up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله حيوانات منقرض شده PDF
QR code - حيوانات منقرض شده

حيوانات منقرض شده

حيوانات منقرض شده و در حال انقراض ايران

● شير ايراني گونه اي منقرض شده
شير از نيرومندترين و مشهورترين پستانداران ايران و جهان ، مدتي است که نسلش در سرزمين ايران از ميان رفته است با اميد به اينکه با هوشياري و آگاهي نگذاريم که چنين سرنوشتي براي ساير گونه هاي جانوري ايران رقم زده شود در اينجا يادي از شير ايراني از دست رفته خواهيم داشت.
Order: Carnivore
Family: Felidae
Panthera Leo Persicus
▪ مشخصات:
موها کوتاه، رنگ بدن زرد و بدون لکه يا نوارهاي راه راه است. شير نريال نسبتاً کوتاهي (در مقايسه با زير گونه آفريقايي ) با موهاي سياه وزرد دارد. دم شير ايراني بلند با دسته اي از موهاي سياه در انتهاي آن است.اندازه طول سر و تنه ۱۵۰ تا ۱۹۰ سانتي متر، دم در حدود ۱۰۰ سانتي متر و وزن آن ۱۵۰ تا ۲۵۰ کيلوگرم مي باشد. مناطق جنگلي ف بوته زارها و علفزارهاي نزديک به آب واقع در نواحي جنوب زاگرس و خوزستان زيستگاه شير ايراني بوده است.در گذشته پراکندگي وسيعي در مناطق جنوب و جنوبغربي ايران ، از جنگلهاي اطراف رودخانه کرخه ، دز، کازرون به طرف مسجد سليمان ، رامهرمز ، بوشهر ، کازرون تا دشت ارژن واقع در غرب شيراز است.
شيرها از نظر ويژگي فيزيکي و رفتاري شباهت زيادي به ساير گربه سانان دارند؛ سر کوچک ، پوزه کوتاه ، گوشهاي نسبتاً کوچک و چشمهاي درشت از جمله اين ويژگيها هستند. دستها پنج انگشت و پاها چهار انگشت دارند که به ناخن هاي بلند و تيزي ختم مي شوند. بالشتک هاي کف دست و پا به آنها کمک مي کند که به آرامي به طعمه خود نزديک شوند. سبيلها به عصب ارتباط دارند و براي عبور از زير يا کنار مواقع بويژه در شب اهميت دارند.آنها حيواناتي شب گرد هستند و از حس بويايي قوي برخوردارند.حس شنوائي آنها بسيار قوي ولي حس بويائي متوسطي دارند به همين دليل بر خلاف سگ سانان کمتر بواسطه بوئيدن طعمه خود را تعقيب مي کنند. شيرها طعمه خود را از طريق کمين کردن در مسير پستانداران و پرش ناگهاني و دويدن صيد مي کنند شيرها بصورت اجتماعي زندگي مي کنند و قلمرو خود را بوسيله ادرار، مدفوع و خراشيدن درختان متمايز مي کنند. در فصل جفت گيري ف نر و ماده در کنار هم ديده مي شوند و در باغ وحش جفت گيري شير با ببر و شير ماده با پلنگ نر نيز به ندرت ديده شده است.
تا سال ۱۳۲۲ ، دسته هاي ۲ تا ۵ تايي شير ايراني در بيشه زارهاي جنوب شوش ديده مي شده است. ولي از سال ۱۳۲۱ خورشيدي که آخرين شير ايراني در شمال غربي دزفول شکار شده است ، اطلاعات ديگري مبني بر مشاهده اين حيوانات ثبت نشده است. اگر چه بواسطه شکار ، طعمه هاي مسموم ، قطع درختان جنگلي و... اکثر زيستگاههاي طبيعي شير ايراني در ايران از ميان رفته است اما زيرگونه اي از آن همچنان در قرق جنگلي « گير» در شمالغربي هندوستان به حيات خود ادامه مي دهد.
متاسفانه شير ايراني که نقش آن زماني نماد هويت ملي و زينت بخش پرچم کشور ايران بوده است امروز چنان از سوي ايرانيان با بي مهري مواجه شده است که علاقمندان شير در هندوستان به خود اجازه داده اند تا نام علمي شير ايراني را از Panthera Leo Persica به شير هندي Panthera Leo Indiaca تغيير دهند.
● ببر ايراني (ببر مازندران)
ببر ايراني يا ببر مازندران در جنگلهاي مازندران نژادي از ببر ٬ که به نام ببر ايراني شهرت دارد ٬ مي زيسته که امروزه نابود شده است . آخرين ببر که در مازندران به آن شير سرخ مي گفتند در سال۱۳۳۸ ه ش در جنگل گلستان ٬ در منطقه گرگان ٬ به دست يک شکارچي محلي شکار شد.
از ببر مازندران تنها يک نقاشي رنگي و چند عکس و چند پوست بجا مانده است . عکسها و پوستها نشان مي دهند که رنگ ببر مازندران از ببر بنگال روشنتر ٬ و تا
اندازه اي نارنجي مايل به قرمز و نوارهاي عرضي آن باريکتر و منظمتر و به تعداد بيشتر بوده است . موهاي بدن ببر مازندران بلندتر و پرپشت تر از ببر بنگال و کوتاه تر از ببر سيبري و جثه آن بزرگتر از ببر بنگال و کوچکتر از ببر سيبري بوده است . ببر مازندران مرال ٬ گراز ٬ شوکا ٬خرگوش ٬پرندگان ٬ خزندگان گربه وحشي و هنگام گرسنگي کمبود غذا ٬ گاو و گاوميش اهلي شکار مي کرد . شکار بي رويه ٬ خشک کردن نيزارها و مردابها براي کشاورزي ٬ باغداري و خانه سازي ٬ از ميان رفتن جنگلهاي جلگه اي سبب نابودي نسل ببر در ايران شده است.
● يوزپلنگ ايران (در حال انقراض)
طبق گفته کارشناسان يوز ايراني که جزو تيره اي خاص از يوزپلنگ در غرب آسياست رو به انقراض مي باشد به طوري که طبق نظريه کارشناسان محيط زيست تخمين زده مي شود کمتر از ۶۰ قلاده يوز ايراني در تمام ايران زيست مي کند. براي کسب آمار دقيقي از تعداد اين نوع جانور ناياب دوربينهايي در محلهايي که احتمال حضور اين جانور وحشي مي رود کار گذاشته شده تا آمارگيري دقيقتري صورت گيرد.
● پلنگ ايراني(خطر انقراض)
هنگامي که نام پلنگ ايران (Persian Leopard) برده مي شود منظور زيرگونه Panthera pardus saxicolor است. اعتبار اين زيرگونه در سال هاي اخير تاييد شده است. اعضاي اين زيرگونه عمدتاً در ايران به سر مي برند اما در کپه داغ و ترکمنستان، قفقاز، تاجيکستان، ازبکستان، ارمنستان، بخشي از ترکيه، افغانستان و شايد کردستان عراق نيز حضور دارند. البته دامنه پراکنش کامل آن را به طور دقيق نمي دانيم زيرا به رغم آنکه پلنگ از بسياري جهات جانوري مهم به شمار مي آيد، متاسفانه اطلاعات لازم درباره پراکندگي و تغييرات درون گونه اي آن وجود ندارد. فقط مي دانيم گسترش جغرافيايي نسبتاً وسيعي دارد که ايران در مرکز آن قرار مي گيرد اما محدود به ايران نمي شود. آن طور که رکوردهاي شکارچيان نشان مي دهد پلنگ ايران اگر بزرگترين زيرگونه نباشد يقيناً يکي از بزرگ جثه ترين زيرگونه هاي پلنگ در دنيا است.
اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت و منابع طبيعي (IUCN) گاهي در فهرست سرخ خويش براي بعضي زيرگونه ها رتبه اي بالاتر از گونه مربوطه در نظر مي گيرد، براي مثال گونه پلنگ را آسيب پذير
(vulnarable) و زيرگونه پلنگ ايراني را در خطر انقراض (endangered) طبقه بندي مي کند.
● سياه گوش ايران(خطر انقراض)
تنها نمونه سياه گوش موجود در اسارت به عنوان گونه اي کمياب و در خطر انقراض و فاقد هر گونه آمار و شناسنامه علمي معتبر در ايران و تنها نمونه در دسترس و قابل مطالعه، به مثابه گنجينه يا ذخيره ژنتيکي باارزش در شرايطي غيراستاندارد در پارک ملي پرديسان تهران رها شده و مورد بي مهري مسوولان و کارشناسان حيات وحش قرار گرفته است و در صورتي که بي توجهي نسبت به حفظ و مطالعه اين گونه ادامه يابد، آينده اي نامعلوم و به دنبال آن نابودي در انتظار اين گونه خواهد بود.
سياه گوش يا لينکس با نام علمي Euracian lynx از راسته گوشتخواران و در زمره ۴گربه سان کوچک ايراني است و دست و پايي بلند و دمي بسيار کوتاه با توک پهن و سياه رنگ و يک دسته مو به طول ۴سانتي متر روي گوشها دارد که به دليل داشتن جثه اي بزرگ و خالهاي روي بدنش ، معمولا با پلنگ اشتباه گرفته مي شود.
غذاي مورد علاقه آن معمولا بچه هاي گراز، شوکا، مرال و پستانداران کوچک است. اين گونه به صورت انفرادي زندگي مي کند و به دليل روزگرد بودن ، برخلاف ديگر گربه سانان شبگرد، بيشتر در معرض تهديد و خطر قرار دارد. پراکندگي آن در ايران ، در مناطقي از آذربايجان شرقي و غربي شروع مي شود و تا نواحي زنجان ، قزوين و جنوب گرگان ادامه مي يابد.
حضور سياه گوش در اين مناطق بر اساس مشاهدات تصادفي محيطبانان و يا گزارش هاي ثبت شده است و تا به حال مطالعات علمي و دقيقي از سوي کارشناسان چه خارجي و چه ايراني روي اين گوشتخوار ايراني صورت نگرفته است.
کارشناسان حيات وحش و مدير طرح بين المللي يوز ايراني ، درباره اطلاعات موجود در زمينه سياه گوش مي گويد: اين اطلاعات به صورت پراکنده و از طريق گزارش هاي مشکوک مردمي حاصل شده است و هيچ کار کارشناسي و علمي درباره مطالعات رفتاري ، ژنتيکي و پراکندگي اين حيوان که با گونه هاي مشابه خود در امريکاي شمالي و اروپا متفاوت است ، صورت نپذيرفته است و تنها به بررسي هاي مختصر روي پوست تاکسيدرمي شده اين گونه در يک يا ۲موزه اکتفا شده است.
انجام نشدن مطالعات تحقيقي و طرحهاي پژوهشي در خصوص اين گونه ، در حالي ادامه مي يابد که زيستگاه اين حيوان به دليل مديريت ناصحيح حفاظتي و پيشروي مناطق مسکوني و کشاورزي در حال تخريب است و طعمه هاي قابل تغذيه آن نيز به واسطه اين تخريب ها و شکارهاي بي رويه کاهش يافته است.
به طوري که پس از گذشت زماني نه چندان دور، نام اين گونه نيز همانند ببر و شير ايراني در فهرست حيوانات منقرض شده قرار خواهد گرفت ، بدون اين که حتي مطالعه اي روي آن صورت گرفته باشد!
● گربه پالاس(خطر انقراض)
نام اين گربه نيز در ليست قرمز انقراض قرار گرفته است.
به نسبت جثه اش از تمام گربه هاي ديگر موهاي بلندتر و پرپشت تري دارد. به اندازه يک گربه اهلي اما از آن پرتر و دست و پاهايش کوتاه تر است. رنگ بدن خاکستري روشن که ممکن است به زردي يا قرمزي بزند. نوک موها سفيد است که به آن ظاهري يخ زده مي دهد. روي گونه هاي موهاي بلند و دو نوار تيره واضح دارد. داراي سري گرد و پهن با گوش هاي خوابيده و کوچک در بيشترين فاصله از هم است. روي پيشاني خال هاي نامنظم دارد. در نيمه انتهايي پشت و روي پاها چندين نوار عرضي تيره دارد. چشم ها کاملاً رو به جلو هستند که نشان مي دهد براي شکار وابسته به بينايي است و همين ظاهري جغدمانند به آن مي دهد. مردمک چشمش برخلاف ساير گربه هاي کوچک به صورت دايره اي منقبض مي شود. موي بلندش سازشي است براي زندگي در سرما و کوچک و پايين بودن گوش هايش براي آن است که در مناطق باز با پوشش گياهي اندک کمتر ديده شود. به راحتي از صخره ها بالا مي رود. تا ارتفاع ۴۸۰۰ متري ديده شده و به ندرت در نواحي جلگه اي حضور مي يابد. تک زي و شب گرد است اما به هنگام غروب و صبح زود نيز فعال است. روز ها مي خوابد و نقش و نگار و رنگبندي اش اجازه مي دهد که به آساني با محيط اطرافش يکي شود.زيرگونه ايراني آن در تهديد است. در ايران تاکنون از مشهد و سرخس و خوش ييلاق شاهرود و نيز سواحل رود ارس در آذربايجان غربي گزارش شده است.
● گوزن زرد ايراني(خطر انقراض)
خطر انقراض نسل گوزن زرد ايراني، دوست داران محيط زيست و حيات وحش را بشدت نگران کرده است. به گزارش سرويس حوادث ايسکانيوز، شوري آب جزيره اشک درياچه اروميه، پساب سمي شرکتهاي نفتي در چغازنبيل، تخريب زيستگاهها در دشت ارژن و زبالههاي شهري و بيمارستاني بابل، از مهمترين دلايل در خطر انقراض قرار گرفتن نسل گوزن زرد ايراني به شمار ميرود. گوزن زرد ايراني شاخهاي بلند و پهن، ۱۵۰ تا ۲۴۰ سانتيمتر بدن و ۱۶ تا ۲۰ سانتيمتر دم دارد.
● روباه بلانفورديا شاه روباه(دراستانه انقراض)
▪ نام علمي:Vulpes cana
کمي از روباه قرمز(معمولي)کوچکتردر صورت دو نوار سياه وبسيار مشخص دارد که از چشمها به طرف بيني امتداد يافته اند دمي بسيار بلند وپرمو که رنگ موهاي انتهاي آن به سفيدي دم روباه معمولي نيست. گوشها بزرگ ودر قاعده بسيار پهن هستند. رنگ پشت گوشها قهوه اي مايل به خاکستري است. موهاي بدن انبوهندرنگ موهاي پشت خاکستري-نقره اي با سايه قهوه اي ، در ناحيه ستون مهره ها کاملا قهوه اي وروي دم سياه.زيستگاهش استپ هاي کوهستاني و مناطق نيمه بيابانيست.در ايران در مناطق شرق خراسان،کرمان،فارس،رباط پشت بادام يزدو اصفهان مشاهده شده است.
و پراکنش جهاني آن بلوچستان پاکستان ، افغانستان ،ترکمنستان.
عادات اين حيوان احتمالا شبيه ساير روباهها ست. اين روباه بسيار بازيگوش وباهوش است. ميتواند مدتها باسرعت ۵۰ کيلومتر در ساعت بدود.شب فعال (nocturnal) است.وباآنکه تنها يک جفت انتخاب ميکند(MONOGAMOUS)ولي تنها به شکار ميرود.همه چيزخوار است. معمولا ازحشرات وميوه ها تغذيه ميکند.
وضعيت فعلي:کميابترين روباه ايران است. بعلت داشتن پوست زيبا وگرانبهامورد توجه شکارچيان پوست ميباشد. در سالهاي اخير نسل آن بشدت کاهش يافته وخطر انقراض نسل آن را تهديد ميکند(اين امار تا سال ۱۳۷۵ است!!!).
آمار سال۲۰۰۰ ميلادي از طرفIUCN اين گونه را در ليست قرمز دراستانه انقراض قرار داده است .
● روباه کرساک يا روباه ترکمني(خطر انقراض)
جثه آن کوچکتر ولي دست وپا بلند تر از روباه قرمز است. مشخصه اصلي اين روباه دم نسبتا کوتاهي است که برخلاف ساير گونه ها به زمين نميرسد.رنگ موهاي انتهائي دم برخلاف روباه معمولي وروباه شني ،قهوه اي تيره يا سياه است.گوشها نسبتا کوچکند و رنگ پشت انها دارچيني روشن است.در فصل زمستان موها بسيار بلند و برنگ خاکستري متمايل به سفيد است بطوري که فقط نوک گوشها ديده ميشود. پوشش تابستاني کوتاه وبرنگ نخودي متمايل به قرمز است.
زيستگاهش مناطق استپي خشک ونيمه بياباني .معمولا وابسته به نقطه خاصي نبوده واکثرا در حال حرکت هستندو از لا نه هاي ساير جانوران که در راه مي بينند استفاده ميکنند.در ايران فقط در نواحي ترکمن صحرا زندگي ميکنند.پراکنش جهاني:ترکستان ،مغولستان ،افغانستان،شمال منچوري،چين تا تبت.
اغلب شب گرد است.در گروههاي کوچک يا جفت جفت ديده ميشود.ولي به تنهايي شکار ميکند.معمولا در لانه متروک جانوراني نظير گورکن ساکن ميشود. بسيار چابک وبازيگوش است و ميتواند از درختان بالا رود در گذشته شکار ان با عقاب متداول بوده. بعضي نيز ان را بعنوان حيوان خانگي نگهداري ميکرده اند.
از جوندگان کوچک،خرگوش،خزندگان ،پرندگان ،قورباغه،حشرات و لاشه حيوانات تغذيه ميکند.معمولا پوست خارپشتهايي که توسط اين حيوان شکار شده اند در نزديک لانه اش مشاهده ميشود.ساير خصوصيات شبيه روباه قرمز .
به علت با ارزش بودن پوستش، شکارچيان بااستفاده از وسيله نقليه موتوري انرا تعقيب وشکار مي نمايند به همين علت بشدت کاهش يافته و خطر انقراض انرا تهديد ميکند.(امار تا سال۱۳۷۵)
در سال ۲۰۰۰توسط IUCN در ليست قرمز انقراض قرار گرفته . ولي در مغولستان با کمک انجمنهاي جهاني حيات وحش برنامه هاي احياي نسل ان در حال انجام است.
● روباه شني يا روباه روپل(آسيب پذير)
▪ نام علمي:Vulpes rueppellii
کوچکتر از روباه قرمزولي گوشها بزرگتر است.رنگ پشت گوشها برخلاف روباه قرمز سياه نيست ومعمولا برنگ پشت بدن يعني زرذ متمايل به نارنجي است.در دو طرف صورت دو نوار قهوه اي متمايل به سياه ديده ميشود که از دو طرف چشمها به گوشه دهان امتداد يافته اند.رنگ موهاي دم زرد متمايل به قهوه اي وانتهاي ان سفيد است در بين پنجه هاي دست وپا موهاي بلندي وجود دارد که مانع فرورفتن حيوان در شن ميگردد.زيستگاهش بيابانهاي سنگي و زمينهاي باير، از استپها تا خارستانها و بيشه زارهاي پراکنده ميباشد.
در مناطق حاشيه کوير مرکزي،سيستانو بلوچستان ،فارس ،خوزستان، بندر عباس وجزيره قشم زندگي مي کند.
در شمال افريقا،عربستان،افغانستان نيز پراکندگي دارد.
شب گرد است،معمولا در روز ديده نميشود،بصورت انفرادي يا در دسته هاي کوچک ديده ميشود.
ازحشرات،پستانداران کوچک ،خزندگان،لاشه حيوانات،ومواد گياهي نظير برگ،دانه هاي ابدار،وصيفي جات تغذيه ميکند(در منطقه رباط پشت بادام يزدتعدادي روباه شني در حال خوردن هندوانه ديده شده اند)
طول عمر در اسارت حدود ۵ ۶ سال است.
بعلت زندگي در مناطق بياباني ودور از دسترس به نظر مي رسد خطر چنداني نسل اين حيوان را تهديد نميکند در سالهاي ۱۳۵۹ و۶۰ اکثر روباههاي شني پارک ملي کوير بعلت نامشخصي که احتمالا طعمه هاي مسموم کار گذاشته شده توسط دامداران براي کشتن گرگها بوده نابود گرديده اند.(آمار تا سال ۱۳۷۵)
اما آمار سال ۲۰۰۰ IUCN اين گونه را جزو گونه هاي آسيب پذير قرار داده است.

هزينه کراتينه کردن موي شما در آرايشگاه به طور متوسط ۷۰۰هزار تومان مي شود؛ يعني بايد اين مبلغ را بپردازيد تا موهاي تان از حالت فر و وز درآيد و صاف شود. ...

همزمان باپيشرفت تمدن و توسعه شهرنشيني ، عرصه اشغال سرزمينهاي بكر و طبيعي توسط ... انسان بيشتر مي شود .اين زمينها كه به منظور استفاده از منابع كشاورزي ...

● موش قهوه ايي: موش قهوه ايي يا نروژي از آسيا به ساير نقاط جهان گسترش يافته است عده ايي معتقدند كه علاوه بر انتقال بوسيله كشتيها و كالاهاي تجاري، زلزل ...

جانورشناساني که بر روي رفتارهاي جانوران مطالعه ميکنند بر اين باورند که بسياري از گونههاي جانوري از موشها تا موجودات ابتدايي تحت کنترل کدهاي اخلاقي مشا ...

امام سجاد(عليه السلام) پس از جريانات کربلا به عنوان اسير به شام برده شدند. در يک روز جمعه که يزيد در مسجد اموري بود، حضرت را به مسجد بردند تا به عنوان ...

انسان، حيواني که از موهبت شعور برخوردار است در ابتداي خلقت در طبيعت و در ميان ديگر جانداران زندگي ميکرد. با گذشت زمان و رشد تمدن بشري، دوري انسانها از ...

حيوانات سفرهاي باور نكردني و اغلب پر رمز و راز را براي يافتن غذاي خوب و مكان مناسب براي زندگي خانواده خود دارند.در ماه جاري نوعي جير جيرك از مكان مخفي ...

در اينجا روش تهيه اسكلت حيوانات مهره دار، جهت مطالعه علمي و همچنين نگهداري در موزه شرح داده مي شود. تهيه چنين اسكلتي با تهيه اسكلت هايي كه جنبه نمايشي ...

دانلود نسخه PDF - حيوانات منقرض شده