up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله خواجه نصيرالدين طوسي PDF
QR code - خواجه نصيرالدين طوسي

خواجه نصيرالدين طوسي

محمد بن حسن جهرودي طوسي مشهور به خواجه نصيرالدين طوسي در تاريخ ۱۵ جمادي الاول ۵۹۸ هجري قمري در طوس ولادت يافته است. او به تحصيل دانش علاقه زيادي داشت و از دوران کودکي جواني در علوم رياضي و نجوم و حکمت سرآمد شدو از دانشمندان معروف زمان خود گرديد طوسي يکي از سرشناس ترين و با نفوذترين چهره هاي تاريخ فکري اسلامي است علوم ديني و علوم عملي را زير نظر پدرش و منطق و حکمت طبيعي را نزد خالويش بابا افضل ايوبي کاشاني آموخت تحصيلاتش را در نيشابور به اتمام رسانيد و در آنجا به عنوان دانشمندي برجسته شهرت يافت خواجه نصيرالدين طوسي را دسته اي از دانشوران خاتم فلاسفه اي و گروهي او را عقل حادي عشر(يازدهم) نام نهاده اند.
علامه حلي که يکي از شاگردان خواجه نصيرالدين طوسي مي باشد در باره استادش چنين مي نويسد: خواجه نصيرالدين طوسي افضل عصر ما بود واز علوم عقيله و نقليه مصنفات بسيار داشت او اشراف کساني است که ما آنها را درک کرده ايم.
خدا نوراني کند ضريح او را. در خدمت او الهيات، شفاي ابن سينا و تذکره اي در هيات را که از تاليفات خود آن بزرگوار است قرائت کردم .
پس او را اجل مختوم دريافت و خداي روح او را مقدس کناد نصيرالدين زماني پيش از سال ۶۱۱ در مقال پيشروي مغولان به يکي از قلعه هاي ناصرالدين محتشم فرمانرواي اسماعيلي پناه برد اين کار به وي امکان داد که برخي از آثار مهم اخلاقي، منطقي، فلسفي و رياضي خود از جمله مشهورترين کتابش اخلاق ناصري را به رشته تحرير درآورد وقتي که هولاکو به فرمانروايي اسماعيليان در سال ۶۳۵ پايان داد طوسي را در خدمت خود نگاه داشت و به او اجازه داد که رصدخانه بزرگي در مراغه ايجاد کند .
که شروع آن از سال ۶۳۸ بود براي کمک به رصدخانه][ علاوه بر کمکهاي مالي دولت اوقاف سراسر کشور نيز در اختيار خواجه گذاره شده بود که از عشر«يک دهم» آن جهت امر ««رصدخانه و خريد وسايل و اسباب و آلات و کتب استفاده مي نمود در نزديکي رصدخانه کتابخانه بزرگي ساخته شده بود که حدود ۴۰۰۰۰۰ جلد کتب نفيس جهت استفاده دانشمندان و فضلا قرارداده بود که از بغداد و شام و بيروت و الجزيره بدست آورده بودند در جوار رصدخانه يک سراي عالي براي خواجه و جماعت منجمين ساخته بودند و مدرسه علميه اي جهت استفاده طلاب دانشجويان.
اين کارها مدت ۱۳ سال به طول انجاميد تا اينکه ايلخان هولاکوي مغول در سال ۶۶۳ درگذشت. ليکن خواجه تا آخرين دقايق عمر خود اجازه نداد که خللي در کار آنجا رخ دهد و کوشش بسيار نمود که آن رصدخانه و کتابخانه از بين نرود.
قسمت اعظم ۱۵۰ رساله و نامه هاي طوسي به زبان عربي نوشته شده است. وسعت معلومات و نفوذ او با ابن سينا قابل قياس است جز آن که ابن سينا پزشک بهتري بود و طوسي رياضيدان برتري، از ۵ کتابي که در زمينه منطق نوشته شده است اساس الاقتباس از همه مهمتر است در رياضيات تحريرهايي بر آثار آوتولوکوس، آرستارخوس، اقليدس، آپولونيوس، ارشميدس، هوپسيکلس، تئودوسيوس منلائوس و بطلميوس نوشت از جمله مهمترين آثار اصيل اصيل وي در حساب هندسه و مثلثات جوامع الحساب بالتخت و التراب، رساله الشافيه و اثر معروفش کتاب شکل القطاع است که به نوشته هاي رگيومونتانوس اثر گذارده است معروفترين آثار نجومي وي زيج ايلخاني که در سال ۶۵۰ نوشته شده مي باشد و همچنين تذکره في علم الهيئه است کتاب تنسوق نامه و کتابهايي در زمينه اختر بيني نيز نوشته است احتمالاٌ برجسته ترين کار طوسي در رياضيات در زمينه مثلثات بوده است .
گدر کشف القناع عن اسرار شکل القطاع، وي نخستين کسي بود که مثلثات را بدون توسل به قضيه منلائوس يا نجوم توسعه بخشيد و هم او بود که براي نخستين بار قضيه جيوب را که رويداد برجسته اي در تاريخ رياضيات است به روشني بيان کرد. در نجوم تذکره في علم الهيئه وي شايد کامل ترين نقد بر نجوم بطلميوسي در قرون وسطي و معرف تنها الگوي رياضي جديد حرکت سيارات است که در نجوم قرون وسطي نوشته شده است اين کتاب به احتمال زياد از راه نوشته هاي منجمان بيزانسي به کوپرنيک اثر گذاشته است و همراه با کار شاگردان طوسي متضمن تمام تازه هاي نجوم کوپرنيکي است به استثناي فرضيه خورشيد مرکزي آن. خواجه نصيرالدين با اينکه سروکارش بيشتر در سياست و اجتماع بوده روشن ترين راه را که براي رسيدن به جهان جاوداني نشان مي دهد ديانت است.
اگر چه در تمام نوشته هاي خود دم از استقلال و معرفت مي زند اما آشکارا مي گويد دانش تنها از ايمان و دين حاصل مي شود و حقيقت دانش را دين مي داند که تسلي بخش جانها و روان بخش کالبدهاي افسرده است. طوسي بيشتر به عنوان منجم معروف است و رصدخانه وي يک مؤسسه علمي در تاريخ علم به شمار مي رود کتاب تنسوق نامه او از لحاظ موضوع فقط در مقايسه با مشابهش يعني کتاب بيروني(کتاب الجماهر في معرفت الجوهر) در درجه دوم اهميت قرار دارد طوسي يکي از پيشروترين فلسفه اسلامي است که تعليمات مشايي ابن سينا را پس از آن که در طول دو سده در محاق کلام قرار گرفته بودند احياء کرد او مظهر نخستين مرحله ترکيب تدريجي مکتب هاي مشايي و اشراقي استاخلاق ناصري وي رايجترين کتاب اخلاقي بين مسلمانان هند و ايران بوده است.
تجريد العقايد او در کلام مبناي الهيات اصولي شيعه دوازده امامي است. طوسي احتمالاٌ بيش از هر فرد ديگر مايه احياي علوم اسلامي بوده است گروهي خواجه را برهم زننده وحدت دو ملت عربي و اسلامي مي پندارند ومي گويند به دست او وحدت عربي در آن زمان پاشيده شد. در حقيقت خواجه در اين باب گناهي نداشت و اگر لياقت خواجه پس از آن همه خونريزي به داد مسلمانان نرسيده بود جهان اسلامي امروز چه وضعيتي داشت؟ در سال ۶۷۲ هجري قمري خواجه نصيرالدين طوسي با جمعي از شاگردان خود به بغداد رفت که بقاياي کتابهاي تاراج رفته را جمع آوري و به مراغه بازگرداند.
اما اجل مهلتش نداد و در تاريخ ۱۸ ذي الحجه سال ۶۷۲ هجري قمري در کاظمين نزديک بغداد دار فاني را وداع گفت خواجه نصيرالدين طوسي ستاره درخشاني بود که در افق تاريک مقول درخشيد و در هر شهري که پا گذارد آنجا را به نور حکمت و دانش و اخلاق روشن ساخت و در آن دوره تاريک وجود چنين دانشمندي مايه اعجاب واعجاز

ابو جعفر محمد بن محمد بن حسن طوسي (زادهٔ ۵۸۰ خورشيدي در توس - درگذشتهٔ ۱۱ تير ۶۵۳ خورشيدي در کاظمين؛ ۵۹۸ - ۱۸ ذي‌الحجه ۶۷۲ قمري) ملقب به خواجه نصير طو ...

پنجم اسفند را در ايران روز بزرگداشت خواجه نصيرالدين طوسي وروز مهندسي نامگذاري کرده اند.به همين مناسبت و با چند روز تاخير، با نگاهي اجمالي، به بررسي زن ...

پنجم اسفند را در ايران روز بزرگداشت خواجه نصيرالدين طوسي وروز مهندسي نامگذاري کردهاند.به همين مناسبت و با چند روز تاخير، با نگاهي اجمالي، به بررسي زند ...

تيمورلنگ (تمرلنگ) در قريه اي به نام خواجه ايلنار چشم به جهان گشود. پدرش ترغاي نام داشت و پدربزرگش ابغاي. در خصوص تولد تيمور داستان هاي بيشماري روايت م ...

حکيم عم خيام در سن ۲۴ سالگي به اصفهان رفت و به مدت ۱۸ سال در آنجا ماند. با حمايت ملک شاه سلجوقي و وزيرش نظام الملک، به همراه جمعي از دانشمندان و رياضي ...

حکيم عمر خيام (خيامي) در سال ۴۳۹ هجري (۱۰۴۸ ميلادي) در شهر نيشابور و در زماني به دنيا آمد که ترکان سلجوقيان بر خراسان، ناحيه اي وسيع در شرق ايران، تسل ...

از عهد باستان ايرانيان به موازات ساختن راه به امکانات و تاسيسات بين راهي نيز توجه داشتند، زيرا سفر در اين راه ها بدون داشتن امکانات بين راهي امکان ندا ...

دانلود نسخه PDF - خواجه نصيرالدين طوسي