up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله خرمشهر PDF
QR code - خرمشهر

خرمشهر

سفر به شهر قهرمان

به واقع که خرمشهر عروس خوزستان است، شهري زيبا و بندري ديدني در کنار آب هاي نيلگون خليج فارس که نقش پررنگي در تاريخ ايران داشته است، اين شهر در زمان جنگ هشت ساله دفاع مقدس، چنان مقاومتي از خود نشان داد که رشادت هاي مردان و زنان آن در تاريخ دنيا زبانزد شد. به اين شهر سفر کرديم و سعي مان بر اين بود که تصاوير بيشتري از اين بندر زيباي ايران براي شما به چاپ برسانيم.
● تاريخچه
خرمشهر که در جنوبي ترين نقطه ايران واقع است(جنوب غرب) در گذشته هاي دور به نام «بندر محمره» معروف بود، از دو قرن قبل به دليل اهميت سوق الجيشي فوق العاده مورد توجه استعمارگران قرار گرفت و تاکنون چندين بار به اشغال قواي خارجي درآمده است. امپراتوري عثماني در سال ۱۸۸۳ ميلادي، انگليسي ها در سال ۱۸۵۷ و ارتش متجاوز بعث عراق در سال ۱۹۸۰(۱۳۵۹) خرمشهر را اشغال کردند.
کشف نفت در قرن نوزدهم و در مجاورت خرمشهر با آبادان که بعدها پالايشگاه مدرني در آن ساخته شد، اهميت آن را دوچندان کرد.
● پيشينه تاريخي
خرمشهر در زمان حکومت شيخ خزعل «مُحَمَّره» خوانده مي شد؛ محمره به معناي شهر سرخ است و به دليل اين که در بيش تر روزهاي سال در اثر جزر و مد دريا، قسمت عظيمي از سواحل شهر به رنگ قرمز مي گراييد، اين شهر به اين نام مشهور شده بود. خرمشهر را در زمان جنگ ايران و عراق باعنوان «خونين شهر» نيز ياد مي کردند.
خرمشهر در زمان حکومت شيخ هاي بني کعب در اوايل سده سيزدهم هجري، شهري کوچک بود. در سال ۱۲۳۵ هجري بارويي دور آن کشيدند و پس از آن، خرمشهر پيش رفت هاي بسياري کرد و به عنوان بندري مهم و تجاري در سطح منطقه شناخته شد. با حمله امپراتوري عثماني به ايران، اين شهر نيز مورد هجوم سپاهيان عثماني قرار گرفت و به يک بندر آزاد تبديل شد.
خرمشهر در طول سده بيستم، چهاربار مورد هجوم قرار گرفت. در همين دوران بود که امپراتوري عثماني از قرارگرفتن بندر خرمشهر در نزدکي بندر بصره، خسارت هاي فراواني را متحمل شد؛ از همين رو حاکم آن زمان بغداد که عليرضا پاشا نام داشت، در سال ۱۲۳۵ هجري و به هنگام لشکرکشي محمدشاه قاجار به هرات، از فرصت استفاده کرد و سپاهي ترتيب داد و با هجوم به خرمشهر، اين شهر را غارت کرده و ويرانش ساخت.
در ۲۳ رجب ۱۲۵۴ه. ق عثماني ها بار ديگر با سپاهي بزرگ به خرمشهر حمله کردند و در اين تاخت وتاز خرمشهر ويران شد. با ادامه تجاوز عثماني ها به مرزهاي ايران، اميرکبير با استفاده از جوانان عشاير، گارد مرزي نيرومندي در خرمشهر پديد آورد و فرماندهي آن را به محمدخان پسر جابرخان سپرد. حاج جابرخان حاکم خرمشهر در چهارم رجب ۱۲۶۶ه. ق پرچم ايران را بر فراز خرمشهر برافراشت و به پاداش اين کار از سوي اميرکبير به لقب خاني مفتخر شد.
● جاذبه هاي توريستي خرمشهر
اگر به خرمشهر رفتيد، موزه هاي زيادي از زمان جنگ در اين شهر به چشم مي خورد، همچنين بازمانده هاي جنگ همچنان در اين شهر باقي است. قسمت هايي از اين شهر دست نخورده است، تا يادگار جنگ، همچنان در اين شهر به چشم بخورد، اگر به اين شهر قديمي در سواحل خليج فارس رفتيد، به سه مکان حتما برويد. مسجد جامع خرمشهر، پل خرمشهر و اگر هوس قايقراني کرديد، قايق هايي هستند که شما را به رودخانه اروند و کارون مي برد، نيزارهايي که خاطرات جنگ را در خود حفظ کرده است، اما شايد بپرسيد اگر خرمشهر رفتيم سوغاتي چه بياوريم؟ از سوغاتي هاي معروف اين شهر، خرما، ادويه جات مختلف، ليف خرما و حصير مي توان نام برد.
● صنايع و معادن خرمشهر
تا پيش از جنگ تحميلي، خرمشهر به دليل موقعيت جغرافيايي، بازرگاني و ارتباط با درياي آزاد ثروت عظيمي را در خود جاي داده بود. وجود تجارت خانه هاي بزرگ و نمايندگي شرکت هاي بزرگ کشتيراني، به خرمشهر چهره يک بندر بين المللي بخشيده بود و ساکنانش به زبان فارسي، عربي و ديگر زبان هاي خارجي آشنايي داشتند. عموما ساکنان اين شهر به کار در بخش هاي خدمات، کشاورزي (خرما و مرکبات) و صنايع (باغباني، حصيربافي و صنايع ديگر) مشغول بودند، در نتيجه توسعه حمل ونقل و ساخت بارانداز افزايش يافت. ايجاد تاسيسات نفتي در خوزستان باعث ترقي و رونق اقتصادي فوق العاده منطقه شد اما جنگ نابرابر سال ۱۹۸۰ به اين شهرستان آسيب رسانده و چهره شهر خرمشهر را که عروس شهرهاي خوزستان لقب داشت به کلي تغيير داد. امروزه شهر، بازسازي کامل شده و علاوه بر زيبايي هاي تاريخي و باستاني، موزه جنگ نيز در آن به نمايش درآمده و عموم مردم خرمشهر با آسايش و راحتي، براي سامان بخشيدن وضعيت اقتصادي و بازرگاني شهرستان تلاش مي کنند و در اين راه موفقيت هاي بسياري هم به دست آورده اند.
● کشاورزي و دامداري
عمده ترين محصول کشاورزي اين شهرستان خرما و مرکبات است. کمربندي از درختان نخل به پهناي ۴۰۰ متر شهر خرمشهر را از ساير قسمت هاي استان جدا مي سازد. دامداري در منطقه رواج دارد و انواع محصولات حيواني از قبيل لبنيات، پوست و پشم از فرآورده هاي اين بخش است.
● مسجد جامع خرمشهر
از قديم يکي از مراکز اصلي شهر خرمشهر بوده، به طوري که هنوز نيز اين مرکزيت را پس از پايان جنگ ايران و عراق و تخريب کامل شهر خرمشهر و بازسازي دوباره آن حفظ کرده است. در مقابل اين مسجد بازارچه بزرگي وجود دارد که اصناف گوناگون در آن به کسب و کار مشغول هستند.
پس از آغاز جنگ ايران و عراق در ۳۱ شهريور ۱۳۵۹ ه.ش شهر خرمشهر به دليل نزديک بودن به مرز شلمچه، يکي از اولين نقاطي بود که مورد حمله ارتش بعثي عراق قرار گرفت. مدافعان اين شهر که اغلب از مردم بومي و تعدادي دانشجو بودند، توانستند با حداقل امکانات نظامي به فرماندهي محمد جهان آرا که در آن زمان فرماندهي سپاه پاسداران خرمشهر را بر عهده داشت با سلاح هاي سبک خود و با توجه به آشنايي که از منطقه داشتند، مدت ۳۵ روز در مقابل ارتش عراق مقاومت کنند و سرانجام در تاريخ ۴ آبان ۱۳۵۹ ه.ش آخرين مدافعان شهر نيز به خاطر فشار زياد ارتش بعثي عراق و کمبود سلاح و تجهيزات مجبور به عقب نشيني از شهر شدند. خرمشهر پس از ۵۷۸ روز (۱۹ ماه) اشغال توسط ارتش بعثي عراق، در تاريخ۳ خرداد ۱۳۶۱ ه.ش با حمله نيروهاي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ارتش جمهوري اسلامي ايران و نيروي مقاومت بسيج، طي چهار مرحله عمليات نظامي با عنوان عمليات بيت المقدس پس از محاصره خرمشهر، بازپس گيري شد.
مسجد جامع خرمشهر يکي از تنها ساختمان هايي بود که در اين شهر، پس از بازپس گيري به صورت نيمه سالم باقي مانده بود و همچنين چون اين مسجد در زمان مقاومت (قبل از اشغال) مرکز فرماندهي تدارکات و گردهمايي مدافعان شهر بود لقب نماد مقاومت را به خود گرفت که در حال حاضر نيز در بين بازماندگان جنگ و علاقه مندان به تاريخ جنگ ايران و عراق به همين عنوان شناخته مي شود.
● بافت جمعيتي خرمشهر
خرمشهر بزرگ ترين بندر ايران و مهم ترين شهر جنوب خوزستان است، در دهه پنجاه که اوج رونق اين شهرستان بود حدود ۳۵۰ هزار نفر جمعيت داشت که اغلب آن را مهاجراني تشکيل مي دادند که از همه نقاط ايران و به دنبال کار و زندگي بهتر به اين شهر آمده بودند، اما در اين ميان اقوامي چون؛ لرها، کردها و بندري ها از اکثريت بيشتري برخوردار بودند ولي جمعيت هايي از آذري ها يزدي ها، اصفهاني ها، بلوچ ها، شيرازي ها شمالي ها و صد البته تهراني ها نيز در اين شهر زندگي مي کردند . اين بافت جمعيتي نامتجانس و متنوع باعث مي شد که شهر ويژگي هاي خاصي داشته باشد.

تالاب شادگانيکي از شگفتيهاي تالاب شادگان، داشتن همزمان آب شور، شيرين و لب شور است، که اين ويژگي تنوع زيستي بي نظيري را موجب شده است. تالاب بين المللي ...

عراق کنوني سرزميني است که بعد از جنگ جهاني اول از سلطه دولت عثماني جدا و تحت الحمايه بريتانيا شد و سپس بر اثر قيام مردمي و مذهبي مردم عراق در سال ۱۹۲۰ ...

دانلود نسخه PDF - خرمشهر