up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله خسارت زنجرک خرما PDF
QR code - خسارت زنجرک خرما

خسارت زنجرک خرما

مديريت تلفيقي مبارزه با زنجرک خرما

مقدمه
زنجرک خرما يکي از آفات مهم خرما در ايران است که در اکثر مناطق خرما خيز کشور وجود داشته و پايه هاي نر و متده ارقام مختلف خرما خسارت وارد مي کند. با توجه به اهميت اين آفت، برنامه ريزي صحيح مبارزه با آن در قالب مديريت تلفيقي مبارزه با آفات خرما ضروري مي باشد.
طبقه بندي و مشخصات مرفولوژيک زنجرک هاي خرما
زنجرک خرما
خسارت زنجرک خرما
زيست شناسي
بوم شناسي
روش هاي مبارزه
• مبارزه فيزيکي
• مبارزه زراعي
• مبارزه شيميايي
طبقه بندي و مشخصات مرفولوژيک زنجرک هاي خرما
خانواده Issidae
از اين خانواده يک گونه با نام علمي Asarcopus palmarum وجود دارد اين گونه داراي بال هاي کوتاه تر از شکم، رنگ قهوه اي و خرطومي شبيه به سرخرطومي ها مي باشد. اين گونه در ايران وجود نداشته و تنها شناسايي آن از لحاظ مسائل قرنطينه اي حائز اهميت است.
خانواده Cicadidae
از اين خانواده يک گونه با نام علمي Diceroproprocta apache معروف به زنجرک آپاچي بر روي نخل خرما فعال است. حشره نر و ماده اين زنجرک داراي بدني بزرگ بوده طول بدن 5 3-4 1 سانتي متر و قسمت جلويي بدن پهن تر از قسمت عقبي آن است. بدن در قسمت پشتي داراي رنگ قهوه اي روشن تا تيره بوده که برروي آن در محل اتصال بالها نوار عرضي برجسته اي به رنگ قهوه اي روشن ديده مي شود. بال ها غشايي، داراي رنگ روشن و شفاف با رگبال هاي قهوه اي مي باشند. پوره ها قهوه اي رنگ بوده و داراي پاهاي جلويي کننده، مناسب جهت نقب زني در زمين مي باشند. گونه مزبور نيز در ايران وجود نداشته و تنها از لحاظ مسائل قرنطينه اي حائز اهميت است.
خانواده Tropiduchidae
از اين خانواده تنها يک گونه با خصوصيات مرفولوژيک زير بر روي نخل خرما فعال است. گونه مزبور تنها گونه زنجرک خسارتزا در شرايط نخلستان هاي ايران است.
زنجرک خرما
حشره ماده کامل داراي رنگ زرد روشن مايل به سبز و طول 6-5 ميلي متر مي باشد. روي بدن اين حشره چهار تا ده لکه سياه رنگ وجود دارد که دو تاي آن در قسمت پيشاني و دو عدد ديگر روي فرق سر به طور متقارن وجود دارد. حلقه هاي هفتم و هشتم شکم نيز داراي لکه سياه رنگ مي باشند. در زنجرک بال دار نر طول بدن 5 3-3 ميلي متر بوده و حلقه هاي هفتم و هشتم شکم لکه هاي سياه ندارد و اين بهترين وجه تمايز حشره نر از ماده است. انتهاي شکم حشره نر قدري پهن تر از ماده ها بوده و بال ها کمي درازتر و روي شکم زنجرک نر را مي پوشاند. تخم هاي زنجرک خرما بيضي شکل بوده و طول آنها 8 0 -5 0 ميلي متر و به پهناي 13 0 1 0 ميلي متر مي باشند. شکل ظاهري تخم در قسمت جلو کمي بر آمده و در قسمت عقب آن باريک تر است. رنگ تخم ها در ابتدا سبز روشن و سپس به زردي مي گرايد.
پوره سن يک زنجرک سفيد بوده و طول آن به 25 1-1 ميلي متر مي رسد. چشم ها قرمز رنگ و در اين مرحله علايم بال ظاهر نشده است. پوره سن دو نيز سفيد رنگ و طول بدن آن به 25 2-75 1 ميلي متر مي رسد و دو نوار خاکستري در طول کناره بدن دارد. علائم بال تا اندازه اي مشخص است. پوره سن سه زنجرک به طول 5 2-2 ميلي متر، بال هاي آن شکل زائده بوده و حلقه اول شکم و قسمتي از حلقه دوم را مي پوشانند. رنگ بدن يدن زنجرک در اين سن زرد روشن است. پوره زنجرک پس از خروج از تخم داراي سه جفت پاي کوچک مي باشد و در انتهاي شکم رشته هاي مومي دارد که تعداد آنها به 16 عدد مي رسد. طول اين رشته ها 3 ميلي متر و در تمام مراحل پورگي وجود دارند ولي در زنجرک بالدار رشته هاي مومي مزبور ديده نمي شود.
خسارت زنجرک خرما
طرز خسارت آفت به اين صورت است که زنجرک هاي بالدار و پوره هاي آنها به وسيله خرطوم خود شيره برگ ها و مواد سبزينه را مکيده و فضولات شيرين چسبناکي ترشح مي کنند. در نخيلات مورد حمله سطح رويي برگ و گاهي ميوه خرما آلوده به فضولات زنجرک شده و چسبناک مي شوند به همين علت در جنوب کشور به اين آفت شيره يا عسلک نيز مي گويند. برگچه هاي درختان مورد حمله به تدريج خشکيده، ميوه ها چروک خورده، رنگ پريده، لاغر و کم شهد مي شوند اين قبيل ميوه ها بازار پسندي خود را از دست مي دهند.
زيست شناسي
زنجرک خرما داراي دو نسل در سال مي باشد. زيست شناسي در زنجرک خرما به صورت هتروديناميک با دگرديسي ساده است که در اين روش، محيط زندگي و رژيم غذايي پوره و حشره کامل آفت يکسان مي باشد و از نظر شکل عمومي قطعات دهاني، پاها، شاخک ها، چشم ها شبيه يکديگر بوده و داراي رشد تدريجي هستند.
مقايسه خصوصيات زيست شناسي نسل هاي مختلف آفت
مهم ترين خصوصياتي که در رابطه با برنامه هاي مديريت مبارزه زنجرک خرما اهميت دارند مدت تفريخ تخم و طول دوره نشو و نماي پوره ها مي باشد. هر چه طول دوره پوره گي در دو نسل مساوي مي باشد در صورتي که دوره تفريخ تخم در نسل زمستانه طولاني تر از نسل تابستانه مي باشد. از آن جا که در نسل تابستانه طول مدت تفريخ تخم کوتاه تر است برنامه ريزي مبارزه راحت تر مي باشد.
بوم شناسي
نقش عوامل اقليمي در فعاليت زنجرک خرما
سرما و يخبندان
از مهمترين عوامل اقليمي موثر در فعاليت زنجرک خرما سرما و يخبندان مي باشد. در بررسي هاي آزمايشگاهي مشخص شده است که بعد از وقوع يخبندان بيش از 90% جمعيت اين آفت نابود شده و بيشتر جنين هاي موجود در داخل تخم زنجرک خرما از بين رفته اند.
باران
باران مي تواند به طور مستقيم از طريق شستشوي بسياري از آفات خرما مانند کنه تارتن خرما، زنجرک خرما و شپشک هاي خرما در کاهش تراکم جمعيت آنها موثر باشد. از طرفي افزايش ميزان بارندگي باعث افزايش رطوبت نسبي در نخلستان شده و در صورتي که تراکم کاشت و يا ميزان علف هاي هرز بالا با فراهم آوردن شرايط رشد مناسب براي آفات رطوبت دوست خرما، نظير زنجرک خرما مي تواند نقش مهمي در افزايش تراکم جمعيت آنها داشته باشد.
نور
اين آفت نور گريز مي باشد به طوري که پوره هاي اين آفت در بيشتر موارد در سطح زيرين برگ ها قرار داشته و زنجرک هاي ماده نيز هميشه برگ هاي سبز و شاداب را در معرض نور شديد خورشيد نباشند، براي تخمريزي انتخاب مي کنند.
دشمنان طبيعي
اين عوامل به دو صورت انگلي و شکارگري باعث کاهش جمعيت زنجرک خرما مي شوند. از اين عوامل مي توان به زنبور Bracon sp و Goniozus sp اشاره کرد. هم چنين شکارچي هاي بال توري و کفشدوزک از مهم ترين دشمنان طبيعي آن مي باشند.
روش هاي مبارزه
• مبارزه فيزيکي:
- پوشاندن خوشه ها:
پوشاندن خوشه ها توسط کاغذهاي مخصوص در بعضي کشورها از جمله آمريکا به منظور جلوگيري از تخم گذاري و خسارت زنجرک آپاچي مرسوم است. در اين مناطق از زماني که خوشه ها شروع به تغببر رنگ مي کنند اين عمليات انجام مي شود. در صورتي که عمليات نصب پوشش ها زود انجام شود، حالت آفتاب سوختگي در اثر تجمع حرارت در زير پوشش آن وجود مي آيد. براي بررسي اثرات نوع پوشش آزمايش هايي بر روي رقم دگلت نور انجام شده است. اين آزمايش ها نشان داده اند که اگر چه پوشش کاغذي در بسياري از نواحي کشت خرما متداول است، اما تعويض نوع پوشش با انواعي که مانع تجمع حرارت مي گردند ضروري به نظر مي رسد. پارچه هايي با تخلخل بسيار ريز، دو نوع پوشش پلاستيک هاي شفاف که قابليت عبور هوا را دارند، مورد استفاده قرار گرفته است.
- استفاده از تله هاي چسبيده زرد رنگ:
استفاده از اين تله ها باعث به دام افتادن و از بين رفتن تعداد زيادي از افراد جمعيت مي شود. براي اين منظور لازم است از زمان ظهور پوره هاي زنجرک تا زماني که حشرات کامل در شرايط طبيعي حضور دارند تله ها را نصب نموده و مرتبا آنها را مورد بازديد قرار داد و در صورت پرشدن سطح تله هانسبت به تعويض آنها اقدام نمود.
• مبارزه زراعي:
روش هاي مبارزه زراعي با زنجرک خرما شامل موارد زير است:
- رعايت فاصله کاشت مناسب در نخلستان:
به طور کلي زنجرک خرما در نخلستان هاي متراکم و همچنين در نخلستان هايي که پاجوش و تنه جوش زيادي داشته و داراي محيط هاي سايه دار و محفوظ از باد هستند خسارت بيشتري مي زند. بنابراين در هنگام احداث باغ رعايت فاصله کاشت مهم بوده کاشت 8*8 متر توصيه مي شود.
- هرس و تکريب درختان خرما:
قطع برگ ها و دمبرگ هاي اضافي و حذف پاجوش ها در کاهش تراکم جمعيت آفت موثر مي باشد. از آن جا که پوره و حشره کامل زنجرک خرما داراي توانايي جابه جايي هستند هنگام هرس به برگ هاي بالايي منتقل مي شوند، بنابراين هرس برگ بايد در زماني انجام شود که آفت در مرحله تخم است. براي اين منظور مي توان از اواسط آذر ماه تا اواخر اسفند ماه اقدام به هرس نمود. در بررسي هاي انجام شده مشخص شده که حدود 40 درصد تخم هاي آفت در برگ هاي رديف هاي پاييني قرار داشته و بهتر است برگ هاي آلوده به افت از باغ خارج شوند.
- توجه به وضعيت تغذيه درختان:
از آن جا که اين آفت با تغذيه از شيره درختان خرما باعث تضعيف آنها مي شود، توجه به وضعيت تغذيه درختان بسيار مهم است.
• مبارزه شيميايي:
زنجرک خرما در شرايط ايران بسيار اهميت دارد در صورت خسارت اقتصادي، براي مبارزه با آن دو نوبت سمپاشي لازم مي باشد. سمپاشي اول همزمان با سمپاشي عليه کرم ميوه خوار خرما بوده و نوبت دوم سمپاشي در صورت لزوم پس از برداشت محصول انجام مي شود. بنابراين تاثير کمتري بر زيست – بوم کشاورزي خرما دارد. از جمله سموم توصيه شده مي توان به مالاتيون 57 درصد (2 در هزار)، نکسيون 25 درصد (يک در هزار)، ديوتوات و رلدان اشاره کرد. رزاقي (1371) در هرمزگان چهار ترکيب شيميايي را براي مبارزه اين آفت مورد آزمايش قرار داد. اين ترکيبات شامل دانيتول، زولون، ديازيتون و اکتيليک بوده اند. در بين ترکيب هاي شيميايي مورد بررسي سموم دانيتول، زولون و ديازينون مناسب تر از سم اکتيليک مي باشند. در اين ميان سم زولون بدليل کم خطر بودن براي محيط و دشمنان طبيعي از اهميت نخست برخوردار بوده و پس از آن سم ديازينون توصيه مي شود.
سمپاشي هوايي:
يکي از روش هايي که در سال هاي گذشته براي مبارزه با آفات خرما نظير کرم ميوه خوار خرما، زنجرک خرما و کنه تارتن خرما به کار برده شده است، سمپاشي هوايي مي باشد. با توجه به اين که برگ هاي درخت خرما مانند چتري روي خوشه هاي خرما قرار مي گيرند، به نظر مي رسد که سم پاشيده شده نتواند خوشه هاي خرما و برگ هاي داخلي را به طور کامل کامل پوشش دهد. استفاده از هلي کوپتر به دليل شرايط ويژه آن تا حدي در افزايش راندمان سمپاشي هوايي در نخلستان ها موثر است.

خرمالو با نام علمي Ebenaceae درختاني داراي برگهاي ساده و منفد با گلهايي عموما تک جنس هستند و تخمدان آنها چند خانه‌اي و داراي ديواره بندي کامل است و در ...

مقدمه خرمالو با نام علمي Ebenaceae درختاني داراي برگهاي ساده و منفد با گلهايي عموما تک جنس هستند و تخمدان آنها چند خانه‌اي و داراي ديواره بندي کامل اس ...

خرما ميوه اي بسيار قديمي است و نام آن در كتاب مقدس 42 بار تكرار شده است . اين ميوه پرخاصيت براي مردم کشورهاي اروپايي و آمريكايي تا حدي ناآشنا است و آن ...

مقدمه : در تمام مناطق ايران که چغندر کشت مي شود شيوع دارد . و در نواحي فارس ، اصفحان ، کرمانشاه ، کرمان و قزوين خسارت بيشتري دارد . هر دو گونه C. tibi ...

خرمالو اصالتا ميوه چين باستان است که در دهه ۱۸۸۰ ميلادي، از ژاپن به آمريکا برده شد و در کاليفرنيا، جايي که صدها گونه از درختان ميوه از سراسر دنيا در آ ...

علفهاي هرز اجزاي مهم اکوسيستمهاي زراعي هستند که به منظور استقاده بيشتر و يهتر از منابعي مانند : خاک، آب، مواد غذايي و نور با گياهان زراعي به طور مستقي ...

خرطوم کوتاه چغندرقند Conorrhynchus brevirostris اين سرخرطومي تقريباً در کليه مناطق چغندرقند کاري کشور وجود دارد ولي شدت شيوع آن بيشتر در خراسان، فارس، ...

سرشاخه خوار هلو ((Peach twig borer Anarsia lineatelia (Lep: Gelechiidae) در اکثر استانهاي کشور انتشار داشته و از آفات مهم درختان هلو، بادام، زردآلو، آ ...

دانلود نسخه PDF - خسارت زنجرک خرما