول، اصلاح شيوه زندگي است؛ چون ديابت نوع ۲، اساسا يک بيماري وابسته به شيوه زندگي است.
اگر اصلاح شيوه زندگي، مقدور يا موثر نباشد؛ آن گاه بايد از داروهاي خوراکي ضدديابت استفاده نمود و اگر اين داروها هم نتوانند قند خون را کنترل کنند و يا ديابت نوع ۲، با عوارض همراه شود آن گاه ناچاريم به جاي قرص از انسولين استفاده کنيم. بيماراني موفق هستند که از همان ابتدا با اصلاح شيوه زندگي خود از حداقل دارو استفاده کنند و خود را وابسته به داروها نکنند. کنترل وزن، الگوي تغذيه صحيح، تحرک جسماني، ورزش، ترک سيگار، کنترل فشار خون و ترک عادات و رفتارهاي پرخطر، مي تواند ما را از داروهاي ضد ديابت نوع ۲، بي نياز کند.
قرص هاي ضدديابت، بدون استثنا داراي عوارض جانبي هستند. داروهاي ضدديابت پرمصرف به گروه هاي زير تقسيم مي شوند:
▪ سولفونيل اوره ها
اين گروه، قديمي ترين داروهاي ضدديابت محسوب مي شوند. تولازامايد، اولين دارويي است که براي ديابت نوع ۲ به جامعه پزشکي عرضه شد (سال ۱۹۵۰). تولبوتامايد، کلرپروپامايد و استوهگزامايد به تدريج وارد بازار شدند. کلروپروپامايد در سه تا چهار دهه پيش، روي قلم پزشکان و جزو پرمصرف ترين داروهاي ضدديابت بود. من خود، خاطرات زيادي از عوارض اين دارو دارم (مثل افت قند خون که ساعات ها يا روزها طول مي کشيد و حتي به بستري شدن بيمار، منجر مي شد.) داروهاي سولفونيل اوره نسل جديد شامل گلي پي زايد، گلي مي پي رايد، گلي بورايد، گلي بن کلامايد و... هستند که با اسامي تجارتي (براند) مختلفي در بازار ايران موجودند؛ يا ساخت داخل و يا به صورت وارداتي. پرمصرف ترين اين گروه از داروها، همان گلي بن کلامايد است.
مکانيسم اثر اين داروها از طريق تحريک سلول هاي بتا و ترشح انسولين است. دارو بايد قبل از غذا مصرف شود. دو عارضه مهم دارو، يکي افت قند خون (هيپوگليسمي) است که در چند شماره قبل، مفصلا توضيح داده شد و ديگري اضافه وزن است. بعد از چند سال، دارو بي اثر خواهد شد و سلول هاي بتا ديگر به دارو جواب نمي دهند. براي چاق ها، داروي مناسبي نيست. به صورت قرص هاي پنج ميلي گرم در ايران ساخته شده است. سولفونيل اوره هاي نسل اول امروزه مصرف نمي شوند مگر در موارد خاص و با عادت بيمار به آنها.
▪ بي گوانيدها
پرمصرف ترين داروي اين گروه، همان متفورمين است. اين دارو، اولين داروي انتخابي در ديابت نوع ۲، به ويژه در چاق هاست. به خاطر دارم که اين دارو در چند دهه قبل وارد بازار شد ولي بعد از مدتي توسط FDA جمع آوري شد و در سال هاي اخير مجددا مورد تاييد قرار گرفت. متفورمين، افت قند خون (هيپوگليسمي) نمي دهد و چاق نمي کند و حتي برعکس، لاغر هم مي کند. مصرف متفورمين ممکن است چربي بد (LDL) و تري گليسريد را هم پايين بياورد. تهوع، اسهال، سوءهاضمه از عوارض نسبتا متداول و اسيدوز لاکتيک از عوارض نادر ولي مهلک اين دارو محسوب مي شود. علت جمع آوري متفورمين و فن فورمين در چند دهه قبل، همين عارضه اسيدوز لاکتيک بود. اين عارضه امروزه خيلي به ندرت ممکن است ديده شود. مصرف دارو بعد از مصرف غذاست. انواع آهسته و معمولي آن، به اسامي تجارتي مختلف و با قدرت مختلف وجود دارد. در ايران هم به صورت قرص هاي ۵۰۰ و ۱۰۰۰ ميلي گرمي و با نام هاي تجاري گوناگون، ساخت کارخانجات داخلي و وارداتي هم اکنون موجود است. متفورمين فعلا داروي خط اول درمان در ديابت نوع ۲ محسوب مي شود.
مکانيسم اثر دارو، از طريق کاهش توليد گلوگز در کبد، کاهش مقاومت به انسولين و افزايش سوخت گلوکز در بافت هاي محيطي است. يکي از نکات جالب در ارتباط با متفورمين، کاربرد آن در ساير بيماري هاست؛ مانند تخمدان پلي کيستيک، القاي تخمک گذاري، چاقي و حتي بعضي سرطان ها که هيچ کدام به طور قطع و يقين به اثبات نرسيده و تنها در ديابت نوع ۲، اين دارو همچنان يکه تاز است.
▪ مهارکنندگان آنزيم گوارشي
آلفاگلوکوزيداز، آنزيم مخصوصي است که موجب جذب گلوکز از روده مي شود. داروهاي مهارکننده اين آنزيم مي توانند قند خون را کاهش دهند و از جذب گلوکز، جلوگيري کنند. معروف ترين و قديمي ترين آنها آکاربوز است که با نام هاي تجارتي مختلف در ايران موجود است. دارو بايد با اولين لقمه غذا مصرف شود تا بتواند جذب گلوکز در روده ها را کُند نمايد. غالبا همراه با ساير داروها تجويز مي شود. دو عارضه شايعه اين داروها،اسهال و سوءهاضمه (نفخ) مي باشد. ميگ ليتول، ترکيب جديدتري از اين گروه است. از ۲۵ ميلي گرم شروع و تدريجا هر چهار تا شش هفته، ۲۵ ميلي گرم در روز اضافه مي شود.
▪ تيازوليديندايون ها (TZD)
اين داروها حساسيت عضلات و بافت چربي را نسبت به اثر انسولين بالا مي برند. همچنين ممکن است چربي خوب (HDL) را اندکي افزايش دهند ولي به همان نسبت ممکن است چربي بد (LDL) را نيز بالا ببرند. اضافه وزن و ادم يا خيز (تجمع آب زير پوست) از عوارض شناخته شده اين داروهاست. نارسايي قلب و حتي حمله قلبي با اين داروها گزارش شده و به همين علت، در سال ۲۰۰۷، اداره نظارت بر غذا و داروي آمريکا، رسما هشدار داد که روزي گليتازون ممکن است موجب حمله قلبي و حتي مرگ شود. ضايعات کبدي شديد نيز گزارش شده است. دو ترکيب دارويي با نام ژنريک روزي گليتازون و پيوگليتازون در اين گروه معروف ترند. در ايران دو نام تجارتي از اين داروها به صورت قرص هاي ۱۵، ۳۰ و ۴۵ ميلي گرمي موجود است. اثر عمده اين داروها، کاهش مقاومت به انسولين، افزايش جذب گلوکز در بافت ها و کاهش جزيي در توليد گلوکز توسط کبد است.
▪ مگلي تينايدها
اين دسته دارويي موجب تحريک لوزالمعده و ترشح بيشتر انسولين مي شوند ولي زماني موثرند که قبل از غذا خورده شوند. اگر قرار نيست يک وعده غذا صرف شود، دارو نيز نبايد مصرف شود.رپاگلي نايد و ناتگلي نايد دو فرآورده ژنريک از اين گروه اند که با دو نام تجارتي معروف به صورت وارداتي در بازار ايران موجودند، با نام ژنريک رپاگلي نايد. اگر همراه با سولفونيل اوره مصرف شوند، خطر افت قند خون مضاعف خواهد شد زيرا هر دو دارو، ترشح انسولين را تحريک و اثر يکديگر را تقويت مي کنند. مصرف الکل همراه با اين قبيل داروها، خطر افت قند را خيلي بالا مي برد. اين قرص ها با قدرت ۵ ۰، ۱ و ۲ ميلي گرمي تهيه شده است.
▪ مهارکنندگان آنزيم DPP ۴
آنزيمي به نام دي پپتيديل پپتيداز – ۴ يا DPP ۴ در بافت ها وجود دارد که قادر است GLP ۱ را تخريب و بلااثر کند.
GLP ۱ يا پپتيد شبه گلوکاگن شماره ۱ ماده اي است پروتئيني که برخلاف گلوکاگن، قادر است قند خون را کاهش دهد.آنزيم ياد شده مزاحم و مانعGLP ۱ مي باشد و لذا به محض ظاهر شدن GLP ۱ در جريان خون، توسط آنزيم DPP ۴، تخريب و ناپديد مي شود. داروهاي مهارکننده اين آنزيم با آن مقابله کرده و GLP ۱ را همچنان فعال نگه مي دارند و از اين طريق قند خون کنترل مي شود. اين دارو بسيار جديد است و يک نام ژنريک و معروف آن، سيتاگلي پتين (فسفات) است که در بازار اروپا و آمريکا هم اکنون با يک براند تجارتي معروف موجود است. اين دارو همراه با ساير داروهاي خوراکي و يا به تنهايي تجويز مي شود. مختص ديابت نوع ۲ است. قرص هاي اين دارو در کشور انگليس مثلثي شکل و صورتي رنگ است تا با ساير قرص ها اشتباه نشود. سيتاگلي پتين ها، در واقع تقويت کننده اين کرتين ها هستند. اين کرتين ها به هر ماده اي در بدن گفته مي شود که بتواند ترشح انسولين را تحريک و اثر آن را تقويت کند مانند GLP ۱ که يک اين کرتين است. اثر دارو فقط زماني است که قند بالا مي رود و لذا هيپوگليسمي نمي دهد. هر ساعت از روز بدون توجه به زمان مصرف غذا، تجويز مي شود و سه بار در روز. دوز دقيق دارو را بايد از پزشک معالج خود بپرسيد زيرا به عوامل مختلفي بستگي دارد. قرص هاي يکصد ميلي گرمي دارد. گران است و مصرف آن تا ۲۵۰ دلار در ماه هزينه دارد (در مقايسه با متفورمين که بين ۴ تا ۷۸ دلار است).
عفونت دستگاه تنفس فوقاني، گلو درد و اسهال از عوارض شناخته شده اين دارو است. ساير آثار جانبي آن در آينده برملا خواهد شد. هر داروي جديدي، هرچه قدر لوکس و معروف هم باشد، دال بر خوب بودن آن نيست. به شگردهاي شرکت هاي دارويي بين المللي توجه داشته باشيد. داروي ديگر از اين گروه ويلدارگلي پتين است. تقريبا تمام داروهاي خوراکي ضدديابت ممکن است عوارض کبدي بدهند لذا آزمون هاي کبدي بايد حتما پايش شود.
دو داروي بسيار جديد و تزريقي که اخيرا توسط FDA تاييد شده اند:
▪ پرام لينتايد با يک نام تجارتي معروف اکنون در بازار موجود است. پرام لينتايد، چيزي نيست جز همان هورمون آميلين. آميلين به همراه انسولين و گلوکاگن از سلول هاي بتا ترشح مي شود و همراه با تزريق انسولين موثر است و تزريق آن، A۱C را پايين مي آورد. در تيپ ۱ و ۲ همراه با انسولين تزريق مي شود ليکن با ويال انسولين نبايد مخلوط شود. تهوع از عوارض اين دارو است. اين دارو جديد است و هنوز تجربه کافي در مورد آن وجود ندارد. حداکثر دوز آن ۱۲۰ ميکروگرم قبل از صبحانه است.
▪ مقلدهاي اين کرتين: در سواحل جنوبي آمريکاي شمالي، نوعي سوسمار عظيم الجثه زندگي مي کند که نيش آن خطرناک و سمي است. بزاق اين جانور، حاوي ماده اي است که قند خون را کاهش مي دهد. اين ماده، اثرات اين کرتين را تقليد مي کند. اين کرتين ها، همان هورمون هاي تنظيم کننده قند خون هستند مانند انسولين، گلوکاگن و GLP ۱ و... ماده اي که از بزاق اين سوسمار غول پيکر استخراج گرديده است EXENATIDE نامگذاري شده است.
اگزناتايد، اولين دارويي است که از اين گروه شناسايي و با همين نام ژنريک عرضه شده و توسط FDA در سال ۲۰۰۷ مورد تاييد قرار گرفته است. اين دارو مختص ديابت نوع ۲ است ودر بيماراني مصرف مي شود که با رژيم غذايي و داروهاي خوراکي ضد ديابت، از کنترل قند خون شان عاجزند. دو بار در روز، قبل از صبحانه و شام به صورت تزريقي تجويز مي شود؛ مثل انسولين.
اگزناتايد، ترشح انسولين را تحريک و ترشح گلوکاگن را مهار مي کند و به اين ترتيب قند خون را کاهش مي دهد. همچنين زمان تخليه معده را کند و احساس گرسنگي را کم و احساس سيري را زياد مي کند. دارو را مي توانيد به متفورمين يا سولفونيل اوره اضافه کنيد ولي معمولا همراه با انسولين مصرف نمي شود. تاثير دارو در کنترل قند و کاهش هموگلوبين A۱C چشم گير است. تهوع و اسهال خفيف، تنها عوارض داروست. همراه با سولفونيل اوره ممکن است افت قند خون بدهد ولي همراه با متفورمين هيپوگليسمي نمي دهد. اگزناتايد چاق نمي کند و در نارسايي کليه، ممنوع است. پانکراتيت حاد و مهلک با مصرف اين دارو گزارش شده است.
... و اين داستان ادامه دارد
بايد خاطرنشان ساخت که هر روز داروي جديدي توسط شرکت هاي دارويي توليد و به بازار مصرف عرضه مي شود (هر دم از اين باغ بري مي رسد تازه تر از تازه تري مي رسد) هر دارويي که جديدتر، لوکس تر، شيک تر و گران تر باشد، لزوما بهتر نيست.
شرکت هاي بزرگ داروسازي مي دانند با صرف هزينه هاي سرسام آور، چگونه از يک فرآورده معمولي و جديد يک معجزه گر بسازند. هر داروي جديد وقتي به جامعه پزشکي معرفي مي شود، در ابتدا با ابراز احساسات و اقبال پزشکان مواجه شده و تا چند سال دوران ماه عسل خود را مي گذراند. ليکن بعد از چند سال يا چند دهه، عوارض آن آشکار مي شود. بيش از يک قرن است که آسپرين را مي شناسيم و به مزاياي آن پي برده ايم و با خواص متعدد آن از يک مسکن و ضدالتهاب و ضدتب معمولي گرفته تا خاصيت ضد سرطاني آن آشنا هستيم ولي عارضه معروف آن را که خون ريزي است، در سال هاي اخير شناخته ايم و سال هاي متمادي از اين عارضه خطرناک غافل بوده ايم و چه بسا صدها انسان جان خود را به علت همين عارضه از دست داده باشند.
داروها به منزله انسان ها هستند. براي شناخت آنها، سال هاي متمادي وقت و فرصت و تجربه و آزمون و خطا لازم است. دارويي خوب است که ساده، شناخته شده، ارزان و در دسترس باشد و پزشک و بيمار با آن دارو اخت و مانوس شده باشند.
به هر تقدير نبايد فراموش کنيم که پزشکي، يک علم خشک و منجمد نيست. پزشکي يک فن است، يک هنر است و پزشک، يک هنرمند. به علاوه، علم پزشکي، علمي است دايما در حال تغيير و تحول و حرکت رو به جلو.

● پزشکي هسته اي بهتر از راديو درماني تصويربرداري به طريق هسته اي و تزريق و خوردن داروهاي هسته اي به هيچ وجه براي بدن مضر نيست. مواد راديواکتيوي که در ...

پزشكي هسته اي بهتر از راديو درماني پزشكي هسته اي شاخه اي از علم پزشكي است كه در آن از مواد راديواكتيو براي تشخيص و درمان بيماري استفاده مي شود. مواد ر ...

داروهاي رواني داروهايي که تصادفاً براي مقاصد ديگري مناسب شناخته شدند تا بيش از دهه 1905 بيماري هاي رواني با دارو قابل درمان نبودند. افراد مبتلا به شيز ...

داروهاي دريايي Sea Drugs ترکيبات فعال و مهمي هستند با شبکه هاي اتمي حيرت انگيز و شاخه داري که هيچ داروسازي تاکنون انديشه و روياي ساختن آنها را به ذهن ...

در سالهاي اخير داروهاي جديدي به ليست داروهاي ضد صرع (ضد تشنج) افزوده شده است. اين داروهاي جديد از تعديل داروهاي قديمي و فرمولاسيون يا از تأثير روي ميز ...

داروهاي ضدافسردگي داروهايي هستند که براي درمان افسردگي حاد و برخي شرايط ديگر (مثل اختلال شخصيت و اختلال اضطراب) مورد استفاده قرار مي گيرند. تأثير اين ...

«آيا مي دانستيد با خوردن دانه هاي سيبي که ما هر عدد را ۱۰۰هزار تومان مي فروشيم، ضريب هوشي شما ۸۰درصد افزايش پيدا مي کند؟» مي گوييد اين آگهي واقعيت ندا ...

خطاهاي دارويي از بيشترين موارد معمول خطاهاي پزشکي به شمار مي آيند. هر چند پزشکان مايل به پذيرفتن آن نيستند، بيشتر از دو سوم موارد خطاهاي دارويي در نتي ...

دانلود نسخه PDF - داروهاي ضدديابت