up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله حشره شناسي 3 PDF
QR code - حشره شناسي 3

حشره شناسي 3

حشره شناسي كشاورزي (3)

2 بال ها (Wings) :
حشرات معمولا داراي دو جفت بال هستند كه در طرفين حلقه دوم و سوم قفس سينه به بدن متصل مي باشند و رشد و ساختمان آنها بسته به محل زندگي و نوع فعاليت حشره متفاوت است . بي بالي كه به ندرت در راسته بالداران مشاهده مي شود در نتيجه سازش حشرات با محيط زندگي انگلي (شپش ها ) و گاهي دو شكل جنسي (شپشكهاي نباتي) و يا چند شكلي (شته ها) مي باشد.
در مگس ها و افراد نر شپشكهاي نباتي بالهاي زيرين تبديل به عضو حسي Balancier به شكل سنجاق شده اند . بالها به دو صورت غشائي و كيتيني مي باشند. بالهاي غشائي ، شفاف و نرم رگبندي آنها مشخص است و بالهاي كيتيني كه در راسته سخت بالپوشان وجود دارند در عمل پرواز دخالت نداشته و فقط براي حفاظت بالهاي زيرين بكار مي روند و جنس آنها كيتيني و سخت و رگبندي آنها نا مشخص است . در اين حشرات بالهاي عقبي پهن و مخصوص پرواز بوده و هنگام استراحت مثل باد بزن در زير بالپوشها جمع مي شوند . تزئينات بالها در حشرات مختلف متفاوت است چنانچه بال پروانه ها مجهز به فلس هاي رنگارنگ و بال زنبورها شفاف و فاقد رگبندي زياد و بر عكس در بال توري ها رگهاي طولي و عرضي بال زياد مي باشند . گاهي بالهاي موها و كركها و ريشك هايي هستند ، مانند بال تريپس ها . از نظر ساختمان داخلي رگهاي بال محتوي خون و يك تراشه و گاهي يك رشته عصبي بخصوص در بالهائي كه داراي موهاي حسي هستند وجود دارد. سطح بال را مي توان به بخشهاي جلوئي ، عقبي و محوري تقسيم نمود. بخش جلوئي بال را كه داراي رگهاي طولي متعدد است بخش رميژيوم Remigium بخش عقبي نرم و تا شونده را وانوس مي نامند و اين دو قسمت به وسيله چين وانال از يكديگر مجزا مي شوند. بر طبق نظريه كامستوك و نيدهام رگهائي طولي بال به قرار زير هستند :
(۱) رگ كناري: Costal در لبه جلويي بال قرار دارد و معمولاً ساده است .
(۲) رگ زير كناري Subcostal مقعر و معمولاً ساده است.
(۳) رگ شعاعي Radial معمولا چند شاخه است .
(۴) رگ مياني Medial ابتدا دو شاخه و گاهي هر يك از شاخه ها به چند شاخه ثانوي تقسيم مي شوند.
۵) رگ بازوئي Cubital معمولا چند شاخه است .
(۶) رگ عقبي Anal آخرين رگهاي طولي بال و تعداد آن متغير است.
(۷) رگ ژوگال Jugal بعد از رگهي آنال در ميدان ژوگال قرار دارند و معمولا داراي چند رگ هستند.
رگهاي عرضي بال در حد فاصل طولي و به طور عمود يا مايل به آنها قرار دارند رگهاي عرضي كه از نظر رده بندي اهميت دارند ، به قرار زير هستند :
(۱) رگ عرضي بازوئي بين رگهاي كناري و زير كناري نزديك به قاعده بال قرار دارد (h)
(۲) رگ عرضي شعاعي ، رگهاي طولي شعاعي را به يكديگر متصل مي كند(r)
(۳) رگ عرضي شعاعي – مياني ، بين رگهاي شعاعي و مياني قرار دارند(r m)
(۴) رگ عرضي مياني ، رگهاي مياني را به يكديگر متصل مي كند (m)
(۵) رگ عرضي بازو ئي ، بين دو رگ مياني و بازوئي قرار دارد(m cu)
سلولهاي بال ، از تقاطع رگهاي طولي و عرضي سلولهاي بال بوجود مي آيند . اين سلولها باز يا بسته بوده و در رده بندي بعضي از حشرات نطير زنبورها و پشه ها اهميت فوق العاده دارند. مثلاً در پروانه ها سلول ديسكال كه در حد فاصل رگهاي شعاعي و مياني و حجره تيريديال در حد فاصل رگهاي مياني و بازوئي قرار دارند.
ث شكم : ( Abdomen)
سومين قسمت بدن حشره مي باشد و به اشكال استوانه اي ، پهن ، گرد و يا در طرفين كتابي ديده مي شود تعداد حلقه هاي آن در حشرات مختلف متفاوت است ، از شش حلقه در حشرات عصبي و دستگاه تناسلي و دفعي است . هر حلقه شكم از دو نيم حلقه پشتي و شكمي تشكيل يافته كه به وسيله قطعات پهلوئي به يكديگر متصل مي گردند و منافذ تنفسي در اين قطعات قرار دارند. حلقه هاي شكم معمولاً سخت و بندرت پوشيده از مو ، كرك ، فلس و تزئينات ديگر هستند . در حشرات كامل شكم مجهز به اعضاي تناسلي و جفتگيري است.
پيوستهاي شكم:
حلقه هاي شكم در بعضي از حشرات مجهز به پيوستهايي هستند . چنانچه در لاروهاي يكروزه و بهاره هفت حلقه شكم مجهز به پيوست هاي تنفسي تراشه – برانشي مي باشند . در لارو پروانه ها و بعضي از زنبورهاي زير راسته Symphyta استرنيت هاي شكم مجهز به تعددادي پاهاي دروغي به نام پاهاي شكمي هستند كه ساختمان مفصلي ندارند و به صورت برآمدگي هايي مي باشند كه در انتها به يك لبه تو رونده به نام پلانتا و قلابهائي در روي آن ختم مي شوند. شكل پلانتا – تعداد قلابها و همچنين طرز قرار گرفتن آنها فوق العاده متغير است و از نظر تشخيص و رده بندي اهميت دارد. چنانچه در لارو پروانه هاي Microfrenates قلابها در حول يك دايره كامل قرار داشته و خميدگي آنها به طرف خارج است و در لايه پروانه هاMicrofrenates قلابها به صورت نيم دايره در لبه خارجي پلانتا قرار داشته و خميدگي انتهاي قلابها به طرف داخل است. پاهاي شكمي در لارو زنبورهاي زير راسته Symphyta فاقد قلاب است . انتهاي شكم در بعضي حشرات مجهز به يك جفت زائده به نام سرسي Cerci مي باشد.
دوم – تشريح و فيزيولوژي:
الف – دستگاه گوارش Digestive system
در حشرات دستگاه به شكل يك لوله طويلي است كه از دهان شروع شده و در طول بدن امتداد دارد و به مخرج منتهي مي شود. ساختمان لوله گوارش متناسب با نوع رژيم غذايي حشرات متفاوت است . به طور كلي از سه قسمت اصلي به نامهاي بخش جلويي لوله گوارش – قسمت مياني يا معده و قسمت عقبي تشكيل شده است. قسمت جلويي و عقبي لوله گوارش مبداء آكتودرمي داشته و در سطح داخلي داراي پوشش كيتيني است ولي قسمت مياني داراي مبداء آندودرمي است و قسمت اساسي هضم و جذب غذا در اين قسمت انجام مي شود. قسمت جلويي بيشتر به منظور ذخيره غذا بكار مي رود واغلب شامل حلق (گلو) – مري – چينه دان – و پيش معده مي باشد پيش معده به صورت يك كيسه كوچكي كه در انتهاي قسمت جلويي لوله گوارش كه به وسيله يك دريچه مخصوص به قسمت مياني لوله گوارش متصل مي باشد . سطح داخلي پيش معده ممكن است داراي خارهاي كيتيني باشد .در قسمت اول لوله گوارش فقط عمل مكانيكي و خرد كردن غذا صورت مي گيرد و در اين قسمت آنزيمهاي گوارشي ترشح نمي شود و مقدار جذب بسيار ناچيز است. در بعضي حشرا غدد بزاقي داراي آنزيم است و در دهان عمل هضم صورت مي گيرد. قسمت يا معده قسمت اصلي ترشح دياستازها و هضم و جذب مواد غذايي است . معده ممكن است داراي لوله هاي كور باشد كه جهت وسيع كردن سطح جذب به كار مي رود. قسمت عقبي : اين قسمت از دريچه عقبي قسمت مياني (معده) شروع شده و به مخرج منتهي مي شود و شامل دو بخش جداگانه مي باشد .(۱) روده جلويي ممكن است به صورت يك لوله ساده و يا ممكن است خود به دو قسمت روده باريك و روده بزرگ تقسيم شود. در محل اتصال روده جلويي به معده تعدادي لوله دفعي به نام لوله مالپيگي وجود دارند .(۲) روده عقبي يا ركتوم اين بخش قسمت انتهايي لوله گوارش است و معمولا به صورت يك كيسه پهن و منبسط و به صورت مخرج ،لوله گوارش را با خارج ارتباط مي دهد.
ب دستگاه دفع حشرات :
بطور كلي دستگاه دفعي در حشرات شامل يك سري لوله هاي دفعي به نام لوله هاي مالپيگي است كه در محل اتصال قسمت مياني و عقبي لوله گوارش قرار دارد .اين لوله ها در گونه هاي مختلف حشرات متفاوت بوده و بين يك تا بيش از يكصد عدد متغير ميباشد و انتهاي آزاد آنها مسدود مي باشد. مواد زائد به وسيله اين لوله ها از خون گرفته شده و از طريق روده ركتوم به مخرج برده و به خارج رانده مي شود .
پ – دستگاه تنفس:Respiratory system
در حشرات سيستم تنفس تراشه اي است و از تعداد زيادي لوله هاي حامل هوا تشكيل شده كه به وسيله استيگمات ها با محيط خارج ارتباط دارند . تراشه ها لوله هاي توخالي هستند كه داخل آنها مجهز به يك رشته مارپيچي قابل ارتجاع از جنس كوتيكول و موسوم به تنيديوم مي باشد . كانال هاي تراشه اي از منافذ تنفسي شروع شده تدريجاً باريك مي شوند و انشعابات انتهائي تراشه ها را به وجود مي آورند كه اطراف سلولهاي بدن را مي پوشانند و به اين ترتيب تبادل مستقيم گازي را بين سلول هاي بدن و محيط خارج برقرار مي كنند . سوراخهاي تنفسي با استيگماتها به اشكال بيضي يا گرد در روي غشاء پهلوئي حلقه هاي قفسه سينه و شكم قرار دارند و تعداد و طرز كار آنها در گروههاي مختلف حشرات متفاوت است.
۱ مكانيسم تنفس در حشرات : وظيفه تراشه حمل اكسيژن و سهولت جريان هوا در « موي تراشه ها»و تبادل گازي بوسيله مايع داخل موي تراشه ها صورت مي گيرد و به اين ترتيب اكسيژن به طور مستقيم پلاسماي اطراف سلول پخش مي گردد و هواي داخل تراشه ها در دو مرحله دم و بازدم انجام مي گيرد. در مرحله بازدم ماهيچه هاي شكم ( ماهيچه هاي پشتي – شكمي ) منقبض شده و در نتيجه حجم شكم كم و فشار داخلي افزايش مي يابد و به اين ترتيب هواي تراشه ها تخليه مي گردد. در مرحله دم ماهيچه هاي شكم آزاد شده و حجم شكم افزايش مي يابد و هوا وارد تراشه ها مي گردد. مكانيسم تنفس بر اساس طرز عمل استيگمات ها به دو طريق صورت مي گيرد، در حشات آپنوايستيك استيگماتها با ريتم مخصوصي باز و بسته مي شوند و تبادل گازي فقط هنگام باز بودن استيگمات صورت مي گيرد مانند كك ها و مگسها . در حشرات Eupneustic حركات تنفسي در دو مرحله دم و بازدم مشخص و باز و بسته شدن استيگماتها ، در فاصله معيني صورت مي گيرد. شدت حركات تنفسي بستگي به شرايط محيط خارج مانند گاز كربنيك و حرارت و فعاليت حشره دارد چنانچه هنگام پرواز و در حرارتهاي زياد شدت حركت تنفسي زياد و برعكس در حرارتهاي پائين و هنگام استراحت شدت حركت تنفسي زياد و بر عكس در حرارت هاي پائين و هنگام استراحت شدت حركت تنفسي زياد و بر عكس در حرارتهاي پائين وهنگام استراحت شدت حركات تنفسي نقصان مي يابد. در حشرات آبزي تنفس از طريق دستگاههاي تراشه يا برانشي و يا تراشه برانشي صورت مي گيرد و تنفس از طريق جلد ساده ترين نوع تنفس در حشرات آبزي است. بعضي از سخت بال پوشانه آبزي در فواصل معين به سطح آب آمده و هواي كافي در زير بال پوشها و يا بين موههاي سطح بدن خود ذخيره مي نمايند و هنگام فعاليت در زير آب از آن استفاده مي كنند . سن هاي آبي استيگمات هاي انتهايي خود را كه در انتهاي لوله طويل قرار دارد ، در سطح آب قرار داده و تنفس حشره در زير آب به طرز مستقيم انجام مي شود . و همچنين لارو پشه هاي Anopheles و Culex در فواصل معين به سطح آب آمده و سيفون تنفسي خود را كه در حلقه هشتم شكم قرار دارد از آب بيرون آورده و هواي كافي در تراشه هاي خود ذخيره مي كند و سپس داخل آب مي شود. دستگاه تنفسي تراشه – برانشي به دو شكل رشته ها و يا صفحات پهن در طرفين حلقه هاي بدن قرار گرفته و محتوي لوله هاي تراشه اي است.
۲ متابوليسم تنفس :
مواد غذايي داخل سلولها و بافتها به وسيلهاكسيژن جذب شده توسط دستگاه تنفسي اكسيد مي گردد و موادي نظير گلوتاتيون و سيتوكروم به عنوان مواد واسطه اي در اين مرحله اهميت فوق العاده دارند . بالا رفتن درجه حرارت و رطوبت باعث افزايش شدت متابوليسم مي گردد همچنين تغييرات متابوليسم تنفسي به گونه اي – سن – مراحل رشدي و جنس حشره بستگي دارند. ضريب تنفسي برابراست با نسبت حجم انيدريد كربنيك حاصل به حجم اكسيژن مصرف شده و متناسب با رژيم غذايي حشره مي باشد.
ت – دستگاه گردش خون Circulatory system:
در حشرات ، اكسيژن بدون دخالت خون به وسيله سيستم تراشه اي تنفس در اختيار سلول قرار مي گيرد. لذا دستگاه گردش خون ساده و حفره اي است و خون تحت فشار قلب در حفره عمومي پخش شده و تمام سلولها و بافتها را فرا مي گيريد. از اين جهت حفره عمومي در حشرات ، Hemocoele يا حفره خوني ناميده مي شود. اين حفره به وسيله دو پرده ماهيچه اي طولي به سه حفره عمومي پشتي مياني و شكمي تقسيم مي شود.حفره پشتي محتوي رگ پشتي طولي است كه قسمت جلوي آن به نام آئورت در ناحيه قفس سينه و قسمت عقبي آن در ناحيه شكم و به قلب مرسوم مي گردد . آئورت در حشرات بالدار مجهز به چند حباب ضرباندار به نام قلب هاي فرعي است . قلب از تعدادي خانه يا حفره به نام Ventriculus تشكيل شده و تعداد آنها تقريبا ً معادل حلقه هاي قفس سينه و شكم است . اين خانه ها گلابي شكل و به طور متوالي قرار گرفته و به وسيله منافذي به نام استيول به حفره اطراف قلب مربوط مي شود. آئورت و قلب ساختمان ماهيچه اي داشته و به وسيله الياف ماهيچه اي خاصي به نام حلقه هاي پشتي متصل مي شوند.حفره مياني يا احشئي نسبتاً وسيع بوده ولوله گوارش و غده تناسلي در آن قرار دارند . حفره شكمي محتوي زنجير عصبي است . ديافراگم شكمي از بافت پيوندي و رشته هاي ماهيچه اي ساخته شده و داراي سوراخهاي متعددي جهت عبور خون مي باشد .

هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. ديد کلي هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه ت ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

سنگ شناسي سنگ شناسي آذرين ريشه لغوي سنگهاي آذرين ، Igneous rocks نام خود را از واژه Ignis گرفته‌اند که در لاتين به معناي آتش است. ديد کلي اين سنگهاي ...

ميگوها از خانواده سخت پوستان هستند و در دريا زندگي مي كنند و تنها برخي از گونه هاي آن در آب شيرين يافت مي شوند در ايران ميگوهاي خوراكي اب شور در درباي ...

در خصوص عوارض مخرب و آسيب هاي جبران ناپذير زيست محيطي مرتبط با کاربرد بي رويه سموم شيميايي در کشورمان تا کنون مطالب فراواني به چاپ رسيده و اکثر کارشنا ...

● کنترل بيولوژيک امروزه با استفاده گسترده از مواد شيميايي در باغات و مزارع که منجر به ريشه کن شدن نسل موجودات و عوامل بيماري زا ميشود بيم اين است که ح ...

● حشرات و اهميت آنها علم حشره شناسي كه به آن Entomology گفته مي شود يكي از شاخه هاي علوم بيولوژي است.حشرات در حدود ۳۵۰ ميليون سال در روي كره زمين زندگ ...

دانلود نسخه PDF - حشره شناسي 3