up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله حفاري جهتدار PDF
QR code - حفاري جهتدار

حفاري جهتدار

حفاري جهتدار چاههاي نفت و چالشهاي پيشرو

در اصطلاح علم حفاري، به دانش حفر يک چاه در امتداد يک مسير مايل از پيشتعيين شده براي رسيدن به هدف مشخص (target) حفاري جهت دار گفته مي شود و در برخي موارد از آن به حفاري کج، مايل و هدايت شده نيز تعبير شده است. حفاري جهت دار اولين بار در دنيا براي حفر يک چاه از ساحل به زير دريا جهت بهره برداري از نفت مخزن زير آن استفاده شده است. البته چندي پس از آن در ايالت تگزاس آمريکا از اين روش براي خاموش کردن و کنترل فوران يک چاه کمک گرفته شد. تاريخچه معيني از حفر اولين چاه انحرافي در ايران وجود ندارد، اما برخي از کارشناسان صنعت نفت، عمر اين روش را بيش از هفده سال نميدانند.
هنگام حفر يک چاه اصل بر اين است که روش حفاري عمودي (vertical) براي رسيدن به مخزن استفاده گردد، ولي در بعضي موارد به دلايل فني يا اقتصادي به جاي اين روش، از روش حفاري جهت دار (Directional) استفاده ميشود،
که اين موارد به شرح زير است:
۱) مکان غير قابل دسترسي (Inaccessible Location)
در بعضي از موارد به دليل قرار گرفتن مخزن در زير موانع طبيعي يا غيرطبيعي از قبيل مناطق مسکوني، شهر، فرودگاه، رودخانه، دريا، کوهستان و... از اين روش در حفر چاه استفاده ميگردد. ميتوان اين مورد را به سه دسته تقسيم کرد:
۱-۱) حفاري در زير مناطق مسکوني:
اين مورد به خصوص در ميدان نفتي اهواز که ۸۵ کيلومتر طول و ۱۵ کيلومتر عرض دارد
و در امتداد شهر اهواز کشيده شده است به دفعات مشاهده ديده ميشود. از آن جمله ميتوان به چاه ۱۸ اهواز و يا چاههايي که به صورت انحرافي در زير بيمارستان شرکت نفت اهواز و فرودگاه اين شهر حفاري شده است اشاره کرد.
۲-۱) حفاري در مناطق کوهستاني مرتفع
برخي از مخازن نفت و گاز از لحاظ جغرافيايي در ناحيهاي کوهستاني و مرتفع قرار دارند. بنابراين جاده سازي براي انتقال تجهيزات به محل مورد نظر بسيار پرهزينه بود است و استفاده از روش انحرافي مقرون به صرفه ميباشد. همچنين در نواحي کوهستاني به دليل اختلاف ارتفاع زياد از سطح دريا، در صورت استفاده از روش حفاري عمودي فشار مخزن به شدت کاهش مييابد بنابراين بهتر است از روش انحرافي براي حفر چاه استفاده کرد به عنوان نمونه ميتوان از چاه ۲۴ پاريس ياد کرد.
۳-۱) حفاري از ساحل به زير دريا
با توجه به هزينه مخارج بسيار بالاي ساخت و يا اجاره سکوي هاي دريايي و حفاري در دريا روش مقرون به صرفه براي حفاري مخازن نزديک به ساحل اين است که ابتدا چاه در ساحل حفر گردد ولي مسير آن به زير دريا منحرف شود که در ايران نمونه اين کار در ميدان نفتي خارک انجام شده است.
۲) حفاري در گنبدهاي نمکي و در گسلها (Salt Dome and Fault Drilling)
با توجه به اينکه مخازن نفتي ايران عمدتاً از نوع آهکي، با طاقديس بسيار عظيم در اعماق زمين است، اين روش در ايران کاربرد چنداني ندارد.
۳)حفاري حفره زهکشي ِِDrain Hole Drilling) )
در مخازني که فشار کلاهکگازي (gas Cap) و يا گاز محلول در مخزن نقش اندکي در بالا راندن نفت از مخزن دارد از اين روش استفاده ميگردد در اين روش حفاري به صورت عمودي شروع و در مخزن به صورت افقي خاتمه ميِيابد. حفاري مخزن به صورت افقي باعث مي شود که سطح تماس چاه با مخزن افزايش يافته و دبي ورودي مخزن به چاه افزايش يابد.
۴)حفاري چاه امدادي يا آتشنشان (Relief Well Drilling)
براي خاموش کردن و کنترل يک چاه فوران کرده از چاه انحرافي استفاده ميگردد که نمونه اين عمليات در چاههاي آغاجاري ۱۳۱ و مارون۱۲۶ انجام گرفته است.
۵)حفر چند چاه از يک سکوي نفتي ((Multiple Wells
به دليل هزينه زياد ساخت سکوي نفتي از يک سکو چند چاه به طور انحرافي حفر ميگردد. اين روش درآبهاي خليج فارس توسط شرکت نفت فلات قاره ايران انجام ميشود.
۶)حفر چندين چاه از يک حفره چاه به جاي حفر چند چاه جداگانه:(Multi Lateral Wells)
در اين روش از يک حفره چاه عمودي به طور انحرافي چند شاخه چاه حفر ميگردد.
۷)کج کردن چاه (Side Tracking)
شايد متداولترين و اولين تکنيک حفاري انحرافي در ايران کج کردن چاه بوده است. گاهي اوقات بدليل گير کردن ابزار حفاري (fish) و بالا نيامدن آن و يا تصحيح عمق ورود به مخزن انتهاي چاه را سيمان (plug) کرده و از کنار آن حفاري را ادامه ميدهند اين کار به دفعات در مخازن ايران انجام شده است.
۸)عبور دادن چاه از چند لايه توليدي متوالي(Multiple Sand from Single Well Bore) گاهي اوقات به جاي حفره يک چاه عمودي در مخزن بهتر است مسير چاه را از چند لايهي نفتي به طور انحرافي عبور داد تا توليد بيشتر گردد.
● جمع بندي:
در مورد استفاده و يا چگونگي استفاده از روشهاي انحرافي حفر چاه نظريات متعددي وجود دارد که تصميم گيري راجع به آنها نيازمند انجام آزمايشات موردي و بررسيهاي تطبيقي و مقايسه با روشهاي ديگر است. برخي از کارشناسان استفاده از روشهاي انحرافي را موجب افت شديد فشار مخزن و نهايتا آسيب به آن مخزن مي دانند. البته قضاوت نهايي را در اين مورد بايد بعد از انجام مطالعات فني و اقتصادي و نيز مقايسه آن با روشهاي عمودي (Vertical) حفر چاه بعمل آورد.

تاريخچه حفر گمانه بسيار قديمي است و پيشينيان براي جستجوي آب دردشتها و درهها به حفر گمانه ميپرداختهاند و چون تلمبه اختراع نشده بود، در اغلب موارد آب از ...

واژه سيال حفاري به اون دسته از سيالاتي گفته ميشه که در عمليات حفاري و در موارد زير استفاده بشه: 1) خنک و تميز و شفاف کردن و جلا دادن سر مته هه و لوله ...

تاريخچه حفر گمانه بسيار قديمي است و پيشينيان براي جستجوي آب دردشتها و دره ها به حفر گمانه مي پرداخته اند و چون تلمبه اختراع نشده بود، در اغلب موارد آب ...

تاريخچه حفر گمانه بسيار قديمي است و پيشينيان براي جستجوي آب دردشتها و دره‌ها به حفر گمانه مي‌پرداخته‌اند و چون تلمبه اختراع نشده بود، در اغلب موارد آب ...

ديدکلي به منظور آگاهي از شرايط زمين شناسي وژئوتکنيکي اعماق بيشتر زمين ، معمولا گمانه‌هايي حفر مي‌شود. گمانه در واقع چاهقائمي است که توسط وسايل مکانيکي ...

ديدکلي بررسيهاي زمين شناسي با وجود تمام دقتي که مي‌شود، تنها امکان وجود مخازن را پيش بيني مي‌کند. براي اطمينان از وجودنفت تنها وسيله حفر چاه است. حفر ...

تاريخچه حفر گمانه بسيار قديمي است و پيشينيان براي جستجوي آب دردشتهاودره‌هابه حفر گمانه مي‌پرداخته‌اند و چونتلمبه اختراع نشده بود، در اغلب موارد آب از ...

تهيه کننده : اثير کربلايي منبع : راسخون پيمايش زمين شناختي : پيمايش زمين شناختي صحرايي يک فرايند عيني و مبتني بر مشاهده است که بر روي مغزه هاي حفاري ، ...

دانلود نسخه PDF - حفاري جهتدار