up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله حلال ها PDF
QR code - حلال ها

حلال ها

فهرستي از ۲۰ حلال مختلف ، کاربرد و اثرات آن

حلال جزء مهمي از محلول است. حلال ها مواد شيميايي هستند که مواد ديگر را در خود حل مي کنند. حلال ها به طور کلي به دو دسته حلال هاي قطبي و حلال هاي غير قطبي تقسيم مي شوند. در حلال قطبي، ذرات تشکيل دهنده حلال قطبي بوده و يکديگر را با نيروي جاذبه ي الکتروستاتيکي جذب مي نمايند.
مهمترين حلال قطبي آب مي باشد. انواع اسيدها مانند سولفوريک اسيد H۲SO۴ و هيدروزن فلوئوريد HF ، نيز در اين دسته قرار مي گيرند.
در حلال هاي غير قطبي ، ذرات حلال غيرقطبي بوده و بنابراين تنها نيروي جاذبه ي ضعيف واندروالسي بين ذرات وجود دارد، به همين دليل اين حلال ها اغلب، داراي نقطه ي جوش بسيار پايين بوده و فرار هستند.
حلال هاي آلي نسبت به حلال هاي غير آلي يا حلال هاي معدني، قطبيت کمتري دارند و درنتيجه معمولا اين دسته از حلالها ، مواد غير قطبي را بهتر در خود حل مي کنند. چند حلال در زير آمده است. حلالها موقعي مفيد هستند که مايع باشند به عنوان مثال آب در محدوده ي ۰ تا ۱۰۰ درجه سانتيگراد مايع مي باشد، پس تنها در اين محدوده دمايي مي توانند به عنوان حلال مورد استفاده قرار گيرند. هنگامي موادي که قرار است حل شوند، در دماهاي پايين تر يا بالاتر قرار داشته باشند بايد از حلالهاي ديگر استفاده نمود. محدوده مايع بودن برخي حلالها در زير آمده است:
۱) متانولCH۳OH که خواصي شبيه آب را دارد.
۲) اتانول CH۳-CH۲OH
۳) پروپانون CH۳-CH۲-HC=O
۴) پروپانول CH۳-CH۲-CH۲OH
۵) بوتانول CH۳-CH۲-CH۲-CH۲OH
۶) اتيل استات C۴H۸O۲
۷) اتوکسي اتان C۴H۱۰O
۸) تولوئن C۷H۸
۹) بنزن C۶H۶
۱۰) کربن تتراکلريد CCl۴
۱۱) سيکلوهگزان C۶H۱۲
۱۲) دي متيل فرم آميد با نام اختصاري DMF و فرمول HC(O)N(CH۳)۲ محدوده مايع بودن بين ۶۱- تا ۱۵۳ درجه سانتيگراد مي باشد.
۱۳) تترا هيدرو فوران با نام اختصاري THF و فرمول CH۸O که به شکل يه حلقه ي پنج ضلعي است که در يکي از گوشه هايش اتم اکسيژن قرار گرفته است. محدوده مايع بودن بين ۶۵- تا ۶۶ درجه سانتيگراد مي باشد.
۱۴) دي متيل سولفوکسيد با نام اختصاري DMSO و فرمول (CH۳)۲SO محدوده مايع بودن بين ۱۸ تا ۱۸۹ درجه سانتيگراد مي باشد.
۱۵) هگزا متيل فسفر آميد با نام اختصاري HMP و فرمول OP[N(CH۳)۲]
۱۶) استونيتريل CH۳CN محدوده مايع بودن بين ۴۵- تا ۸۲ درجه سانتيگراد مي باشد.
۱۷) نيترومتان CH۳NO۲ محدوده مايع بودن بين ۲۹- تا ۱۰۱ درجه سانتيگراد مي باشد.
۱۸) دي کلرومتان CH۲Cl۲ محدوده مايع بودن بين ۹۷- تا ۴۰ درجه سانتيگراد مي باشد.
۱۹) سولفولان C۴H۸SO۲ (يک حلقه ي پنج ضلعي است که SO۲ يک گوشه و چهار CH۲ گوشه هاي ديگر را تشکيل داده اند. محدوده مايع بودن بين ۲۸ تا ۲۸۵ درجه سانتيگراد مي باشد.
۲۰) پروپان-۱و۲-ديول کربنات C۴H۶O۳ . يک حلقه ي پنج ضلعي که C=O يک گوشه و دو تا o نيز دو گوشه ، CH۲ يک گوشه و H۳CH گوشه ديگر را تشکيل مي دهند. اين حلال از ۴۹- تا ۲۴۲ درجه سانتيگراد مايع مي باشد.
طبق يک اصل کلي، مواد قطبي در حلال هاي قطبي و مواد غيرقطبي در حلال هاي غير قطبي حل مي شوند.
حلال هاي آلي دسته ي بسيار مهمي از حلال ها را تشکيل مي دهند که در زندگي کاربردهاي بسياري دارند. به عنوان مثال، حلال ادکلن ها، انواع اسپري ها، چسب ها و ... انواع الکلها و ديگر حلال هاي آلي را تشکيل مي دهند. چند حلال بسيار مهم صنعتي عبارتند از:
دي متيل فرم آميد با نام اختصاري DMF و فرمول HC(O)N(CH۳)۲
تترا هيدرو فوران با نام اختصاري THF و فرمول CH۸O که به شکل يه حلقه ي پنج ضلعي است که در يکي از گوشه هايش اتم اکسيژن قرار گرفته است.
دي متيل سولفوکسيد با نام اختصاري DMSO و فرمول (CH۳)۲SO
بيان شد که الکلها دسته ي بسيار مهمي از حلال هاي صنعتي را تشکيل مي دهند. ميان ذرات حلال در الکلها، پيوند هاي هيدروزني مي باشد، اما يک سر الکلها، سر آلي و غيرقطبي آنها مي باشد درنتيجه اين حلالها مي توانند هم مواد غيرقطبي را با سر غيرقطبي در خود حل کنند و هم مواد يکه مي توانند با آن پيوند هيدروزني برقرار نمايند، مانند آب.
ميان ذرات حلال غيرقطبي، فقط نيروهاي واندروالس وجود دارند. ميان ذرات ماده ي حل شده غير قطبي نيز فقط نيروهاي واندروالس وجود دارند. بنابراين تمام ذرات موجود در محلول، فقط تحت تاثير اين نيرو هستند و امکان تشکيل محلول وجود دارد.
يک مثال حلال هاي غير قطبي، هيدروکربنهاي سير شده خطي مانند هگزان است. موم که يک ماده ي غيرقطبي است در هگزان حل خواهد شد.
البته تمام اجسام غيرقطبي در يکديگر حل نمي شوند. حال متداولترين نوع محلول يعني، يک جامد حل شده در يک مايع را در نظر مي گيريم. انحلال پذيري يک جامد غيرقطبي در يک مايع غيرقطبي به دو عامل بستگي دارد: دماي ذوب و آنتالپي ذوب آن. وقتي اين جامد حل مي شود، محلول مايع به دست مي آيد. جامد تغيير فاز مي دهد. جامدهايي که دماي ذوب و انتالپي ذوبشان بالاست، انحلال پذيري بيشتري نشان مي دهند. اين تفاوت به علت نيروهاي جاذبه قويتر در بلورهاي اجسامي است که دماي ذوب بالا دارند. در جريان حل شدن بايد بر اين نيروها فايق آمد.
برخي از حلال ها مانند کربن تتراکلريد CCl۴ کلروفرم CHCl۳ به شدت سمي مي باشد. همچنين کار با اسيدها مهارت و تدابير خاص مي طلبد.
اثرات زيان اور حلال هاي آلي در محيط هاي کوچک خود را نشان مي دهد ، زيرا حلال هاي آلي به مراتب بسيار فرار بوده و درنتيجه به ديلي سمي بودن ، هم براي انسان و هم موجودات زنده ديگر زيان دارد.
يکي از مهارتهاي کار با حلال ها اين است که حلال هاي بي خطرتر پيدا کنيم: اغلب در آزمايشگاه ها، بايد سعي کنيم که استفاده از حلال هاي سمي براي حل کردن موادي که در واکنش شيميايي به کار برده مي شوند، را حذف نماييم.
بسياري از حلال ها که در مقادير زياد در صنعت به کار برده مي شوند براي سلامت انسان مضر هستند يا مي توانند خطرات ديگري مانند آتش سوزي و انفجار به وجود آورند. حلال هايي که به طور گسترده استفاده مي شوند و براي سلامت انسان مضر باشند شامل تتراکلريد کربن، کلروفورم، و پرکلورواتيلين هستند.

حلال جزء مهمي از محلول است. حلال ها مواد شيميايي هستند كه مواد ديگر را در خود حل مي كنند. حلال ها به طور كلي به دو دسته حلال هاي قطبي و حلال هاي غير ق ...

از آنجايي که دين اسلام به عنوان کاملترين دين الهي مطرح است و نيازمندي هاي بشري را در هر زماني جوابگوست؛ نسبت به ازدواج و کانون مقدس خانواده، تشويق ها ...

چسب‌هاي بسياري براي متصل کردن اجسام مشابه يا غير مشابه در دسترس هستند. امروزه تقريبا استفاده از چسباننده‌هاي طبيعي مثل سريش بجز موارد استفاده خاصي منس ...

پيشينه سامانه لوله کشي و اتصالات لوله به پيدايش تمدن برمي گردد.اولين سامانه لوله کشي شايد در نتيجه تلاش انسانهاي نخستين براي تغيير مسير نهر به منظور ر ...

تصور جهان پيشرفته کنوني بدون وجود مواد پليمري مشکل مي باشد. امروزه اين مواد جزيي از زندگي ما شده اند و در ساخت اشياي مختلف ، از وسايل زندگي و مورد مصر ...

از زماني که انسان غارنشيني را به قصد يافتن مکان زيست بهتر ، پشت سر گذاشت، با مصالح ساختماني سر و کار پيدا کرده بود. بديهي است که اين مواد از نوع موجود ...

وقتي مي پرسند که موجودات فرازميني چه شکلي است، نماهاي هاليوودي متفاوتي در ذهن شکل مي گيرد، از مهاجمان خونخوار گرفته تا کوچولوهاي دوست داشتني چون اي.تي ...

MTBE (متيل ترسيو – بوتيل اتر) يک ماده آلي اکسيژن دار است که امروزه در ايران و برخي کشورهاي جهان به صورت گسترده در بنزين بدون سرب استفاده مي شود در ابت ...

دانلود نسخه PDF - حلال ها