up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله خاک PDF
QR code - خاک

خاک

تقسيم بندي خاک از لحاظ سنگهاي تشکيل دهنده

ديد کلي
خاک مجموعه فعالي است که در حد فاصل اتمسفر ، آب و قشر جامد زمين تشکيل شده است که از اثر مشترک آب و هوا ، گياهان و جانواران بر سنگ پديد آمده که پس از تکامل تدريجي به حد تعادل رسيده است. تکامل خاک از سه مرحله تشکيل شده است.
* تجزيه و تخريب سنگ مادر که منجر به تشکيل کمپلکس جذب کننده مي‌گردد.
* ازدياد تدريجي ماده آلي توسط گياهاني که خاک را اشغال کرده‌اند.
* جابجايي عناصر محلول يا کلوئيدي از نقطه‌اي به نقطه ديگر در اثر آبي که در خاک جريان دارد. اصولا اينگونه نقل و انتقال موجب تشکيل افقهاي فقير يا غني د رخاک مي‌گردد. خاکها بر حسب دانه‌هاي تشکيل دهنده و همچنين مينرالوژي و پتروگرافي و شرايط حاکم بر زمين منطقه (آب و هوا و توپوگرافي محل تشکيل خاک) داراي انواع مختلفي هستند.
خاک رسي
ذرات رس (Clay) داراي قطري کوچکتر از 0.002 ميليمتر مي‌باشند و در حدود 50 درصد خاک را تشکيل مي‌دهند. خاکهاي رسي چون داراي دانه‌هاي بسيار ريزي هستند به خاک سرد معروفند و در مقابل رشد گياهان مقاومت نشان داده و رشد آنها را محدود مي‌کنند.
خاک سيليتي
اين نوع خاکها از 50 درصد ذرات سيليت تشکيل شده‌اند که داراي قطري بين 0.06 - 0.002 ميليمتر مي‌باشند و بر حسب اينکه ناخالصي مثل ماسه ، رس و غيره به همراه دارند به نام خاکهاي سيليتي ماسه‌اي و يا سيليتي رسي معروفند.
خاک ماسه‌اي
اين خاکها از 75 درصد ماسه تشکيل شده‌اند. قطر دانه‌ها از 2 - 0.6 ميليمتر است و بر حسب اندازه دانه‌هاي ماسه به خاکهاي ماسه‌اي درشت ، متوسط و ريز تقسيم مي‌گردند. مقدار کمي رس خاصيت خاکهاي ماسه‌اي را تغيير مي‌دهد و اين نوع خاک آب را بيشتر در خود جذب مي‌کند تا خاکهاي ماسه‌اي که فاقد رس هستند.
خاک اسکلتي
خاکهاي اسکلتي به خاکهايي اطلاق مي‌گردد که در حدود 75 درصد آن را دانه‌هايي بزرگتر از 2 ميليمتر از قبيل قلوه سنگ ، ريگ و شن تشکيل مي‌دهند. اين خاکها آب را به مقدار زياد از خود عبور مي‌دهند و لذا هميشه خشک مي‌باشند.
ترکيب خاک
ترکيب خاکها در اعماق مختلف فرق مي‌کند و اثر تخريب روي نيم رخ خاکها بطور وضوح قابل مشاهده مي‌باشد. (بجز زمينهاي يخچالي و زمينهاي حاصل از رسوبات سيلابي که خاک ، شن ، ريگ ، قلوه سنگ و قطعه سنگ مخلوط و درهم مي‌باشند.).
افقهاي خاک
افقC
که به آن خاک زيرين نيز گفته مي‌شود افقي است که مواد سنگي به ميزان خيلي کم تخريب و تجزيه شده‌اند و در نتيجه سنگهاي اوليه زياد تغيير نکرده بلکه بصورت قطعات خرد شده مي‌باشند. زير اين منطقه سنگهاي تخريب نشده يعني سنگ اوليه (سنگ مادر) قرار دارد که هيچگونه تخريب و يا تجزيه‌اي در آن صورت نگرفته است.
افقB
قشر بين افق C و A را يک قشر ديگر تشکيل مي‌دهد که بنام افق B يا خاک مياني ناميده مي‌گردد. در اين افق عمل تخريب و تجزيه به مراتب بيشتر از افق C پيشرفت و اثر کرده است و از کانيهاي سنگ مادر فقط آن دسته ديده مي‌شوند که بسيار مقاومند (مثل کوارتز) ولي ساير کانيها به شدت تجزيه شده‌اند. اين افق معمولا از مواد رسي ، ماسه و شنهاي ريز و درشت و گاه مقادير کمي بقاياي نباتي تشکيل شده است. در اين افق علاوه بر مواد رسي در آب و هواي مرطوب اکسيدهاي آهن و همچنين مواد محلولتر که بوسيله آبهاي نفوذي از افق A به آنجا آورده شده‌اند، ديده مي‌شوند.
افقA
که به نام خاک زبرين ناميده مي‌شود فوقاني‌ترين منطقه خاک است و اين همان افقي است که ريشه گياهان در آن نفوذ مي‌کند. اين افق از مواد خاکي نرم (رس) که غني از مواد آلي و ميکروارگانسمها است تشکيل يافته است که وجود اين مواد آلي باعث رنگ خاکستري تا سياه اين افق مي‌گردد. البته اين زمينها غالبا براي کشاورزي مناسب مي‌باشند. اکسيدهاي آهن و همچنين بعضي از مواد محلول ممکن است از اين منطقه به افق B برده شده و در آنجا رسوب کنند.
انواع مهم خاکها
لاتريت (Laterite)
اين خاکها در تحت شرايط هوازدگي شديد در نواحي گرم و مرطوب (Tropical) با بارانهاي زياد بوجود مي‌آيد. اين خاکها سرشار از اکسيدهاي آهن و هيدروکسيدهاي آلومينيم مي‌باشند و بالعکس داراي مقدار بسيار کمي سيليسيم و کلسيم است. رنگ لاتريتها به علت وجود اکسيدهاي آهن قرمز است. بعضي اوقات وفور اکسيدهاي آهن در خاک لاتريت به قدري است که به عنوان سنگ معدن آهن استخراج مي‌شود.
از طرف ديگر آب و هواي مرطوب با بارنهاي شديد در اين منطقه باعث انحلال مواد قليايي و قليايي خاکي شده و اين محلول سيليس موجود در سيليکاتها را خارج کرده و باعث از هم پاشيدگي سيليکاتها ، مخصوصا کانيهاي رسي مي‌گردد. در اينصورت فقط اکسيدهاي آلومينيوم آبدار بصورت ترکيب AL2O3،nH2O که همان بوکسيت (Bauxite) است باقي مي‌ماند. بوکسيت همان سنگ معدن آلومينيوم است و قابل بهره برداري اقتصادي مي‌باشد.
چرنوزوم (Chernozom)
به زبان روسي يعني سياه ، خاکي است به رنگ سياه که در اثر تخريب در مناطق معتدل و نيمه معتدل مرطوب پديد مي‌آيد. جنس اين خاک از لسس (Loess) يعني از مخلوطي از ذرات ريز کوارتز ، فلدسپات ، سنگ آهک و خاک رس تشکيل شده است که داراي مقدار بسيار زيادي مواد آلي هوموس مي‌باشد. اين خاک سياه از نظر کشاورزي بسيار حاصلخيز بوده و براي کشت غله بسيار مناسب مي‌باشد. اين نوع خاک در دشتهاي اوکراين (روسيه) ، چين ، آرژانتين ، روماني و آلمان شرقي و آلمان غربي ديده مي‌شود.
پودزول (Podsol)
رنگ اين خاک خاکستري است (پودزول کلمه‌اي است روسي و به معني خاکستري) اين خاکها در نواحي سردسير تا نيمه قطبي و از تخريب اراضي مستور از نوع درختان کاج که روي ماسه سنگها و يا ماسه سنگها سيليسي مي‌رويند، بوجود مي‌آيند. پودزول داراي تعداد کمي مواد آلي است.
راندزين (Rendzine)
خاکي است که از تجزيه فيزيکي و شيميايي سنگهاي آهکي ، دولوميتي ، مارني و گچي حاصل مي‌شود. باقيمانده آهک و يا دولوميت در اين خاک قابل تشخيص است و در سطح اين خاک مقداري هوموس ديده مي‌شود. رنگ اين خاک معمولا خاکستري است ولي اگر داراي رس باشد رنگ خاکستري مايل به قرمز ديده مي‌شود.
رانکر (Ranker)
به خاکهاي جواني که بيشتر در نواحي کوهستاني در روي سنگهاي سيليکاته تشکيل مي‌شود اطلاق مي‌گردد. اين خاک تقريبا داراي خواص سنگ اوليه يا سنگ مادر بوده و در حقيقت قدم اوليه تشکيل خاکهاي ديگر مي‌باشد.

رشد و عملکرد گياهان داروئي بستگي به تداوم تأمين موادغذائي و رطوبت دارد که اين گياهان با سيستم ريشه اي خود در خاک به دست مي آورند. بنابراين خاک از اهمي ...

خاک ها مخلوطي از مواد معدني و آلي مي باشند که از تجزيه و تخريب سنگ ها در نتيجه هوازدگي بوجود مي آيند که البته نوع و ترکيب خاک ها در مناطق مختلف بر حسب ...

خاک‌ها مخلوطي از مواد معدني و آلي مي‌باشند که از تجزيه و تخريب سنگ‌ها در نتيجه هوازدگي بوجود مي‌آيند که البته نوع و ترکيب خاک‌ها در مناطق مختلف بر حسب ...

رسها به همراه کلوئيدها ، فعالترين بخش خاک محسوب مي شوند و اکثر آنها داراي ساختمان بلوري هستند. قبل از مطالعه کانيها توسط اشعه ايکس تصور مي شد که کانيه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

کوير صحرا در ناحيه وسيعي از شمال آفريقا از سواحل درياي سرخ تا کرانه هاي اقيانوس آتلانتيک گسترده شده است. مرزهاي اين کوير به رشته کوه هاي اطلس،درياي مد ...

● سدها سازه هايي هستند که براي به تله انداختن و محصور نمودن آب احداث مي شوند. سدها براي مقاصد مختلفي چون ذخيره کردن آب براي مصارف شهري يا کشاورزي، تول ...

با توجه به توضيحات عنوان شده خاکها از نظر قابليت اراضي وسريهاي داراي محدوديت در استان تهران وهمچنين با درنظر گرفتن تعاريف موجود از بيابان و شرايط اکول ...

دانلود نسخه PDF - خاک