up
Search      menu
داروها :: مقاله داروسازي Pharmacology PDF
QR code - داروسازي Pharmacology

داروسازي Pharmacology

داروسازي يا فارماکولوژي عبارتست از: مطالعه واکنش متقابل داروها (يا مواد شيميايي) و موجودات زنده که منجر به ايجاد اثرات زيست‌شناسي اين ترکيبات مي‌گردد. و دارو (Drug) در درمان بيماري و تشخيص و يا پيشگيري از بيماريها به کار مي‌رود. داروها ممکن است منشاء گياهي (مانند بلادونا) و يا منشاء معدني (مانند کلسيم) و يا منشاء حيواني (مانند انسولين) و يا منشاء شيميايي (مانند آسپرين) داشته باشند.
علوم مرتبط داروسازي
علوم پايه پزشکي و داروسازي: علوم مرتبط و علوم اضافه شده
آناتومي: مطالعه ساختمان فيزيکي موجودات زنده مي‌باشد. در مقابل آناتومي ماکروسکوپي يا آناتومي گياهي، سيتولوژي و هيستولوژي يا بافت شناسي، درباره ساختمانهاي ميکروسکوپي مي‌باشند.
شيمي حيات: مطالعه شيمي موجود در موجودات زنده، بخصوص درباره ساختمان و عملکرد اجزا شيميائي آنها مي‌باشد.
بايواثيک: ميدان مطالعه‌اي از جنبه فلسفه و مذهب در مورد ارتباط بيولوژي، علم، داروسازي و اخلاق مي‌باشد.
بايواستاتيک
سلول شناسي: مطالعه ميکروسکوپي ياخته‌هاي منفرد مي‌باشد.
امبريولوژِي يا جنين شناسي: مطالعه توسعه اوليه موجودات زنده مي‌باشد.
اپيدمولوژي: مطالعه دموگرافي روند بيماري مي‌باشد، و شامل مطالعه همه‌گيريها مي‌باشد، هر چند به اين محدود نمي‌شود.
سلامت عمومي
ژنتيک: مطالعه ژنها، و نقش آنها در توارث بيولوژيکي.
هيستولوژي: مطالعه ساختمانهاي بافتهاي بيولوژي با ميکروسکوپ نوري و ميکروسکوپ الکتروني مي‌باشد.
ايمني شناسي: مطالعه سيستم ايمني مي‌باشد، که به طور مثال در انسان شامل سيستم ايمني مادرزادي و ... مي‌باشد.
ميکروبيولوژي: مطالعه ميکروارگانيزمها است که شامل protozoa، باکتري ، fungi و ويروسها مي‌باشد.
عصب شناسي: موضوعي است که به بررسي مکانيسمهاي اثر دارو، پاسخ بدن به دارو را روشن مي‌کند.
داروسازي صنعتي (چگونگي تهيه داروها)
توليد دارو در مقياس بسيار زياد را داروسازي صنعتي مي‌نامند. وقتي يک ماده شيميايي که احتمال دارد اثر دارويي داشته باشد و در آزمايشگاه سنتز شد، براي آزمايشهاي باليني حيواني و انساني فرستاده مي‌شود، از آنجايي که اين آزمايشها بر روي تعداد محدودي صورت مي‌پذيرد، مقدار داوري لازم را در همان آزمايشگاه مي‌توان تهيه نمود. وقتي يک دارو از تمامي آزمايشهاي باليني موفق بيرون آمد و اجازه ورود به بازار را گرفت، بايد آن را در مقادير خيلي زياد يا اصطلاحا در مقياس صنعتي توليد نمود. اين اولين مرحله دشوار کار است، چرا که در بسياري از موارد روشهاي آزمايشگاهي، براي مقادير بسيار زياد قابل اجرا نيستند و بايد براي يک توليد در مقياس صنعتي يک روش خاص صنعتي پيدا کرد.
بارها ديده شده است، سنتر جسم در آزمايشگاه با راندمان بسيار بالا انجام گرفته ولي چندين سال طول کشيده تا روش صنعتي آن بدست آيد و چه بسا آن دارو براي توليد صنعتي مقرون به صرفه تشخيص داده نشده است. پس براي تبديل يک سنتز آزمايشگاهي به توليد صنعتي تحقيقات جديد را بايد از ابتدا شروع کرد. مديريت يک کارخانه پس از تعيين روشهاي توليد صنعتي يک دارو، پا به مرحله بعدي مي‌گذارد که مرحله تهيه مواد اوليه براي توليد صنعتي يک داروي خاص مي‌باشد. مهمترين ماده، همان ماده شيميايي است که اثر دارويي دارد و اصطلاحا آن را ماده موثر مي‌نامند. به دلايل گوناگون فيزيک و اينکه دارو به چه شکلي (قرص، کپسول، شربت و..) بايد تهيه شود، مواد ديگري را همراه ماده موثر مي‌کنند. که آنها را مواد جانبي مي‌نامند. حال اين مساله که ماه موثر و مواد جانبي چگونه و به چه نسبت بايد با هم مخلوط شوند تا يک شکل دارويي با شرايط مناسب را بدست آورند، خود فصلي جديد در تحقيقات است، که يک کارخانه يا خود مستقيما به نتيجه مي‌رسد و يا روشهاي ديگر کارخانجات را از آنها خريداري مي‌نمايد، همچنانکه کارخانه‌هاي توليد مستقيم ماده موثره مي‌تواند آن را از مراکز ديگر خريداري نمايد.
در سفارش تهيه مواد اوليه تمامي مواد از قبيل ماده موثره و مواد جانبي در نظر گرفته مي‌شوند. البته خريد مواد نيز مسائل مربوط به خود را دارد. مساله بسيار مهم در امر سفارش و خريد، در نظر گرفتن زمان است. چون برنامه تهيه مواد اوليه معمولا چندين ماه به طول مي‌انجامد، بايد دقت نمود تا زمان سفارش متناسب با زمان‌بندي توليد باشد. مثلا اگر تهيه مواد اوليه توليد يک دارو شش ماه طول مي‌کشد، بايد شش ماه قبل از تاريخ توليد طبق زمان‌بندي، سفارش مواد انجام شود. البته کارخانجات معمولا در هر مرتبه سفارش مواد، براي توليدات دو تا سه سال خود، ماده را تهيه مي‌نمايد. هنگامي که تمامي مواد اوليه موجود باشد، کار توليد را مي‌توان شروع کرد. توليد، با توجه به خصوصيات فيزيکي و شيميايي ماده موثره و مواد جانبي و همچنين شکل دارويي که بايد توليد شود، مي‌تواند به روشهاي گوناگون و با دستگاههاي متفاوتي صورت پذيرد. به همين علت کارخانجات به بخشهاي کوچکتري تقسيم مي‌شوند و هر بخش مسئول تهيه يک نوع فرآورده است. مثل بخشهاي قرص، کپسول، شربت، محلولهاي تزريقي، کرم و پماد، آمپول و ... .
داروسازي باليني
داروسازي باليني يکي از شاخه‌هاي داروسازي است که در ايران از رشته‌هاي تخصصي داروسازي محسوب مي‌شود و بيشتر در زمينه مشاوره دارويي براي پزشکان فعاليت دارد. پزشکان متخصص مي‌توانند پاسخ سوالات تخصصي دارويي خود را از داروسازان باليني دريافت کنند. اين رشته نيز مانند رشته پزشکي به زير شاخه‌هاي متعدد از قبيل کودکان، عفوني، داخلي، مراقبتهاي ويژه و غيره تقسيم مي‌شود. امروزه در دنيا به تعداد تخصصهاي پزشکي موجود، تخصصهاي داروسازي باليني به وجود آمده است. هدف از اين رشته مصرف بهينه دارو يا به عبارتي جايگزين نمودن داروهاي تجويز شده با داروهاي بهتر، کاهش مصرف اقلام دارويي، تغيير مقادير مصرف دارو (کم يا زياد کردن مقدار مصرف دارو) مي‌باشد. مصرف بهينه فقط کم مصرف کردن نيست بلکه درست مصرف کردن است.
برخي از وظايف اين گروه از متخصصين عبارتند از: بررسي تاريخچه دارويي بيمار، نظارت بر مصرف صحيح دارو توسط بيمار، بررسي عوارض جانبي داروها و گزارش آنها، پيگيري غلظتهاي دارويي در بيماران براي جلوگيري از مسموميتها، دستيابي به دوز صحيح درماني (پايش) و کم کردن مدت بستري شدن بيماران و ارائه مشاوره دارويي به پزشکان.
داروسازي رشته‌اي باليني است، زيرا داروساز با بيمار سروکار دارد و آخرين حلقه زنجيره درماني است. داروخانه محلي است که در آنجا داروساز مي‌تواند اطلاعات لازم را در اختيار بيمار قرار دهد تا با مصرف صحيح دارو به نتيجه مطلوب درماني دست يابد. از همين رو، يکي از اهداف گروه داروسازي در دراز مدت اين است که دوره عمومي داروسازي را به سمت داروسازي باليني سوق دهد تا داروسازاني که به مردم خدمات دارويي ارائه مي‌دهند، کارآيي لازم براي پاسخگويي به سوالات باليني بيماران را داشته باشند و در ضمن بتوانند با پزشکان ارتباط بهتري برقرار کنند و تبادل نظر نزديکتري با پزشکان و ساير حرف پزشکي داشته باشند. اينها همه، با تغيير در آموزش داروسازي مقدور خواهد بود. در برنامه‌ريزي آموزش داروسازي، که دو سال گذشته مورد بازنگري قرار گرفته است، آموزش موادي تحت عنوان داروسازي جامعه‌نگر منظور شده است که در آينده به اجرا در خواهد آمد.
داروساز باليني مي‌تواند خدمات بسياري در سطح بيمارستانها ارائه دهد. در حال حاضر در کشور ما در برخي از بيمارستانهاي تهران از جمله بيمارستان دکتر شريعتي، بيمارستان روزبه و تا حدودي در بيمارستان امام خميني اين خدمات با همکاري پزشکان و داروسازان ارائه مي‌شوند.
مشکل داروسازي در کشور ما عدم توسعه داروسازي بيمارستاني است. داروخانه‌ها، بيشتر شبيه انبار دارويي هستند و بيمارستانها براي ارائه خدمات دارويي در داروخانه‌هايشان سرمايه‌گذاري نکرده‌اند، در نتيجه اين موضوع در ارائه خدمات باليني اثر منفي به جاي گذاشته است، زيرا براي داشتن خدمات دارويي باليني خوب، ناچار به داشتن داروخانه بيمارستاني خوب و همچنين داروساز بيمارستاني هستيم. قابل ذکر است که با سرمايه گذاري روي داروسازي باليني و داروسازي بيمارستاني به دليل کاهش مدت بستري بيمار در بيمارستان، بازگشت نيروي کار به جامعه، و مصرف بهينه دارو و کاهش هزينه‌هاي دارويي، در کل هزينه‌هاي درماني کاسته خواهد شد.
تاريخچه داروسازي در ايران
در سال 1335 رشته داروسازي از دانشکده پزشکي، داروسازي دندانپزشکي، داروسازي و دندانپزشکي جدا شد و به صورت رشته اي مستقل در رئيس اين دانشکده دکتر مهدي نامدار بود.
از سال 1342 به بعد نظام آموزش داروسازي که از نظام فرانسوي اقتباس شده بود به نظام آمريکايي تبديل شد و از سال تحصيلي 1343-1342 دروس اين رشته به صورت واحدهاي درسي ارائه گرديدند.
از سال 1350 به بعد دوره تحصيلي در دانشکده‌هاي داروسازي به صورت 6 سال پيوسته تصويب شد که به فارغ التحصيلان پس از گذراندن پايان نامه تحقيقاتي درجه دکتراي داروسازي داده ميشود.
راههاي تجويز دارو
داروها ممکن است از راههاي مختلفي که در زير گفته شده است تجويز شود.
از راه زيرزباني: قرص و يا قطره
از راه رکتوم يا واژن: شياف ، محلول
از راه استمعال موضعي: ماليدني، قطره (چشم و گوش و بيني)
از راه استشناقي: (اسپري، اينهالر و …)
بيشتر داروها را پزشک پس از شنيدن شرح حال بيماران از زبان خود بيمار و معاينه او، تجويز مي‌شود، و برخي داروها نيز هستند که بدون نياز به نسخة پزشک در اختيار بيماران گذارده مي‌شوند مانند برخي مسکنها (مانند استامينوفن، …) و ويتامينها و بعضي شربتهاي سرفه، قابل ذکر است که بيماراني که داروها را بدون نسخه پزشک خريداري مي‌نمايند اطلاع درستي از آنها ندارند و چه بسا دارويي را نابجا به کار برند و يا به علت ندانستن اثر جانبي آن دستخوش عوارض ناگواري شوند، بنابراين نبايد خودسرانه و بدون مشورت با پزشک دارو مصرف کرد يا داروي خود را به ديگران توصيه کرد. لازم به ذکر است پس از مطالعه اين کيف و پي بردن به اثرهاي مفيد درماني و اثرهاي سوء جانبي داروها، مجاز نيستند که بر اساس اين اطلاعات دارويي که بر اساس اين اطلاعات دارويي براي خود و ديگران تجويز کنند.

همواره وجود روابط اقتصادي ميان پزشکان از يک طرف و شرکت هاي داروسازي و تجهيزات پزشکي يا مراکز ارايه دهنده خدمات پاراکلينيک (مراکز تصويربرداري، آزمايشگا ...

يکي از شايع ترين پرسش هاي ديابتي ها، پرسش درباره انواع داروهاي ضدديابت است. بيشتر ديابتي ها دوست دارند بدانند کدام دارو جديدتر است و کدام دارو کم عارض ...

داروهاي فراواني براي درمان آکنه وجود دارد و پزشک براي هر بيمار متناسب با نياز او درمان مقتضي را تجويز مي کند. از آنجا که در درمان آکنه بيشتر از داروها ...

داروهاي دريايي Sea Drugs ترکيبات فعال و مهمي هستند با شبکه هاي اتمي حيرت انگيز و شاخه داري که هيچ داروسازي تاکنون انديشه و روياي ساختن آنها را به ذهن ...

کشف داروي ايدز توسط محققان ايراني اگرچه درباره آمار شيوع ايدز در ايران، اختلاف نظرهاي فراواني وجود دارد، اما اين دليل نمي‌شود كه محققان ايراني نسبت به ...

دانلود نسخه PDF - داروسازي Pharmacology