up
Search      menu
سایر :: مقاله حريق PDF
QR code - حريق

حريق

حريق و راههاي کنترل آن

آتش عبارت از يک سري عمليات شيميايي و اکسيداسيون سريع حرارت زاي مواد قابل اشتعال است وقوع هر آتش نياز به زمينه هاي فيزيکي و شيميايي محل وقوع دارد. براي ايجاد يک آتش سوزي بايد سه عامل حرارت ، ماده قابل سوخت و اکسيژن کافي در محل حضور داشته باشند تا يک مثلث کامل تشکيل دهند . حريق با کامل شدن مثلث حريق بوجود مي آيد.
● علل و شرايط بروز حريق
مهمترين عوامل عبارتند از :
۱) آتش گيري مستقيم مانند نزديک نمودن شعله به مواد سوختني
۲) افزايش تدريجي دما: افزايش دما در يک توده زغال سنگ يا مواد آلي يا حيواني که به تدريج دماي آنها در اثر فشار و فعل و انفعالات بالا رفته و شروع به سوختن مي کند.
۳) واکنشهاي شيميايي : واکنشهايي نظير ترکيب آب و اسيد ، پتاسيم و آب ، فسفر با اکسيژن هوا و .....مي تواند عامل شروع حريق باشد.
۴) اصطکاک : مالش بين دو جسم آتش گير مانند دو قطعه چوب خشک و .....
● دسته بندي انواع حريق
براي سهولت در پيشگيري و کنترل آتش سوزي ، حريق ها را برحسب ماهيت مواد سوختني به دسته هاي مختلفي تقسيم بندي مي کنند.
۱) طبقه A : مواد جامد و خشک که خاکستر به جا مي گذارند مانند چوب و کاغذ و پلاستيک و .....
۲) طبقه B : مواد نفتي و مايعات قابل اشتعال
۳) طبقه C : گازها و مايعات يا مخلوطي از آن ها ، گاز مايع و گاز شوي
۴) طبقه D : ناشي از فلزات که سريعاً اکسيد مي شوند مانند منيزيوم ، پتاسيم و .....
۵) طبقه E : شامل حريق هاي الکتريکي
روشهاي عمومي اطفاء حريق
اصولا اگر بتوان يکي از اضلاع هرم حريق ( حرارت ، اکسيژن ، ماده سوختني ) را کنترل و محدود نموده يا قطع کرد، حريق مهار مي شود:
الف) سردکردن که اين عمل عمدتاً بوسيله آب انجام مي گيرد. اين روش براي حريق هاي دسته A مناسب ميباشد.
ب) خفه کردن که پوشاندن روي آتش با موادي است که مانع رسيدن اکسيژن به محوطه آتش گردد.
ج) حذف ماده سوختني : اين روش در ابتداي بروز حريق امکانپذير بوده و با قطع جريان ، جابه جا کردن مواد وجدا کردن منابعي که تاکنون حريق به آنها نرسيده ميباشد.
▪ مواد خاموش کننده آتش :
الف) مواد سرد کننده ( آب ، گاز co۲ )
ب) مواد خفه کننده ( کف ,co۲ خاک ، ماسه و شن )
ج) مواد رقيق کننده هوا(N۲ و۲ co )
● آب
استفاده از آب براي کنترل حريق يکي از ساده ترين و در عين حال موثر ترين روشي است که تمام افراد با آن آشنا هستند همان اندازه که استفاده از آب مي تواند در خاموش کردن آتش مفيد باشد به همان اندازه هم مي تواند در استفاده نابه جا ايجاد مخاطره و گسترش حريق يا خسارت نمايد .
در آتش سوزي هايي که از خود خاکستر بر جا مي گذارند (گروه A ) ماده اوليه براي اطفاءآب مي باشد .
▪ کف آتش نشاني :
کف بصورت محلول تهيه مي گردد کف در هنگام استفاده ، با گسترش فراواني که دارد مي تواند روي حريق را پوشانده و مانع رسيدن اکسيژن و صعود گازهاي ناشي از حريق گردد در حريق نوع B مي توانيم از کف آتش نشاني استفاده کينم که باعث خفه کردن حريق مي شود.
گاز دي اکسيد کربن CO۲ :
دي اکسيد کربن گازي است غيرقابل احتراق ، بي بو ، غير سمي و سنگين تر از هوا وعلاوه بر آن حاوي الکتريسته نيز نمي باشد . مکانيسم آن هنگام حريق به سه صورت است :
اول خفه کردن آتش با تشکيل يک لايه سنگين مقاوم در مقابل عبور هوا ، دوم رقيق کردن اکسيژن هوا در اطراف محوطه حريق و سوم سرد کرد ن آتش .
از ديگر خصوصيات گاز CO۲ اين است که باعث خسارت به مواد موجود در محيط حريق نمي شود . CO۲ براي حريق هاي الکتريکي بسيار مناسب است زيرا به دليل عدم هدايت برق و عدم وجود مواد باقي مانده باعث اتصال يا خرابي در سيستمهاي حساس نمي گردد.
براي خاموش نمودن آتش ، تراکم CO۲ در هوا متناسب با ماده در حال اشتعال است .
▪ پودرهاي خاموش کننده :
استفاده از پودر برخي از مواد شيميائي که معمولاً داراي بنيان کربنات ، سولفات يا فسفات مي باشند ، يکي از راههاي متداول و ساده خاموش کردن آتش از طريق خفه کردن آن است اين ترکيبات به راحتي جهت اطفاء انواع حريق هاي A,B,C بکار مي روند ، به همين دليل در استفاده هاي عمومي معمولا اين ترکيب خاموش کننده توصيه مي گردد. به اين ترکيبات پودر شيميايي گفته مي شود . نام ذکر شده نبايد با پودر خشک اشتباه گرفته شود زيرا پودر خشک داراي ترکيبات متفاوت و استفاده از آن براي اطفاء حريق فلزات ميباشد. پودرهاي شيميايي تحت فشار ازت يا CO۲ در سطح قاعده حريق بصورت جارويي پاشيده شده و در صورتي که فرد آموزش کافي ديده باشد به راحتي آتش را خاموش مي کند.
▪ پودر خشک :
اين پودر براي خاموش کردن حريق فلزات قابل اشتعال مانند سديم ، پتاسيم ، منيزيوم و مانند آن بکار مي رود .
▪ تجهيزات خاموش کننده :
براساس شيوه اطفاءحريق ، گسترش حريق و نوع حريق تجهيزات متنوعي وجود دارد انواع اين تجهيزات شامل دو گروه عمده مي باشند .
الف) تجهيزات متحرک
ب تجهيزات ثابت
▪ تجهيزات متحرک :
۱) وسايل ساده مانند شن ، سطل آب ، پتوي خيس و .......
۲) خاموش کننده هاي دستي با حداکثر ظرفيت ۱۴ کيلوگرم يا ۱۴ ليتر خاموش کننده در انواع مختلف
۳) خاموش کننده چرخدار ( تا ظرفيت ۹۰ کيلوگرم )
۴) خاموش کننده هاي بزرگ خودرويي
▪ تجهيزات ثابت :
۱) جعبه اطفاء حريق ( شلنگ با آب تحت فشار )
۲) شبکه ثابت خاموش کننده مبتني بر آب ، CO۲ ، پودر
۳) شيرهاي برداشت آب آتش نشاني
▪ خاموش کننده هاي دستي :
فراگير ترين وسيله خاموش کننده شامل اين دسته مي باشد و اين دستگاههاي ساده و ارزان و در دسترس مي باشند ، نياز به آموزش پيچيده ندارند و در اطفاء حريق هاي کوچک يا شروع حريقهاي بزرگ کاملاً مناسب هستند .
تمام خاموش کننده هاي دستي به طور قرار دادي بايد داراي مشخصاتي باشند تا تشخيص و استفاده از آنها براي افراد به راحتي صورت گرفته و در کوتاه ترين زمان ممکن آتش سوزي مهار گردد.
ظرفيت خاموش کننده :
حداکثر ظرفيت ماده خاموش کننده در نوع دستي ۱۴ کيلوگرم يا ۱۴ ليتر است بطوريکه يک نفر به راحتي قادر به حمل و استفاده از آن باشد . خاموش کننده هاي دستي به طبقات زير تقسيم مي شوند :
الف) خاموش کننده هاي محتوي آب
ب) خاموش کننده هاي محتوي کف
ج) خاموش کنننده هاي محتوي پودر شيميايي
د) خاموش کننده هاي محتوي گاز CO۲
▪ مشخصات فني:
اجزاي دستگاه بايستي متناسب با نوع استفاده و مواد خاموش کننده درون آن ، قابليت و استحکام کافي را از نظر مقاومت در برابر خوردگي ، فشار ، زنگ زدگي و امثال آن داشته باشد .
▪ مشخصات در لوله پاشنده :
تمام کپسولهاي داراي ظرفيت ۳ کيلوگرم و بالاتر بايد داراي شيلنگ و سر لوله باشند شيلنگ و سرلوله نبايد با ماده خاموش کننده و اکنش نشان دهد .
▪ علائم و برچسب ها :
کليه خاموش کننده ها بايد داراي علائم و مشخصات سازنده بوده و علاوه بر رنگ مناسب ، دامنه عمل آنها با کد مربوطه بر روي آنها حک شده يا توسط برچسب دائمي الصاق شده باشد . رنگ استاندارد براي خاموش کننده ها و همچنين قابليت آنها براي خاموش نمودن حريق با استفاده از مشخصات مربوطه در جدول زير بدست مي آيد:
▪ محتوي کپسول کد حريق مربوطه براي اطفاء رنگ بدنه
▪ آب A قرمز
▪ کف A B C قرمز با باند آبي
▪ CO۲ ( تمام گروهها) A B C E قرمز با باند سياه
▪ پودر خشک D قرمز با باند سفيد
● خاموش کننده هاي پودر و گاز
اين خاموش کننده داراي يک محفظه استوانه اي مي باشد که مقدار معيني پودر در آن ريخته و تحت فشار يک گاز مناسب به خارج رانده مي شود فشار لازم براي عمل دستگاه با استفاده از گاز ازت يا CO۲ تامين مي گردد . براي نشان دادن فشار از يک عقربه فشار سنج استفاده مي گردد . عقربه بر روي شير آن نصب و صفحه آن به صورت مدرج به مقادير فشار يا محدوده رنگ مي باشد( سبز براي فشار کافي و قرمز براي فشار ناکافي ) معمولاً وضعيت مطلوب عقربه بعد از موقعيت ساعت ۱۲ است . اين دستگاه داراي شيلنگ و سر لوله ساده بوده و راه اندازي آن توسط يک اهرم صورت مي گيرد . با فشردن آن يک سوزن که مجراي خروج پودر را بسته است ، آزاد مي گردد و تحت فشار گاز، پودر به خارج پاشيده مي شود.
● خاموش کننده پودر و گاز بالن دار
منبع تامين فشار در اين خاموش کننده گا ز CO۲ مايع شده است . اين نوع خاموش کننده ها بر دو نوع ميباشد:
الف) بالن داخل
ب) بالن خارج
خاموش کننده پودر و گاز بالن داخل به گونه اي طراحي شده است که هنگام عمل با فشار دادن يک اهرم يا زدن ضربه به يک صفحه ، سوزن مربوطه محافظ مجراي بالن را سوراخ نموده و باعث آزاد شدن گاز CO۲ شده و آن هم به نوبه خود باعث اعمال فشار وراندن پودر به خارج مي شود.
خاموش کننده پودر گاز بالن خارج نيز شامل يک محفظه استوانه حاوي پودر ويک کپسول يا بالن کوچک CO۲ است که هنگام عمل ، شير بالن توسط استفاده کننده باز شده و فشار لازم براي پاشش مواد تامين مي گردد.
نکته مهم در بکارگيري اين کپسولها اين است که اگر به دلايلي پودر داخل دستگاه کلوخه شده باشد ، دستگاه عملاً کارايي ندارد. معمولاً اين کلوخه به علت وجود رطوبت و در سطح پودر به مرور زمان بوجود مي آيد. لذا بهتر است هربار قبل از استفاده با احتياط کپسول محتوي مواد خاموش کننده سروته شود و سپس مورد استفاده قرار گيرد . مورد استفاده اين خاموش کننده ها حريق هاي دسته A,B,C ميباشد.
● خاموش کننده حاوي CO۲
خاموش کننده CO۲ به دليل قابليت بالاي خنک کنندگي ، خفه کنندگني آتش ، رقيق کنندگي اکسيژن هواي اطراف حريق ، عدم صدمه مکانيکي به تجهيزات بسيار مناسب است تنها عيب اين سيستم قيمت بالاي آن نسبت به پودر ميباشد.
اين دستگاهها از يک سيلندر حاوي CO۲ مايع و يک شير فلکه ، شيلنگ و سر لوله تشکيل شده است . علت شيپور بودن سرلوله ، جلوگيري از يخ زدگي گازدر هنگام عبور از مسير ميباشد . اين خاموش کننده براي حريقهاي دسته A,B,C,E مناسب ميباشد.
نکات مهم در به کارگيري خاموش کننده هاي دستي :
۱) تعداد آنها بايد متناسب با نوع حريق و فضاي مورد نياز باشد.
۲) فاصله دو کپسول نبايد از ۳۰ متر بيشتر باشد و به عبارت ديگر فاصله دسترسي افراد به خاموش کننده نبايد از ۳۰ متر بيشتر باشد.
۳) ارتفاع قرار گيري نبايد خيلي بالا يا نزديک زمين باشد . بهتر است ارتفاع قاعده کپسول از سطح زمين ۱ ۱ متر بوده و بيشتر از متوسط ارتفاع آرنج افراد نباشد.
۴) براي هر محل بيش از يک دستگاه خاموش کننده پيش بيني شود.
۵) بلافاصله پس از هر بار استفاده از کپسولها بايد آن را شارژ نمود شرکت مربوطه که کپسولها را براي شارژ تحويل مي گيردبايد به تعداد مناسب جايگزين موقت در محلهاي مربوطه نصب نمايد تا در صورت بروز هر گونه حادثه مشکلي از نظر دسترسي بوجود نيايد.
۶) هنگام استفاده از خاموش کننده براي اطفاء حريق ، بايستي پاشش مواد بصورت جارويي در سطح قاعده حريق انجام گردد.
۷) اپراتور هنگام خاموش نمودن حريق بايد پشت به باد باشد.
۸) پرسنل تيم عملياتي يا کارکناني که براي اطفاء در نظر گرفته شده اند بايد تحت آموز ش مداوم و تمرينات دوره اي قرار گيرند.
بازرسي و آزمايش خاموش کننده هاي دستي :
براي اطمينان از صحت کار دستگاههاي خاموش کننده دستي لازم است که اين دستگاهها بطور مرتب و طي يک برنامه معين تحت بازرسي و آزمون قرار گيرند . بهتر است که براي بازرسي کپسولها يک چک ليست مناسب تهيه و بر اساس آن بازرسي انجام گيرد.
بازرسي مورد نظر در ۳ مرحله انجام مي گيرد :
الف) بازرسي ماهيانه : اين بازرسي شامل باز بيني کليه کپسولها است و نکات مهم براي تست دستگاههاي مانومتردار توجه به عقربه و در نوع پودري ، تکان دادن يا سرازير کردن کپسول براي باز شدن کلوخه هاي احتمالي است . بازديد محل نصب به ديوار . وضعيت بدنه مخزن و اجزاي دستگاه شامل شير ، اهرم ، شيلنگ و باز ديد سرلوله براي اطمينان از عدم لانه گزيني حشرات از موارد مهم است .
ب) بازرسي و آزمون شش ماه يک بار امتحان برخي از دستگاهها بطور تصادفي در يک حريق آزمايشي
ج) بازرسي و آزمون ساليانه : باز کردن و تخليه دستگاه و جدا نمودن اجزاي آن و اطمينان از سلامت بدنه و متعلقات و تعويض اتصالات و واشرهاي لاستيکي ، وزن نمودن بالن حاوي گاز و در صورتي که بيش از وزن آن کم شده باشد شارژ نمودن مجدد آنها. در مورد پودر لازم است مجدداً الک و توزين شده و به وزن مناسب برسد.
د) آزمون دو يا پنج ساله : اين آزمون بايد استحکام سيلندر در برابر فشار تائيد نمايد براي اين کار از تست هيدروليکي فشار به عمل مي آيد.

گالري‌ها ساختار عمومي گالري‌ها : فضاي نمايشگاه بخش مهمي در اين مجموعه به شمار مي‌رود كه خصوصيات آن بر مجموعه تاثير مي‌گذارد. تجربه فرد از فضاي سه بعدي ...

دانلود نسخه PDF - حريق