up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله حواشي رود خانه PDF
QR code - حواشي رود خانه

حواشي رود خانه

فرسايش کناري و راهاي کنترل آن

چکيده
رود خانه ها يکي از زيستگاههاي آبزيان به شمار مي روند که بايد مورد توجه قرار گيرند . فرسايش کناره رودخانه اي معمولا در اکثر رود خانه ها مشاهده مي شود . در حاشيه برخي از رودخانه ها اين نوع فرسايش در کناره تراسهاي آبرفتي حاصلخيز عمل مي کند و سالانه مقداري از سطح اراضي زير کشت را از بين مي برد . از آنجا که فرسايش کناري باعث افزايش رسوب در آب مي شود , با کنترل کناره رودخانه ها مي توان کمکي در جهت حفاظت و حمايت از کيفيت آب و افزايش طبيعت اطراف رود خانه کرد. همچنين اين کنترل، حيات وحش و حيات ماهي ها و ساير آبزيان را تحت الشعاع قرار ميدهد. حفاظت بعنوان وسيله اي است براي حمايت , حفظ و اصلاح منابع طبيعي تجديد شونده . بهترين و کاربردي ترين روش براي اصلاح حواشي رود خانه و کاشت در ختان و بوته هايي است که در اين حواشي مي رويند و در دراز مدت تاثير خود را در سلامت رود خانه و حيات وحش آنجا مي گذارند .
مقدمه
رود خانه ها بعنوان مجاري طبيعي جمع آوري و انتقال بارشهاي جوي که در سطح کره خاکي جريان مي يابند , همواره از گذشته هاي دور مورد توجه جوامع انساني بوده اند و تمدنهاي بزگ و کوچک , در طول تاريخ در کنار اين پديده ها ي حيات بخش طبيعي ,ظهور و استمرار يافته اند . خصوصيات ويژه رود خانه ها نظير نا آرامي , پويايي و دامنه گسترده آنها که از کوهستانها شروع شده و تا دشتها ادامه دارند , امکان حفاظت , کنترل ، نظارت و تحديد حدود آنها را حتي در گستره قلمرو ملي بعنوان يک اکوسيستم بسيار دشوار مي سازد . حواشي رود خانه ها مناطقي هستند که در کنار آبهايي ( از قبيل رود خانه ها , مناطق مرطوب , در ياچه و آبراهه ها که تاثير متقابلي بر آبها دارند ,قرار گرفته اند . اين مناطق فوايد فراواني براي آبزيان و ميکرو اورگانيسمها يي که در حواشي رودخانه زندگي مي کنند ايجاد مي کند .يکي از فعاليتهاي طبيعي و مخرب که بر رود خانه ها تحميل مي شود , تخريب پوشش گياهي حوزه آبخيز و فرسايش کناره هاي آن مي باشد که پيامدي سوء دارد و مي تواند براي انسان بسيار گران تمام شود . مي توان گفت که اين فرسايش معمولا از نظر وسعت تخريب اهميت زيادي ندارد , بلکه اهميت آن بيشتر از اين نظر است که زمين تحت اين فرسايش کاملا از بين مي رود . اين مقاله با هدف بررسي يکي از شايع ترين فرسايشها که همانا فرسايش کناري رود خانه ها ست، به اين موضوع پرداخته و راهکارهاي جلوگيري از تخريب و فرسايش کناره اي را ارائه نموده است .
مهدي آبادي 1379 روشهايي را براي اصلاح مسير رودخانه معرفي نمود و جهت حفاظت از کناره ها چندين روش ساختماني وطبيعي را اشاره کرده است .
کلارستاقي 1381 ضمن بررسي علل فرسايش کناري رودخانه راهکارهايي جهت پيشگيري از آن را بيان نموده است.
اسميت 2004 طي يک طرح تحقيقاتي در منطقه کلرادو موارد اصولي جهت اصلاح حواشي رودخانه را دراين منطقه ذکر نمود و آنها را بکار برد .
بحث و نتيجه گيري
از جمله عوامل موثر در اين نوع فرسايش تکتونيک ، توپوگرافي ،زمين شناسي است .چرا که بسياري از رودخانه ها در فرآيند شکل گيري و انتخاب هندسه هيدروليکي آزاد نيستند و تحت تاثير اين سه عامل قرار مي گيرند . اگر آبراهه از نظر مواد زمين شناسي از سنگهاي نرم و کم مقاوم تشکيل شده باسد ، در طول مسير به راحتي مي تواند حداکثر فرسايش و تخريب را در کناره هاي خود ايجاد کند .
بطور کلي روشهاي حفاظت از حواشي رود خانه به 3 دسته تقسيم مي شوند :
1- روشهاي مکانيکي
2- روشهاي بيولوژيکي
3- روشهاي تلفيقي
روشهاي مکانيکي که شامل :1-1- استفاده از انواع آبشکن ها (اپي) : اين آبشکن ها مانند اسکله اي در داخل آب پيش مي روند و از سرعت جريان آب مي کاهند . براي دور ساختن جريان آب از ديواره هاي حساس ابراهه , از آبشکن هاي نيمه تراوا يا ناتراوا استفاده مي شود .
1-2- استاده از شاخ و ترگ خشک درختان براي پوشش کناره رود خانه
1-3- استفاده از حصير بافته شده از شاخه هاي قابل انعطاف در ختان يا بوته ها
1-4- استفاده از قطعات سنگ که هم ارزان تمام مي شود و هم پوشش در زمان کوتاهي انجام مي گيرد .
1-5- استفاده از گابيون
1-6- استفاده از مصالح ساختماني : حسن اين روش در اينست که پوشش ايجاد شده با دوام و دايمي است و عيب آن اينست که هزينه زيادي دارد , بعلاوه چون سيمان قابليت انعطاف ندارد , بنابراين از آن در ديواره هاي ناصاف مشکلاتي بوجود مي اورد . براي رفع اين عيب مي توان قطعات سيمان را جداگانه ساخته و آنها را به وسيله اتصالهايي بهم وصل کرد .
1-7- استفاده از وسائل مختلف : بعنوان نمونه مي توان از لاستيک هاي فرسوده اتومبيل ها براي پوشش ديواره ها استفاده کرد.
2- رو شهاي بيولوژيکي
براي پوشش کناره رود خانه ها مي توان از گياهان استفاده نمود . بررسيها نشان داده است که گياهان مي توانند به تنش برشي بيش از 10 کيلوگرم بر متر مربع مقاومت کنند . با وجود اين در بعضي موارد پوشش به تنهايي نمي تواند ديواره رودخانه را حمايت کند , زيرا تلاطم آب رود خانه ها خيلي فرساينده تر از آنست که گياه بتواند ديواره را حفاظت کنند . بنابراين ترکيب پوشش گياهي مناسب براي کنترل کناره مناسبتر خواهد بود . بعلاوه در مواردي که قسمتهاي پايين ديواره مرتبا در داخل آب قرار مي گيرد کشت گياه در آنجا مشکل است .از جمله درختاني که بر حسب تجربه نقش مفيدي در حفاظت کناره ها يرود خانه دارند عبارتند از :
1- اقاقيا Robinia
2- زبان گنجشک Fraxinus
3- سرو نقره اي Cupressus arizonica
4- کاج Pinnus
5- نسترن Rosa
6- تاغHaloxylo
7- پده Populus euphratica
8- داغداغان Ceitis
9- بيد Salix
در بين تمام درختان , درخت بيد مناسبترين درخت براي حفاظت ديواره ها ي رود خانه ها مي باشد .
3- روشهاي تلفيقي
در اين روش مجموعه شرايط حفاظت مکانيکي و تثبيت بيولوژيکي تواما فراهم مي شود . بعنوان مثال مي توان ديواره رودخانه را تا سطح جريان کم آب ،حفاظت مکانيکي و در حد بالاتر ان پوشش گياهي بکار بريم .در اين حالت در اثر تجمع و ته نشست رسوبات زمينه لازم براي تثبيت طبيعي يا مصنوعي گياه فراهم مي گردد. روشهاي تلفيقي براي شرايط مختلف قابليت تطابق داشته و امروزه بعنوان روشهاي اقتصادي تر و در عين حال موثر تر مورد توجه بوده و از جنبه زيبايي نيز برتري دارد .
پيشنهادات
در مديريت حوزه هاي آبخيز , احياي پوشش گياهي که عمدتا در غالب نقاط کشور از دست رفته اند , بايد در اولويت برنامه ريزي هاي عمراني و منابع طبيعي قرار گيرند . شرايط سخت محيطي تحميل شده بر اين حوزه ها که عموما ناشي از فرسا يش شديد خاک , خصوصا خاک هاي حواشي رود خانه است , عمليات استقرار پوشش را با مشکل روبرو مي سازد .بهمين جهت بررسي اکولوژيک گونه ها و انتخاب مناسب آنها يک اقدام ضروري و بنيادي است . با توجه به شرايط اقليمي کشور و ساختار زمين و همچنين تنوع قابل توجه منابع ژنتيکي، به عرصه هاي پژوهشي گسترده اي نيازمنديم تا بر مبناي الگو هاي علمي – فني کسب شده برنامه هاي اجرايي را با موفقيت تداوم دهيم .بطور کلي مهمترين ارکان اجرايي صحيح طرحهاي آبخيز داري , حفظ پوشش گياهي در حوزه منابع طبيعي مي باشد . دانستن اقليم رويش گياهان از اهميت بسزايي برخوردار است . بعضي از گيا هان با ارزش در برخي از نقاط به واسطه سهل انگاري ساکنين حوزه آبخيز ها و بي توجهي مسئولين در گذشته ( در اثر چراي مفرط دام يا به منظور استفاده سوخت در نتيجه عدم وجود سوخت فسيلي و ....) فرسايش قهقرايي را طي مي کند که مي توان با در نظر داشتن اقليم رويش طبيعي ان گياه مورد خاص مجددا نسبت به ترميم و توسعه موصوف اقدام لازم به عمل آورد .

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تعر ...

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تع ...

فرودگاه، فضايي است که براي نشست و برخاست وسايل پرنده از قبيل بالگرد، هواپيماهاي مسافربري، نظامي، کشاورزي و غيره استفاده مي شود بسته به مورد مصرف و نيا ...

نگاه اجمالي ستاره شناسان اکثر مطالعات مفصل فضايي خود را از طريق رصدخانه‌ها انجام مي‌دهند. محل رصدخانه يکي از مهمترين خصوصيات آن است زيرا تلسکوپها بايد ...

نياز انسان به آب باعث شده تا اکثر تمدن هاي بشري در کنار رودخانه ها شکل بگيرند. انسان هاي اوليه با زندگي در کنار رودخانه ها بطور فطري و تجربي آموخته بو ...

آبهاي جاري را مي توان مهمترين عامل تغيير دهنده خشکيهاي سطح زمين دانست. تغييرات ناشي از آبهاي جاري از سه طريق ، فرسايش ، حمل و رسوبگذاري صورت مي گيرد. ...

طبيعت شوخي جالبي را براي غارنوردان ايراني تدارک ديده و يکي از بزرگترين دهانه هاي غارهاي ايران را در گودالي پنهان کرده که براي ديدن قطر ۱۰۰متري آن بايد ...

آبهاي جاري را ميتوان مهمترين عامل تغيير دهنده خشکيهاي سطح زمين دانست. تغييرات ناشي از آبهاي جاري از سه طريق ، فرسايش ، حمل و رسوبگذاري صورت ميگيرد. هر ...

دانلود نسخه PDF - حواشي رود خانه