up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله حسادت PDF
QR code - حسادت

حسادت

حسد چيست

حسد چيست؟
حسد، آرزومندي دور شدن نعمتي از کسي و رسيدن آن به خود حسود است. البته قسمت دوم تعريف در برخي مواد قابل تعميم نيست. اصولاً هنگامي که نعمتي به ديگري مي رسد و خود شخص از آن محروم مي ماند چهار حالت مختلف براي او پيدا مي شود:
1- آرزو مي کند همان گونه که ديگران دارند او هم داشته باشد و اين حالت غبطه است و قابل ستايش.
2- آرزو مي کند آن نعمت از ديگران سلب شود و براي اين کار به تلاش و کوشش بر مي خيزد و اين حالت از موارد حسدهايي است که بسيار نکوهش شده است. در اين حالت، حسد انسان را به تلاش مخرب درباره ديگران وا مي دارد.
3- آرزو مي کند خودش داراي آن نعمت شود و ديگران از آن محروم بمانند اين حالت همان بخل و انحصار طلبي است.
4-دوست دارد ديگران در نعمت باشند هر چند خودش در محروميت به سر برد و حتي حاضر است هر چه دارد در اختيار ديگران قرار دهد و از منافع خود چشم بپوشد، اين حالت، صفت والاي ايثار است.
قرآن در اين باره مي فرمايد :« أم يحسدون الناس علي ما آتاهم الله من فضله ؛ آيا حسد مي ورزند بر مردم براي آنچه خداوند از فضل خود به آنها عطا فرموده است.» (نساء 54)
پيامبر اکرم صلي الله عليه و اله فرمودند: «خداوند موسي بن عمران را از حسد نهي کرد و به او فرمود : ان الحاسد ساخط لنعمي ، صاد لقسمي الذي قسمت بين عبادي و من يک کذلک فلست منه و ليس مني ؛ شخص حسود در مورد نعمت هاي من بر بندگانم خشمناک است و از قسمت هايي که ميان بندگانم قائل شده ممانعت مي کند، هر کس چنين باشد نه او از من است و نه من از اويم.»(اصول کافي، ج 2، ص 307)
در تعريف حسد راغب اصفهاني در مفردات مي‌گويد: «حسد آرزوي زوال نعمت از كسي است كه سزاوار داشتن آن نعمت است و شخص حسود علاوه بر آرزوي قلبي چه بسا كوشش در زوال آن نعمت نيز مي‌كند .»(راغب اصفهاني، المفردات في غريب القرآن، ص118)
جايگاه حسادت در قرآن و روايات
حسادت به روح و روان انسان ضربات جبران ناپذيري وارد كرده و تأثيرات منفي در رفتار و كردار آدمي مي‌گذارد و اين صفت ممكن است سال ها و شايد تا آخر عمر انسان را با مشكلات و خطرات روحي و رواني همراهي كند و به سادگي از وجود او خارج نشود تا جايي كه دوست دارد ديگران را نيز منحرف كند. در اين باره در جايي از قرآن، حسد به عنوان دستاويزي براي اهل كتاب جهت انحراف مؤمنان قلمداد شده است. آنجايي كه خداوند مي‌فرمايد :
« بسياري از اهل كتاب به خاطر حسد دوست داشتند شما را بعد از اسلام و ايمان به كفر بازگردانند با اينكه حق براي آنها كاملاً آشكار شده است.»(بقره ، 109)
علاوه بر آيات فراواني که در قرآن كريم دربارۀ نهي از حسادت آمده است، روايات زيادي نيز در زمينه نكوهش از حسد، از ائمه معصومين(ع) نقل شده است كه به برخي از آنها اشاره مي‌كنيم ؛
امام صادق (ع) در حديثي ريشۀ كفر را حسادت معرفي كرده و فرموده اند :
«از حسادت كردن به يكديگر بپرهيزيد؛ زيرا كفر ريشه‌اش حسادت است.» (محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمة، ج 3، ص 1186 – 1187)
و در حديثي ديگر از امام صادق (ع) آمده است که فرموده اند: آفت دين سه چيز است ؛
«حسد، عجب و فخر »(حر عاملي، وسائل الشيعه، ج 11، ص 294)
حسادت علاوه بر اينكه آفت دين و ايمان آدم محسوب مي‌شود، ضرر و زيان‌هاي جسماني فراواني نيز به همراه دارد كه اگر معالجه نشود انسان را از بين خواهد برد. در اين باره امام علي (ع) مي‌فرمايند:
«حسادت تن را فرسوده و عليل مي‌كند .»(محمدي ري شهري، ميزان الحکمة، ج 3، ص 1188 – 1189)
پس از اين كه فهميديم حسد صفت بسيار زشت و ناپسندي است، حال چگونه شخص حسود را بشناسيم تا از شرش در امان باشيم ؟!
پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله فرمودند :« که حسد حسنات را مي خورد چنانکه آتش هيزم را مي خورد»
ويژگي فرد حسود
حسد از ضد ارزش‌هاست(2)
پيامبر اكرم (ص) در اين باره غيبت كردن، چاپلوسي كردن و شاد شدن از گرفتاري‌هاي ديگران را از جمله نشانه‌هاي حسود مي‌شمارند .(همان)
عواملي که حسد را ايجاد مي کنند
و اما آنچه كه موجبات حسد را فراهم مي‌كنند، چند عامل اساسي است كه بطور خلاصه به آنها اشاره مي كنيم:
1- پليدي نفس و بخل نسبت به خير و صلاح بندگان خدا
2- كينه ورزي و دشمني
3- حب شهرت و رياست
4- نديدن پيشرفت و برتري ديگران
5- بيم از نرسيدن به مقصود
6- خود بزرگ بيني
حسد اختصاص به کدام گروه دارد؟
حسد در تمام طبقات موجوداست واختصاص به دسته اي مخصوص نيست اما در دو دسته از مردم حسد، بسيار يافت مي شود:
يکي رجال سياست و ديگر رجال علم. حسودان دسته دوم از لحاظ موقعيتي که دارند نمي توانند دليرانه و آشکارا حسد خود را اعمال نمايند و پيوسته منتظر فرصت مي باشند و گاه تقوا از آنان جلو گيري کرده و خودداري مي کنند.
ولي ديده مي شود بسياري از سياستمداران حسود که حسد خود را به طور آشکارا و جسورانه اعمال مي کنند و با شدتي هر چه تمام تر زبان انتقاد مي گشايند.
مراتب حسد
کوچکترين مرتبه اظهار حسد بدگوئي و غيبت است. اگر حسود نتوانست به مقصود خود برسد پا فرا نهاده و تهمت و افترا مي بندد و اگر در اين مرحله هم موفقيتي به دست نياورد به سوي جنايت و غارت مي رود و در مقام نابودي او گام بر مي دارد .
پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله فرمودند: « که حسد حسنات را مي خورد چنانکه آتش هيزم را مي خورد.» (بحار الانوار ج70ص 256)
اين آتش چنان در وجود آدمي زبانه مي کشد که امام صادق عليه السلام مي فرمايند : « که سه عادت است که کمتر انسان از آنها نجات پيدا مي کند: بدگماني، حسادت، فال بد زدن (سفينة البحار ج 2، ص 102)
امام صادق (ع) در حديثي ريشۀ كفر را حسادت معرفي كرده و فرموده اند:
«از حسادت كردن به يكديگر بپرهيزيد ؛ زيرا كفر ريشه‌اش حسادت است.»
راهكار علمي و عملي معالجۀ حسد
ايمان و معنويت
1- راهكار علمي
بسياري از مفاسد اخلاقي ناشي از اين است كه ايمان در قلب آدمي جاي نگرفته است و دل بي خبر از نهي كلام الهي و امامان معصوم (ع) است.
آن كس كه حسد مي‌ورزد؛ بداند كه ايمان ندارد كه خداوند طبق مصلحت نعمتي را به بنده‌اش داده است و او بي خبر از اين مصلحت است.
چنين فردي به عدل خدا نيز ايمان ندارد، چرا که ايمان به عدل با حسد منافات دارد. اگر انسان خداوند را عادل مي‌داند بايد تقسيم و کارهاي او را نيز عادلانه بداند .
2- راهكار عملي
و آن به اين صورت است كه با محسود اظهار محبت كند. نفس امر مي‌كند كه ديگري را اذيت كن، توهين كن و دشمن داشته باش، ولي براي علاج چنين بيماري، بايد به خلاف ميل نفس اماره عمل کرد.
به عبارتي هرچه که نفس دستور مي دهد، ما بر خلاف آن را عمل کنيم، به فرد محسود ترحم كنيم و از او قدرداني نماييم، خوبي‌هاي او را براي خود و ديگران بازگو كنيم و صفات خوب او را يادآوري كنيم.
اين امور گرچه در مرحله اول سخت است ولي كم كم، اين رذيله حسادت از بين خواهد رفت و براي نفس عادي مي‌شود.

اغلب روان شناسان توافق دارند که حسادت يکي از شايع ترين هيجانات انساني است که مستقيماً به روابط بين افراد مربوط مي شود. برخي از روان شناسان حتي ادعا کر ...

هر دوي شما به ميهماني رفته ايد. او مثل هميشه زيبا و جذاب است. شما هم از اينکه همسري زيبا داريد، مغرور و هيجان زده هستيد. همه چيز به خوبي در حال پيش رف ...

هرکدام از ما در دوران زندگي خويش، ”حسادت“ را به شکل‌هاي گوناگوني آزموده‌ايم، از جمله شايع‌ترين انواع حسادت‌ها، حسادت عاشقانه و خيال‌انگيز را مي‌توان ن ...

خانم دکتر، به نظر شما حسادت چه احساسي در وجود فرد حسود به وجود مي آورد؟ حسادت عبارت است از يک احساس منفي که با ديدن امتيازي که ما نداريم يا آرزو داريم ...

● مقدمه حسد يک پاسخ بهنجار عاطفي است که در نتيجه از دست دادن دوستي کسي يا احتمال و يا تصور آن ظاهر مي‌شود. حسد هميشه متوجه اشخاص است، در صورتي که هدف ...

در فرهنگ لغات فارسي واژه هايي از قبيل حسد، حسادت، حسود، حُساد و حسد آمده است که به ترتيب به مفهوم : رشک برنده، کسي که ثروت و نعمت و سعادت ديگران را نت ...

حس حسادت، اگر به ندرت و بسته به موقعيتهاي خاص به سراغ ما بيايد، حسي طبيعي است و ميتواند در يک رابطه، مثبت هم واقع شود. اما اگر حسادت شديد و نامعقول شو ...

حسادت، بدگماني، ترس، وهم، ترديد و دو‌دلي بسياري اوقات با عشق همراه مي‌‌شود. اين مسائل عارضه‌هاي رفتاري زن و شوهر هستند که در اکثر زندگي‌هاي مشترک به و ...

دانلود نسخه PDF - حسادت