up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله حشره شناسي 2 PDF
QR code - حشره شناسي 2

حشره شناسي 2

حشره شناسي كشاورزي (2)

● پيوستهاي سر:
۱ شاخكها :
آنتن يا شاخك عضوي است حسي ، كه در تمام حشرات به استثناي حشرات راسته بي شاخكان و بعضي از لاروها در جلو سر وجود دارد . شاخكها دائماً در حركت هستند و يكي از حساسترين اعضاء بدن و مجهز به ضمائم حسي مختلف نظير حس شنوائي ، چشائي ، بويائي و تماسي هستند و از تعدادي مفصل تشكيل يافته كه از نظر شكل و اندازه يكنواخت نمي باشند و شامل سه قسمت هستند.
(۱) اسكاپ Scapus كه اولين مفصل شاخك بوده و معمولاً بلندتر و عريضتر از مفصل هاي ديگر است.
(۲) پديسل Pedicellus كه بعد از اسكاپ قرار دارد و داراي عضو مخصوص حسي به نام عضو جونسون مي باشد.
(۳) تاژك Flagellum كه شامل بقيه مفصل هاي شاخك از مفصل سوم به بعد مي باشد.
● اشكال شاخك : شاخك در حشرات به اشكال زير ديده مي شود.
۱ شاخك دوكي Fusiform : كه مفصل هاي ابتدائي و انتهايي شاخك كم عرض و مفصل هاي وسطي عريض تر است . مانند جنس Acridella
۲ شاخك نخي Filiform: كه مفصل هاي استوانه اي شكل و باريك است . مانند ملخ شاخ كوتاه
۳ شاخك موئي Setaceous : كه مفصل انتهايي شاخك (تاژك) باريك و به صورت موي بلند ديده مي شود. مانند سوسري ها
۴ شاخك تسبيحي Moniliform : كه مفصل ها به شكل دانه هاي تسبيح به دنبال يكديگر قرار دارند مانند موريانه ها .
۵ شاخك چماقي Claviform: كه عرض مفصلهاي شاخك تدريجاً به طرف انتها افزايش مي يابد ، مانند سوسكهاي خانواده Cucujidae
۶ شاخك سنجاقي Capitate : كه چند مفصل انتهايي شاخك پهن و به شكل سر گرز يا سنجاق شده است مانند سوسكهاس خانواده Scolytidae
۷ شاخك اره اي Serrate : كه كنار خارجي مفصلهاي شاخك مجهز به دندانه هاي كوتاه و مثلثي شكل است مانند سوسكهاي خانواده Buprestidae
۸ شاخك زانوئي Geniculate : كه در اين نوع شاخك ها اسكاپ طويل و در محل اتصال به پديسل زاويه اي تشكيل مي دهد. مثل مورچه ها
۹ شاخك ورقي Lamellate: كه چند مفصل انتهايي شاخك پهن و مانند پره هاي بادبزن فرنگي رويهم قرار مي گيرند نظير سوسك كرم سفيد ريشه
۱۰ شاخك شانه اي Pectinate , Bipectinate كه كنار خارجي مفصل هاي شاخك داراي دندانه بلند است ، اگر يك طرف شاخك دندانه دار باشد Pectinate ، شاخك به شكل شانه يك طرفه است مانند سوسك گوزن پرنده و چنانچه دو طرف شاخك مجهز به دندانه باشد Bipectinate به شكل شانه دو طرفه است مثل پروانه ابريشم.
۱۱ شاخك ميله اي Stylate : كه مفصل سوم يا مفصل انتهائي شاخك مجهز به يك زائده ميله اي شكل است به نام Stylate مانند شاخك بعضي از مگسها.
۱۲ شاخك مودار Aristate: شاخك معمولا كوتاه و سه مفصلي است و مفصل سوم داراي موي درشتي به نام Arista است نظير غالب مگسها.
۱۳ شاخك پروش Plumose كه يك طرف يا دو طرف مفصلهاي شاخك مجهز به رشته هاي طويل و گاهي متراكم مي باشد نظير شاخك پروانه پر طاووس گلابي ونر بعضي از پشه ها.
قطعات دهان :
قطعات دهان در حشرات بسته به رژيم غذايي و فيزيولوژي گونه هاي مختلف متفاوت بوده و بطور كلي تيپهاي ساختماني ساينده(ملخ) – زننده(پشه) – مكنده (پروانه) – ليسنده(مگس) – مخطط (زنبور عسل ) مشاهده مي شود.
تيپ ساينده Chewing – اين تيپ ، در حشرات راستهThysanura ، راست بالان ، سخت بالپوشان ، لارو پروانه ها و غيره مشاهده مي شود و از قطعات زير تشكيل يافته است :
۱ لب بالا Labrum : در زير Clypeus قرار دارد و سطح داخلي آن اپي فارنكس ناميده مي شود.
۲ آرواره بالا Mandible : كه به شكل هرم مثلثي كه لبه داخلي آن دندانه دار است و به تعداد يك جفت در زير لب بالا قرر گرفته و عمل قرار گرفتن و خورد نمودن مواد غذائي را انجام مي دهند.
۳ – آرواره پائين Maxilla : كه به تعداد يك جفت در زير آرواره هاي بالا قرر دارد و از قطعات زير تشكيل شده است : پايه Cardo در قاعده آرواره هاي پائين كه به وسيله يك برآمدگي به تانتوريم متصل مي گردد. تنه Stipesكه به شكل قطعه بزرگي است و لبه داخلي آن به نام internal lobe يا Lacinia مرسوم است و معمولا مجهز به مژه يا خار مي باشد . لبه خارجي آن External lobe يا Galea ناميده مي شود و همچنين داراي يك پالپ چند مفصلي است .
۴ لب پائين Labium كه قسمت متحركش به صورت قطعه اي بزرگ و قلبي شكل است و دو لبه داخلي آن تشكيل دو زبانه به نام گلوسا را مي دهد كه در بعضي حشرات مثل زنبور عسل با هم يكي شده و قطعه نسبتا ً بزرگي به نام زبان يا Ligula را بوجود مي آورد.لبه هاي خارجي تشكيل زبانه هاي خارجي يا پاراگلوسا را مي دهند كه پالپهاي لب پائين در طرفين آن قرار دارند.
۵ هيپوفارنكس: يك زائده زبان مانندي است كه در جلو و يا بالاي لب پائين و آرواره پائين قرار گرفته كه عضو چشائي بوده و مجاري غدد ترشحي بزاق در زير قاعده آن باز مي شوند.
تيپ زننده (مكنده زننده) Piercing – Sucking در اين تيپ آرواره هاي بالا و پائين به صورت ميله اي باريك به نام استايلت تغيير شكل داده و براي سوراخ كردن پوست بدن حيوانات و يا بافتهاي گياهان به منظور مكيدن خون و يا شيره گياهان مورد استفاده قرار مي گيرد. اين ميله ها كيتيني و فاقد مو و فلس هستند . در خرطوم مفصلي ها لب پائين به شكل غلاف طويل و ناودان مانندي است كه ميله ها را در بر مي گيرد و آرواره هاي بالا و پائين به هم چسبيده و دو كانال فوقاني و تحتاني را بوجود مي آورند كه از كانال تحتاني موسوم به كانال بزاقي آب دهان حشره در بافتهاي نباتي و يا بدن حيوانات وارد شده و سبب رقيق شدن شيره نباتي و يا جلوگيري از انعقاد خون مي شود و بسهولت از كانال فوقاني به نام كانال غذائي به طرف دهان حشره جريان پيدا مي كند . لب بالا به صورت قطعه كوچكي قسمتي از خرطوم را مي پوشاند .
تيپ مكنده Siphoning اين تيپ قطعات دهان در پروانه ها مشاهده مي گردد در اين حشرات خرطوم از اتصال دو لبه خارجي آرواره هاي پائيني به وجود مي آيد و مجراي بين آنها براي مكيدن مايعات بكار مي رود و مجهز به اعضاء حسي متعدد و گاهي زائده هاي كيتيني است كه براي جويدن بافتهاي گياهي بكار مي رود. لب پائين به صورت يك صفحه غشائي كوچك و ساده بوده و در طرفين آن پالپ هاي سه مفصلي قرار دارند ، لب بالا به صورت يك رشته نازك عرضي تغيير شكل داده و آرواره هاي بالا خيلي كوچك و يا بكلي از بين رفته اند.
تيپ ليسنده Sponging – حشرات ليسنده معمولا ً با خرطوم خود از مايعات تغذيه مي كنند . اين خرطوم زانويي شكل و متحرك و از رشد لب پايين بوجود آمده است و قاعده آن Rostrum و انتهاي آن Haustellum ناميده مي شود. و در انتهاي قسمت هوستلوم يك قطعه اسفنجي به نام Labella مشاهده مي گرددكه سطح آن مجهز به شيارهاي متعدد است و هنگام تغذيه با فشار دادن قسمت اسفنجي شيارهاي مزبور پر از مايع مي شوند و اين كانالها در انتها به كانال غذائي مربوط مي گردند. كانال غذايي از اتصال دو ميله Stylet كه يكي از رشد طولي لب بالا و ديگري از رشد زائده لب پائين بوجود آمده است .
تيپ مخطط Chewing – Lapping اين تيپ قطعات دهان مخصوص راسته بال غشائيان يا زنبورها مي باشد در زنبور عسللب بالا و آرواره هاي بالا نظير تيپ ساينده رشد معمولي داشته و لب بالا كوچك و هلالي و يا مستطيلي شكل و آرواره هاي بالا خميده و دندانه دارند . خرطوم از رشد طولي آرواره هاي پائين و لب پائين بوجود آمده است در آرواره هاي پائين پايه قوسي شكل ، تنه كشيده و ضخيم ، لبه هاي خارجي خنجري شكل و لبه هاي داخلي از بين رفته و يا به صورت قطعه كوچكي در قاعده لبه خارجي ديده مي شوند . در لب پائين چانه مثلثي شكل و زبانه هاي داخلي يا گلوسا قطعه طويلي به نام زبان يا Ligula را مي سازندو زبانه هاي خارجي يا پاراگلوسا به صورت يك قطعه كوچك در قاعده آن ديده مي شوند .زبان قابل انعطاف و داراي مجراي ترشحي بزاق است.
ت – قفسه سينه ( ( Thorax و ضمائم آن :
قفس سينه از جلو به گردن و از عقب به شكم اتصال دارد و از سه حلقه پيش قفس سينه – ميان قفس سينه و پس قفس سينه تشكيل يافته در حشرات بالدار دومين و سومين حلقه قفس سينه – مجهز به بال مي باشند . در حشرات با پروازهاي طولاني و سريع ميان قفس سينه به علت رشد فوق العاده ماهيچه هاي مربوط به بالها بيش از دو حلقه ديگر بزرگ شده و بر عكس در حشرات دونده و يا كم پرواز رشد پيش قفس سينه بيشتر از ميان قفس سينه است . هر يك از حلقه هاي قفس سينه از دو نيم حلقه پشتي ، شكمي و قطعات پهلوئي تشكيل يافته است . به دنبال هر يك از گرده ها يك قطعه پس گرده وجود دارد كه در اصل همان Acrotergite مي باشد. هر يك از گرده ها از سه قسمت پيش گرده سپر و سپرچه تشيل يافته و قسمت سپرچه در بعضي از حشرات مانند بعضي از سن ها رشد زياد كرده و گاهي تمام شكم را مي پوشاند.
سه نيم حلقه زيرين قفس سينه بترتيب به نامهاي پيش سينه Prosternum ،ميان سينه Mesosternum و پس سينه Metasternum ناميده مي شود و هر يك از آنها به نوبه خود از قسمتهاي Sternum . Sternellum .Presternum تشكيل يافته است.قطعات پهلوئي در طرفين سبب اتصال گرده ها به سينه ها مي گردند و هر يك از قطعات پهلوئي از دو قطعه جلوئي و عقبي تشكيل يافته است . در حشرات استيگمات هاي قفس سينه اي در قسمت هاي پهلوئي ، ميان و پس قفس سينه قرار دارند . ضمائم قفس سينه عبارتند از:
۱ پاها (Legs):
پاها از ضمائم قفس سينه و عضو اصلي حركت و راه رفتن حشرات مي باشند و بسته به شرايط زندگي زندگي تغييرات ساختماني در آنها مشاهده مي شود . تعداد پاهاي سينه در حشرات سهخ جفت (۶عدد) مي باشد و از اين جهت آنها را شش پايان ( Hexapoda ) مي نامند. هر پا از قسمتهاي زير تشكيل يافته است .پيش ران – پي ران – ران –ساق – پنجه – پيش پنجه (پيش پنجه معمولاً داراي يك جفت ناخن مي باشد كه در قاعده داراي اندامهاي كيسه مانندي به نام بالشتك كناري و گاهي در فاصله آن زائده باريك و مو مانندي به نام بالشتك وجود دارد. )
رشد قسمتهاي مختلف پا در تمام حشرات يكسان نبوده و بر حسب محل زندگي و نوع فعاليت حشره متفاوت است . اشكال عمده پا به قرار زيرند
(۱) پاهاي دونده – در اين تيپ پا ، ران و ساق طويل و باريك مي باشند مانند سوسري ها
(۲) پاهاي رونده – پاهاي كوتاه ، ران و ساق قوي و پنجه پهن است مانند سخت بالپوشان
(۳) پاههاي كننده – در حشرات با پاهاي كننده ساق پاهاي جلوئي و گاهي پنجه پهن و مجهز به دندانه هاي تيز است مانند آبدزدك .
(۴) پاهاي جهنده – در ملخ ران پاهاي عقب طويل و عريض و ساق آنها بلند است .
(۵) پاههاي شكاري – در پاههاي جلوئي ران پا مجهز به خارهاي بلند و داراي شياري است كه ساق پا در صورت لزوم در آن قرار مي گيرد و همچنين ساق مجهز به دندانه يا خار است مانند شيخك
( ۶) پاهاي شناوري – در حشرات آبزي پاها به شكل پارو در آمده و ران و ساق پهن ، طويل و پوشيده از موهاي متراكم است مانند سن هاي آبي

هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. ديد کلي هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه ت ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

سنگ شناسي سنگ شناسي آذرين ريشه لغوي سنگهاي آذرين ، Igneous rocks نام خود را از واژه Ignis گرفته‌اند که در لاتين به معناي آتش است. ديد کلي اين سنگهاي ...

ميگوها از خانواده سخت پوستان هستند و در دريا زندگي مي كنند و تنها برخي از گونه هاي آن در آب شيرين يافت مي شوند در ايران ميگوهاي خوراكي اب شور در درباي ...

در خصوص عوارض مخرب و آسيب هاي جبران ناپذير زيست محيطي مرتبط با کاربرد بي رويه سموم شيميايي در کشورمان تا کنون مطالب فراواني به چاپ رسيده و اکثر کارشنا ...

● کنترل بيولوژيک امروزه با استفاده گسترده از مواد شيميايي در باغات و مزارع که منجر به ريشه کن شدن نسل موجودات و عوامل بيماري زا ميشود بيم اين است که ح ...

● حشرات و اهميت آنها علم حشره شناسي كه به آن Entomology گفته مي شود يكي از شاخه هاي علوم بيولوژي است.حشرات در حدود ۳۵۰ ميليون سال در روي كره زمين زندگ ...

دانلود نسخه PDF - حشره شناسي 2