up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله خرس سياه PDF
QR code - خرس سياه

خرس سياه

خرس سياه در حال انقراض

خرس سياه از گونه هاي زيبا و نادري است که در ايران مورد بي توجهي و شايد ظلم قرار گرفته است. متاسفانه تا امروز مطالعه و تحقيق خاصي روي اين گونه صورت نگرفته و تقريبا وجود آن به فراموشي سپرده شده است. در حال حاضر کمتر از ۵۰ قلاده از اين گونه در ايران باقي مانده است که همگي در معرض خطرند؛ البته تعداد دقيق آنها کاملا هم مشخص نيست، چون مشاهدات پراکنده و غيرعلمي بوده اند اما سوال اينجاست که چرا بايد اين گونه خاص و شگفت انگيز فراموش شود، در حالي که در دنيا خرس سياه جانور باارزش و زيبايي شناخته شده است؟
در آمريکا مردم علاقه خاصي به خرس سياه دارند، به همين دليل تعدادي از دانشمندان اين کشور نيز مطالعات گسترده و وسيعي را روي اين گونه انجام مي دهند. حتي در مينسوتاي آمريکا هم دانشمندي امکاناتي ويژه براي آشنايي و آموزش مردم در برخورد با خرس سياه در اختيار همگان قرار داده و با خرس ها در ارتباط نزديک است. اين زيست شناس، سايت اختصاصي ملي و بين المللي براي حمايت از خرس ها راه اندازي کرده است. به اين ترتيب تعداد خرس هاي سياه آمريکا به ۶۰۰ هزار قلاده مي رسد و باز هم دانشمندان اين کشور نگران وضعيت خرس سياهند! اينها نمونه هاي کوچکي از حفاظت هاي دولتي و مردمي از خرس سياه هستند. در کشورمان ايران، با اين تعداد اندک و اين همه مرگ و مير و شکار بي رويه خرس سياه، هنوز هم برنامه خاصي پيش روي حيات اين موجودات زيبا نيست.
حتما در فيلم ها ديده ايد که در زمان هاي قديم مردي با زنجيري در دست، خرس سياهي را به دنبال خود مي کشد و در شهرها آن را مي گرداند و پول جمع مي کند. آري آن خرس ها که براي نمايش هاي خياباني استفاده مي شدند و هنوز هم در کشورهايي مثل پاکستان رايج است، همين خرس هاي سياه خودمان هستند که صدايشان در نمي آمد، چون زود تربيت مي شوند و آرام و مطيع به دنبال صاحبشان حرکت مي کنند. حالا خرس هاي سياه مي خواهند سخن بگويند. مي خواهند بگويند ما نيز هستيم. آنقدر که به گونه هاي در حال انقراض ديگري همچون يوزپلنگ، پلنگ و ... توجه شده يا حداقل توجه هم نشده ولي نامي از آنها در رسانه ها برده شده و بر سر زبان ها افتاده، از خرس سياه نه نامي هست و نه نشاني. حداقل يوزپلنگ با جمعيت ۷۰ قلاده با طرح حفاظت از يوزپلنگ آسيايي تحت حمايت هاي بين المللي قرار گرفته است، اما در مورد خرس سياه چطور؟ چقدر در مورد اين جانور خاص، کارشناسي و مطالعه شده است.
● موجودي استثنايي و ناياب
از نوع خرس سياه آسيايي (Asiatic Black Bear) چهار گونه شناسايي شده است. گونه ايراني (بلوچي) آن با نام Ursus thibetanus gedrosianus زيرگونه ايراني است که در کرمان، هرمزگان، سيستان و بلوچستان و ايالت بلوچستان پاکستان زندگي مي کند.
خرس سياه آسيايي از خرس قهوه اي کوچک تر است. به تناسب فصل و نوع تغذيه اندازه آن ۳۰ ۱ تا ۶۰ ۱ است. وزن آن گاهي به ۱۵۰ کيلوگرم مي رسد. بلندي دم نيز ۸ تا ۱۰ سانتي متر است. رنگ بدن خرس سياه مشکي و زيباست بجز اطراف پوزه که روشن تر است. يکي از ويژگي هاي خاص خرس سياه آسيايي وجود يک طوق بزرگ سفيد زير گردن است. اين طوق هفتي شکل زير گردن قرار گرفته و به دو طرف شانه ها کشيده شده است. گوش هاي آن هم بزرگ و لوله اي شکل است که و انتهاي گردي دارند که در دو پهلوي سر قرار گرفته اند. اندازه دست و پا کوتاه است به ۵ انگشت با ناخن هاي تيز و قوس دار ختم مي شوند. اين پنجه ها به خرس سياه کمک مي کنند که بتواند از صخره ها، کوه ها و درخت ها بالا برود. حتما مي دانيد که همه خرس ها مي توانند از درخت بالا بروند. يک خصوصيت جالب خرس سياه آن است که موقع پايين آمدن از درخت مي تواند رو به پايين (وارونه) از درخت پايين بيايد، اما خرس قهوه اي اين توانايي را ندارد.
● زيستگاه هايي که روز به روز محدودتر مي شوند
خرس هاي سياه آسيايي در کشورهاي ژاپن، چين، روسيه، تايوان، هند، نپال، ويتنام، افغانستان، پاکستان و ايران پراکندگي دارند.
در ايران نيز در استان هاي کرمان، سيستان و بلوچستان و هرمزگان پراکنده اند.
اولين بار زاردوني در اوايل قرن بيستم در بلوچستان اين جانور را مشاهده و گزارش کرد. تا مدت ها ديگر خبري از اين خرس نبود و محققان فکر مي کردند نسل اين خرس زيبا در ايران منقرض شده است. در سال ۱۳۵۲ ماموران سازمان حفاظت محيط زيست در مناطق جنگلي جنوب کرمان دوباره آن را مشاهده کردند. به اين ترتيب دوباره وجود اين جانور در ايران ثابت شد و تاکنون اين خرس با چنين شرايط سخت و بي پناهي دوام آورده و نيازمند توجه است.
در حال حاضر بيشتر در مناطق کوهستاني زابل، ارتفاعات قصر قند، رشته کوه هاي بيرک در بلوچستان، کوه هاي بشاگرد در جنوب کرمان، ارتفاعات اطراف خاش، جنگل هاي داز در بلوچستان، کوه هاي بمپور و عمدتا جنگل هاي کوهستان پسته و بادام در اين مناطق زندگي مي کند. چون اين مناطق غارهاي فراوان و ارتفاع هاي صعب العبور دارند، براي زندگي خرس ها مناسبند.
خرس هاي سياه از راسته گوشتخواران هستند، اما در واقع همه چيزخوارند. غذاي آنها شامل حشرات، نوزاد پستانداران، مهره داران کوچک و ماهي ها مي شود. جالب اين که آنها از ميوه هاي درخت انجير، توتون، توت وداز (درختي شبيه نخل زينتي با ميوه هاي گرد و گوشتي با هسته درشت) و خرما هم مي خورند. گاهي هم از جوانه هاي گياهان استفاده مي کنند. خرس هاي سياه شب ها کيلومترها پياده روي مي کنند و به دنبال غذا مي گردند. آنها صبح زود به لانه خود بازمي گردند. خرس هاي سياه بيشتر از ديگر خرس ها از درختان بالا مي روند و به اين کار علاقه خاص دارند.
خرس سياه در معرض خطرات مختلف
خرس سياه آسيايي در حال حاضر در فهرست قرمز IUCN از درجه حفاظتي برخوردار بوده و در آستانه انقراض است. وقتي جانوري از درجه حفاظتي برخوردار مي شود به اين معناست که طي ۱۰ سال اخير حدود ۵۰ درصد از جمعيت آن کاسته شده است.
متاسفانه در ايران شکار بي رويه و نابودي زيستگاه ها از عوامل مهم تهديد حيات اين جانور هستند. چراي بي رويه دام هاي اهلي در مناطق جنگلي باعث شده پوشش گياهي مناطق جنگلي رو به نابودي برود. از طرفي ناآگاهي مردم بومي و محلي هم در برخورد با خرس سياه باعث شده تعداد بسياري از آنها شکار يا اسير شوند.پيش بيني شده است اگر تنها شکار بي رويه اين جانور زيبا کنترل شود، باز مي توان آن را حفظ کرد و از دست نداد. متاسفانه هيچ مسوول و مرجعي توجهي به اين امر مهم ندارد. متاسفانه اين جانور در همان مناطق جنوب شرقي پراکنده و وابسته به چنين زيستگاهي است، در نتيجه بيشتر مورد تهديد و تهاجم قرار مي گيرد و به خاطر محدوديت زيستگاهي بيشتر تحت خطر و انقراض است.متاسفانه خرس هاي سياه برعکس ظاهرشان و برعکس افسانه هايي که در موردشان ساخته شده است حتي از صداي شليک تير هم بشدت مي ترسند. در مناطق زيستگاهي آنها حتي اگر شکارچي براي شکار پرنده هم تيري شليک کند، خرس سياه از ترس مجبور به فرار مي شود و ممکن است به محل ديگري پناه ببرد که پناهگاهش نيست و به اين ترتيب نابود شود.
خرس سياه جانور گوشه گيري است و اگر از آنها دور باشيد و با توله هايشان کاري نداشته باشيد، جانوراني بي خطرند.
در ايران هر ساله تعداد زيادي از بچه خرس هاي زيبا توسط مردم محلي و شکارچيان اسير يا کشته مي شوند. اين توله خرس هاي بي آزار تنها براي خوردن خرما و ميوه به نخلستان ها رفته، از درخت ها بالا مي روند و متاسفانه در همين موقع اسير مي شوند. اين توله ها يا کشته يا به ديگر کشورها فروخته مي شوند. در پاکستان از اين توله خرس ها براي نمايش هاي خياباني استفاده مي کنند. آنها سگ ها را به جان اين توله هاي بي پناه مي اندازند تا آنها را بترسانند.
اگر واقعا مي دانستيم که وجود اين گونه ها چقدر باارزش است و اصلا مشاهده چند توله خرس در بالاي درخت چقدر لذتبخش است، شايد دست به اين کارها نمي زديم. براي نجات خر س هاي سياه بايد همه دست به دست هم بدهيم، از مسوولان و پژوهشگران گرفته تا مردم و روستاييان و بوميان منطقه، نکند که روزي پشيمان شويم و خرس سياه ديگر سخن نگويد!

● مفاهيم پايه: طبق نظريه ، نسبيت عام ، گرانش انحنا دهنده فضا زمان است. فضاي حول ستاره به نحو بارزي خم مي شود در لحظه اي که هسته ستاره تبديل به حفره سي ...

حفره هاي سياه جذابترين و اسرار آميزترين اشياء آسماني هستند. مهمترين يافته هاي اختر شناسي سالهاي ۱۹۶۰ تپ اخترها و اختر نماها هستند. تپ اخترها منابع راد ...

سياه سرفه نوعي عفونت شايع تنفسي است که توسط باکتري بوردتلا پرتوسيس ايجاد مي­ شود. اين بيماري را بايد در هر نوجوان يا بزرگسال دچار سرفه حاد که بيش از د ...

آيا تا به حال اين سؤال براي شما پيش آمده است که چرا پس از يک سانحه هوائي، نام جعبه سياه بر سر زبان ها مي افتد؟چرا اين جعبه تا اين حد و اندازه اهميت پي ...

سياه گوش به رنگ خاکستري با خالهاي سياه وتو پر،نوک گوشها با دسته اي از موهاي سياه و بلند دم بسيار کوتاه،با نوک پهن و سياه. ● Key Facts ▪ اندازه ها:size ...

حيوانان بزرگ و وحشي و جنگلي، مخلوقاتي هستند که ممکن است در وحله اول انسان ها را به وحشت بيندازند، اما وحشت آن ها از ما چقدر است؟ و براستي اگر قرار بود ...

حيوانات بزرگ و وحشي و جنگلي، مخلوقاتي هستند که ممکن است در وحله اول انسان ها را به وحشت بيندازند، اما وحشت آن ها از ما چقدر است؟ و براستي اگر قرار بود ...

لاک پشت هاي پشت چرمي ميليون ها سال است که در زمين زندگي مي کنند و در عين حال خالق يکي از ديدني ترين چرخه هاي زيستي هستند. لاک پشت پشت چرمي، گونه جانور ...

دانلود نسخه PDF - خرس سياه