up
Search      menu
آموزش,روانشناسی :: مقاله خلاقيت و نوآوري PDF
QR code - خلاقيت و نوآوري

خلاقيت و نوآوري

مفهوم و جايگاه خلاقيت و نوآوري

برخي از نويسندگان مديريت، بين خلاقيت و نوآوري تفاوت قائل مي شوند.
آن ها خلاقيت را ظهور يک ايده نو و نوآوري را انتقال چنين ايده اي در قالب توليد يک کالا، خدمت يا روش نو مي دانند.
به تعريف مهر خلاقيت اشاره به ارائه چيزي نو دارد: در حالي که نوآوري اشاره به کاربرد چيزي نو مي کند.
بدين معني که توانايي هاي مورد نياز خلق ايده هاي نو اين چنين تمايز قائل شدن در زندگي سازماني مي تواند مفهوم داشته باشد.
براي کاربرد تمام و کمال ايده ها، سازمان به کارکنان خلاق و نوآور نيازمند است. به علاوه، خلاقيت به تنهايي تأثير بسيار جزئي و شايد هيچ، در اثر بخشي سازماني دارد مگر اين که ايده هاي خلاق بتوانند به طريقي به کار برده شده يا اجرا شوند.بنابراين در سازمان ها فرآيندهاي خلاق بايد شامل عناصر خلاق و نوآور هردو باشد: ايدة جديد در حقيقت بايد خلق شود، قابليت اجرا داشته باشد و براي منافع سازمان به مرحله اجرا درآيد.تحقيق در مورد خلاقيت و عناصر تشکيل دهنده آن، بيش از يک قرن پيش توسط دانشمندان علوم اجتماعي شروع شد، ولي انگيزه اساسي براي پژوهش بيشتر در سال ۱۹۵۰ توسط گيلفورد ايجاد شد.
خلاقيت فردي:
توانايي افراد در خلاقيت متفاوت است. افراد با توانايي خلاقيت بالا بيشتر تمايل دارند که مبتکر اوليه باشند تا آن هايي که خلاقيت کمتري دارند.افراد خلاق همواره طلب اختيار مي کنند و از دستوراتي که برايشان غير منطقي است، اطاعت نمي کنند.به اين دلايل ممکن است اداره آن ها در اغلب سازمان ها دشوار باشد.
اين گروه از افراد با مشکلات جالب بيش از پاداش هاي مالي برانگيخته مي شوند و مدتهاي طولاني روي آن چه آن ها را آشفته کرده با جديت کوشش و کار مي کنند.
● ايجاد خلاقيت در فرد و گروه:
روش هاي ايجاد خلاقيت عبارتند از: تحرک ذهني، فرآيند گروهي فرضي، همتا سازي و تصميم گيري گروه خلاق که براي کاربرد در گروه طراحي شده است.بنابراين اصولي که تحت اين روش ها قرار گرفته اند مي توانند افراد را براي رشد خلاقيت کمک نمايند.
● تحرک ذهني:
تحرک ذهني روشي است آموزشي، براي برانگيختن تفکر خلاق، که طي اين روش مسئله اي براي گروه کوچک شرکت کنندگان مطرح مي شود.
آن ها چند دقيقه اي براي آماده کردن اظهار نظرهاي خود وقت صرف مي کنند.
آن گاه در فرصتي که به هر يک داده مي شود نظرهاي خويش را سريع بيان مي کنند (نظرها را مي توان روي نوار ضبط کرد ولي به طور معمول نوشته مي شود و اغلب روي تابلويي در معرض ديد ديگران قرار مي گيرد).
تحرک ذهني جريان آزاد عقايد را تشويق مي کند بدون اين که با انتقاد يا پيش داوري مانعي ايجاد کند.
در تحرک ذهني گروهي به اعضاي به هم پيوسته گروه، شرح مشکل داده مي شود و از آن ها مي خواهند نظرها و راه حل هاي خود را بيان کنند.
اجازه هيچ گونه ارزشيابي يا تأييد وتکذيب به کسي داده نمي شود. کميت بر کيفيت برتري دارد و سرعت تشويق مي شود.
● فرآيند گروهي فرضي:
اين نگرش، در حقيقت تحرک ذهني توسعه و بهبود يافته است، که فرآيند گروهي فرضي خوانده مي شود.اين روش موانع ابراز عقيده افراد گروه را تعديل مي کند. اعضاي گروه به تنهايي کار مي کند اما در يک مکان واحد ايده هاي خويش را مي پرورانند.آن گاه با يکديگر تبادل نظر مي کنند، سرانجام يک موضوع مورد تأييد قرار مي گيرد. اين نگرش بيش از تحرک ذهني ايده هايي را ارائه مي دهد و جالب اين که بسياري از امتيازات آن را در بر دارد.
● شرايط ايجاد خلاقيت و نوآوري:
نويسندگان مختلف شرايط و زمينه هاي متفاوتي را براي بروز خلاقيت در نظر دارند به هرحال راه هاي عمده اي که مي تواند محرک خلاقيت باشد، عبارتند از:
۱) فضاي خلاق: يکي از راه هاي مهم ظهور نوآوري به وجود آوردن فضاي محرک خلاقيت است.بدين معني که مديريت بايد هميشه آماده شنيدن ايده هاي جديد از هرکس در سازمان باشد. در واقع سازمان بايد در جستجوي اين گونه فکرها باشد و تنها منتظر ارائه انديشه جديد نماند.
۲) دادن وقت براي خلاقيت: موسسات مي توانند دفتر مخصوصي را به هريک از کارکناني که شايستگي لازم را دارند اختصاص دهند.
۳) برقراري سيستم پيشنهادات: يکي از روش هاي ترغيب خلاقيت برقراري سيستم دريافت پيشنهادات است بدين ترتيب روشي براي ارائه پيشنهادات فراهم مي شود.
۴) ايجاد واحد مخصوص خلاقيت: گاهي گروه خاصي از کارکنان براي نوآوري و خلاقيت استخدام مي شوند و در بعضي از سازمان ها اين گروه را واحد تحقيق و توسعه مي نامند.
اين واحدها وقتشان را صرف يافتن ايده هاي جديد براي ارائه خدمات يا ساختن محصول، فناوري مي کنند و گاهي تحقيق محض انجام مي دهند.اين گونه تحقيقات براي پيشرفت دانش بدون تلاش براي يافتن کاربرد فوري آن صورت مي گيرد.البته بعدها اين انديشه ها مي تواند جنبه کاربردي داشته باشد.
ولي امروزه تحقيقات کاربردي بيشتر معمول و مورد توجه است. (رضاييان، ۱۳۷۳، ص ۵۱-۲۹)
● ايجاد جو مناسب خلاقيت سازماني:
خلاقيت در يک جو مستعد پرورش مي يابد. (جايي که کشف نظريه هاي جديد و راه هاي نوين انجام کار تشويق مي شود).
قبول چنين محيط هايي براي بسياري از مديران دشوار است.
آن ها ممکن است با استمرار فرآيند تغيير که همواره ضروري خلاقيت است، راحت نباشند. آن ها همچنين توجه دارند که در جو مستعد؛ کنترل نظم و هزينه اشکال آفرين است.
● ويژگي هاي افراد خلاق و نوآور:
افراد از نظر خلاقيت متفاوتند کسي که زندگي خلاق دارد، احساس توانمندي را در خود پرورش مي دهد، با مهر و محبت ناکامي ها را مي پذيرد و نيروهايش را در راه تحقق اهدافي که دارد بسيج مي کند.
انسان خلاق سعادت را در القاب و زندگي در محلات مشهور و خوش آب و هوا جستجو نمي کند.
انسان خلاق از سرگرمي هاي انفعالي فاصله مي گيرد و علاقه مند و بانشاط براي هدف هايش گام بر مي دارد.
به قدري محو زندگي است که فرصتي براي خودخواهي پيدا نمي کند و مشتاق و هدف گراست.
احساس جواني دائم دارد، احساسي که همه به آن نياز دارند متاسفانه اغلب از آن محروم هستند. سازمان هاي خلاق خصوصيات ويژه اي دارند.
مهمترين ويژگي اين سازمان ها انعطاف پذيري آنها در رويارويي با بحران هايي است که اغلب ناشي از رقابت هاي اقتصادي است.
● عوامل تشديدکننده خلاقيت و نوآوري:
حس دروني تفکر، انسان را قادر مي سازد شرايطي را که وجود خارجي ندارند، در درون ذهن شبيه سازي کند و به وي اين امکان را مي دهد تا در امکانات يکسان با ديگران براي خود فرصت هاي بهتري بيافريند.
در واقع امور خلاقيت شايد بيشتر اکتسابي باشد تا فطري و مي توان با آموزش هايي اين توانايي را در خود افزايش داد.مجموعه عواملي که باعث تشديد و ترغيب فرد به نوآوري مي شود، به عوامل تشديد کننده نام دارد که به دو بخش کلي انگيزه ها و ابزارها تقسيم مي شود.
● نتيجه گيري:
ايده هاي جديد، باانديشيدن به دست مي آيد. که در آن ذهن به طور عميق با يک مسئله درگير مي شود و به تجسم آن مي پردازد و با حذف و يا ترکيب واقعيت هاي موجود، به روشن شدن فکر جديد کمک مي کند.افکار بشري با يکديگر ارتباط دارند و بافت به هم پيوسته اي را تشکيل مي دهند به همين دليل قدرت تداعي در ايجاد و ظهور يک فکر جديد بسيار کارساز و موثر است.به طور کلي، وجود محيط خلاق از مهمترين عوامل رشد خلاقيت است. در محيط نامطلوب براي پرورش خلاقيت از انديشه هاي جديد و نو بيشتر انتقاد مي شود و تمايلات دگرگوني و تغيير با مقاومت و ممانعت تقابل مي کند.

«خلاقيت چيست؟» خلاقيت واژه اي است مبهم که ارائه تعريف دقيق از آن دشوار است. همانند هزاران واژه مهم ديگر که با ارائه تعريف فقط آنها را در يک چهارچوب سل ...

خلاقيت ميلي ذاتي است که در وجود انسان به وديعه نهاده شده است . انسان مظهر خلاقيت الهي است(مطهري).خلاقيت براي تمامي عرصه هاي زندگي و سلامت فکر و روح ان ...

چکيده: نوآوري، فرايند گرفتن ايده هاي نو از طريق مشتريان رضايتمند است. همچنين تبديل دانش جديد به محصول و خدمات جديد را نيز نوآوري مي نامند. يکي از نتاي ...

مقدمه افزايش مهيج رقابت جهاني همراه با تغيير جهت به اقتصاد بر مبناي دانش، تاکيد مجدد براي نوآوري را ايجاد مي کند. تغييرات سريع در محيط رقابتي، جهان ج ...

بحث تغيير و نوآوري در قرن حاضر بحث دنياي علم است و عصر امروز، عصر تغيير و عصر انفجار علم، عصر پيدايش سازمانهاي متعدد علمي، اجتماعي و اقتصادي و عصر نوآ ...

«اعتماد به نفس» به معناي ارزشمند دانستن و اهميت دادن به خود است و باعث مي شود فرد بهتر بتواند چالش هاي زندگي را پشت سر بگذارد. اين ساده ترين تعريفي اس ...

اين دوره در تاريخ ۵ ۱۲ ۸۷ آغار و در تاريخ ۲۱ ۱۲ ۸۷ به پايان رسيد. مطالب ذکر شده به حدي مثمر ثمر واقع شد که بر آن شدم تا خلاصه اي از مطالب را بر ...

▪ روانپريشي ( جنون ) : اختلال در کارکرد پديده هاي احساس ، ادراک, عاطفه، توجه، تمرکز، تفکر، قضاوت و شعور, و به طور کلي مجموعه ي روند ها و پديده هاي روا ...

دانلود نسخه PDF - خلاقيت و نوآوري